در مورد دریاچه ارومیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات


دریاچه ارومیه نام دریاچه‌ای در شمال غربی کشور ایران است که طبق تقسیمات کشوری ایران، این دریاچه میان دو استان آذربایجان غربی و استان آذربایجان شرقی قرار گرفته‌است. مساحت این دریاچه در سال ۱۳۷۷ در حدود شش هزار کیلومتر مربع بود که در ردیف بیست و پنجمین دریاچه بزرگ دنیا از نظر مساحت قرار می‌گیرد. دریاچه ارومیه، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران، بزرگ‌ترین دریاچه آب شور در خاور میانه، و ششمین دریاچه بزرگ آب شور دنیا است. آب این دریاچه بسیار شور بوده و بیشتر از رودخانه‌های زرینه‌رود،  سیمینه‌رود،  تلخه رود،  گادر،  باراندوز، شهرچای،  نازلو و زولا تغذیه می‌شود.

 

 فسلفه نام گذاری


نام این دریاچه امروزه دریاچه ارومیه است که از نام شهر ارومیه، مرکز استان آذربایجان‌غربی گرفته شده‌است. در دهه ۱۹۳۰ میلادی به هنگام پادشاهی رضاشاه این دریاچه به افتخار وی دریاچه رضائیه نامگذاری شد. پس از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ نام دریاچه به نام پیشین خود، دریاچه ارومیه بازگردانده‌شد. در زبان ترکی اورمو گولو گفته می‌شود. در زبان پارسی کهن، این دریاچه چیچست به معنای درخشنده نامیده شده‌است.

 

دریاچه در اسناد تاریخی


یکی از نخستین اشارات به دریاچه ارومیه در کتیبه سده نهم پیش از میلاد مسیح در شلمنسر سوم (سلطنت بین ۸۵۸–۸۲۴ قبل از میلاد) به دو نام در محل دریاچه ارومیه اشاره شده: پرسواه (به معنی ایرانیان یا پارسیان) و ماتای (یا میتانی‌ها). هنوز دقیقاً روشن نیست که این نام‌ها به منطقه یا قبیله یا پیوندی که بین گروهی از نام‌های مردم با شاهان وجود داشته اشاره می‌کند.

دریاچه مرکز پادشاهی منائیان بود. محل زندگی احتمالی منائیان در تپه حسنلو در جنوب دریاچه بوده‌است. منائیان به توسط گروهی که متیان نام داشتند غلبه شدند،  مردمان ایرانی مختلفی که سکاها،  سرمتی‌ها، یا کیمری شناخته می‌شدند. به درستی معلوم نیست که مردمان نامشان را از دریاچه گرفته‌اند یا دریاچه نامش را از مردمان اطراف آن گرفته‌است؛ ولی کشور باستانی متیان نامیده می‌شد که نام لاتین دریاچه از آن گرفته شده‌است.

در پانصد سال اخیر نواحی اطراف دریاچه محل سکونت مردمان ایرانی شامل آذربایجانی‌ها و مردم کرد بوده‌است.


تنوع زیستی


بر اساس لیست تنوع زیستی پارک ملی دریاچه ارومیه که در سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶ ارائه شده‌است پارک ملی دریاچه ارومیه مسکن ۶۲ گونه باکتری و آرکئوباکتر، ۴۲ گونه قارچ‌های میکروسکوپی، ۲۰ گونه جلبک، ۳۱۱ گونه گیاه، ۵ گونه نرم‌تنان دو کفه‌ای (رودخانه‌های جزایر)، ۲۲۶ گونه از پرندگان، ۲۷ گونه خزنده و دوزیست و ۲۴ گونه از پستانداران می‌باشد. همچنین دست کم فسیل ۴۷ گونه یافته شده‌است.

این زیست‌بوم بصورت بین‌المللی توسط یونسکو به عنوان منطقه تحت حفاظت به ثبت رسیده‌است. سازمان محیط زیست ایران اکثر نقاط این دریاچه را به عنوان پارک ملی شناسایی نموده‌است. این دریاچه با داشتن بیش از یک‌صد جزیره کوچک سخره‌ای محل توقف پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو،  پلیکان،  کفچه‌نوک،  اکراس،  لک‌لک،  اردک پیسه، نوک‌خنجری٬ چوب‌پا، و مرغ نوروزی‌ می‌باشد.

به خاطر شوری بیش از حد دریاچه هیچ نوع ماهی در این دریاچه زندگی نمی‌کند. با این‌حال دریاچه ارومیه یکی از زیست‌گاه‌های مهم سخت‌پوست آرتمیاشناخته‌می‌شود. این سخت پوست یکی از منابع اصلی تغذیه پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو به‌شمار می‌آید. در اوایل سال ۲۰۱۳ از رئیس وقت مرکز مطالعات آرتمیای ارومیه نقل شد که آرتمیا در این دریاچه منقرض شده‌است. این نظر توسط برخی کارشناسان دیگر رد شده‌است.

در بهمن ۱۳۹۴ رئیس مرکز تحقیقات آرتمیای کشور عنوان داشت که بر پایه بررسی‌ها آرتمیای زنده در دریاچه ارومیه وجود ندارد.  یوسفعلی اسدپور افزود: در سه ماه اول سال جاری به علت وجود آب و ورود کافی آن به دریاچه ارومیه در مصب رودخانه‌های آن آرتمیا شروع به زندگی کرد که متأسفانه با خشکسالی تابستانه این موجودات نابود شدند.

 

پارک ملی دریاچه ارومیه


دریاچه ارومیه در سال ۱۳۵۲ در فهرست پارک‌های ملی ایران به ثبت رسید. پارک ملی دریاچه ارومیه، از زیستگاه‌های طبیعی جانوران در ایران می‌باشد. این پارک ملی با وسعت ۴۶۲۶۰۰ هکتار همچنین یکی از ۹ ذخیره‌گاه زیست‌کره در ایران است.

 


حوضه آبریز


دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین آبگیر دایمی در آسیای غربی در شمال غرب فلات ایران قرار گرفته‌است.  حوضه آبریز دریاچه ارومیه، ۵۱٬۸۷۶ کیلومتر مربع است معادل بیش از ۳٪ مساحت کل کشور ایران می‌باشد. این حوضچه توسط مجموع ۶۰ رودخانه سیرآب می‌شود که ۲۱ رودخانه دایمی یا فصلی هستند و ۳۹تای آن‌ها دوره‌ای می‌باشند. از این میان زرینه رود،  سیمینه رود و آجی چای (تلخه‌رود) ورودی‌های اصلی به دریاچه ارومیه می‌باشند. این حوضه با داشتن دشت‌هایی مانند دشت ارومیه،  تبریز،  آذرشهر،  بوکان،  بناب،  میاندوآب،  مهاباد،  نقده،  سلماس،  پیرانشهر و اشنویه، یکی از کانون‌های ارزشمند فعالیت کشاورزی و دامداری در ایران به‌شمار می‌رود.  سد بزرگ مخزنی بوکان نقش مهمی در حفظ این دریاچه تاکنون داشته‌است.

 

خشک شدن دریاچه


این دریاچه از اواسط دهه ۸۰ شروع به خشک شدن کرد و امروزه در خطر خشک شدن کامل قرار دارد. بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که در سال ۲۰۱۵ دریاچه ۸۸ درصد مساحت خود را از دست داده (گزارش‌های قبلی تنها به از دست رفتن ۲۵ تا ۵۰ درصد مساحت دریاچه اشاره کرده بودند). دلایل بسیاری برای خشک شدن دریاچه ذکر شده‌است از جمله خشکسالی، احداث بزرگراه بر روی دریاچه، و استفاده بی‌رویه از منابع آب حوزه آبریز دریاچه و همچنین بارش کم برف و باران در سال‌های اخیر می‌باشد. تحقیق جدیدی توسط چند تن از محققان در آمریکای شمالی نشان می‌دهد که خشک‌سالی تنها باعث کاهش ۵ درصدی بارش در حوزه آبریز دریاچه شده و عوامل انسانی شامل پروژه‌های جاه‌طلبانه توسعه اقتصادی-آبی به همراه ساخت بزرگراه ۱۵ کیلومتری بر روی دریاچه با دریچه کوچک ۱/۲ کیلومتری وضعیت دریاچه را به بحران کشانیده‌است که برای ساخت آن از کوه مجاورت دریاچه استفاده کردند.

تا سال ۲۰۱۲ بیش از دویست سد بر روی رودخانه‌های حوزه آبریز این دریاچه در مرحله آماده بهره‌برداری، یا پایان مراحل طراحی بودند.

در اولین هفته از آبان ۱۳۹۴ خورشیدی، تراز آب دریاچه ارومیه ۱۲۷۰٫۰۴ متر اعلام شد که نسبت به آبان سال ۱۳۹۳ خورشیدی، ۴۰ سانتیمتر کاهش نشان می‌داد.

نقش نمایندگان مجلس در خشک شدن دریاچه


روزنامه اقتصاد پویا در سرمقاله‌ای مقصر خشکیدن دریاچه ارومیه را مردم و نمایندگانی معرفی کرد که برای تأمین نیاز‌های کشاورزی و خانگی آذربایجان، بار‌ها خواستار انتقال آب رودخانه‌هایی که به دریاچه ارومیه می‌ریزند به نقاط دیگر شده‌اند و از مقامات حکومتی درخواست داشتند تا آب این رودخانه‌ها برای تأمین نیاز باغ‌های مراغه و دیگر شهر‌های استان استفاده شود یا با فشار بسیار بر مسئولین، طرح پل میان‌گذر دریاچه ارومیه را اجرایی کردند. البته قابل ذکر است که بیش از ۷۰ درصد مردم ارومیه از طریق کشاورزی هزینه‌های زندگی خود را تأمین می‌کنند و باید فکری اساسی شود تا هیچ طرف متضرر نشود. برخی کارشناسان معتقدند: برای نجات دریاچه ارومیه به جای خشکاندن ارس و از بین بردن زمین‌های بارور نقاط دیگر، باید از مصرف آب کاسته شود و به وزارت نیرو اجازه داده شود تا آب رودخانه‌هایی را که به‌طور طبیعی به دریاچه ارومیه می‌ریخته‌اند دوباره به دریاچه ارومیه بریزند.

 

آسیب های زیست محیطی خشک شدن


برخی کارشناسان محیط زیست پیش‌بینی می‌کنند در صورت خشک شدن این دریاچه هوای معتدل منطقه تبدیل به هوای گرمسیری با باد‌های نمکی خواهد شد و زیست‌محیط منطقه تغییر خواهد کرد. علاوه بر نمک بسیاری از آلودگی‌های شامل فلزات سمی سنگین مورد استفاده در صنعت و مواد سمی مورد استفاده در کشاورزی به آب‌های سطحی و زیر سطحی مرتبط با دریاچه نفوذ کرده‌اند و در صورت خشک شدن دریاچه بسیاری از از مواد سمی هوازی شده و خطرات بیماری‌های تنفسی برای زیست‌بوم و مردم منطقه بوجود خواهد آورد.

 

طرح‌های نجات دریاچه


یکی از طرح‌هایی که برای نجات دریاچه ارومیه مطرح شده انتقال آب از حوضه‌های آبریز دیگر از جمله رود ارس بود که انتقال آن می‌توانست به پر شدن دریاچه ارومیه کمک شایانی کند. به گفته نادر قاضی‌پور، تنها راه نجات دریاچه ارومیه، استفاده از آب‌های رود ارس و شهرستان پیرانشهر است. اما این نظریه با مخالفت‌هایی روبروست. در مرداد ۱۳۹۰ خورشیدی مجلس شورای اسلامی با دو فوریّت طرح انتقال آب به دریاچه ارومیه موافقت نکرد.

برنامه نجات دریاچه ارومیه در دولت یازدهم


با انتخاب (حسن روحانی) به سمت ریاست‌جمهور و شکل‌گیری دولت یازدهم، برنامه نجات دریاچه ارومیه مورد تأکید قرار گرفت و کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه به مدیریت معاون اول رئیس‌جمهور تشکیل شد. موضوعاتی همچون مقابله با ریزگردها، وضعیت کشاورزی و الگوی کشت در منطقه و تعداد زیاد چاه‌های آب مورد بررسی قرار گرفت.

برخی کارشناسان اعتقاد دارند فعالیت‌های ترمیمی انجام شده در این دوره در کنار حمایت‌های مردمی، موجب کاهش روند تخریب دریاچه ارومیه و در برخی بخش‌ها باعث بهبود شرایط شده‌است.

عیسی کلانتری رئیس ستاد احیا و مسعود تجریشی مدیرکل برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیا هستند.

 

در مورد دریاچه ارومیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

رئیس استانی ستاد احیای دریاچه ارومیه گفت با بستن سردهنه... های حوضه آبریز دریاچه روند آماده سازی رهاسازی حق آبه... دریاچه از آذرماه امسال تا اوایل خرداد ماه سال آینده...
اساس مصوبات ستاد نجات بخشی دریاچه ارومیه زمان تأمین حق... خردادماه سال آینده نیز زمان رهاسازی حق آبه دریاچه ارومیه... به دریاچه بسته می شوند تا حق آبه زیست محیطی... دریاچه به پیکره آن برسد تصریح کرد از این رو...
کد خبر: ۱۰۱۵۸۱۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۸/۲۸


دریاچه ارومیه یکی از جاذبه های طبیعی در استان آذربایجان...
کد خبر: ۱۰۱۲۶۴۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۸/۱۲


دریاچه ارومیه به عنوان شورترین دریاچه جهان با دارا بودن...
دارد دریاچه ارومیه یکی از معادن عظیم نمک در جهان... این دریاچه به اندازه ای بالاست که بهرام طاهری از... ۷۰۰ هزار تن نمک از دریاچه ارومیه معاون فنی اداره... دریاچه ارومیه بین ۶ تا هفت میلیارد تن بوده و...
کد خبر: ۱۰۱۲۱۹۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۸/۱۰


رئیس دفتر استان های ستاد احیای دریاچه ارومیه طی ۱۵... روز گذشته تراز دریاچه ارومیه پس از ماه ها کاهش...
به اینکه دریاچه ارومیه یک حوضه آبی بسته است افزود... از اواخر آبان ماه شاهد افزایش تراز دریاچه نیز خواهیم... بود رئیس دفتر استان های ستاد احیای دریاچه ارومیه با... مقایسه با سال گذشته اظهار داشت تراز دریاچه ارومیه به...
کد خبر: ۱۰۱۱۷۷۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۸/۰۷


به منظور کاهش مصرف آب کشاورزی در حوضه آبریز دریاچه... ارومیه دانش و مهارت های لازم را برای اجرای رویکرد... آب در حوضه آبریز دریاچه ارومیه توانمند کرده و به...
کد خبر: ۱۰۱۱۵۵۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۸/۰۶


دریاچه ارومیه بزرگ ترین دریاچهٔ آب شور در خاورمیانه و... ششمین دریاچهٔ بزرگ آب شور دنیا است که حد فاصل... میان دو شهر تبریز و ارومیه قرار دارد این دریاچه... از نظر مساحت یکی از بزرگترین دریاچه های جهان است...
کد خبر: ۱۰۱۱۰۴۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۸/۰۴


معاون آب و آبفای وزیر نیرو آخرین وضعیت دریاچه ارومیه... و زاینده رود را تشریح کرد و گفت وضعیت دریاچه... ارومیه نرمال است اما در زاینده رود بارندگی مناسبی را...
و گو با ایسنا با اشاره به آخرین وضعیت دریاچه... ارومیه اظهار کرد امیدواریم که پروژه دریاچه احیای دریاچه ارومیه... دریاچه ارومیه اجرایی شود وی با بیان اینکه ۲۵۰۰ میلیارد...
کد خبر: ۱۰۱۰۶۴۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۸/۰۲


دریاچه ارومیه به سرانجام نمی رسید و این دریاچه خشک...
بیان اینکه کارشناسان از سال ۱۳۷۶ درباره خشک شدن دریاچه... ارومیه هشدار داده بودند افزود در سال ۸۹ در نامه... ای به مقام معظم رهبری درباره عواقب خشک شدن دریاچه... ارومیه به ایشان توضیح دادم و نوشتم که خشک شدن...
کد خبر: ۱۰۰۵۹۴۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۰۸


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
پاییز را با من بخوان پاکسازی دریاچه آزادی از زباله...
کد خبر: ۱۰۰۳۹۸۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۶/۳۱


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
اربعین ۹۹ چند شنبه است دریاچه ارومیه تا سال ۱۴۰۶...
کد خبر: ۱۰۰۱۷۰۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۶/۱۹


به مصرف حدود ۹۰ درصدی منابع آبی حوضه آبریز دریاچه... ارومیه در بخش کشاورزی یکی از مهمترین برنامه های دولت... و در راستای احیای این دریاچه طی یک برنامه پنجساله... دریافت از محل سدهای استان به دریاچه ارومیه روانه شده...
کد خبر: ۱۰۰۰۸۴۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۶/۱۶


در حوضه آبریز دریاچه ارومیه» که به صورت مشترک توسط... فائو و ستاد احیای دریاچه و با حمایت مالی سفارت... ستاد احیای دریاچه ارومیه « سامانه شاخص تنش کشاورزی می... تواند به پایش دقیق تنش کشاورزی در حوضه آبریز دریاچه...
کد خبر: ۹۹۷۸۳۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۳۰


۱۳۹۸ تا ۲۴ مرداد ۱۳۹۹ در حوضه آبریز دریاچه ارومیه...
گزارش تراز دریاچه ارومیه در ۲۴ مرداد ۱۳۹۹ برابر با... در مقایسه با سال شروع طرح نجات دریاچه ارومیه ۲۴... یافته است این گزارش برای ارائه آخرین وضعیت دریاچه ارومیه... آبریز دریاچه ارومیه منتهی به تاریخ ۲۵ مرداد سال ۱۳۹۹...
کد خبر: ۹۹۷۴۴۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۸


در حالی که میزان بارش ها در حوضه آبریز دریاچه... ارومیه طبق آخرین برآورد حدود ۲۷ درصد نسبت به مدت... دریاچه تنها حدود چهار درصد است که نشان می دهد...
که دریاچه ارومیه در کمتر از ۶ سال پیش بدترین... و امید دومین دریاچه آب شور جهان راه احیا را... پیمود در حال حاضر میزان آب موجود در دریاچه ارومیه... دریاچه ارومیه می دانند ولی آمار مربوط به کاهش بارش...
کد خبر: ۹۹۷۱۱۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۷


دریاچه ارومیه رهاسازی خواهد شد ...
استان شامل تصفیه خانه های سلماس ارومیه میاندوآب بوکان نقده... اینکه فاز سوم تصفیه خانه فاضلاب ارومیه امسال به اتمام... دریاچه ارومیه رهاسازی خواهد شد ...
کد خبر: ۹۹۶۳۴۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۳


احیای دریاچه ارومیه که از حدود ۶ سال پیش کلید...
سال ۱۳۹۳ یعنی اوج وضعیت بحرانی دریاچه ارومیه بر می... گردیم سالی که بخش بزرگی از مساحت دریاچه ارومیه به... توانست به یک بحران ملی تبدیل شود ریزگردهای نمکی دریاچه... ارومیه نه تنها با اثرات مخرب زیست محیطی خود کشاورزی...
کد خبر: ۹۹۶۱۴۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۲


سواحل دریاچه ارومیه و افزایش آمار روزانه مبتلایان به کرونا...
کد خبر: ۹۹۵۳۵۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۱۸


حجم آب دریاچه ارومیه ۸ برابر شدمدیر دفتر استان های... ستاد احیای دریاچه ارومیه گفت میزان فعلی آب دریاچه ارومیه...
گو با ایرنا با بیان اینکه کمترین میزان آب دریاچه... ارومیه در سال ۱۳۹۳ یعنی یک سال قبل از آغاز... کار عملی ستاد احیای دریاچه ارومیه با ۵۰۰ میلیون مترمکعب... این دریاچه بیش از چهار میلیارد مترمکعب است وی با...
کد خبر: ۹۹۴۲۴۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۱۲


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
مساحت دریاچه ارومیه سازمان سنجش از منتشرکننده تصویر یک داوطلب...
کد خبر: ۹۹۳۹۳۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۱۱


تراز دریاچه ارومیه در ۳۱ تیر سال ۱۳۹۹ حدود ۱۲۷۱... در زمان شروع به کار ستاد احیای دریاچه ارومیه در... که نشان از افزایش ۵۰ درصدی مساحت دریاچه دارد ...
به گزارش « تابناک» به نقل از ایرنا دریاچه ارومیه... نگین فیروزه ای ایران به عنوان بزرگترین دریاچه آب شور... اواسط دهه ۸۰ بود که زنگ خطر خشک شدن دریاچه... و امید گویی امید به دریاچه بازگشت چون حسن روحانی...
کد خبر: ۹۹۳۷۹۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۱۰


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv