درجهبندی فیلم آمریکا؛ کاسبی هالیوود و امپراتوری پنتاگون/«اروپاییها آزادترند و فکر میکنند ما مذهبی هستیم!»
به گزارش خبرنگار فرهنگی تابناک، انجمن فیلم آمریکا سال ۱۹۶۸ سیستم سانسور را کنار گذاشت و سیستم درجه بندی را جایگزین کرد. انیستیتوی کالیفرنیا گروهی را برای درجهبندی فیلمها در نظر گرفت اما به کسی اجازه نمیداد از هویت آنها مطلع شوند.
اینمیان و پس از برپایی سیستم درجهبندی، صدای اعتراض سینماگران آمریکایی هم درآمد. برخی از کارگردانان زن میگفتند ممیزها و افرادی که به فیلمها درجه میدهند، نگاه مردسالارانه دارند و لذت جنس مذکر را در اولویت قرار میدهند نه لذت جنس مونث را!
ظاهرا ماجرای درجهبندی با وجود اینکه روشنفکرانه و دموکراسیمحورانه به نظر میرسد؛ مثل اینکه فیلم میتواند مورد قضاوت و درجهبندی قرار نگیرد اما اگر بخواهد بهطور عمومی اکران شود، باید درجه مشخصی بگیرد. فیلمی هم که کارگردانش، درجهبندی را قبول نکند، نمیتواند برای فیلمش تبلیغ کند. سینماگران آمریکایی میگویند ما اسم سانسورچیها یا همانهایی را که به فیلمهایمان درجه میدهند نمیدانیم و این اجحاف در حق ماست.
برخی دیگر از فیلمسازان و دستاندرکاران دیگر سینمای آمریکا هم میگویند «پدر و مادر افسانهای آمریکایی» که اینسیستم بهخاطرش پا گرفته، تخیلی و صرفا یکداستان قانعکننده است که باید ساخته میشد تا کار سینما به اینسیستم خودسرانه برسد. چون مدافعان اینگونه درجهبندی مدعیاند نگهبان اخلاقیات هستند و همچنین آخرین سنگر در مقابل چیزی که بچهها میبینند.
سیستم درجهبندی مورد اشاره از اینقرار است:
G (General Audiences) به معنای تماشاگران عمومی، PG (Parental Guidance Suggested) با سرپرستی والدین، PG-13 (Parents Strongly Cautioned) تذکر به والدین فرزندان ۱۳ ساله به خاطر وجود برخی صحنهها و الفاظ و فحشها، R (Restricted) علامت محدود برای فیلمهایی که فرزندان زیر ۱۷ سال میتوانند با همراهی والدین تماشا کنند و NC-17 (Adults Only) فیلمهایی که فقط بزرگسالان و افرادی بالای ۱۷ سال میتوانند برای تماشایشان وارد سینما شوند.
برخی از فیلمسازان آمریکایی معتقدند اینسیستم درجهبندی برای کاسبی طراحی شده و کسانی که از اینسیستم به منفعتی میرسند، به مردم خدمت نمیکنند بلکه به استودیوهای تهیه فیلمها خدمت میکنند. درجهبندی هم فیلمسازهای مستقل را هدف قرار میدهد چون وابسته به استودیوها نیستند.
افرادی که سابق بر این جزو گروه درجهبندی بودهاند، اینگونه میگویند که ما چیزی نمیگوییم، فقط درجه فیلم را ابلاغ میکنیم! در مقابل، دستاندرکاران مستقل فیلمسازی هم میگویند در کار درجهبندی فیلمها استاندارد مشخصی وجود ندارد و رفتار سیستمی که خروجیاش، درجهبندی فیلم است، فاشیستی و توهینآمیز است.
حرف دیگر سینماگران آمریکایی که از اینسیستم درجهبندی دل خوشی ندارند، این است که استودیوهای فیلمسازی با هم هماهنگاند و انجمن فیلم آمریکا از ترس فیلمساز از اینگونه سانسور حکومتی استفاده کرد.
نکته جالب درباره اینماجرا، قانون و مرامنامهای است که هالیوود جریان دارد؛ اینکه اطلاعات محرمانه ندهید! اما سوال مخاطبان و فیلمسازان یا کسانی که در سیستم درجهبندی سابقهای دارند، این است که چهاطلاعاتی را باید محرمانه دانست؟
پاسخ اینسوال همیشه سکوت بوده و هالیوود و سیستم حاکم بر درجهبندی هم هیچوقت به آن پاسخ نداده است. توضیح سینماگران هم درباره چرایی اینسکوت، این است که اینگونه میتوانند از افراد افشاگر شکایت کنند.
البته تذکر ایننکته هم لازم است که فیلمسازهای معترض به سیستم درجهبندی فیلم در آمریکا هم، چندان موجه نیستند و برای امر اخلاقی و مقدسی اعتراض نمیکنند. دفاعشان از خود هم در اینجملات خلاصه میشود که چیز غیر اخلاقی یا صحنههای جنسی زشت جدیدی را نشان جوانها نمیدهند چون جوانها خودشان در اینترنت اینچیزها را دیدهاند.
انتقاد گروهی از اینفیلمسازها، شامل اینحرف هم میشود که فیلمسازها در اروپا وضع بهتری از ما دارند و با آزادی بیشتری صحنههای جنسی را نشان میدهند؛ در حالیکه ما گونه غیرطبیعی و غیرواقعیاش را به تصویر میکشیم. اینفیلمسازان آمریکایی میگویند اروپاییها به همیندلیل فکر میکنند ما مذهبی هستیم! سیستم درجهبندی ما در آمریکا روی رابطه جنسی حساس است و روی خشونت حساسیتی ندارد. اما اروپاییها ۱۸۰ درجه متفاوتاند و حساسیتشان روی صحنههای خشن و خونریزی است و معنی برای نشاندادن موضوعات جنسی ندارند.
فیلمهای پرفروش سینمای آمریکا به گفته دستاندرکاران اینسینما، خشونت میفروشند و از ۱۰۰ فیلم پرفروش سال ۱۹۹۴ میلادی، ۹۸ فیلم خشن بودند.
اما بحث درجهبندی فیلمهای آمریکا، زاویه دیگری هم دارد و مربوط به فیلمهای نظامی است. هر فیلم سینمایی نظامی که مربوط به ارتش آمریکا باشد باید برای ساخت، شرایطی داشته باشد؛ اول از همه اینکه ۵ نسخه از فیلمنامهاش به پنتاگون ارسال و تایید شود. در صورت تایید و کلیدخوردن فیلمبرداری، نمایندهای از پنتاگون سر صحنه فیلمبرداری اعزام میشود تا از انجام تعهدات کارگردان به فیلمنامه تاییدشده مطمئن شود. وقتی هم فیلم ساخته شد، ابتدا در پنتاگون نمایش داده میشود و در صورت تایید، اکران عمومی میشود.
و به اینترتیب بود که تعداد زیادی فیلم جنگی در آمریکا ساخته نشد! و به قول سینماگران آمریکایی، «مردم نمیدونن چهچیزی رو نمیبینن!»
منتقدان آمریکایی به اینسیستم فیلمسازی جنگی که پنتاگون در آن دخیل است، آن را یکنوع ظریف از مغزشویی میخوانند و میگویند اینگونه بود مردم آمریکا طی ۵۰ سال تبدیل به آدمهای جنگطلب شدند.
