دریاچه ارومیه

 

کلیات


دریاچه ارومیه نام دریاچه‌ای در شمال غربی کشور ایران است که طبق تقسیمات کشوری ایران، این دریاچه میان دو استان آذربایجان غربی و استان آذربایجان شرقی قرار گرفته‌است. مساحت این دریاچه در سال ۱۳۷۷ در حدود شش هزار کیلومتر مربع بود که در ردیف بیست و پنجمین دریاچه بزرگ دنیا از نظر مساحت قرار می‌گیرد. دریاچه ارومیه، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران، بزرگ‌ترین دریاچه آب شور در خاور میانه، و ششمین دریاچه بزرگ آب شور دنیا است. آب این دریاچه بسیار شور بوده و بیشتر از رودخانه‌های زرینه‌رود،  سیمینه‌رود،  تلخه رود،  گادر،  باراندوز، شهرچای،  نازلو و زولا تغذیه می‌شود.

 

 فسلفه نام گذاری


نام این دریاچه امروزه دریاچه ارومیه است که از نام شهر ارومیه، مرکز استان آذربایجان‌غربی گرفته شده‌است. در دهه ۱۹۳۰ میلادی به هنگام پادشاهی رضاشاه این دریاچه به افتخار وی دریاچه رضائیه نامگذاری شد. پس از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ نام دریاچه به نام پیشین خود، دریاچه ارومیه بازگردانده‌شد. در زبان ترکی اورمو گولو گفته می‌شود. در زبان پارسی کهن، این دریاچه چیچست به معنای درخشنده نامیده شده‌است.

 

دریاچه در اسناد تاریخی


یکی از نخستین اشارات به دریاچه ارومیه در کتیبه سده نهم پیش از میلاد مسیح در شلمنسر سوم (سلطنت بین ۸۵۸–۸۲۴ قبل از میلاد) به دو نام در محل دریاچه ارومیه اشاره شده: پرسواه (به معنی ایرانیان یا پارسیان) و ماتای (یا میتانی‌ها). هنوز دقیقاً روشن نیست که این نام‌ها به منطقه یا قبیله یا پیوندی که بین گروهی از نام‌های مردم با شاهان وجود داشته اشاره می‌کند.

دریاچه مرکز پادشاهی منائیان بود. محل زندگی احتمالی منائیان در تپه حسنلو در جنوب دریاچه بوده‌است. منائیان به توسط گروهی که متیان نام داشتند غلبه شدند،  مردمان ایرانی مختلفی که سکاها،  سرمتی‌ها، یا کیمری شناخته می‌شدند. به درستی معلوم نیست که مردمان نامشان را از دریاچه گرفته‌اند یا دریاچه نامش را از مردمان اطراف آن گرفته‌است؛ ولی کشور باستانی متیان نامیده می‌شد که نام لاتین دریاچه از آن گرفته شده‌است.

در پانصد سال اخیر نواحی اطراف دریاچه محل سکونت مردمان ایرانی شامل آذربایجانی‌ها و مردم کرد بوده‌است.


تنوع زیستی


بر اساس لیست تنوع زیستی پارک ملی دریاچه ارومیه که در سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶ ارائه شده‌است پارک ملی دریاچه ارومیه مسکن ۶۲ گونه باکتری و آرکئوباکتر، ۴۲ گونه قارچ‌های میکروسکوپی، ۲۰ گونه جلبک، ۳۱۱ گونه گیاه، ۵ گونه نرم‌تنان دو کفه‌ای (رودخانه‌های جزایر)، ۲۲۶ گونه از پرندگان، ۲۷ گونه خزنده و دوزیست و ۲۴ گونه از پستانداران می‌باشد. همچنین دست کم فسیل ۴۷ گونه یافته شده‌است.

این زیست‌بوم بصورت بین‌المللی توسط یونسکو به عنوان منطقه تحت حفاظت به ثبت رسیده‌است. سازمان محیط زیست ایران اکثر نقاط این دریاچه را به عنوان پارک ملی شناسایی نموده‌است. این دریاچه با داشتن بیش از یک‌صد جزیره کوچک سخره‌ای محل توقف پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو،  پلیکان،  کفچه‌نوک،  اکراس،  لک‌لک،  اردک پیسه، نوک‌خنجری٬ چوب‌پا، و مرغ نوروزی‌ می‌باشد.

به خاطر شوری بیش از حد دریاچه هیچ نوع ماهی در این دریاچه زندگی نمی‌کند. با این‌حال دریاچه ارومیه یکی از زیست‌گاه‌های مهم سخت‌پوست آرتمیاشناخته‌می‌شود. این سخت پوست یکی از منابع اصلی تغذیه پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو به‌شمار می‌آید. در اوایل سال ۲۰۱۳ از رئیس وقت مرکز مطالعات آرتمیای ارومیه نقل شد که آرتمیا در این دریاچه منقرض شده‌است. این نظر توسط برخی کارشناسان دیگر رد شده‌است.

در بهمن ۱۳۹۴ رئیس مرکز تحقیقات آرتمیای کشور عنوان داشت که بر پایه بررسی‌ها آرتمیای زنده در دریاچه ارومیه وجود ندارد.  یوسفعلی اسدپور افزود: در سه ماه اول سال جاری به علت وجود آب و ورود کافی آن به دریاچه ارومیه در مصب رودخانه‌های آن آرتمیا شروع به زندگی کرد که متأسفانه با خشکسالی تابستانه این موجودات نابود شدند.

 

پارک ملی دریاچه ارومیه


دریاچه ارومیه در سال ۱۳۵۲ در فهرست پارک‌های ملی ایران به ثبت رسید. پارک ملی دریاچه ارومیه، از زیستگاه‌های طبیعی جانوران در ایران می‌باشد. این پارک ملی با وسعت ۴۶۲۶۰۰ هکتار همچنین یکی از ۹ ذخیره‌گاه زیست‌کره در ایران است.

 


حوضه آبریز


دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین آبگیر دایمی در آسیای غربی در شمال غرب فلات ایران قرار گرفته‌است.  حوضه آبریز دریاچه ارومیه، ۵۱٬۸۷۶ کیلومتر مربع است معادل بیش از ۳٪ مساحت کل کشور ایران می‌باشد. این حوضچه توسط مجموع ۶۰ رودخانه سیرآب می‌شود که ۲۱ رودخانه دایمی یا فصلی هستند و ۳۹تای آن‌ها دوره‌ای می‌باشند. از این میان زرینه رود،  سیمینه رود و آجی چای (تلخه‌رود) ورودی‌های اصلی به دریاچه ارومیه می‌باشند. این حوضه با داشتن دشت‌هایی مانند دشت ارومیه،  تبریز،  آذرشهر،  بوکان،  بناب،  میاندوآب،  مهاباد،  نقده،  سلماس،  پیرانشهر و اشنویه، یکی از کانون‌های ارزشمند فعالیت کشاورزی و دامداری در ایران به‌شمار می‌رود.  سد بزرگ مخزنی بوکان نقش مهمی در حفظ این دریاچه تاکنون داشته‌است.

 

خشک شدن دریاچه


این دریاچه از اواسط دهه ۸۰ شروع به خشک شدن کرد و امروزه در خطر خشک شدن کامل قرار دارد. بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که در سال ۲۰۱۵ دریاچه ۸۸ درصد مساحت خود را از دست داده (گزارش‌های قبلی تنها به از دست رفتن ۲۵ تا ۵۰ درصد مساحت دریاچه اشاره کرده بودند). دلایل بسیاری برای خشک شدن دریاچه ذکر شده‌است از جمله خشکسالی، احداث بزرگراه بر روی دریاچه، و استفاده بی‌رویه از منابع آب حوزه آبریز دریاچه و همچنین بارش کم برف و باران در سال‌های اخیر می‌باشد. تحقیق جدیدی توسط چند تن از محققان در آمریکای شمالی نشان می‌دهد که خشک‌سالی تنها باعث کاهش ۵ درصدی بارش در حوزه آبریز دریاچه شده و عوامل انسانی شامل پروژه‌های جاه‌طلبانه توسعه اقتصادی-آبی به همراه ساخت بزرگراه ۱۵ کیلومتری بر روی دریاچه با دریچه کوچک ۱/۲ کیلومتری وضعیت دریاچه را به بحران کشانیده‌است که برای ساخت آن از کوه مجاورت دریاچه استفاده کردند.

تا سال ۲۰۱۲ بیش از دویست سد بر روی رودخانه‌های حوزه آبریز این دریاچه در مرحله آماده بهره‌برداری، یا پایان مراحل طراحی بودند.

در اولین هفته از آبان ۱۳۹۴ خورشیدی، تراز آب دریاچه ارومیه ۱۲۷۰٫۰۴ متر اعلام شد که نسبت به آبان سال ۱۳۹۳ خورشیدی، ۴۰ سانتیمتر کاهش نشان می‌داد.

نقش نمایندگان مجلس در خشک شدن دریاچه


روزنامه اقتصاد پویا در سرمقاله‌ای مقصر خشکیدن دریاچه ارومیه را مردم و نمایندگانی معرفی کرد که برای تأمین نیاز‌های کشاورزی و خانگی آذربایجان، بار‌ها خواستار انتقال آب رودخانه‌هایی که به دریاچه ارومیه می‌ریزند به نقاط دیگر شده‌اند و از مقامات حکومتی درخواست داشتند تا آب این رودخانه‌ها برای تأمین نیاز باغ‌های مراغه و دیگر شهر‌های استان استفاده شود یا با فشار بسیار بر مسئولین، طرح پل میان‌گذر دریاچه ارومیه را اجرایی کردند. البته قابل ذکر است که بیش از ۷۰ درصد مردم ارومیه از طریق کشاورزی هزینه‌های زندگی خود را تأمین می‌کنند و باید فکری اساسی شود تا هیچ طرف متضرر نشود. برخی کارشناسان معتقدند: برای نجات دریاچه ارومیه به جای خشکاندن ارس و از بین بردن زمین‌های بارور نقاط دیگر، باید از مصرف آب کاسته شود و به وزارت نیرو اجازه داده شود تا آب رودخانه‌هایی را که به‌طور طبیعی به دریاچه ارومیه می‌ریخته‌اند دوباره به دریاچه ارومیه بریزند.

 

آسیب های زیست محیطی خشک شدن


برخی کارشناسان محیط زیست پیش‌بینی می‌کنند در صورت خشک شدن این دریاچه هوای معتدل منطقه تبدیل به هوای گرمسیری با باد‌های نمکی خواهد شد و زیست‌محیط منطقه تغییر خواهد کرد. علاوه بر نمک بسیاری از آلودگی‌های شامل فلزات سمی سنگین مورد استفاده در صنعت و مواد سمی مورد استفاده در کشاورزی به آب‌های سطحی و زیر سطحی مرتبط با دریاچه نفوذ کرده‌اند و در صورت خشک شدن دریاچه بسیاری از از مواد سمی هوازی شده و خطرات بیماری‌های تنفسی برای زیست‌بوم و مردم منطقه بوجود خواهد آورد.

 

طرح‌های نجات دریاچه


یکی از طرح‌هایی که برای نجات دریاچه ارومیه مطرح شده انتقال آب از حوضه‌های آبریز دیگر از جمله رود ارس بود که انتقال آن می‌توانست به پر شدن دریاچه ارومیه کمک شایانی کند. به گفته نادر قاضی‌پور، تنها راه نجات دریاچه ارومیه، استفاده از آب‌های رود ارس و شهرستان پیرانشهر است. اما این نظریه با مخالفت‌هایی روبروست. در مرداد ۱۳۹۰ خورشیدی مجلس شورای اسلامی با دو فوریّت طرح انتقال آب به دریاچه ارومیه موافقت نکرد.

برنامه نجات دریاچه ارومیه در دولت یازدهم


با انتخاب (حسن روحانی) به سمت ریاست‌جمهور و شکل‌گیری دولت یازدهم، برنامه نجات دریاچه ارومیه مورد تأکید قرار گرفت و کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه به مدیریت معاون اول رئیس‌جمهور تشکیل شد. موضوعاتی همچون مقابله با ریزگردها، وضعیت کشاورزی و الگوی کشت در منطقه و تعداد زیاد چاه‌های آب مورد بررسی قرار گرفت.

برخی کارشناسان اعتقاد دارند فعالیت‌های ترمیمی انجام شده در این دوره در کنار حمایت‌های مردمی، موجب کاهش روند تخریب دریاچه ارومیه و در برخی بخش‌ها باعث بهبود شرایط شده‌است.

عیسی کلانتری رئیس ستاد احیا و مسعود تجریشی مدیرکل برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیا هستند.

 

دریاچه ارومیه

برچسب: دریاچه ارومیه
دبیر ستاد طرح احیای دریاچه ارومیه گفت عملیات اجرایی احیای... دریاچه ارومیه از خرداد ماه امسال آغاز می شود به... از خردادماه کار خود را در راستای احیای دریاچه ارومیه... تحت مدیریت ستاد احیای دریاچه ارومیه شروع کنند دبیر ستاد...
کد خبر: ۳۹۹۲۶۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۳/۰۲/۲۰


دریاچه ارومیه را تشریح کرد به گزارش اداره کل روابط... و اکتشافات از باتلاق های دریاچه ارومیه گفت روز گذشته... در پی تماس تلفنی با مرکز امدادی ۱۱۲ امدادگران ارومیه... دریاچه ارومیه قرار گرفتند وی با بیان اینکه با حضور...
کد خبر: ۳۹۸۸۳۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۳/۰۲/۱۷


۱۱ سال پیش دبیر فعلی ستاد احیای دریاچه ارومیه که... دریاچه ارومیه را تهدید می کرد هشدار داده بود ...
۱۱ سال پیش دبیر فعلی ستاد احیای دریاچه ارومیه که... دریاچه ارومیه را تهدید می کرد هشدار داده بود به... توان در خصوص دریاچه ارومیه دریاچه هامون رودخانه زاینده رود... و امثال آن دید در خصوص دریاچه ارومیه که امروز...
کد خبر: ۳۹۸۷۷۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۳/۰۲/۱۷


رییس سازمان حفاظت محیط زیست:
را آخرین گزینه برای احیای دریاچه ارومیه دانست و مدیریت... دریاچه عنوان کرد ...
را آخرین گزینه برای احیای دریاچه ارومیه دانست و مدیریت... دریاچه عنوان کرد به گزارش خبرنگار ایرنا معصومه ابتکار بعدازظهر... احیای دریاچه ارومیه در جلسه پرسش و پاسخ با خبرنگاران... توان در یک بازه زمانی منطقی دریاچه ارومیه را احیا...
کد خبر: ۳۹۸۳۴۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۳/۰۲/۱۵


یک میلیون دلار برای احیای دریاچه ارومیه اختصاص می دهد...
احیای دریاچه ارومیه اختصاص می دهد مبلغ مزبور در اختیار... کمکی به مبلغ یک میلیون دلار برای احیای دریاچه ارومیه... پایدار را به 40 روستا در حوزه دریاچه ارومیه معرفی... پایدار و احیای دریاچه ارومیه ارتقاء بخشد بررسی گزینه های...
کد خبر: ۳۹۸۳۱۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۳/۰۲/۱۵


3/2 میلیارد مترمکعب آب در دریاچه ارومیه باقی مانده و... آب دریاچه ارومیه کاسته می شود مدیرکل حفاظت محیط زیست... دریاچه ارومیه این سرمایه طبیعی و ملی کشور هستیم وی... طبیعی از جمله دریاچه زیبای ارومیه که روزگاری میزبان مسافران...
کد خبر: ۳۹۶۰۸۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۳/۰۲/۰۷


نوشت احیای دریاچه ارومیه از لحظه آغاز به کار دولت... نجات دریاچه را غیرممکن ارزیابی می کردند و گاه صحبت... از این بود که باید باقی مانده دریاچه را هم... بستر آن را به پارک ملی ارومیه تبدیل کرد دولت...
کد خبر: ۳۹۵۱۴۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۳/۰۲/۰۳


دبیر ستاد احیای دریاچه ارومیه گفت با تدابیر اندیشیده شده... انتظار داریم این دریاچه زیبا تا افق 1404احیاء شده و... جلسه هم اندیشی نجات دریاچه ارومیه در گفت و گو... زمینه احیای دریاچه ارومیه تا خرداد ماه به هیات دولت...
کد خبر: ۳۹۴۵۱۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۳/۰۱/۳۱


رییس دانشگاه ارومیه گفت بی برنامگی و استفاده نادرست از... منابع آب دلیل خشکیدن دریاچه ارومیه است به گزارش ایسنا... دکتر رحیم حب نقی در جلسه مشترک ستاد احیای دریاچه... ارومیه با کارگروه استانی افزود دریاچه ارومیه در سال 1352...
کد خبر: ۳۹۴۴۹۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۳/۰۱/۳۱


کاهش مساحت دریاچه ارومیه از بالغ بر دو هزار کیلومتر... بحران آذربایجان غربی با اشاره به کاهش محدوده آبی دریاچه... ارومیه از بیش از 2 هزار کلومتر مربع به یک... انجام شده 3 روستا در سلماس و ارومیه در معرض...
کد خبر: ۳۸۷۸۵۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۲/۱۲/۲۹


دبیر و مدیر اجرایی ستاد نجات دریاچه ارومیه با بیان... اینکه وضعیت فعلی این دریاچه ناشی از نبود برنامه بلند... موجب به وجود آمدن وضعیت فعلی برای ارومیه هستیم و... عملیات نجات این دریاچه آغاز می شود به گزارش ایرنا...
کد خبر: ۳۸۷۵۹۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۲/۱۲/۲۷


تالاب هامون و دریاچه ارومیه ایجاد و تلاشهای جمعی به... و دریاچه ارومیه شده است وی بیان کرد دیدار رییس... جهانی در سفر به ایران امروز عازم دریاچه ارومیه و... ارومیه و سیستان و بلوچستان قرار است فردا در نشستی...
کد خبر: ۳۸۷۳۹۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۲/۱۲/۲۶


کلید حل مشکل دریاچه ارومیه هنوز پیدا نشده و جست‌وجو ادامه دارد؛
باید بسیج عمومی برای نجات دریاچه شکل دهیم رئیس جمهور... مربوط به احیای دریاچه ارومیه باشد وی همچنین گفته بود... برای من هزینه مهم نیست و فقط نجات دریاچه مهم... است اکنون باید از هر ظرفیتی برای نجات دریاچه استفاده...
شاید عجیب باشد که بگوییم دریاچه شور و بدون موجود... زنده سوای آرتمیا که نمی دانیم با وضعیت کنونی دریاچه... هیأت دولت یازدهم به پیشنهاد رئیس جمهور معضل خشکسالی دریاچه... ارومیه را بحث و بررسی کردند بارقه های امید درباره...
کد خبر: ۳۸۲۶۸۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۲/۱۲/۰۸


به اولویت اول دولت ایران برای احیای دریاچه ارومیه ژاپن...
موضوع نجات دریاچه ارومیه به تهران سفر کرده اند با... با توجه به اولویت اول دولت ایران برای احیای دریاچه... ارومیه ژاپن بتواند همکاری و تعامل مناسبی در این زمینه... جایکا افزود آماده همکاری در پروژه های احیای دریاچه ارومیه...
کد خبر: ۳۸۲۳۳۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۲/۱۲/۰۷


یک محقق امریکایی:
یک محقق امریکایی گفت حل بحران دریاچه ارومیه آنچنان هم... احیای دریاچه امیدوار بود وی اظهار کرد منابع آبی این... دریاچه در داخل کشور ایران واقع است و این تصمیم... گیریهای دولت را برای نجات دریاچه سهل و آسان می...
کد خبر: ۳۸۰۶۳۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۲/۱۲/۰۱


در سمیناری که در تهران و ارومیه برگزار می شود...
دبیر ستاد احیای دریاچه ارومیه گفت رئیس جمهور دستور داده... است به هر قیمتی که شده است دریاچه ارومیه احیا... گزارش مهر عیسی کلانتری گفت در فاجعه زیست محیطی دریاچه... ارومیه اشتباه انسانی سبب خشک شدن دریاچه شده است اما...
کد خبر: ۳۸۰۱۲۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۲/۱۱/۳۰


ژاپنی‌ها هم آمدند
دریاچه مهجور ارومیه همچنان به کمتر از یک سوم میزان... دریاچه بزرگ شور جهان خشک شده است دریاچه ارومیه 15... دریاچه ارومیه پیش آمده در عرض یک سال به وجود... بارش ها وضع دریاچه تنها به صورت موقت بهبود پیدا...
کد خبر: ۳۷۹۸۰۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۲/۱۱/۲۹


امروز افتتاح کنفرانس نجات دریاچه ارومیه است که به عنوان... بحران دریاچه ارومیه منحصرا در این شهر به بحث و... مباحث بازدید صحرایی از دریاچه و اطراف آن در دستور... منطقه محیط رسوبی دریاچه به محیط قلیایی تبدیل شده و...
کد خبر: ۳۷۹۴۶۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۲/۱۱/۲۸


وزیر نیرو خبر داد
دریاچه ارومیه ارایه شده و مورد تصویب دولت قرار گرفته... نیز با موضوع احیای فازبندی شده دریاچه ارومیه با نظر...
وزیر نیرو از ارایه طرحی جدید برای احیای دریاچه ارومیه... از این برای احیای دریاچه ارومیه ارایه شده بود طرح... احیای فازبندی شده دریاچه ارومیه به عنوان بیستمین طرح به... دارای تجربه مشابه ای همچون دریاچه آرال هستند در کنفرانس...
کد خبر: ۳۷۹۳۵۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۲/۱۱/۲۷


نبض دریاچه ارومیه کند شده است ضربان آخرش را می... زند انگار به زخم دریاچه نمک می پاشند به نوشته... تهران امروز دریاچه ارومیه دارد کم کم تبدیل به عکسی... تصویری باقی مانده است دریاچه چنان مهم است که تنها...
کد خبر: ۳۷۷۴۹۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۲/۱۱/۲۱


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv