دریاچه ارومیه

 

کلیات


دریاچه ارومیه نام دریاچه‌ای در شمال غربی کشور ایران است که طبق تقسیمات کشوری ایران، این دریاچه میان دو استان آذربایجان غربی و استان آذربایجان شرقی قرار گرفته‌است. مساحت این دریاچه در سال ۱۳۷۷ در حدود شش هزار کیلومتر مربع بود که در ردیف بیست و پنجمین دریاچه بزرگ دنیا از نظر مساحت قرار می‌گیرد. دریاچه ارومیه، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران، بزرگ‌ترین دریاچه آب شور در خاور میانه، و ششمین دریاچه بزرگ آب شور دنیا است. آب این دریاچه بسیار شور بوده و بیشتر از رودخانه‌های زرینه‌رود،  سیمینه‌رود،  تلخه رود،  گادر،  باراندوز، شهرچای،  نازلو و زولا تغذیه می‌شود.

 

 فسلفه نام گذاری


نام این دریاچه امروزه دریاچه ارومیه است که از نام شهر ارومیه، مرکز استان آذربایجان‌غربی گرفته شده‌است. در دهه ۱۹۳۰ میلادی به هنگام پادشاهی رضاشاه این دریاچه به افتخار وی دریاچه رضائیه نامگذاری شد. پس از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ نام دریاچه به نام پیشین خود، دریاچه ارومیه بازگردانده‌شد. در زبان ترکی اورمو گولو گفته می‌شود. در زبان پارسی کهن، این دریاچه چیچست به معنای درخشنده نامیده شده‌است.

 

دریاچه در اسناد تاریخی


یکی از نخستین اشارات به دریاچه ارومیه در کتیبه سده نهم پیش از میلاد مسیح در شلمنسر سوم (سلطنت بین ۸۵۸–۸۲۴ قبل از میلاد) به دو نام در محل دریاچه ارومیه اشاره شده: پرسواه (به معنی ایرانیان یا پارسیان) و ماتای (یا میتانی‌ها). هنوز دقیقاً روشن نیست که این نام‌ها به منطقه یا قبیله یا پیوندی که بین گروهی از نام‌های مردم با شاهان وجود داشته اشاره می‌کند.

دریاچه مرکز پادشاهی منائیان بود. محل زندگی احتمالی منائیان در تپه حسنلو در جنوب دریاچه بوده‌است. منائیان به توسط گروهی که متیان نام داشتند غلبه شدند،  مردمان ایرانی مختلفی که سکاها،  سرمتی‌ها، یا کیمری شناخته می‌شدند. به درستی معلوم نیست که مردمان نامشان را از دریاچه گرفته‌اند یا دریاچه نامش را از مردمان اطراف آن گرفته‌است؛ ولی کشور باستانی متیان نامیده می‌شد که نام لاتین دریاچه از آن گرفته شده‌است.

در پانصد سال اخیر نواحی اطراف دریاچه محل سکونت مردمان ایرانی شامل آذربایجانی‌ها و مردم کرد بوده‌است.


تنوع زیستی


بر اساس لیست تنوع زیستی پارک ملی دریاچه ارومیه که در سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶ ارائه شده‌است پارک ملی دریاچه ارومیه مسکن ۶۲ گونه باکتری و آرکئوباکتر، ۴۲ گونه قارچ‌های میکروسکوپی، ۲۰ گونه جلبک، ۳۱۱ گونه گیاه، ۵ گونه نرم‌تنان دو کفه‌ای (رودخانه‌های جزایر)، ۲۲۶ گونه از پرندگان، ۲۷ گونه خزنده و دوزیست و ۲۴ گونه از پستانداران می‌باشد. همچنین دست کم فسیل ۴۷ گونه یافته شده‌است.

این زیست‌بوم بصورت بین‌المللی توسط یونسکو به عنوان منطقه تحت حفاظت به ثبت رسیده‌است. سازمان محیط زیست ایران اکثر نقاط این دریاچه را به عنوان پارک ملی شناسایی نموده‌است. این دریاچه با داشتن بیش از یک‌صد جزیره کوچک سخره‌ای محل توقف پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو،  پلیکان،  کفچه‌نوک،  اکراس،  لک‌لک،  اردک پیسه، نوک‌خنجری٬ چوب‌پا، و مرغ نوروزی‌ می‌باشد.

به خاطر شوری بیش از حد دریاچه هیچ نوع ماهی در این دریاچه زندگی نمی‌کند. با این‌حال دریاچه ارومیه یکی از زیست‌گاه‌های مهم سخت‌پوست آرتمیاشناخته‌می‌شود. این سخت پوست یکی از منابع اصلی تغذیه پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو به‌شمار می‌آید. در اوایل سال ۲۰۱۳ از رئیس وقت مرکز مطالعات آرتمیای ارومیه نقل شد که آرتمیا در این دریاچه منقرض شده‌است. این نظر توسط برخی کارشناسان دیگر رد شده‌است.

در بهمن ۱۳۹۴ رئیس مرکز تحقیقات آرتمیای کشور عنوان داشت که بر پایه بررسی‌ها آرتمیای زنده در دریاچه ارومیه وجود ندارد.  یوسفعلی اسدپور افزود: در سه ماه اول سال جاری به علت وجود آب و ورود کافی آن به دریاچه ارومیه در مصب رودخانه‌های آن آرتمیا شروع به زندگی کرد که متأسفانه با خشکسالی تابستانه این موجودات نابود شدند.

 

پارک ملی دریاچه ارومیه


دریاچه ارومیه در سال ۱۳۵۲ در فهرست پارک‌های ملی ایران به ثبت رسید. پارک ملی دریاچه ارومیه، از زیستگاه‌های طبیعی جانوران در ایران می‌باشد. این پارک ملی با وسعت ۴۶۲۶۰۰ هکتار همچنین یکی از ۹ ذخیره‌گاه زیست‌کره در ایران است.

 


حوضه آبریز


دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین آبگیر دایمی در آسیای غربی در شمال غرب فلات ایران قرار گرفته‌است.  حوضه آبریز دریاچه ارومیه، ۵۱٬۸۷۶ کیلومتر مربع است معادل بیش از ۳٪ مساحت کل کشور ایران می‌باشد. این حوضچه توسط مجموع ۶۰ رودخانه سیرآب می‌شود که ۲۱ رودخانه دایمی یا فصلی هستند و ۳۹تای آن‌ها دوره‌ای می‌باشند. از این میان زرینه رود،  سیمینه رود و آجی چای (تلخه‌رود) ورودی‌های اصلی به دریاچه ارومیه می‌باشند. این حوضه با داشتن دشت‌هایی مانند دشت ارومیه،  تبریز،  آذرشهر،  بوکان،  بناب،  میاندوآب،  مهاباد،  نقده،  سلماس،  پیرانشهر و اشنویه، یکی از کانون‌های ارزشمند فعالیت کشاورزی و دامداری در ایران به‌شمار می‌رود.  سد بزرگ مخزنی بوکان نقش مهمی در حفظ این دریاچه تاکنون داشته‌است.

 

خشک شدن دریاچه


این دریاچه از اواسط دهه ۸۰ شروع به خشک شدن کرد و امروزه در خطر خشک شدن کامل قرار دارد. بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که در سال ۲۰۱۵ دریاچه ۸۸ درصد مساحت خود را از دست داده (گزارش‌های قبلی تنها به از دست رفتن ۲۵ تا ۵۰ درصد مساحت دریاچه اشاره کرده بودند). دلایل بسیاری برای خشک شدن دریاچه ذکر شده‌است از جمله خشکسالی، احداث بزرگراه بر روی دریاچه، و استفاده بی‌رویه از منابع آب حوزه آبریز دریاچه و همچنین بارش کم برف و باران در سال‌های اخیر می‌باشد. تحقیق جدیدی توسط چند تن از محققان در آمریکای شمالی نشان می‌دهد که خشک‌سالی تنها باعث کاهش ۵ درصدی بارش در حوزه آبریز دریاچه شده و عوامل انسانی شامل پروژه‌های جاه‌طلبانه توسعه اقتصادی-آبی به همراه ساخت بزرگراه ۱۵ کیلومتری بر روی دریاچه با دریچه کوچک ۱/۲ کیلومتری وضعیت دریاچه را به بحران کشانیده‌است که برای ساخت آن از کوه مجاورت دریاچه استفاده کردند.

تا سال ۲۰۱۲ بیش از دویست سد بر روی رودخانه‌های حوزه آبریز این دریاچه در مرحله آماده بهره‌برداری، یا پایان مراحل طراحی بودند.

در اولین هفته از آبان ۱۳۹۴ خورشیدی، تراز آب دریاچه ارومیه ۱۲۷۰٫۰۴ متر اعلام شد که نسبت به آبان سال ۱۳۹۳ خورشیدی، ۴۰ سانتیمتر کاهش نشان می‌داد.

نقش نمایندگان مجلس در خشک شدن دریاچه


روزنامه اقتصاد پویا در سرمقاله‌ای مقصر خشکیدن دریاچه ارومیه را مردم و نمایندگانی معرفی کرد که برای تأمین نیاز‌های کشاورزی و خانگی آذربایجان، بار‌ها خواستار انتقال آب رودخانه‌هایی که به دریاچه ارومیه می‌ریزند به نقاط دیگر شده‌اند و از مقامات حکومتی درخواست داشتند تا آب این رودخانه‌ها برای تأمین نیاز باغ‌های مراغه و دیگر شهر‌های استان استفاده شود یا با فشار بسیار بر مسئولین، طرح پل میان‌گذر دریاچه ارومیه را اجرایی کردند. البته قابل ذکر است که بیش از ۷۰ درصد مردم ارومیه از طریق کشاورزی هزینه‌های زندگی خود را تأمین می‌کنند و باید فکری اساسی شود تا هیچ طرف متضرر نشود. برخی کارشناسان معتقدند: برای نجات دریاچه ارومیه به جای خشکاندن ارس و از بین بردن زمین‌های بارور نقاط دیگر، باید از مصرف آب کاسته شود و به وزارت نیرو اجازه داده شود تا آب رودخانه‌هایی را که به‌طور طبیعی به دریاچه ارومیه می‌ریخته‌اند دوباره به دریاچه ارومیه بریزند.

 

آسیب های زیست محیطی خشک شدن


برخی کارشناسان محیط زیست پیش‌بینی می‌کنند در صورت خشک شدن این دریاچه هوای معتدل منطقه تبدیل به هوای گرمسیری با باد‌های نمکی خواهد شد و زیست‌محیط منطقه تغییر خواهد کرد. علاوه بر نمک بسیاری از آلودگی‌های شامل فلزات سمی سنگین مورد استفاده در صنعت و مواد سمی مورد استفاده در کشاورزی به آب‌های سطحی و زیر سطحی مرتبط با دریاچه نفوذ کرده‌اند و در صورت خشک شدن دریاچه بسیاری از از مواد سمی هوازی شده و خطرات بیماری‌های تنفسی برای زیست‌بوم و مردم منطقه بوجود خواهد آورد.

 

طرح‌های نجات دریاچه


یکی از طرح‌هایی که برای نجات دریاچه ارومیه مطرح شده انتقال آب از حوضه‌های آبریز دیگر از جمله رود ارس بود که انتقال آن می‌توانست به پر شدن دریاچه ارومیه کمک شایانی کند. به گفته نادر قاضی‌پور، تنها راه نجات دریاچه ارومیه، استفاده از آب‌های رود ارس و شهرستان پیرانشهر است. اما این نظریه با مخالفت‌هایی روبروست. در مرداد ۱۳۹۰ خورشیدی مجلس شورای اسلامی با دو فوریّت طرح انتقال آب به دریاچه ارومیه موافقت نکرد.

برنامه نجات دریاچه ارومیه در دولت یازدهم


با انتخاب (حسن روحانی) به سمت ریاست‌جمهور و شکل‌گیری دولت یازدهم، برنامه نجات دریاچه ارومیه مورد تأکید قرار گرفت و کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه به مدیریت معاون اول رئیس‌جمهور تشکیل شد. موضوعاتی همچون مقابله با ریزگردها، وضعیت کشاورزی و الگوی کشت در منطقه و تعداد زیاد چاه‌های آب مورد بررسی قرار گرفت.

برخی کارشناسان اعتقاد دارند فعالیت‌های ترمیمی انجام شده در این دوره در کنار حمایت‌های مردمی، موجب کاهش روند تخریب دریاچه ارومیه و در برخی بخش‌ها باعث بهبود شرایط شده‌است.

عیسی کلانتری رئیس ستاد احیا و مسعود تجریشی مدیرکل برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیا هستند.

 

دریاچه ارومیه

برچسب: دریاچه ارومیه
دریاچه ارومیه در سه سطح منتشر شد آنچه در پیش... عمومی است دریاچه ارومیه بعنوان بزرگترین دریاچه داخلی در شبکه... گذشته سطح آب دریاچه ارومیه پایین آمده و خشکیدگی ناشی... شود براساس مطالعات علمی مهمترین عوامل اصلی کاهش آب دریاچه...
کد خبر: ۹۰۷۲۰۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۲۳


در دانشگاه تهران برگزار خواهد شد:
دریاچه ارومیه در تاریخ ۲۵ فروردین ماه ۱۳۹۸ در دانشگاه... احیای دریاچه ارومیه با حضور اساتیدی از دانشگاه تیلبرگ هلند... آن بر حفاظت و احیای دریاچه ارومیه مشارکت ذی نفعان... در پایداری و احیای دریاچه ارومیه ارزیابی عملکرد عوامل مؤثر...
کد خبر: ۹۰۷۲۰۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۱/۲۰


گفت‌وگو با حسن گل‌محمدی، مدیر طرح اتصال سیمینه‌رود و زرینه‌رود:
وقتی ستاد احیا دریاچه ارومیه آغاز به کار کرد دشواری... روشن بود بسیاری حتی وقتی خشکی دریاچه را نظاره کردند... اما احیا دریاچه پروژه ای ملی بود قبل از احیا... باید وضعیت دریاچه خیلی زود تثبیت می شد از همین...
کد خبر: ۹۰۷۲۰۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۱/۰۱


یازدهمین جلسه کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه به ریاست اسحاق... دریاچه ارومیه و استانداران سه استان حوضه آبریز دریاچه ارومیه... برگزار شد به گزارش روابط عمومی ستاد احیای دریاچه ارومیه... شش سال پس از اجرای طرح احیای دریاچه ارومیه و...
کد خبر: ۹۰۷۱۹۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۱۶


به گزارش روابط عمومی ستاد احیای دریاچه ارومیه با پشت... ای هم از احیای دریاچه ارومیه در رسانه ها منتشر... تنها باران رحمت الهی بود به کمک دریاچه ارومیه آمد... و برای احیای دریاچه ارومیه « هیچ اقدامی» صورت نگرفته...
کد خبر: ۹۰۷۱۹۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۲۲


پس از برگزاری یازدهمین جلسه کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه... سلسله نشست های دبیر کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه با... برگزاری است به گزارش روابط عمومی ستاد احیای دریاچه ارومیه... دریاچه ارومیه با نمایندگان وزارت جهاد کشاورزی در حوزه ریاست...
کد خبر: ۹۰۷۱۹۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۳/۱۱


این متن خلاصه ای است از گزارش مصارف آب ارومیه... احیای دریاچه ارومیه تهیه شده است کوشش شده است نکات... باشد به گزارش ستاد احیای دریاچه ارومیه مهم ترین نکته... شهر ارومیه سلماس مهاباد میاندوآب و نقده مورد بررسی قرار...
کد خبر: ۹۰۷۱۹۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۱


هاله حرارتی دریاچه» به نفع حیات دریاچه ارومیه و به... نفع ساکنان حوضه آبریز دریاچه است نباید با یک بارش... یک ماهه پرونده برنامه ریزی برای احیای دریاچه را بست... و برای حل دیگر مشکلات مملکت بودجه دریاچه را در...
کد خبر: ۹۰۱۴۱۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۳/۰۴


به دریاچه ارومیه اختصاص داده شده تا روز های خوش... از تسنیم از ارومیه در حالی این روز ها شاهد... افزایش روز افزون تراز آب دریاچه این شهر به سبب... دریاچه زنده شود و همه بتوانند شاهد موج های خروشان...
کد خبر: ۹۰۰۳۳۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۳۰


سطح تراز آب دریاچه ارومیه نسبت به روز مشابه در... احیای دریاچه ارومیه سطح تراز دریاچه ارومیه تا به امروز... موجود در دریاچه نیز با افزایش ۵ ۲۵ میلیارد مترمکعبی... احیای دریاچه ارومیه تراز سطح آب دریاچه در روز ۲۷...
کد خبر: ۹۰۰۲۰۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۲۹


سرسیاه با وازلین ایران زیباست قلعه "دمورگان" خوزستان دریاچه ارومیه...
کد خبر: ۸۹۹۶۸۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۲۶


معاون رئیس جمهور از انتقال آب دریاچه وان به دریاچه... ارومیه و همکاری مشترک در زمینه تولید فیلتر خودرو های... امکان پذیر نیست معاون رئیس جمهور در خصوص دریاچه ارومیه... و انتقال آب از دریاچه وان به ارومیه گفت این...
کد خبر: ۸۹۹۵۵۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۲۶


تکرار یک سناریوی مبهم برای نجات دریاچه ارومیه؛
نه تنها همه چیز برای انتقال آب از دریاچه وان... در ترکیه به دریاچه ارومیه در کشورمان مهیاست که این...
نه تنها همه چیز برای انتقال آب از دریاچه وان... در ترکیه به دریاچه ارومیه در کشورمان مهیاست که این... « امکان انتقال آب از دریاچه وان به دریاچه ارومیه... که کلانتری تنها در ستاد احیای دریاچه ارومیه سمت داشت...
کد خبر: ۸۹۹۴۹۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۲۵


جزییات نقشه راه احیای دریاچه ارومیه در یازدهمین جلسه کارگروه... ملی نجات دریاچه ارومیه بررسی شد به گزارش روابط عمومی... ستاد احیای دریاچه ارومیه یازدهمین جلسه کارگروه ملی نجات دریاچه... ارومیه به ریاست « اسحاق جهانگیری» معاون اول رئیس جمهوری...
کد خبر: ۸۹۷۲۰۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۱۷


دریاچه ارومیه با اشاره به حساسیت ویژه مردم نسبت به... سرنوشت دریاچه خواستار ارائه راهکارهایی از دبیرخانه ستاد احیا و... نیز سازمان برنامه و بودجه برای تداوم طرح نجات ارومیه... دریاچه ارومیه عصر امروز دوشنبه به ریاست « اسحاق جهانگیری»...
کد خبر: ۸۹۷۲۰۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۱۷


معاون اول رئیس جمهور گفت بهبود وضعیت دریاچه ارومیه کار... سرنوشت این دریاچه حساسیت ویژه ای داشته و دارند به... ملی نجات دریاچه ارومیه عصر امروز دوشنبه به ریاست معاون... با اشاره به اقدامات خوب انجام شده برای احیاء دریاچه...
کد خبر: ۸۹۷۱۵۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۱۶


استاندار آذربایجان غربی گفت از ظرفیت دریاچه ارومیه برای گسترش... وگیاه ارومیه که در پارک گوللر باغی ارومیه برگزار شد... افزود باتوجه به احیای دریاچه ارومیه باید از این ظرفیت... با اشاره به برگزاری جشنواره گل وگیاه در ارومیه تصریح...
کد خبر: ۸۹۶۳۰۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۱۳


افزایش ۴۰ سانتی متری تراز دریاچه ارومیه نسبت به سال... شدن تالاب ها و دریاچه ها منجر شده عیسی کلانتری... پیش با اشاره به افزایش تراز دریاچه ارومیه از احیای... این دریاچه با تراز ۱۴ میلیارد متر مکعب تا سال...
کد خبر: ۸۹۴۹۵۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۰۷


مدیر دفتر منطقه ای ستاد احیای دریاچه ارومیه در آذربایجان... شرقی از افزایش ۷۹ سانتی متری تراز دریاچه ارومیه خبر... امروز اظهار داشت وسعت دریاچه ارومیه طبق آخرین پایش به... منطقه ای ستاد احیای دریاچه ارومیه در آذربایجان شرقی تراز...
کد خبر: ۸۹۴۴۸۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۰۵


نبض خبر؛
دریاچه ارومیه دومین دریاچه شور جهان که زمانی حال و... طوریکه تراز دریاچه ارومیه نسبت به مشابه سال گذشته 71... سانتی متر افزایش داشته اما دریاچه در حال حاضر 3... متر مکعب دیگر آب نیاز دارد سرعت پیشروی آب دریاچه...
کد خبر: ۸۹۴۳۳۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۰۴


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv