کلیات
عراق یکی از کشورهای جنوب غرب آسیا است که با کشورهایی، چون ایران، کویت، سوریه، ترکیه، اردن و عربستان سعودی مرز مشترک دارد. در این کشور جمعیتی بالغ بر ۳۷ میلیون نفر زندگی میکنند که ۷۵-۸۰ درصد آنها عرب، ۱۵-۲۰ درصد کرد، ترکمن و آشوری و ۵ درصد را سایر قومیتها تشکیل میدهند.
جغرافیا
مساحت تقریبی کشور عراق ۴۳۸٬۳۱۷ کیلومتر مربع است که این مساحت تقریباً یک چهارم مساحت ایران است و کشور عراق را از این لحاظ در رده پنجاه و هشتمین کشور پهناور جهان قرار داده است. به لحاظ جغرافیایی بیشتر سرزمین عراق پست و هموار و گرمسیری است. غرب عراق کویر است و شرق آن جلگههای حاصلخیز؛ ولی بخشی از کردستان عراق (شمال شرق) کوهستانی و سردسیر میباشد. همچنین عراق یکی از بزرگترین کشورهای دارای منابع نفت میباشد. این کشور دارای ۱۴۳ میلیارد بشکه ذخایر تاییدشده نفتی میباشد.
کردها در نواحی شمال و شمال شرقی عراق که به کردستان عراق مشهور است زندگی میکنند و از لحاظ فرهنگی، زبانی و طرز پوشش با عربها متفاوت هستند. کشور عراق از نظر ساختار اجتماعی-فرهنگی به سه حوزه کاملاً متفاوت تقسیم میشود، در حوزه مرکزی عراق اعراب سنی، در شمال کردها و در جنوب شیعیان سکونت دارند و هر کدام از این گروهها دارای شاخصههای فرهنگی و اجتماعی خاص خود هستند. البته در کنار این سه گروه اصلی، هویتهای فرهنگی اجتماعی کوچکتری نظیر ترکمنها، آشوریها و یزیدیها نیز وجود دارند که دارای فرهنگ و عقاید متمایزی هستند. با ما همراه باشید تا با آداب و رسوم مردم عراق بیشتر آشنا شوید.
مردم
شهروندان عراقی را از نظر مذهبی باید به دو گروه بزرگ اسلامی شیعه و سنی تقسیم کرد که به لحاظ ترکیبی حدود ۶۰ درصد مردم عراق شیعه، ۳۷ درصد سنی و ۳ درصد پیروان سایر ادیان (مسیحیان، یهودیان، آشوریان و...) هستند.
شیعیان که اکثریت جمعیت عراق را تشکیل میدهند، بیشتر در مناطق جنوبی و مرکزی عراق سکونت دارند. وجود مقبره امامان شیعی در شهرهای مقدس عراق همچون کربلا و نجف، و همچنین وجود حوزه علمیه نجف و در نتیجه حضور دایمی علمای شیعی در این شهرها باعث تقویت فرهنگ شیعی شده و این امر شیعیان عراق را از نظر فرهنگی به ایرانیان شیعیمذهب نزدیک کرده است. بعد از سرنگونی حکومت صدام، شیعه قدرت و نفوذ بیشتری پیدا کرده است و میتوانند خیلی آزادانهتر راجع به هویت مذهبی خود صحبت کنند.
در کنار مسلمانان شیعی مذهب، اعراب سنی بخش دیگری از ساختار فرهنگی اجتماعی عراق را تشکیل میدهند که براساس قومیت عربی و مذهب سنی ایجاد شده و به دلیل حاکمیت اقلیت اعراب سنی در طول دهههای گذشته در عراق تقویت شده است.
عربی و کردی زبانهای رسمی مردم عراق است. البته زبانهای دیگری نظیر ترکی آذربایجانی (ترکمنهای عراق)، فارسی، لری فیلی، کلدانی نو (از زبانهای آرامی)، ارمنی، آشوری، دوماری (زبان کولیها)، گورانی (از شاخه شمال غربی زبانهای کردی) و ... نیز در این کشور صحبت میشود.
به لحاظ فرهنگی باید گفت: عراقیها ارزش زیادی برای خانواده قائل هستند و خانوادههای بزرگ یا قبایل بزرگ از قدرت سیاسی و اجتماعی برخوردارند. اعضای خانواده باید مسئولیت رفتار و کردار خود را بپذیرند و هر گونه خطایی باعث بیآبروی کل خانواده میشود.
وفاداری به خانواده قبل از سایر روابط اجتماعی و حتی کسب و کار قرار میگیرد. خویشاوندسالاری در بین مردم عراق به چشم میخورد و از آنجا که دیدگاه منفی نسبت به این قضیه ندارند، طبیعتا پیشنهادات کاری را به خانواده خود میدهند، زیرا افراد مورد اعتمادشان هستند. اغلب خانوادههای بزرگ در یک خانه، محله یا روستا زندگی میکنند. در مناطق شهری مردم لزوما در یک خانه در کنار هم زندگی نمیکنند، هر چند که عموما در یک خیابان یا نزدیک به هم هستند.
نظام سیاسی
دولت مرکزی عراق که پیش از انقلاب اسلامی ایران و به واسطه قرار داد الجزایر با ایران اختلافاتی داشت، در نهایت پس از انقلاب اسلامی و در شهریورماه ۱۳۵۹ به مرزهای غربی ایران حمله کرد؛ اقدامی که مقدمه یک جنگ طولانی و تمام عیار دو کشور همسایه شد و صدها هزار نفر در این جنگ هشت ساله جان خود را از دست دادند.
حضور صدام در رأس هرم قدرتی عراق که در دهه ۷۰ میلادی قدرت را از نخسین رئیس جمهور عراق یعنی احمد حسن البکر گرفت، مقدمه نا امنیهای فراوانی در عراق شد که جنگ هشت ساله علیه ایران تنها یک مورد آن بود.
با پذیرش قطعنامه ۵۹۸ توسط ایران و عراق و بازگشت دو کشور به مرزهای مندرج در قرارداد الجرایز، صدام به کویت حمله و مقدمه آغاز جنگ خلیج فارس را فراهم کرد.
نوع حکومت داری صدام در عراق در نهایت سبب شد تا دولت آمریکا در اواخر زمستان سال ۱۳۸۱ به این کشور حمله نظامی کند و مقدمه سقوط دولت صدام را فراهم کند. یک روز بیشتر به نوروز ۱۳۸۲ (۲۰ مارس ۲۰۰۳) نمانده بود که آمریکا با تشکیل یک ائتلاف به عراق حمله کرد. این کشور دست نکشیدن عراق از برنامهٔ سلاحهای کشتار جمعی که خلاف قطعنامهٔ ۶۸۷ شورای امنیت بود را به عنوان دلیل این تهاجم اعلام کرد.
درگیریها در سال ۲۰۰۸ در عراق ادامه پیدا کردند و نیروهای مسلح تازه آموزشدیدهٔ عراقی با شبه نظامیان درگیر شدند. دولت عراق توافقی را با آمریکا امضا کرد که نیروهای مسلح آمریکا را ملزم به خروج از شهرهای عراق تا ۹ تیرماه ۱۳۸۸ و خروج از کل خاک عراق تا ۱۰ دیماه ۱۳۹۰ میکرد.
جنگ داخلی
با خروج نیروهای آمریکایی در سال ۱۳۹۰ ناآرامیها ادامه یافت و عراق دچار بیثباتی سیاسی شد. بهار عربی در بهمن ۱۳۸۹ به عراق رسید و مخالفتها در شهرها گسترش یافت، اما مخالفتهای ابتدایی نتوانستند دولت را ساقط کنند. ائتلاف میهنی عراق که گفته میشود بزرگترین مجموعهٔ سنیان عراق است به دلیل آنکه دولت عراق را تحت سیطره شیعیانی میدانست که میخواهند سنیها را کنار بزنند، مجلس عراق را به مدت چند هفته در ماههای پایانی ۱۳۹۰ تحریم کرد.
گروههای شبه نظامی سنی در سال ۲۰۱۳ حملات زیادی را علیه اکثریت شیعهٔ عراق انجام دادند تا اعتماد عمومی نسبت به دولت نوری المالکی را زیر سؤال ببرند. جنگ طلبان سنیمذهب عضو دولت اسلامی عراق و شام در سال ۱۳۹۳ کنترل بخشهای وسیعی از عراق از جمله شهرهای بزرگی، چون تکریت، فلوجه و موصل را به دست آوردند و باعث شدند صدها هزار نفر از خانه و کاشانهٔ خود فرار کنند و در ادامه این گروهها که اقدامات تروریستی خود را گسترش دادند به شکل گیری گروه تروریستی داعش کمک کرد؛ گروهی تروریستی که زمینه جنگهای داخلی طولانی در عراق را فراهم کرد و در نهایت با کمکهای ایران و دیگر کشورهای متحد از پای درآمد.
مدیریت سیاسی عراق به شکل فدرالی است و دولت فدرال عراق تحت قانون اساسی فعلی به شکل یک جمهوری فدرالی دموکراتیک پارلمانی اسلامی تعریف میشود. دولت فدرال مشتمل بر قوای مجریه، مقننه و قضاییه و کمیسیونهای مستقل متعدد دیگر است. جدای از دولت فدرال مناطق (مشتمل بر چند استان)، استانها و بخشهایی وجود دارند که طبق قانون دارای اختیاراتی هستند.
عراق دارای هجده استان است که هر استان به چند شهرستان تقسیم شده است. کردستان عراق تنها ناحیه تعریفشده در قانون عراق است که برای خود دولت و ارتش نیمه رسمی به نام پیشمرگه دارد.
بغداد، صلاحالدین، دیاله، واسط، میسان، بصره، ذیقار، مثنی، قادسیه، بابل، کربلا، نجف، انبار، نینوا، دهوک، اربیل، کرکوک، سلیمانیه و حلبچه استانهای عراق هستند.
اقتصاد
صادرات نفت از گذشته نقش اصلی را در اقتصاد عراق بر عهده داشته بهطوری که ۹۵٪ از درآمد خارجی این کشور را تشکیل می دهد. عدم توسعه در سایر زمینهها باعث بروز بیکاری ۱۸ تا ۳۰ درصدی و درآمد سرانه ۴۰۰۰ دلاری شدهاست. در سال ۲۰۱۱ استخدام تمام وقت در بخش عمومی نزدیک به ۶۰ درصد از کل استخدامها را شامل میشد. بخش صادرات نفت شغلهای بسیار کمی برای عراقیها ایجاد کرده است.
در مورد عراق در ویکی تابناک بیشتر بخوانید
وزیران خارجه عراق و آلمان در مونیخ دیدار و درباره تحولات مذاکرات ایران و آمریکا تبادل نظر کردند.
کد خبر: ۱۳۵۷۷۹۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۷
نخست وزیر عراق در دیدار سفیر بلژیک در بغداد خواستار گفتوگو میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا شد.
کد خبر: ۱۳۵۷۷۵۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۶
وزارت امور خارجه عراق امروز در بیانیهای اعلام کرد بغداد استفاده از اراضی، آبهای سرزمینی یا حریم هوایی خود را برای حمله به هر کشوری در منطقه از جمله ایران رد میکند.
کد خبر: ۱۳۵۷۷۳۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۶
۲۱ ایرانی متهم به عضویت در داعش، از زندان شمال سوریه به زندان الکرخ بغداد منتقل شدند.
کد خبر: ۱۳۵۷۷۱۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۶
معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه عراق با ابراز امیدواری نسبت به نتایج مذاکرات ایران و آمریکا، تأکید کرد که حمایت همه طرفها از روند گفتوگوها و تداوم آن برای دستیابی به توافقی سازنده ضروری است.
کد خبر: ۱۳۵۷۵۵۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۵
وزارت دفاع عراق روز شنبه اعلام کرد که شلیک آزمایشی موشک با استفاده از یک پهپاد چندمنظوره چینی (CH5) را در پایگاه هوایی عین الاسد در استان انبار، غرب عراق، انجام داده است.
کد خبر: ۱۳۵۷۵۲۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۵
سازمان هواشناسی عراق از ورود یک طوفان گرد و غبار از سمت مرزهای غربی خبر داد؛ پدیدهای که از پیش از ظهر امروز آغاز شده و انتظار میرود طی ساعات آینده به دیگر استانهای این کشور گسترش یابد.
کد خبر: ۱۳۵۷۴۹۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۵
گفتگو با امیر خلبان بهنام اغنامیان/۳
پرسیدم «چنگیز چه شد برگشتی؟» خیلی با ابهت صحبت میکرد. گفت «بهنام! حساب کردم نادرم (پسرش) بزرگ میشود و خوزستان از ایران سوا شده است! اگر نباشم که هیچ! اما اگر در خط پرواز باشم و ماموریت بروم، میگویم بابا بودم و جنگیدم و موفق نشدم! اما اگر قرار باشد بیرون (از نیروی هوایی) باشم، نمیتوانم جوابی به پسرم بدهم!»
کد خبر: ۱۳۵۷۱۸۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۵
وزیر امور خارجه عراق اعلام کرد: بغداد استفاده از خشونت و زور علیه ایران را رد میکند و نقش میانجی را ایفا نخواهد کرد.
کد خبر: ۱۳۵۷۳۴۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۴
سخنگوی فرمانده کل ارتش عراق اعلام کرد که ۴۵۰۰ تروریست داعشی از زندانهای سوریه به عراق منتقل شدهاند.
کد خبر: ۱۳۵۷۱۷۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۳
سخنگوی وزارت خارجه ترکیه اعلام کرد که برخی از رسانهها سخنان وزیر خارجه این کشور درباره عراق را خارج از زمینه اصلی آن منعکس کردهاند و آنچه بیان شد با هدف همکاری و تقویت روابط دوجانبه بوده است.
کد خبر: ۱۳۵۷۰۴۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۲
رئیس ائتلاف دولت قانون با رد گمانهزنیها درباره انحلال الحشد الشعبی، تأکید کرد هرگونه تصمیم درباره این نهاد صرفاً در چارچوب قانون اساسی و با تصمیم رسمی دولت عراق اتخاذ میشود.
کد خبر: ۱۳۵۷۰۱۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۲
در حالی که فشارهای بینالمللی و تحریمهای آمریکا علیه صنعت انرژی ایران ادامه دارد، عراق گام بزرگی به سوی خودکفایی کامل در فرآوردههای نفتی برداشته و واردات بنزین، گازوئیل و نفت سفید – که بخش عمده آن از ایران تأمین میشد – را متوقف کرده است. این تصمیم، که در آبان ۱۴۰۴ (نوامبر ۲۰۲۵) توسط محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق اعلام شد، نه تنها وابستگی دیرینه بغداد به سوخت ایرانی را پایان میدهد، بلکه ضربهای جدی به درآمدهای صادراتی تهران وارد میکند.
کد خبر: ۱۳۵۶۹۷۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۲
مسئول امنیتی داعش در استان الانبار (غرب عراق) و دو نفر از همراهانش خود را منفجر کردند.
کد خبر: ۱۳۵۶۸۴۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۱
یک سیاستمدار عراقی با هشدار نسبت به تحولات منطقهای، استفاده احتمالی از آسمان این کشور برای هرگونه اقدام نظامی علیه ایران را تهدیدی مستقیم برای امنیت و ثبات کشورش دانست.
کد خبر: ۱۳۵۶۴۹۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۰
نبض خبر
همزمان با کنترل مناطق کردنشین سوریه که زندانیهای داعشی در آنجا بودند، مجموعاً 2250 زندانی داعش با اسکورت خودروهای نظامی آمریکا از زندانهای شمال شرق سوریه به عراق منتقل شدند. تصاویر عملیات انتقال را میبینید.
کد خبر: ۱۳۵۶۳۱۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۹
یک منبع امنیتی در غرب عراق از انتقال ۲۵۰ زندانی داعشی از سوریه به عراق خبر داد.
کد خبر: ۱۳۵۶۱۸۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۸
نبض خبر
حدود 5000 داوطلب متشکل از عرب و کرد و ترکمن در دیاله آمادگی خود را برای دفاع از عراق و ایران در برابر ایالات متحده اعلام کردند. این ویدیو که انعکاس وسیعی در رسانههای عربی داشته را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید.
کد خبر: ۱۳۵۶۱۸۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۸
وزارت خارجه عراق با صدور بیانیه ای به مذاکرات غیر مستقیم صورت گرفته میان ایران و آمریکا در مسقط واکنش نشان داد.
کد خبر: ۱۳۵۶۰۷۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۸
سوت
تیمهای فوتسال ایران و عراق در نیمه نهایی جام ملت های آسیا 2026 به مصاف هم رفتند و ایران 4 بر 2 عراق را شکست داد. خلاصه این بازی را میبینید.
کد خبر: ۱۳۵۵۸۲۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۶