فناوری

وقتی نام میتسوبیشی به میان می‌آید، ذهن خیلی‌ها مستقیم به سمت یک مدل خاص یا یک شاسی‌بلند جان‌سخت می‌رود، اما حقیقت این است که میتسوبیشی قبل از آنکه خودروساز باشد، یک «نگاه» است؛ نگاهی که از دل صنعت سنگین، کشتی‌سازی، معدن و مهندسی بیرون آمده و بعد، آرام و حساب‌شده وارد دنیای خودرو شده است.

خیلی وقت‌ها ایراد موتور نه از بنزین است، نه از ECU و نه حتی از سنسورهای رنگارنگی که اسمشان لرزه به جان راننده می‌اندازد؛ ماجرا ساده‌تر از این حرف‌هاست. شمع و وایر، دو قطعه مصرفی و ظاهراً ساده، اگر درست کار نکنند می‌توانند کل تجربه رانندگی را به هم بریزند؛ از بد روشن شدن و لرزش موتور گرفته تا افزایش مصرف سوخت و حتی آسیب‌های پرهزینه‌تر.

سوخو-۲۴ برای نیروی هوایی ایران نه یک پرنده نمایشی بود، نه یک خرید تبلیغاتی. این هواپیما از همان روز اول برای «کار سخت» آمده بود؛ برای پرواز در ارتفاع پایین، عبور از پدافند، و رساندن مهمات دقیق به نقطه‌ای که روی نقشه فقط یک مختصات بود. جنگید، تمرین کرد، فرسوده شد، ارتقا یافت، اما در نهایت هرگز وارد نبرد رسمی نشد؛ نه از سر ناتوانی، بلکه چون همیشه قرار بود آخرین گزینه باشد.

سال‌ها بود که درباره موشک‌های بالستیک حرف می‌زدیم؛ مسیر قوسی، اوج‌گیری تا خارج از جو، بازگشت با سرعت‌های چندماخی و نبرد همیشگی میان سرجنگی و پدافند. اما ظهور نسل تازه‌ای از موشک‌های بالستیک مافوق صوت، قواعد بازی را عوض کرد. «اورشینک» نامی است که این روزها بیش از آنکه یک موشک باشد، یک مفهوم است؛ مفهومی که می‌گوید جنگ آینده دیگر فقط درباره برد و قدرت انفجار نیست، درباره زمان، واکنش و ناتوانی سیستم‌های دفاعی در فهم آن چیزی است که با سرعتی غیرقابل مهار به سمتشان می‌آید.

اولین‌بار که نام J-10 را می‌شنوی، شاید ناخودآگاه به یاد جنگنده‌های پرزرق‌وبرق غربی یا غول‌های روسی بیفتی، اما این هواپیما از آن دسته پرنده‌هایی است که سر و صدا نمی‌کند، ادعا نمی‌فروشد و آرام‌آرام جای خودش را در آسمان باز می‌کند. جنگنده‌ای که نه با شعار، بلکه با منطق طراحی، مهندسی متمرکز و کاربری واقعی ساخته شده و امروز دیگر نمی‌شود آن را نادیده گرفت؛ مخصوصاً وقتی صحبت از آینده ناوگان‌های هوایی و شنیده‌هایی درباره ورود احتمالی آن به سازمان رزم نیروی هوایی ایران مطرح می‌شود.

اولین بار که بشر فهمید خودرو فقط وسیله جابه‌جایی نیست و می‌تواند به پناهگاه تبدیل شود، دنیا دیگر مثل قبل رانندگی نکرد. از کالسکه‌های زرهی رهبران قرن نوزدهم تا سدان‌های لوکس چندتنی امروز که گلوله را می‌بلعند و بی‌صدا عبور می‌کنند، خودروهای ضدگلوله روایت ترس، قدرت، سیاست و بقا هستند؛ روایت آدم‌هایی که همیشه هدف بوده‌اند.

وقتی اولین نسل‌های هیوندای سوناتا و آزرا وارد ایران شدند، خیلی‌ها با تردید نگاهشان می‌کردند؛ همان تردیدی که همیشه پای ورود یک تازه‌وارد به بازاری سنتی وجود دارد. خاطرم هست در سال‌های ۸۷ و ۸۸ شمسی، زمانی که با ۳۰ تا ۵۰ میلیون تومان می‌شد پرادو، سوناتا یا حتی آزرا خرید، همه می‌گفتند «حالا دیگر برای ماکسیما ژاپنی رقیب آمده». اما خیلی زود مشخص شد که سوناتا قرار نیست صرفاً یک رقیب باشد؛ آمده بود تا تعریف تازه‌ای از راحتی، امکانات و نگاه مصرف‌کننده ایرانی به یک سدان خانوادگی ارائه دهد.

وقتی از کشتی باربری صحبت می‌کنیم، اغلب تصویری کلی در ذهن شکل می‌گیرد؛ بدنه‌ای عظیم، رنگ‌پریده از نمک دریا، با انبوهی از کانتینر یا مخازن فلزی. اما واقعیت این است که دنیای کشتی‌های باربری، به‌مراتب پیچیده‌تر و تخصصی‌تر از این تصویر ساده است. هر نوع بار، منطق حمل خودش را دارد و دریا هم به این منطق پاسخ داده؛ با طراحی کشتی‌هایی که دقیقاً برای همان نوع بار ساخته شده‌اند

مرسدس‌بنز فقط خودرو نمی‌سازد؛ زبان می‌سازد. زبانی که اگر آن را بلد باشی، از روی چند حرف و عدد می‌فهمی این ماشین برای چه کسی ساخته شده، روی چه پلتفرمی ایستاده، چه جایگاهی در سلسله‌مراتب ستاره سه‌پر دارد و حتی قرار است چگونه رانده شود. حروفی مثل W، C، S یا X فقط کد نیستند؛ شناسنامه‌اند.

کنار یک جنگنده روشن که بایستی، قبل از آن‌که گوش‌هایت از صدا پر شود، یک سؤال ساده اما سمج ذهنت را می‌گیرد؛ این حجم از آتش و حرارت، این گاز سوزان که از خروجی موتور بیرون می‌زند، چرا فلز را آب نمی‌کند؟ پاسخ این سؤال، فقط به «آلیاژ قوی‌تر» ختم نمی‌شود؛ پای مهندسی، فیزیک، طراحی و دهه‌ها آزمون و خطا وسط است.

ماشین‌های راه‌سازی فقط آهن و موتور نیستند؛ هر کدامشان یک معادله حل‌شده‌اند. جرثقیل‌های سنگین، به‌ویژه کلاس ۲۲۰ تن، جایی ایستاده‌اند که قدرت خام دیگر کافی نیست و تعادل، محاسبه و مهار نیرو حرف اول را می‌زند. این گزارش، روایت سازوکار جرثقیلی است که با اتکا به موتورهای پرگشتاور، هیدرولیک فشارقوی و مهندسی دقیق، قادر است بارهایی را از زمین جدا کند که برای بیشتر ماشین‌ها حتی قابل تصور نیست.

اشکودا اکتاویا از آن خودروهایی نیست که با دیدنش ذوق‌زده شوید یا با شنیدن نامش هیجان بگیرید. این خودرو آمده تا کار کند، دوام بیاورد و بی‌سروصدا مسیرش را برود؛ درست شبیه همان وسایل قدیمی «ساخت چک» که قرار نبود چشم‌نواز باشند، اما سال‌ها بی‌دردسر کنارمان ماندند.

در شبی که شمارش معکوس فقط ثانیه‌ها را نمی‌شمرد، بلکه سال‌ها تلاش پنهان را مرور می‌کرد، سه ماهواره ایرانی با پرتابی موفق زمین را ترک کردند تا نشان دهند فضا دیگر یک آرزو یا نمایش فناورانه نیست؛ بلکه بخشی از واقعیت راهبردی ایران در عصر جدید است، جایی که داده، قدرت و تصمیم‌سازی از مدار آغاز می‌شود.

تویوتا کمری مدل ۲۰۱۶ اگر در ژاپن یا حتی تایلند ساخته می‌شد، امروز فقط یک سدان خانوادگی دیگر در خیابان‌های ایران بود؛ اما وقتی پای «ساخت آمریکا» وسط آمد، همین کمری به خودرویی کم‌یاب، پرحاشیه و گاهی مسئله‌دار تبدیل شد؛ خودرویی که ورودش همیشه روی لبه باریک قانون، سیاست و بازار حرکت کرد.

شرکت Trump Media & Technology Group صاحب پلتفرم Truth Social با یک شرکت پیشرو در فناوری انرژی همجوشی (Fusion) ادغام شد تا زمینه تولید برق پاک برای نیازهای روزافزون مرکز داده‌های هوش مصنوعی فراهم شود؛ اقدامی با پیامدهای احتمالی بزرگ در تولید انرژی و زیرساخت‌های فناوری نسل آینده.

دانشمندان دانشگاه سیدنی با استفاده از تصویربرداری مغزی با قدرت ۷ تسلا، برای نخستین بار «نقشه درد» در ساقه مغز را شناسایی کرده‌اند؛ یافته‌ای که می‌تواند راه را برای درمان‌های هدفمند و غیرافیونی دردهای مزمن باز کند — گامی بلند در مقابله با وابستگی به داروهای مخدر.