در مورد دریاچه ارومیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات


دریاچه ارومیه نام دریاچه‌ای در شمال غربی کشور ایران است که طبق تقسیمات کشوری ایران، این دریاچه میان دو استان آذربایجان غربی و استان آذربایجان شرقی قرار گرفته‌است. مساحت این دریاچه در سال ۱۳۷۷ در حدود شش هزار کیلومتر مربع بود که در ردیف بیست و پنجمین دریاچه بزرگ دنیا از نظر مساحت قرار می‌گیرد. دریاچه ارومیه، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران، بزرگ‌ترین دریاچه آب شور در خاور میانه، و ششمین دریاچه بزرگ آب شور دنیا است. آب این دریاچه بسیار شور بوده و بیشتر از رودخانه‌های زرینه‌رود،  سیمینه‌رود،  تلخه رود،  گادر،  باراندوز، شهرچای،  نازلو و زولا تغذیه می‌شود.

 

 فسلفه نام گذاری


نام این دریاچه امروزه دریاچه ارومیه است که از نام شهر ارومیه، مرکز استان آذربایجان‌غربی گرفته شده‌است. در دهه ۱۹۳۰ میلادی به هنگام پادشاهی رضاشاه این دریاچه به افتخار وی دریاچه رضائیه نامگذاری شد. پس از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ نام دریاچه به نام پیشین خود، دریاچه ارومیه بازگردانده‌شد. در زبان ترکی اورمو گولو گفته می‌شود. در زبان پارسی کهن، این دریاچه چیچست به معنای درخشنده نامیده شده‌است.

 

دریاچه در اسناد تاریخی


یکی از نخستین اشارات به دریاچه ارومیه در کتیبه سده نهم پیش از میلاد مسیح در شلمنسر سوم (سلطنت بین ۸۵۸–۸۲۴ قبل از میلاد) به دو نام در محل دریاچه ارومیه اشاره شده: پرسواه (به معنی ایرانیان یا پارسیان) و ماتای (یا میتانی‌ها). هنوز دقیقاً روشن نیست که این نام‌ها به منطقه یا قبیله یا پیوندی که بین گروهی از نام‌های مردم با شاهان وجود داشته اشاره می‌کند.

دریاچه مرکز پادشاهی منائیان بود. محل زندگی احتمالی منائیان در تپه حسنلو در جنوب دریاچه بوده‌است. منائیان به توسط گروهی که متیان نام داشتند غلبه شدند،  مردمان ایرانی مختلفی که سکاها،  سرمتی‌ها، یا کیمری شناخته می‌شدند. به درستی معلوم نیست که مردمان نامشان را از دریاچه گرفته‌اند یا دریاچه نامش را از مردمان اطراف آن گرفته‌است؛ ولی کشور باستانی متیان نامیده می‌شد که نام لاتین دریاچه از آن گرفته شده‌است.

در پانصد سال اخیر نواحی اطراف دریاچه محل سکونت مردمان ایرانی شامل آذربایجانی‌ها و مردم کرد بوده‌است.


تنوع زیستی


بر اساس لیست تنوع زیستی پارک ملی دریاچه ارومیه که در سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶ ارائه شده‌است پارک ملی دریاچه ارومیه مسکن ۶۲ گونه باکتری و آرکئوباکتر، ۴۲ گونه قارچ‌های میکروسکوپی، ۲۰ گونه جلبک، ۳۱۱ گونه گیاه، ۵ گونه نرم‌تنان دو کفه‌ای (رودخانه‌های جزایر)، ۲۲۶ گونه از پرندگان، ۲۷ گونه خزنده و دوزیست و ۲۴ گونه از پستانداران می‌باشد. همچنین دست کم فسیل ۴۷ گونه یافته شده‌است.

این زیست‌بوم بصورت بین‌المللی توسط یونسکو به عنوان منطقه تحت حفاظت به ثبت رسیده‌است. سازمان محیط زیست ایران اکثر نقاط این دریاچه را به عنوان پارک ملی شناسایی نموده‌است. این دریاچه با داشتن بیش از یک‌صد جزیره کوچک سخره‌ای محل توقف پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو،  پلیکان،  کفچه‌نوک،  اکراس،  لک‌لک،  اردک پیسه، نوک‌خنجری٬ چوب‌پا، و مرغ نوروزی‌ می‌باشد.

به خاطر شوری بیش از حد دریاچه هیچ نوع ماهی در این دریاچه زندگی نمی‌کند. با این‌حال دریاچه ارومیه یکی از زیست‌گاه‌های مهم سخت‌پوست آرتمیاشناخته‌می‌شود. این سخت پوست یکی از منابع اصلی تغذیه پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو به‌شمار می‌آید. در اوایل سال ۲۰۱۳ از رئیس وقت مرکز مطالعات آرتمیای ارومیه نقل شد که آرتمیا در این دریاچه منقرض شده‌است. این نظر توسط برخی کارشناسان دیگر رد شده‌است.

در بهمن ۱۳۹۴ رئیس مرکز تحقیقات آرتمیای کشور عنوان داشت که بر پایه بررسی‌ها آرتمیای زنده در دریاچه ارومیه وجود ندارد.  یوسفعلی اسدپور افزود: در سه ماه اول سال جاری به علت وجود آب و ورود کافی آن به دریاچه ارومیه در مصب رودخانه‌های آن آرتمیا شروع به زندگی کرد که متأسفانه با خشکسالی تابستانه این موجودات نابود شدند.

 

پارک ملی دریاچه ارومیه


دریاچه ارومیه در سال ۱۳۵۲ در فهرست پارک‌های ملی ایران به ثبت رسید. پارک ملی دریاچه ارومیه، از زیستگاه‌های طبیعی جانوران در ایران می‌باشد. این پارک ملی با وسعت ۴۶۲۶۰۰ هکتار همچنین یکی از ۹ ذخیره‌گاه زیست‌کره در ایران است.

 


حوضه آبریز


دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین آبگیر دایمی در آسیای غربی در شمال غرب فلات ایران قرار گرفته‌است.  حوضه آبریز دریاچه ارومیه، ۵۱٬۸۷۶ کیلومتر مربع است معادل بیش از ۳٪ مساحت کل کشور ایران می‌باشد. این حوضچه توسط مجموع ۶۰ رودخانه سیرآب می‌شود که ۲۱ رودخانه دایمی یا فصلی هستند و ۳۹تای آن‌ها دوره‌ای می‌باشند. از این میان زرینه رود،  سیمینه رود و آجی چای (تلخه‌رود) ورودی‌های اصلی به دریاچه ارومیه می‌باشند. این حوضه با داشتن دشت‌هایی مانند دشت ارومیه،  تبریز،  آذرشهر،  بوکان،  بناب،  میاندوآب،  مهاباد،  نقده،  سلماس،  پیرانشهر و اشنویه، یکی از کانون‌های ارزشمند فعالیت کشاورزی و دامداری در ایران به‌شمار می‌رود.  سد بزرگ مخزنی بوکان نقش مهمی در حفظ این دریاچه تاکنون داشته‌است.

 

خشک شدن دریاچه


این دریاچه از اواسط دهه ۸۰ شروع به خشک شدن کرد و امروزه در خطر خشک شدن کامل قرار دارد. بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که در سال ۲۰۱۵ دریاچه ۸۸ درصد مساحت خود را از دست داده (گزارش‌های قبلی تنها به از دست رفتن ۲۵ تا ۵۰ درصد مساحت دریاچه اشاره کرده بودند). دلایل بسیاری برای خشک شدن دریاچه ذکر شده‌است از جمله خشکسالی، احداث بزرگراه بر روی دریاچه، و استفاده بی‌رویه از منابع آب حوزه آبریز دریاچه و همچنین بارش کم برف و باران در سال‌های اخیر می‌باشد. تحقیق جدیدی توسط چند تن از محققان در آمریکای شمالی نشان می‌دهد که خشک‌سالی تنها باعث کاهش ۵ درصدی بارش در حوزه آبریز دریاچه شده و عوامل انسانی شامل پروژه‌های جاه‌طلبانه توسعه اقتصادی-آبی به همراه ساخت بزرگراه ۱۵ کیلومتری بر روی دریاچه با دریچه کوچک ۱/۲ کیلومتری وضعیت دریاچه را به بحران کشانیده‌است که برای ساخت آن از کوه مجاورت دریاچه استفاده کردند.

تا سال ۲۰۱۲ بیش از دویست سد بر روی رودخانه‌های حوزه آبریز این دریاچه در مرحله آماده بهره‌برداری، یا پایان مراحل طراحی بودند.

در اولین هفته از آبان ۱۳۹۴ خورشیدی، تراز آب دریاچه ارومیه ۱۲۷۰٫۰۴ متر اعلام شد که نسبت به آبان سال ۱۳۹۳ خورشیدی، ۴۰ سانتیمتر کاهش نشان می‌داد.

نقش نمایندگان مجلس در خشک شدن دریاچه


روزنامه اقتصاد پویا در سرمقاله‌ای مقصر خشکیدن دریاچه ارومیه را مردم و نمایندگانی معرفی کرد که برای تأمین نیاز‌های کشاورزی و خانگی آذربایجان، بار‌ها خواستار انتقال آب رودخانه‌هایی که به دریاچه ارومیه می‌ریزند به نقاط دیگر شده‌اند و از مقامات حکومتی درخواست داشتند تا آب این رودخانه‌ها برای تأمین نیاز باغ‌های مراغه و دیگر شهر‌های استان استفاده شود یا با فشار بسیار بر مسئولین، طرح پل میان‌گذر دریاچه ارومیه را اجرایی کردند. البته قابل ذکر است که بیش از ۷۰ درصد مردم ارومیه از طریق کشاورزی هزینه‌های زندگی خود را تأمین می‌کنند و باید فکری اساسی شود تا هیچ طرف متضرر نشود. برخی کارشناسان معتقدند: برای نجات دریاچه ارومیه به جای خشکاندن ارس و از بین بردن زمین‌های بارور نقاط دیگر، باید از مصرف آب کاسته شود و به وزارت نیرو اجازه داده شود تا آب رودخانه‌هایی را که به‌طور طبیعی به دریاچه ارومیه می‌ریخته‌اند دوباره به دریاچه ارومیه بریزند.

 

آسیب های زیست محیطی خشک شدن


برخی کارشناسان محیط زیست پیش‌بینی می‌کنند در صورت خشک شدن این دریاچه هوای معتدل منطقه تبدیل به هوای گرمسیری با باد‌های نمکی خواهد شد و زیست‌محیط منطقه تغییر خواهد کرد. علاوه بر نمک بسیاری از آلودگی‌های شامل فلزات سمی سنگین مورد استفاده در صنعت و مواد سمی مورد استفاده در کشاورزی به آب‌های سطحی و زیر سطحی مرتبط با دریاچه نفوذ کرده‌اند و در صورت خشک شدن دریاچه بسیاری از از مواد سمی هوازی شده و خطرات بیماری‌های تنفسی برای زیست‌بوم و مردم منطقه بوجود خواهد آورد.

 

طرح‌های نجات دریاچه


یکی از طرح‌هایی که برای نجات دریاچه ارومیه مطرح شده انتقال آب از حوضه‌های آبریز دیگر از جمله رود ارس بود که انتقال آن می‌توانست به پر شدن دریاچه ارومیه کمک شایانی کند. به گفته نادر قاضی‌پور، تنها راه نجات دریاچه ارومیه، استفاده از آب‌های رود ارس و شهرستان پیرانشهر است. اما این نظریه با مخالفت‌هایی روبروست. در مرداد ۱۳۹۰ خورشیدی مجلس شورای اسلامی با دو فوریّت طرح انتقال آب به دریاچه ارومیه موافقت نکرد.

برنامه نجات دریاچه ارومیه در دولت یازدهم


با انتخاب (حسن روحانی) به سمت ریاست‌جمهور و شکل‌گیری دولت یازدهم، برنامه نجات دریاچه ارومیه مورد تأکید قرار گرفت و کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه به مدیریت معاون اول رئیس‌جمهور تشکیل شد. موضوعاتی همچون مقابله با ریزگردها، وضعیت کشاورزی و الگوی کشت در منطقه و تعداد زیاد چاه‌های آب مورد بررسی قرار گرفت.

برخی کارشناسان اعتقاد دارند فعالیت‌های ترمیمی انجام شده در این دوره در کنار حمایت‌های مردمی، موجب کاهش روند تخریب دریاچه ارومیه و در برخی بخش‌ها باعث بهبود شرایط شده‌است.

عیسی کلانتری رئیس ستاد احیا و مسعود تجریشی مدیرکل برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیا هستند.

 

در مورد دریاچه ارومیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
تصویر ماهواره ای از بارش برف در اطراف دریاچه ارومیه...
کد خبر: ۹۵۸۴۷۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۳


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
حال خوب این روز های دریاچه ارومیه + فیلم نتیجه...
کد خبر: ۹۵۷۴۹۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۹


رییس دفتر استانی ستاد احیای دریاچه ارومیه در آذربایجان غربی... با اشاره به اینکه وسعت دریاچه ارومیه به بیش از... این دریاچه نسبت به سال گذشته ۷۴۷ کیلومتر مربع افزایش... با ایرنا بیان کرد تراز دریاچه نیز هم اکنون در...
کد خبر: ۹۴۵۸۰۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱


دریاچه ارومیه مسئولیت ۶۸درصد مصرف آب در بخش کشاورزی حوزه... می دهند دریاچه ارومیه به عنوان نماد خشکسالی ایران سال... آب مصرف می شود و در نتیجه دریاچه ارومیه های... زیادی خشک می شوند ارومیه هایی که احیای آن نیازمند...
کد خبر: ۹۴۵۵۹۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۳۰


رئیس سازمان محیط زیست گفت دریاچه ارومیه تا سال ۱۴۰۶... کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه که با حضور معاون اول... ۵ سال از برنامه و نقشه راه احیای دریاچه ارومیه... شاهد احیای دریاچه ارومیه خواهند بود وی با اشاره به...
کد خبر: ۹۳۷۲۷۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۸/۲۳


در چارچوب پروژه مشترک فائو و ستاد احیای دریاچه ارومیه... نقشه مکانی محصولات کشاورزی حوضه آبریز دریاچه ارومیه توسط پژوهشکده... روابط عمومی ستاد احیای دریاچه ارومیه در این پروژه پژوهشکده... ستاد احیای دریاچه ارومیه در زمینه « مدیریت پایدار منابع...
کد خبر: ۹۳۵۰۱۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۸/۱۴


دریاچه ارومیه نشستی تخصصی را برای بررسی تکنیک های صرفه... برنامه یکپارچه مدیریت پایدار منابع آب در حوضه آبریز دریاچه... ارومیه» برگزار کردند پروژه ای که با حمایت مالی دولت... احیای دریاچه ارومیه در این نشست که روز ۲۵ شهریور...
کد خبر: ۹۳۵۰۱۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۸/۱۳


مدیر دفتر منطقه ای ستاد احیای دریاچه ارومیه در آذربایجان... شرقی گفت تراز دریاچه ارومیه با توجه به بارش های... شورای فرهنگی احیای دریاچه ارومیه گفت با توجه به بارش... تراز دریاچه ارومیه در سال جاری وضعیت خوبی را نشان...
کد خبر: ۹۳۴۵۲۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۸/۱۲


فوتو نیوز؛
کد خبر: ۹۳۲۲۵۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۸/۰۱


مرور روزنامه‌های چهارشنبه یکم آبان؛
دو پروژه احیای دریاچه ارومیه تغییر نام مجید دلبندم در...
دو پروژه احیای دریاچه ارومیه تغییر نام مجید دلبندم در...
کد خبر: ۹۳۲۰۹۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۸/۰۱


احداث تصفیه خانه تبریز و ارومیه خبر داده و گفته... هایی ۱۲۵ میلیون مکعب آب به دریاچه ارومیه منتقل می... کند و سهم تصفیه خانه ارومیه از این کار ۵۳...
در حالی که قرار بود دو تصفیه خانه فاضلاب ارومیه... و تبریز با هدف تامین بخشی از آب دریاچه ارومیه... واحد برنامه ریزی ستاد احیای دریاچه ارومیه از توقف این... برای احداث تصفیه خانه تبریز و ارومیه خبر داده و...
کد خبر: ۹۳۱۹۴۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۳۰


است به سرنوشت دریاچه ارومیه دچار شود به گزارش «... تمام آبزیان این دریاچه را از بین خواهد برد و... می دهد در حالی که دریاچه خزر میراث بین المللی... خزر به سرنوشت دریاچه ارومیه دچار می شود در این...
کد خبر: ۹۳۱۰۸۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۷


شدن دریاچه ها و تالاب ها قطع درختان و کاهش... مثل همان سدهایی که بالای ارومیه زدند و آن دریاچه... را خشک کردند شاید علت اصلی خشک شدن دریاچه ارومیه... نمایندگان منطقه ارومیه وعده زدن سد را می دادند بسیاری...
کد خبر: ۹۳۰۹۹۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۶


نبض خبر؛
کد خبر: ۹۳۰۶۲۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۴


مرور روزنامه‌های چهارشنبه ۲۴ مهرماه؛
شاخص فساد رهاورد احیای دریاچه ارومیه گام های پرشتاب بحران...
در شاخص فساد رهاورد احیای دریاچه ارومیه گام های پرشتاب...
کد خبر: ۹۳۰۴۴۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۴


مدیر دفتر برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه... ضمن اشاره به افزایش یک متری تراز اکولوژیک دریاچه ارومیه... دریاچه حرکت کنیم باید به فکر صرفه جویی آب در... تخصصی نقد و بررسی عملکرد ستاد احیای دریاچه ارومیه که...
کد خبر: ۹۳۰۲۹۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۳


احیای دریاچه ارومیه که در دانشگاه ارومیه برگزار شده است... دریاچه ارومیه منتقل کنند به همین دلیل نشستی با انجمن...
۹۱ می خواستند که آب خزر را به دریاچه ارومیه... بررسی عملکرد ستاد احیای دریاچه ارومیه که در دانشگاه ارومیه... دریای خزر به دریاچه ارومیه منتقل کنند به همین دلیل... دریاچه ارومیه مخالفت کردیم البته نه به این دلیل که...
کد خبر: ۹۳۰۲۳۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۳


در ادامه سلسله نشست های سالانه ستاد احیای دریاچه ارومیه... برای بررسی عملکرد این ستاد در فرایند احیای دریاچه ارومیه... درصد مصرف آب کشاورزی برای احیای دریاچه ارومیه» در دانشگاه... ارومیه برگزار شود به گزارش روابط عمومی ستاد احیای دریاچه...
کد خبر: ۹۲۹۴۵۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۰


استان وارد دریاچه ارومیه می شود به گزارش « تابناک»... های فاضلاب در ۶ شهرستان آذربایجان غربی وارد دریاچه ارومیه... و تامین بخشی از آب دریاچه ارومیه بر اساس وظایفی... که در سال ۹۴ از سوی ستاد احیای دریاچه ارومیه...
کد خبر: ۹۱۹۲۳۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۵/۳۰


دریاچه ارومیه هر سال در فصل تابستان با وجود کاهش... دومین دریاچه شور جهان لذت ببرند و در آن به... آب تنی و گذراندن اوقات فراغت در کنار این دریاچه...
کد خبر: ۹۱۶۴۷۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۵/۱۶


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv