کلیات
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ۱۸ مرداد ماه ۱۳۳۹ تأسیس شد. برخی از وظایف بانک مرکزی عبارتند از: حفظ ارزش داخلی و خارجی پول ملی کشور، انتشار اسکناس و ضرب سکههای فلزی رایج کشور، تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و ریالی، نظارت بر صدور و ورود ارز و پول رایج کشور، تنظیم کننده نظام پولی و اعتباری کشور، نظارت بر بانکها و مؤسسات اعتباری و...
رسالت اصلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بر آن است که با اجرای سیاستهای پولی و اعتباری شرایط مساعد برای پیشرفت اقتصادی کشور را فراهم سازد و در اجرای برنامههای مختلف اعم از برنامههای تثبیت و توسعه اقتصادی پشتیبان دولت باشد.
تاریخچه
نخستین بار اروپاییان در ۱۲۸۱/۱۸۶۴، تأسیس بانک را به وسیله ژان ساوالان فرانسوی، به میرزا محمودخان ناصرالملک پیشنهاد کردند. آنان در ۱۳۰۲/۱۸۸۵، برای یک کاسه شدن کلیه وجوهی که بین ایران و اروپا جریان داشت، تصمیم گرفتند با مشارکت سرمایهگذاران فرانسوی و بانک عثمانی، بانک ایران و افغانستان را تشکیل دهند، اما، چون فرانسویان به این سرمایهگذاری اطمینان نداشتند، این کار عملی نشد. سرانجام، انگلیسیها موفق شدند که در ایران اولین بانک را تأسیس کنند.
ارکان بانک
براساس فصل سوم قانون پولی و بانکی کشور مصوب سال ۱۳۵۱ و آخرین اصلاحات آن، ارکان بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بخش هایی، چون مجمع عمومی، شورای پول و اعتبار، هیئت عامل، هیئت نظارت اندوخته اسکناس و هیئت نظار را شامل میشود.
ریاست بانک
ریاست بانک مرکزی ایران یکی از حساسترین سمتهای اقتصادی کشور است که در سالهای گذشته افراد مختلفی را در این مقام دیده ایم. ابراهیم شیبانی در ۱۳۸۲، طهماسب مظاهری در ۱۳۸۶، محمود بهمنی در سال ۱۳۸۷، ولی اله سیف در ساال ۱۳۹۲ و عبدالناصر همتی در سال ۱۳۹۷ به این سمت منصوب شدند. عبدالناصر همتی اکنون رئیس بانک مرکزی است.
وظایف
براساس فصل دوم قانون پولی و بانکی کشور مصوب ۱۳۵۱ (و آخرین اصلاحات آن به صورت پانویس)، وظایف و اختیارات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر است:
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به عنوان تنظیمکننده نظام پولی و اعتباری کشور، موظف به انجام وظایف زیر می باشد:
الف- انتشار اسکناس و سکههای فلزی رایج کشور، طبق مقررات این قانون.
ب- نظارت بر بانکها و مؤسسات اعتباری، طبق مقررات این قانون.
ج- تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و تعهد یا تضمین پرداختهای ارزی با تصویب شورای پول و اعتبار و همچنین نظارت بر معاملات ارزی.
د- نظارت بر معاملات طلا و تنظیم مقررات مربوط به این معاملات با تصویب هیئت وزیران.
ه- نظارت بر صدور و ورود پول رایج ایران و تنظیم مقررات مربوط به آن با تصویب شورای پول و اعتبار (۱).
همچنین بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به عنوان بانکدار دولت، موظف به انجام وظایف زیر است:
الف- نگاهداری حسابهای وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکتهای دولتی و شهرداریها و همچنین مؤسساتی که بیش از نصف سرمایه آنها متعلق به وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکتهای دولتی و یا شهرداریها میباشند و انجام تمام عملیات بانکی آنها در داخل و خارج از کشور (۲) و (۳).
ب- فروش و بازپرداخت اصل و بهره انواع اوراق قرضه دولتی و اسناد خزانه به عنوان عامل دولت و واگذاری این عاملیت به افراد و یا مؤسسات دیگر.
ج- نگاهداری تمام ذخائر ارزی و طلای کشور.
د- نگاهداری وجوه ریالی صندوق بینالمللی پول و بانک بینالمللی ترمیم و توسعه و شرکت مالی بینالمللی و مؤسسه بینالمللی توسعه و مؤسسات مشابه یا وابسته به این مؤسسات.
ه- انعقاد موافقتنامه پرداخت در اجرای قراردادهای پولی و مالی و بازرگانی و ترانزیتی بین دولت و سایر کشورها.
اختیارات
بر اساس ماده ۱۳ بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران دارای اختیارات زیر است.
۱ -دادن وام و اعتبار به وزارتخانهها و مؤسسات دولتی با مجوز قانونی.
۲ - تضمین تعهدات دولت و وزارتخانهها و مؤسسات دولتی با مجوز قانونی.
۳ - دادن وام و اعتبار و تضمین وام و اعتبارات اعطایی به شرکتهای دولتی (۵) و شهرداریها و همچنین به مؤسسات وابسته به دولت و شهرداریها با تأمین کافی.
۴ - تنزیل مجدد براتها و اسناد بازرگانی کوتاه مدت بانکها (۶) و دادن اعتبار به بانکها با تأمین کافی.
۵ - خرید و فروش اسناد خزانه و اوراق قرضه دولتی و اوراق قرضه صادر شده از طرف دولتهای خارجی یا مؤسسات مالی بینالمللی معتبر.
۶ - خرید و فروش طلا و نقره.
۷ - افتتاح و نگاهداری حساب جاری نزد بانکهای خارج و یا نگاهداری حساب بانکهای داخل و خارج نزد خود و انجام تمام عملیات مجاز بانکی دیگر و تحصیل اعتبارات در داخل و خارج به حساب خود و یا به حساب بانکهای داخل.
رسالت اصلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بر آن است که با اجرای سیاستهای پولی و اعتباری شرایط مساعد برای پیشرفت اقتصادی کشور را فراهم سازد و در اجرای برنامههای مختلف اعم از برنامههای تثبیت و توسعه اقتصادی پشتیبان دولت باشد.
در این راه حفظ ثبات ارزش پول و تعادل موازنه پرداختها به همراه رشد مدوام اقتصادی از طریق اجرای سیاستهای پولی از اهداف مهم آن به شمار میرود.
سیاست پولی بعد از انقلاب
مهمترین ابزارهای سیاست پولی که در دوره بعد از انقلاب اسلامی مورد استفاده قرار گرفتهاند عبارت اند از:
نرخهای ذخیره قانونی که ابزار مؤثری بوده، اما انعطافپذیری بالایی ندارد.
عملیات بازار باز که از سال ۱۳۷۹ از طریق اوراق مشارکت بانک مرکزی مورد استفاده قرار گرفتهاست.
تعیین نرخ سود سپرد هها و وام دهی توسط دولت و مجلس که تأکید بیشتر بر نرخ وام دهی بانکها بودهاست.
سیاست تعیین سقف اعتباری؛ هرچند که این سیاست در طول برنامه سوم کنار گذاشته شد، اما در برنامه چهارم به شدت مورد توجه دولت بودهاست.
سپرده ویژه بانکها نزد بانک مرکزی که به دلیل نامناسب بودن نرخ بازدهی آن مؤثر نبودهاست.
تعیین نرخ ارز توسط بانک مرکزی.
نشان بانک مرکزی
نشان یا آرم، هویت یک سازمان را نشان مى دهد و براى اینکه مخاطبان بتوانند سازمان و جایگاه آن را به راحتى تشخیص دهند از نشان استفاده مى شود. نشان هر سازمانى براى اینکه با دیگر سازمانها متفاوت باشد داراى ویژگى هاى منحصر به فرد است و از قواعد و روش هاى خاصى تبعیت مى کند. کتابچه نشان بانک مرکزى با هدف رعایت ویژگى هاى مختلف نشان این بانک منتشر مى شود تا با استفاده از قواعد این کتاب، استفاده سلیقه اى از عناصر نشان به حداقل رسد و یک شکلى آن رعایت شود.
در مورد بانک مرکزی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید
بر اساس اعلام یک عضو اتاق بازرگانی، بانک مرکزی دامنه نوسان نرخ ارز در مرکز مبادله را به مثبت و منفی ۲ درصد کاهش داده و قصد دارد قیمت دلار را در محدوده ۱۳۳ هزار تومان حفظ کند.
کد خبر: ۱۳۵۶۳۶۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۹
صفهای چندصدهزارنفری وام ازدواج، حالا به یکی از چالشهای مزمن شبکه بانکی کشور تبدیل شده است. همزمان با افزایش نارضایتی جوانان، مجلس در جریان بررسی بودجه سال آینده از افزایش سقف منابع و طراحی شیوهای جدید برای پرداخت وام ازدواج خبر میدهد؛ طرحی که موفقیت آن بیش از هر چیز به نحوه اجرا گره خورده است.
کد خبر: ۱۳۵۶۱۰۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۸
امروز (شنبه ۱۸ بهمن ماه – ساعت ۱۲:۳۰) در بازار داخلی ایران هر گرم طلا ۱۸ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان و هر قطعه تمام سکه طرح جدید ۱۸۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان قیمت گذاری شد.
کد خبر: ۱۳۵۶۰۸۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۸
متقاضیان در صف مانده، بانک مرکزی را بهعنوان نهاد ناظر بر عملکرد بانکها مخاطب اصلی مطالبات خود میدانند. انتظار این است که در دو ماه باقیمانده تا پایان سال، با اتخاذ تصمیمات اجرایی و نظارتی مؤثر، بخش قابل توجهی از این صفهای طولانی تعیین تکلیف شود.
کد خبر: ۱۳۵۵۲۸۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۸
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به مشکلات آشکار بر مردم، تأکید کرد که بانک مرکزی با تمام توان در مسیر بهبود تدریجی وضعیت اقتصادی کشور حرکت میکند و این هدف را از طریق کنترل تورم، مدیریت بخش خارجی اقتصاد و کاهش نااطمینانیها دنبال میکند.
کد خبر: ۱۳۵۵۶۵۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۵
رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس در گفتوگو با تابناک؛
به گفته بابایی کارنامی؛ کمیسیون اجتماعی پیشنهاد پرداخت ۷۰۰ میلیون تومان وام ازدواج برای زوجهای زیر ۲۵ سال را مطرح کرد، اما این پیشنهاد در کمیسیون تلفیق رأی نیاورد.
کد خبر: ۱۳۵۵۰۲۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۳
انتشار آمار تورم دیماه از سوی دو مرجع رسمی آماری نشان میدهد که شاخص تورم سالانه همچنان در مسیر صعودی قرار دارد؛ افزایشی که در ادامه روند ماههای گذشته و تحت تأثیر متغیرهایی مانند نرخ ارز و نقدینگی رخ داده است.
کد خبر: ۱۳۵۵۰۶۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۲
بانک مرکزی نرخ تورم کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران در یکسال منتهی به پایان دی ماه امسال را ۴۴.۲ درصد اعلام کرد.
کد خبر: ۱۳۵۵۰۶۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۲
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران توزیع ایرانچک ۵۰۰ هزار تومانی (۵ میلیون ریالی) را که پیشتر چاپ شده است، از امروز ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ آغاز کرد.
کد خبر: ۱۳۵۴۹۸۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۲
در گفتگو با تابناک مطرح شد؛
مهدی خطیبی به تابناک گفت: یکی از دشوارترین دورههای ایرانخودرو را تحویل گرفتم. خودروهای ناقص در پارکینگ تبدیل به یک معضل ملی شده بود؛ هر شب تلویزیون و سازمان بازرسی کل کشور این موضوع را متذکر می شدند اما ما صفرش کردیم...
کد خبر: ۱۳۵۴۸۲۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۲
رییسکل بانک مرکزی ضمن تشریح راهبرد جدید این نهاد تنظیمگر در زمینه سیاستهای ارزی کشور، از کاهش قابلتوجه نوسانات بازار ارز پس از یکپارچهسازی نرخها خبر داد و اعلام کرد: طی دو هفته اخیر بازار تجاری ارز از مازاد تقاضای ۵۰۰ میلیون دلاری به مازاد عرضه ۷۰ میلیون دلاری رسیده است.
کد خبر: ۱۳۵۴۶۲۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۰
در اینفوگرافیک زیر، تابناک برترین بانکهای مرکزی جهان در سال ۲۰۲۵ را بر اساس میزان داراییها معرفی کرده است.
کد خبر: ۱۳۵۴۵۱۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۹
رئیس کل بانک مرکزی گفت: «سیاست ارزی» باید با «سیاست تجاری» هماهنگ باشد. علاوه بر این، نتایج مثبت «یکپارچهسازی» نرخ ارز به مرور زمان خود را نشان خواهد داد.
کد خبر: ۱۳۵۴۵۰۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۹
رئیس کل بانک مرکزی طی حکمی، مهدی گودرزی را به سمت معاون ارزی این بانک منصوب کرد.
کد خبر: ۱۳۵۴۴۵۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۹
در حالی که دلار طی کمتر از ۱۰ روز جهشی کمسابقه را تجربه کرده و هر ساعت به مرزهای قیمتی تازهای نزدیک میشود، رئیس کل بانک مرکزی از «طبیعی بودن روند بازار ارز» سخن میگوید!
کد خبر: ۱۳۵۴۲۹۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۸
روزنامه کیهان توپخانه خود علیه رئیس جدید بانک مرکزی را روشن کرد.
کد خبر: ۱۳۵۴۱۸۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۸
آمار بانک مرکزی بیان نگر این است که در پایان آبان امسال، حجم پول نسبت به پایان سال قبل اندکی کاهش و در مقابل شبه پول افزایش داشته است.
کد خبر: ۱۳۵۴۰۸۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۸
به منظور رفع موانع اجرایی و تسهیل فرآیندهای تبادل و تأمین کالا از استانهای مرزی کشور و همچنین بررسی موانع اجرایی تفویض اختیارات لازم به استانداران در این حوزه، شامگاه دوشنبه، نشست مهمی با حضور دکتر مسعود پزشکیان، وزرای اقتصادی دولت و استانداران استانهای مرزی در بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران برگزار شد.
کد خبر: ۱۳۵۴۰۵۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۷
بانک سرمایه در حالی یکی از پرچالشترین دورههای فعالیت خود را سپری میکند که تازهترین صورتهای مالی منتشرشده در کدال از تشدید زیاندهی، رشد هزینهها و انباشت بدهیهای سنگین در این بانک خصوصی حکایت دارد.
کد خبر: ۱۳۵۳۹۰۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۷
رئیسجمهور با تأکید بر ضرورت توسعه هر چه بیشتر انرژیهای تجدیدپذیر، بانک مرکزی را موظف به همکاری با وزارت نیرو برای تسهیل و تخصیصدهی منابع مالی مورد نیاز این حوزه کرد.
کد خبر: ۱۳۵۳۷۷۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۵