دریاچه ارومیه

 

کلیات


دریاچه ارومیه نام دریاچه‌ای در شمال غربی کشور ایران است که طبق تقسیمات کشوری ایران، این دریاچه میان دو استان آذربایجان غربی و استان آذربایجان شرقی قرار گرفته‌است. مساحت این دریاچه در سال ۱۳۷۷ در حدود شش هزار کیلومتر مربع بود که در ردیف بیست و پنجمین دریاچه بزرگ دنیا از نظر مساحت قرار می‌گیرد. دریاچه ارومیه، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران، بزرگ‌ترین دریاچه آب شور در خاور میانه، و ششمین دریاچه بزرگ آب شور دنیا است. آب این دریاچه بسیار شور بوده و بیشتر از رودخانه‌های زرینه‌رود،  سیمینه‌رود،  تلخه رود،  گادر،  باراندوز، شهرچای،  نازلو و زولا تغذیه می‌شود.

 

 فسلفه نام گذاری


نام این دریاچه امروزه دریاچه ارومیه است که از نام شهر ارومیه، مرکز استان آذربایجان‌غربی گرفته شده‌است. در دهه ۱۹۳۰ میلادی به هنگام پادشاهی رضاشاه این دریاچه به افتخار وی دریاچه رضائیه نامگذاری شد. پس از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ نام دریاچه به نام پیشین خود، دریاچه ارومیه بازگردانده‌شد. در زبان ترکی اورمو گولو گفته می‌شود. در زبان پارسی کهن، این دریاچه چیچست به معنای درخشنده نامیده شده‌است.

 

دریاچه در اسناد تاریخی


یکی از نخستین اشارات به دریاچه ارومیه در کتیبه سده نهم پیش از میلاد مسیح در شلمنسر سوم (سلطنت بین ۸۵۸–۸۲۴ قبل از میلاد) به دو نام در محل دریاچه ارومیه اشاره شده: پرسواه (به معنی ایرانیان یا پارسیان) و ماتای (یا میتانی‌ها). هنوز دقیقاً روشن نیست که این نام‌ها به منطقه یا قبیله یا پیوندی که بین گروهی از نام‌های مردم با شاهان وجود داشته اشاره می‌کند.

دریاچه مرکز پادشاهی منائیان بود. محل زندگی احتمالی منائیان در تپه حسنلو در جنوب دریاچه بوده‌است. منائیان به توسط گروهی که متیان نام داشتند غلبه شدند،  مردمان ایرانی مختلفی که سکاها،  سرمتی‌ها، یا کیمری شناخته می‌شدند. به درستی معلوم نیست که مردمان نامشان را از دریاچه گرفته‌اند یا دریاچه نامش را از مردمان اطراف آن گرفته‌است؛ ولی کشور باستانی متیان نامیده می‌شد که نام لاتین دریاچه از آن گرفته شده‌است.

در پانصد سال اخیر نواحی اطراف دریاچه محل سکونت مردمان ایرانی شامل آذربایجانی‌ها و مردم کرد بوده‌است.


تنوع زیستی


بر اساس لیست تنوع زیستی پارک ملی دریاچه ارومیه که در سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶ ارائه شده‌است پارک ملی دریاچه ارومیه مسکن ۶۲ گونه باکتری و آرکئوباکتر، ۴۲ گونه قارچ‌های میکروسکوپی، ۲۰ گونه جلبک، ۳۱۱ گونه گیاه، ۵ گونه نرم‌تنان دو کفه‌ای (رودخانه‌های جزایر)، ۲۲۶ گونه از پرندگان، ۲۷ گونه خزنده و دوزیست و ۲۴ گونه از پستانداران می‌باشد. همچنین دست کم فسیل ۴۷ گونه یافته شده‌است.

این زیست‌بوم بصورت بین‌المللی توسط یونسکو به عنوان منطقه تحت حفاظت به ثبت رسیده‌است. سازمان محیط زیست ایران اکثر نقاط این دریاچه را به عنوان پارک ملی شناسایی نموده‌است. این دریاچه با داشتن بیش از یک‌صد جزیره کوچک سخره‌ای محل توقف پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو،  پلیکان،  کفچه‌نوک،  اکراس،  لک‌لک،  اردک پیسه، نوک‌خنجری٬ چوب‌پا، و مرغ نوروزی‌ می‌باشد.

به خاطر شوری بیش از حد دریاچه هیچ نوع ماهی در این دریاچه زندگی نمی‌کند. با این‌حال دریاچه ارومیه یکی از زیست‌گاه‌های مهم سخت‌پوست آرتمیاشناخته‌می‌شود. این سخت پوست یکی از منابع اصلی تغذیه پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو به‌شمار می‌آید. در اوایل سال ۲۰۱۳ از رئیس وقت مرکز مطالعات آرتمیای ارومیه نقل شد که آرتمیا در این دریاچه منقرض شده‌است. این نظر توسط برخی کارشناسان دیگر رد شده‌است.

در بهمن ۱۳۹۴ رئیس مرکز تحقیقات آرتمیای کشور عنوان داشت که بر پایه بررسی‌ها آرتمیای زنده در دریاچه ارومیه وجود ندارد.  یوسفعلی اسدپور افزود: در سه ماه اول سال جاری به علت وجود آب و ورود کافی آن به دریاچه ارومیه در مصب رودخانه‌های آن آرتمیا شروع به زندگی کرد که متأسفانه با خشکسالی تابستانه این موجودات نابود شدند.

 

پارک ملی دریاچه ارومیه


دریاچه ارومیه در سال ۱۳۵۲ در فهرست پارک‌های ملی ایران به ثبت رسید. پارک ملی دریاچه ارومیه، از زیستگاه‌های طبیعی جانوران در ایران می‌باشد. این پارک ملی با وسعت ۴۶۲۶۰۰ هکتار همچنین یکی از ۹ ذخیره‌گاه زیست‌کره در ایران است.

 


حوضه آبریز


دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین آبگیر دایمی در آسیای غربی در شمال غرب فلات ایران قرار گرفته‌است.  حوضه آبریز دریاچه ارومیه، ۵۱٬۸۷۶ کیلومتر مربع است معادل بیش از ۳٪ مساحت کل کشور ایران می‌باشد. این حوضچه توسط مجموع ۶۰ رودخانه سیرآب می‌شود که ۲۱ رودخانه دایمی یا فصلی هستند و ۳۹تای آن‌ها دوره‌ای می‌باشند. از این میان زرینه رود،  سیمینه رود و آجی چای (تلخه‌رود) ورودی‌های اصلی به دریاچه ارومیه می‌باشند. این حوضه با داشتن دشت‌هایی مانند دشت ارومیه،  تبریز،  آذرشهر،  بوکان،  بناب،  میاندوآب،  مهاباد،  نقده،  سلماس،  پیرانشهر و اشنویه، یکی از کانون‌های ارزشمند فعالیت کشاورزی و دامداری در ایران به‌شمار می‌رود.  سد بزرگ مخزنی بوکان نقش مهمی در حفظ این دریاچه تاکنون داشته‌است.

 

خشک شدن دریاچه


این دریاچه از اواسط دهه ۸۰ شروع به خشک شدن کرد و امروزه در خطر خشک شدن کامل قرار دارد. بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که در سال ۲۰۱۵ دریاچه ۸۸ درصد مساحت خود را از دست داده (گزارش‌های قبلی تنها به از دست رفتن ۲۵ تا ۵۰ درصد مساحت دریاچه اشاره کرده بودند). دلایل بسیاری برای خشک شدن دریاچه ذکر شده‌است از جمله خشکسالی، احداث بزرگراه بر روی دریاچه، و استفاده بی‌رویه از منابع آب حوزه آبریز دریاچه و همچنین بارش کم برف و باران در سال‌های اخیر می‌باشد. تحقیق جدیدی توسط چند تن از محققان در آمریکای شمالی نشان می‌دهد که خشک‌سالی تنها باعث کاهش ۵ درصدی بارش در حوزه آبریز دریاچه شده و عوامل انسانی شامل پروژه‌های جاه‌طلبانه توسعه اقتصادی-آبی به همراه ساخت بزرگراه ۱۵ کیلومتری بر روی دریاچه با دریچه کوچک ۱/۲ کیلومتری وضعیت دریاچه را به بحران کشانیده‌است که برای ساخت آن از کوه مجاورت دریاچه استفاده کردند.

تا سال ۲۰۱۲ بیش از دویست سد بر روی رودخانه‌های حوزه آبریز این دریاچه در مرحله آماده بهره‌برداری، یا پایان مراحل طراحی بودند.

در اولین هفته از آبان ۱۳۹۴ خورشیدی، تراز آب دریاچه ارومیه ۱۲۷۰٫۰۴ متر اعلام شد که نسبت به آبان سال ۱۳۹۳ خورشیدی، ۴۰ سانتیمتر کاهش نشان می‌داد.

نقش نمایندگان مجلس در خشک شدن دریاچه


روزنامه اقتصاد پویا در سرمقاله‌ای مقصر خشکیدن دریاچه ارومیه را مردم و نمایندگانی معرفی کرد که برای تأمین نیاز‌های کشاورزی و خانگی آذربایجان، بار‌ها خواستار انتقال آب رودخانه‌هایی که به دریاچه ارومیه می‌ریزند به نقاط دیگر شده‌اند و از مقامات حکومتی درخواست داشتند تا آب این رودخانه‌ها برای تأمین نیاز باغ‌های مراغه و دیگر شهر‌های استان استفاده شود یا با فشار بسیار بر مسئولین، طرح پل میان‌گذر دریاچه ارومیه را اجرایی کردند. البته قابل ذکر است که بیش از ۷۰ درصد مردم ارومیه از طریق کشاورزی هزینه‌های زندگی خود را تأمین می‌کنند و باید فکری اساسی شود تا هیچ طرف متضرر نشود. برخی کارشناسان معتقدند: برای نجات دریاچه ارومیه به جای خشکاندن ارس و از بین بردن زمین‌های بارور نقاط دیگر، باید از مصرف آب کاسته شود و به وزارت نیرو اجازه داده شود تا آب رودخانه‌هایی را که به‌طور طبیعی به دریاچه ارومیه می‌ریخته‌اند دوباره به دریاچه ارومیه بریزند.

 

آسیب های زیست محیطی خشک شدن


برخی کارشناسان محیط زیست پیش‌بینی می‌کنند در صورت خشک شدن این دریاچه هوای معتدل منطقه تبدیل به هوای گرمسیری با باد‌های نمکی خواهد شد و زیست‌محیط منطقه تغییر خواهد کرد. علاوه بر نمک بسیاری از آلودگی‌های شامل فلزات سمی سنگین مورد استفاده در صنعت و مواد سمی مورد استفاده در کشاورزی به آب‌های سطحی و زیر سطحی مرتبط با دریاچه نفوذ کرده‌اند و در صورت خشک شدن دریاچه بسیاری از از مواد سمی هوازی شده و خطرات بیماری‌های تنفسی برای زیست‌بوم و مردم منطقه بوجود خواهد آورد.

 

طرح‌های نجات دریاچه


یکی از طرح‌هایی که برای نجات دریاچه ارومیه مطرح شده انتقال آب از حوضه‌های آبریز دیگر از جمله رود ارس بود که انتقال آن می‌توانست به پر شدن دریاچه ارومیه کمک شایانی کند. به گفته نادر قاضی‌پور، تنها راه نجات دریاچه ارومیه، استفاده از آب‌های رود ارس و شهرستان پیرانشهر است. اما این نظریه با مخالفت‌هایی روبروست. در مرداد ۱۳۹۰ خورشیدی مجلس شورای اسلامی با دو فوریّت طرح انتقال آب به دریاچه ارومیه موافقت نکرد.

برنامه نجات دریاچه ارومیه در دولت یازدهم


با انتخاب (حسن روحانی) به سمت ریاست‌جمهور و شکل‌گیری دولت یازدهم، برنامه نجات دریاچه ارومیه مورد تأکید قرار گرفت و کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه به مدیریت معاون اول رئیس‌جمهور تشکیل شد. موضوعاتی همچون مقابله با ریزگردها، وضعیت کشاورزی و الگوی کشت در منطقه و تعداد زیاد چاه‌های آب مورد بررسی قرار گرفت.

برخی کارشناسان اعتقاد دارند فعالیت‌های ترمیمی انجام شده در این دوره در کنار حمایت‌های مردمی، موجب کاهش روند تخریب دریاچه ارومیه و در برخی بخش‌ها باعث بهبود شرایط شده‌است.

عیسی کلانتری رئیس ستاد احیا و مسعود تجریشی مدیرکل برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیا هستند.

 

دریاچه ارومیه

برچسب: دریاچه ارومیه
نماینده مردم ارومیه در مجلس با انتقاد از عملکرد دولت... در حل معضل دریاچه ارومیه گفت دریاچه مظلوم ارومیه در... مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی با اشاره به اولویت... برداشته است نماینده مردم ارومیه در مجلس با انتقاد از...
کد خبر: ۷۱۸۶۹۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۵/۱۴


تغییراتی مانند قرمز رنگ شدن دریاچه ارومیه در دریاچه های... شور جهانی نظیر گریت سالت لیک آمریکا و دریاچه یوتا... جلبک در دریاچه ارومیه اعلام کرده اند با کاهش دمای...
کد خبر: ۷۱۵۶۰۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۵/۰۳


اتاق بازرگانی تهران نوشت اعلام کرد متولی اصلی احیای دریاچه... ارومیه معاون اول رئیس جمهور است اگر معاون اول تغییر... به موضوع دلایل افت سطح آب دریاچه ارومیه پرداخته است... به شرح زیر است 1 کاهش سطح آب دریاچه ارومیه...
کد خبر: ۷۱۵۲۷۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۵/۰۲


در دیدار مدیرکل فائو و وزیر کشاورزی مطرح شد؛
های فائو در طرح احیای دریاچه ارومیه خبر داد ...
های فائو در طرح احیای دریاچه ارومیه خبر داد به... طرح احیای دریاچه ارومیه و امیدواری برای گسترش نتایج به...
کد خبر: ۷۰۹۰۰۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۴/۱۲


افزایش غلظت نمک و کاهش سطح آب دریاچه ارومیه بار... دیگر وضعیت این دریاچه را بی ثبات کرده است و... باعث شده بخش هایی از این دریاچه با خاطر وجود...
کد خبر: ۷۰۸۳۴۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۴/۱۱


نماینده مردم ارومیه گفت دولت تاکنون برای احیای وضعیت بحرانی... دریاچه ارومیه اقدامات مثمرثمری انجام نداده است به گزارش باشگاه... خبرنگاران نادر قاضی پور نماینده مردم ارومیه درباره وضعیت فعلی... دریاچه ارومیه اظهار داشت وضعیت این دریاچه بحرانی است و...
کد خبر: ۷۰۶۶۹۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۴/۰۴


دریاچه ارومیه یکی از برنامه های موفق بوده است تصریح... کرد خشک شدن دریاچه ارومیه بر روی زیست و زندگی...
کد خبر: ۷۰۵۶۱۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۳/۳۱


مدیر دفتر برنامه ریزی و تلفیق ستاد دریاچه ارومیه ضمن... اشاره به آخرین وضعیت سطح و تراز دریاچه ارومیه کاهش... تراز این دریاچه در این مقطع سال را طبیعی خواند... دما و تبخیر کاهش تراز دریاچه امری طبیعی است و...
کد خبر: ۷۰۴۰۸۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۳/۲۶


مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی گفت ارتفاع آب دریاچه... ارومیه نسبت به چهار سال گذشته به رغم کاهش بارش... آبریز دریاچه ارومیه با 28 درصد کاهش نسبت به پارسال... شده دریاچه ارومیه هم اکنون 2 میلیارد و 590 میلیون...
کد خبر: ۷۰۱۵۷۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۳/۱۸


با این که دریاچه ارومیه کم کم دارد جان می... آهسته آهسته زندگی به دریاچه نمک خشک شده ارومیه خبر... دریاچه ارومیه به عنوان بزرگ ترین دریاچه داخلی ایران و... دومین دریاچه شور جهان با بیش از 5000کیلومتر مربع مساحت...
کد خبر: ۶۹۶۰۴۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۲/۳۱


تراز دریاچه ارومیه بین سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸ در دوره... ها که از سوی ستاد احیای دریاچه ارومیه تکلیف شده... دریاچه در روز ۱۶ اردیبهشت ۱۲۷۰ ۹۹ متر بوده که... ملی دریاچه ارومیه است دریاچه ای که خشک شدنش در...
کد خبر: ۶۹۳۷۱۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۲/۲۳


مدیر دفتر برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه... با بیان اینکه دوره تثبیت دریاچه ارومیه در سایه تلاش... احیای این دریاچه خبر داد به گزارش ایرنا محمد مسعود... آب دریاچه ارومیه در سال 1374 در بالاترین سطح قرار...
کد خبر: ۶۹۳۲۹۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۲/۲۲


حجم دریاچه ارومیه به ۱۴ میلیون مترمکعب خواهد رسید که... وضعیت این دریاچه وجود نخواهد داشت ...
حجم دریاچه ارومیه به ۱۴ میلیون مترمکعب خواهد رسید که... وضعیت این دریاچه وجود نخواهد داشت رحیم میدانی در گفت... آبریز بزرگ ایران از شش حوزه آبریز دریاچه ارومیه است... دارد گفت در حال حاضر وضعیت دریاچه اورمیه نسبت به...
کد خبر: ۶۸۸۴۵۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۲/۰۶


حجم دریاچه ارومیه به ۱۴ میلیون مترمکعب خواهد رسید که... وضعیت این دریاچه وجود نخواهد داشت به گزارش ایسنا رحیم... ایران از شش حوزه آبریز دریاچه ارومیه است که در... در حال حاضر وضعیت دریاچه اورمیه نسبت به درازمدت ۹...
کد خبر: ۶۸۸۳۵۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۲/۰۶


در جریان سیلاب های اخیر وارد دریاچه ارومیه شود به... دریاچه ارومیه 660 متر مکعب در ثانیه است که در... ورودی به دریاچه به 100 میلیون متر مکعب می رسد... 241 میلمیتر بارش در حوضه آبریز دریاچه ارومیه ثبت شده...
کد خبر: ۶۸۵۲۸۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۱/۲۷


به مشاهدات و تجربیاتش از فرایند احیای دریاچه ارومیه پرداخته...
دریاچه ارومیه آرام آرام به زندگی باز می گردد عنوان... نهاده به مشاهدات و تجربیاتش از فرایند احیای دریاچه ارومیه... زندگی به دریاچه نمک شمال غرب ایران که زمانی در... حال خشک شدن بود بازگشته است این دریاچه و تلاش...
کد خبر: ۶۷۷۷۵۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۵/۱۲/۲۶


همایش بزرگداشت روز ملی آب برگزار شد
دریاچه ها و تالاب های ایران گفت اتاق ایران در... های سراسر کشور به ارومیه بیانیه ای رسمی صادر و... پیش بینی هایی برای وضعیت دریاچه ارومیه مطرح و به... مدیر دفتر برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه...
کد خبر: ۶۷۲۹۱۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۵/۱۲/۱۱


مشکلات دارد بیان کرد دریاچه ارومیه اولویت مهمی برای سازمان... ملل متحد و دولت ایران دارد دریاچه ارومیه در طول... بزرگترین دریاچه هاست ولی در حال حاضر یک دهم سطح... از دریاچه ارومیه اظهار کرد این دریاچه پیشرفت خوب و...
کد خبر: ۶۷۱۶۷۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۵/۱۲/۰۸


مدیر دفتر استانی ستاد احیای دریاچه ارومیه در آذربایجان غربی... از افزایش 8 سانتی متری تراز آب دریاچه ارومیه خبر... سطح تراز دریاچه ارومیه در تاریخ 30 بهمن ماه سالجاری... 1270 60 است افزود تراز آبی دریاچه ارومیه نسبت به...
کد خبر: ۶۶۹۲۵۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۵/۱۲/۰۲


آب در سطح حوضه آبریز دریاچه ارومیه ممنوع بوده و...
کد خبر: ۶۶۸۵۰۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۵/۱۱/۳۰


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv