دریاچه ارومیه

 

کلیات


دریاچه ارومیه نام دریاچه‌ای در شمال غربی کشور ایران است که طبق تقسیمات کشوری ایران، این دریاچه میان دو استان آذربایجان غربی و استان آذربایجان شرقی قرار گرفته‌است. مساحت این دریاچه در سال ۱۳۷۷ در حدود شش هزار کیلومتر مربع بود که در ردیف بیست و پنجمین دریاچه بزرگ دنیا از نظر مساحت قرار می‌گیرد. دریاچه ارومیه، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران، بزرگ‌ترین دریاچه آب شور در خاور میانه، و ششمین دریاچه بزرگ آب شور دنیا است. آب این دریاچه بسیار شور بوده و بیشتر از رودخانه‌های زرینه‌رود،  سیمینه‌رود،  تلخه رود،  گادر،  باراندوز، شهرچای،  نازلو و زولا تغذیه می‌شود.

 

 فسلفه نام گذاری


نام این دریاچه امروزه دریاچه ارومیه است که از نام شهر ارومیه، مرکز استان آذربایجان‌غربی گرفته شده‌است. در دهه ۱۹۳۰ میلادی به هنگام پادشاهی رضاشاه این دریاچه به افتخار وی دریاچه رضائیه نامگذاری شد. پس از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ نام دریاچه به نام پیشین خود، دریاچه ارومیه بازگردانده‌شد. در زبان ترکی اورمو گولو گفته می‌شود. در زبان پارسی کهن، این دریاچه چیچست به معنای درخشنده نامیده شده‌است.

 

دریاچه در اسناد تاریخی


یکی از نخستین اشارات به دریاچه ارومیه در کتیبه سده نهم پیش از میلاد مسیح در شلمنسر سوم (سلطنت بین ۸۵۸–۸۲۴ قبل از میلاد) به دو نام در محل دریاچه ارومیه اشاره شده: پرسواه (به معنی ایرانیان یا پارسیان) و ماتای (یا میتانی‌ها). هنوز دقیقاً روشن نیست که این نام‌ها به منطقه یا قبیله یا پیوندی که بین گروهی از نام‌های مردم با شاهان وجود داشته اشاره می‌کند.

دریاچه مرکز پادشاهی منائیان بود. محل زندگی احتمالی منائیان در تپه حسنلو در جنوب دریاچه بوده‌است. منائیان به توسط گروهی که متیان نام داشتند غلبه شدند،  مردمان ایرانی مختلفی که سکاها،  سرمتی‌ها، یا کیمری شناخته می‌شدند. به درستی معلوم نیست که مردمان نامشان را از دریاچه گرفته‌اند یا دریاچه نامش را از مردمان اطراف آن گرفته‌است؛ ولی کشور باستانی متیان نامیده می‌شد که نام لاتین دریاچه از آن گرفته شده‌است.

در پانصد سال اخیر نواحی اطراف دریاچه محل سکونت مردمان ایرانی شامل آذربایجانی‌ها و مردم کرد بوده‌است.


تنوع زیستی


بر اساس لیست تنوع زیستی پارک ملی دریاچه ارومیه که در سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶ ارائه شده‌است پارک ملی دریاچه ارومیه مسکن ۶۲ گونه باکتری و آرکئوباکتر، ۴۲ گونه قارچ‌های میکروسکوپی، ۲۰ گونه جلبک، ۳۱۱ گونه گیاه، ۵ گونه نرم‌تنان دو کفه‌ای (رودخانه‌های جزایر)، ۲۲۶ گونه از پرندگان، ۲۷ گونه خزنده و دوزیست و ۲۴ گونه از پستانداران می‌باشد. همچنین دست کم فسیل ۴۷ گونه یافته شده‌است.

این زیست‌بوم بصورت بین‌المللی توسط یونسکو به عنوان منطقه تحت حفاظت به ثبت رسیده‌است. سازمان محیط زیست ایران اکثر نقاط این دریاچه را به عنوان پارک ملی شناسایی نموده‌است. این دریاچه با داشتن بیش از یک‌صد جزیره کوچک سخره‌ای محل توقف پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو،  پلیکان،  کفچه‌نوک،  اکراس،  لک‌لک،  اردک پیسه، نوک‌خنجری٬ چوب‌پا، و مرغ نوروزی‌ می‌باشد.

به خاطر شوری بیش از حد دریاچه هیچ نوع ماهی در این دریاچه زندگی نمی‌کند. با این‌حال دریاچه ارومیه یکی از زیست‌گاه‌های مهم سخت‌پوست آرتمیاشناخته‌می‌شود. این سخت پوست یکی از منابع اصلی تغذیه پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو به‌شمار می‌آید. در اوایل سال ۲۰۱۳ از رئیس وقت مرکز مطالعات آرتمیای ارومیه نقل شد که آرتمیا در این دریاچه منقرض شده‌است. این نظر توسط برخی کارشناسان دیگر رد شده‌است.

در بهمن ۱۳۹۴ رئیس مرکز تحقیقات آرتمیای کشور عنوان داشت که بر پایه بررسی‌ها آرتمیای زنده در دریاچه ارومیه وجود ندارد.  یوسفعلی اسدپور افزود: در سه ماه اول سال جاری به علت وجود آب و ورود کافی آن به دریاچه ارومیه در مصب رودخانه‌های آن آرتمیا شروع به زندگی کرد که متأسفانه با خشکسالی تابستانه این موجودات نابود شدند.

 

پارک ملی دریاچه ارومیه


دریاچه ارومیه در سال ۱۳۵۲ در فهرست پارک‌های ملی ایران به ثبت رسید. پارک ملی دریاچه ارومیه، از زیستگاه‌های طبیعی جانوران در ایران می‌باشد. این پارک ملی با وسعت ۴۶۲۶۰۰ هکتار همچنین یکی از ۹ ذخیره‌گاه زیست‌کره در ایران است.

 


حوضه آبریز


دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین آبگیر دایمی در آسیای غربی در شمال غرب فلات ایران قرار گرفته‌است.  حوضه آبریز دریاچه ارومیه، ۵۱٬۸۷۶ کیلومتر مربع است معادل بیش از ۳٪ مساحت کل کشور ایران می‌باشد. این حوضچه توسط مجموع ۶۰ رودخانه سیرآب می‌شود که ۲۱ رودخانه دایمی یا فصلی هستند و ۳۹تای آن‌ها دوره‌ای می‌باشند. از این میان زرینه رود،  سیمینه رود و آجی چای (تلخه‌رود) ورودی‌های اصلی به دریاچه ارومیه می‌باشند. این حوضه با داشتن دشت‌هایی مانند دشت ارومیه،  تبریز،  آذرشهر،  بوکان،  بناب،  میاندوآب،  مهاباد،  نقده،  سلماس،  پیرانشهر و اشنویه، یکی از کانون‌های ارزشمند فعالیت کشاورزی و دامداری در ایران به‌شمار می‌رود.  سد بزرگ مخزنی بوکان نقش مهمی در حفظ این دریاچه تاکنون داشته‌است.

 

خشک شدن دریاچه


این دریاچه از اواسط دهه ۸۰ شروع به خشک شدن کرد و امروزه در خطر خشک شدن کامل قرار دارد. بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که در سال ۲۰۱۵ دریاچه ۸۸ درصد مساحت خود را از دست داده (گزارش‌های قبلی تنها به از دست رفتن ۲۵ تا ۵۰ درصد مساحت دریاچه اشاره کرده بودند). دلایل بسیاری برای خشک شدن دریاچه ذکر شده‌است از جمله خشکسالی، احداث بزرگراه بر روی دریاچه، و استفاده بی‌رویه از منابع آب حوزه آبریز دریاچه و همچنین بارش کم برف و باران در سال‌های اخیر می‌باشد. تحقیق جدیدی توسط چند تن از محققان در آمریکای شمالی نشان می‌دهد که خشک‌سالی تنها باعث کاهش ۵ درصدی بارش در حوزه آبریز دریاچه شده و عوامل انسانی شامل پروژه‌های جاه‌طلبانه توسعه اقتصادی-آبی به همراه ساخت بزرگراه ۱۵ کیلومتری بر روی دریاچه با دریچه کوچک ۱/۲ کیلومتری وضعیت دریاچه را به بحران کشانیده‌است که برای ساخت آن از کوه مجاورت دریاچه استفاده کردند.

تا سال ۲۰۱۲ بیش از دویست سد بر روی رودخانه‌های حوزه آبریز این دریاچه در مرحله آماده بهره‌برداری، یا پایان مراحل طراحی بودند.

در اولین هفته از آبان ۱۳۹۴ خورشیدی، تراز آب دریاچه ارومیه ۱۲۷۰٫۰۴ متر اعلام شد که نسبت به آبان سال ۱۳۹۳ خورشیدی، ۴۰ سانتیمتر کاهش نشان می‌داد.

نقش نمایندگان مجلس در خشک شدن دریاچه


روزنامه اقتصاد پویا در سرمقاله‌ای مقصر خشکیدن دریاچه ارومیه را مردم و نمایندگانی معرفی کرد که برای تأمین نیاز‌های کشاورزی و خانگی آذربایجان، بار‌ها خواستار انتقال آب رودخانه‌هایی که به دریاچه ارومیه می‌ریزند به نقاط دیگر شده‌اند و از مقامات حکومتی درخواست داشتند تا آب این رودخانه‌ها برای تأمین نیاز باغ‌های مراغه و دیگر شهر‌های استان استفاده شود یا با فشار بسیار بر مسئولین، طرح پل میان‌گذر دریاچه ارومیه را اجرایی کردند. البته قابل ذکر است که بیش از ۷۰ درصد مردم ارومیه از طریق کشاورزی هزینه‌های زندگی خود را تأمین می‌کنند و باید فکری اساسی شود تا هیچ طرف متضرر نشود. برخی کارشناسان معتقدند: برای نجات دریاچه ارومیه به جای خشکاندن ارس و از بین بردن زمین‌های بارور نقاط دیگر، باید از مصرف آب کاسته شود و به وزارت نیرو اجازه داده شود تا آب رودخانه‌هایی را که به‌طور طبیعی به دریاچه ارومیه می‌ریخته‌اند دوباره به دریاچه ارومیه بریزند.

 

آسیب های زیست محیطی خشک شدن


برخی کارشناسان محیط زیست پیش‌بینی می‌کنند در صورت خشک شدن این دریاچه هوای معتدل منطقه تبدیل به هوای گرمسیری با باد‌های نمکی خواهد شد و زیست‌محیط منطقه تغییر خواهد کرد. علاوه بر نمک بسیاری از آلودگی‌های شامل فلزات سمی سنگین مورد استفاده در صنعت و مواد سمی مورد استفاده در کشاورزی به آب‌های سطحی و زیر سطحی مرتبط با دریاچه نفوذ کرده‌اند و در صورت خشک شدن دریاچه بسیاری از از مواد سمی هوازی شده و خطرات بیماری‌های تنفسی برای زیست‌بوم و مردم منطقه بوجود خواهد آورد.

 

طرح‌های نجات دریاچه


یکی از طرح‌هایی که برای نجات دریاچه ارومیه مطرح شده انتقال آب از حوضه‌های آبریز دیگر از جمله رود ارس بود که انتقال آن می‌توانست به پر شدن دریاچه ارومیه کمک شایانی کند. به گفته نادر قاضی‌پور، تنها راه نجات دریاچه ارومیه، استفاده از آب‌های رود ارس و شهرستان پیرانشهر است. اما این نظریه با مخالفت‌هایی روبروست. در مرداد ۱۳۹۰ خورشیدی مجلس شورای اسلامی با دو فوریّت طرح انتقال آب به دریاچه ارومیه موافقت نکرد.

برنامه نجات دریاچه ارومیه در دولت یازدهم


با انتخاب (حسن روحانی) به سمت ریاست‌جمهور و شکل‌گیری دولت یازدهم، برنامه نجات دریاچه ارومیه مورد تأکید قرار گرفت و کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه به مدیریت معاون اول رئیس‌جمهور تشکیل شد. موضوعاتی همچون مقابله با ریزگردها، وضعیت کشاورزی و الگوی کشت در منطقه و تعداد زیاد چاه‌های آب مورد بررسی قرار گرفت.

برخی کارشناسان اعتقاد دارند فعالیت‌های ترمیمی انجام شده در این دوره در کنار حمایت‌های مردمی، موجب کاهش روند تخریب دریاچه ارومیه و در برخی بخش‌ها باعث بهبود شرایط شده‌است.

عیسی کلانتری رئیس ستاد احیا و مسعود تجریشی مدیرکل برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیا هستند.

 

دریاچه ارومیه

برچسب: دریاچه ارومیه
استاندار آذربایجان شرقی تشریح کرد
استاندار آذربایجان شرقی در بازدید از دریاچه ارومیه آخرین وضعیت... این دریاچه را تشریح کرد به گزارش « تابناک» به... بازدید از دریاچه ارومیه در گفت وگو با خبرنگاران با... نعمت الهی بوده و همین نزولات جوی باعث شده دریاچه...
کد خبر: ۸۸۸۱۹۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۱/۰۸


فوتو نیوز
کد خبر: ۸۸۸۱۱۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۱/۰۷


کد خبر: ۸۸۸۰۲۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۱/۰۷


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
از دریاچه ارومیه خاطره ی جالب شهید باکری از سیل... ارومیه خبر خوش رئیس بانک مرکزی برای سیل زدگان ...
کد خبر: ۸۸۷۹۹۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۱/۰۷


۲۷۴ کیلومتری وسعت دریاچه ارومیه خبر داد و گفت حجم... آب موجود در دریاچه ۲ میلیارد و ۴۲۰ میلیون متر... دریاچه ارومیه اظهار داشت تراز دریاچه ارومیه ۱۲۷۰,۹۲ است که... ۲۴ سانتی متر افزایش یافته است وسعت دریاچه ۲۴۸۲ کیلومتر...
کد خبر: ۸۸۶۶۵۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۲۸


دریاچه ارومیه در فصل زمستان از شرایط با ثبات تری... به نقل از تسنیم بر اساس اعلام ستاد احیای دریاچه... ارومیه تراز سطح آب این دریاچه از 1270 62 در... یافته و وسعت دریاچه نیز از 2139 24 کیلومتر مربع...
کد خبر: ۸۸۳۹۰۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۷


مدیردفتر استانی ستاد احیای دریاچه ارومیه در آذربایجان غربی گفت... حجم آب دریاچه ارومیه 560 میلیون مترمکعب افزایش یافته است... رودخانه های استان به دریاچه ارومیه افزود تراز فعلی دریاچه... ارومیه 1270 85 است که نسبت به مدت مشابه سال...
کد خبر: ۸۸۳۶۴۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۶


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
کد خبر: ۸۸۳۵۱۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۵


مشکل شده است وی اصلی ترین مشکل حوزه دریاچه ارومیه... جای انگور مشکلاتی را برای این دریاچه به وجود آورد... دریاچه ارومیه شده است این کارشناس حوزه آب با اشاره...
کد خبر: ۸۸۲۹۷۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۳


از تالاب های اقماری « دریاچه ارومیه» است که بعد... از خشک شدن بخشی از دریاچه ته کشید تا بهت... مهم ترین تالاب های حوضچه دریاچه ارومیه جلب کنند اما... « دریاچه ارومیه» جان می گرفت امروز کویری است بی...
کد خبر: ۸۸۲۶۲۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۲


در این شهرستان اظهار داشت احیای تالاب و دریاچه خشکیده...
کد خبر: ۸۸۰۱۸۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۰۲


از وضعیت ۱۰۰ سال قبل دریاچه ارومیه در شبکه های...
کد خبر: ۸۸۰۱۵۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۰۲


تراز دریاچه ارومیه در تاریخ ۱۶ بهمن ماه سال جاری...
به گزارش میزان بررسی آخرین وضعیت دریاچه ارومیه نشان می... دهد که تراز این دریاچه تا تاریخ ۱۶ بهمن ماه... است در این بین تراز سطح آب دریاچه ارومیه نسبت... وسعت دریاچه ارومیه در حال حاضر معادل دو هزار و...
کد خبر: ۸۷۷۰۳۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۱/۲۰


کشاورزان حاشیه دریاچه ارومیه و روی آوردن آنها به حاشیه...
با یادآوری اینکه افزایش تراز دریاچه ارومیه به دلیل بارش... نه تنها تاثیر چندانی در بهبود وضعیت دریاچه نداشته بلکه... انجام است اقدامات انجام شده برای احیای دریاچه ارومیه فاقد... دریاچه تدوین شود و در آن به زندگی و معیشت...
کد خبر: ۸۷۴۱۲۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۱/۰۹


هزار و پانصد و سی و هفتمین بسته ویژه خبری «تابناک»؛
می گیرد و اینک رصدخانه تابناک را می بینید دریاچه... ارومیه دیگر نمی خشکد مدیر دفتر استانی ستاد احیای دریاچه... ارومیه در آذربایجان غربی گفت نزدیک به ۵۰ درصد وسعت... دریاچه ارومیه آب دارد فرهاد سرخوش در گفت وگو با...
کد خبر: ۸۶۹۴۶۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۲۳


نماینده مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی از تقاضای افزون... صندوق توسعه ملی برای احیای دریاچه ارومیه خبر داد به... اشاره به اهمیت موضوع احیا دریاچه ارومیه و تبعات فراوان... اجرای طرح انتقال آب از رودخانه زاب به دریاچه ارومیه...
کد خبر: ۸۶۷۲۹۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶


دریاچه ارومیه در موعد مقرر و اظهارات ضد و نقیضی... احیای دریاچه ارومیه در موعد مقرر را همراه نبودن مدیران... سالیانه ۶۰۰ میلیون مترمکعب آب رودخانه زاب وارد دریاچه ارومیه... می شود شما مدیریت احیای دریاچه ارومیه را برعهده دارید...
کد خبر: ۸۶۶۷۳۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۵


فوتونیوز؛
کد خبر: ۸۶۳۹۲۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۰۵


هزار و پانصد و نوزدهمین بسته ویژه خبری «تابناک»؛
خصمانه آمریکا پرداخت دانشگاه شریف دریاچه ارومیه را احیا می... اینکه می گفتند دریاچه ارومیه در حال نابودی است با... همکاری دانشگاه شریف در حال احیای این دریاچه هستیم بر...
کد خبر: ۸۶۳۷۰۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۰۴


در استان آذربایجان غربی و حوضه آبریز دریاچه ارومیه بیش... تبدیل کرده است افزایش ۱۱۱درصدی بارش در حوضه آبریز دریاچه... ارومیه همچنین براساس همین آمار و از ابتدای سال آبی... دریاچه ارومیه ۱۱۲میلیمتر بوده که این میزان بارش نسبت به...
کد خبر: ۸۶۲۹۰۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۰۲


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv