قبل از هدفمندسازی باید اقتصاد را پر رونق کرد

سروس مجلس «تابناک»: بهمن اخوان نماینده مردم تفرش و آشتیان در مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون صنایع  مجلس است. با وی در خصوص دغدغه های موجود در صورت هدفمند شدن یارانه ها گفت وگویی داشتیم که می خوانید.

*به نظر شما زیرساختهای اقتصادی برای اجرای طرح هدفمندی یارانه ها فراهم است؟
طرح هدفمندسازی یارانه ها یکی از حساسترین اصلاحات اقتصادی سال پس از انقلاب است. حساسیت آن به حدي است كه اگر اصلاحات ارضی نیروی کار را از زمین آزاد کرد، در اقتصاد می دانیم بازار وقتی شکل می گیرد که نیروی کار از زمین آزاد می شود، از اين رو طرح هدفمندکردن یارانه ها قصد دارد قیمت ها را آزاد کند و کارکرد قیمت در اقتصاد، از کارکرد زمین حساستر است. اگر این طرح موفق گردد قطعاً گام بزرگی برای بهبود اقتصاد کشور است و اگر شکست بخورد خسارتی به بار می آورد که جبرانش برای ده ها نسل بعدی نیز مشکلات عدیده ای  به وجود خواهد آورد.

*آیا شرایط اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی کشور آمادگی این جراحی مهم
و بزرگ را دارد؟
آنچه مسلم است طرح تحول اقتصادی، تا مرحله شناخت بیماری اقتصادی کشور، به خوبی پیش رفته است.
قیمت های نسبی خوب عمل نمی کنند. قیمت ها نقش و بازخورد خود را برای تخصیص بهینه منابع از دست داده اند. متأسفانه طراحان تحول اقتصادی، اقتصاد ایران را یک پدیده مکانیکی می دانند که در آن یک به اضافه یک، برابر دو می شود در حالی که اقتصاد یک موجود زنده است. اگر تحریک شود شروع به تکان خوردن می كند و پاسخ محرک را می دهد. اقتصاد صبر و تحمل این را ندارد که پول بنزین را از ثروتمند گرفته و به فقرا بدهیم. اگر انرژی گران شود اقتصاد به هم می ریزد. رفتار بازیگران اقتصادی و رفتار فقرا عوض می شود و نهایتاً نتیجه بازی نیز عوض می شود.

*اگر نتوانیم یک جراحی تمیز و رادیکال انجام دهیم چه اتفاقی می افتد؟
 چندین سال است که می شنویم ثروتمندان از فقرا یارانه بیشتری دریافت می کنند که موضوع چندان دقیقي به نظر نمی رسد. اقتصاد پیچیدگی خاص خود را دارد. اقتصاد در رده بندی جهانی از نظر پیچیدگی از بدن انسان هم پیچیده تر است.
اقتصاد مانند موجود زندهاي است كه حافظه دارد، یعنی اطلاعات و رفتار گذشته، بر آینده و رفتارش اثر دارد و به محرک های بیرونی پاسخ می دهد.
بنابراین اگر نتوانیم یک جراحی تمیز و رادیکال انجام دهیم، واکنشهای این موجود زنده به شکل تورم، موج ورشکستگی بنگاه ها و اعتراضات احتمالی بروز مي يابد و پس از آن مجبور به توقف طرح خواهیم شد که هزینه بسیار سنگینی دارد. سیاست هایی مانند طرح تحول، تورم بالایی دارند. تورم تمام استانداردها را به هم می ریزد. پول، استاندارد استانداردهاست. همه را، هر چیز را با پول می سنجند. در این فضا جراحی اقتصاد بسیار حساس بوده و می بایست مرحله به مرحله و به دقت پیش رود.

*برای انجام این طرح یا همان جراحی اقتصادی چه پیشفرض هایی لازم است؟
1- شناخت بیماری 2- پیچیدن نسخه 3- وجود پزشک و تیم پزشکی حاذق 4- وجود همکاری بین بیمار و پزشک و اعتماد متقابل 5- ثبات علائم تکنیکی و فیزیولوژیکی بیمار.

*به نظر شما این قدم ها در کشور ما به درستی برداشته شده است؟
طرح تحول تا مرحله تشخیص بیماری کاملاً درست جلو رفته ولی سؤال اینجاست که آیا قدم دوم نسخه پیچی درمان یا همان سیاست و برنامه اقتصادی به درستی صورت گرفته است؟
بيست سال است که با تزریق پول می خواهیم اشتغال ایجاد کنیم و قادر نیستیم. ابتدا باید شرایط را اصلاح کنیم. شرایطی که مانع شروع و تحریک فعالیت اقتصادی است. نظر اینجانب این است که ابتدا شرایط پررونق کردن بنگاه های اقتصادی را فراهم کنیم، سپس تخصیص منابع را بهینه كنيم و در نهایت، جراحی اقتصادی را به انجام برسانیم. برای انجام این کار سه شرط لازم است که عبارت است از سرمایه تثبیت فضای کسب و کار و کاهش هزینه مبادله، اگرچه وظیفه تأمین سرمایه به عهده دولت نیست اما تثبیت فضای كسب وكار و كاهش هزینه مبادله از وظایف دولت است.

*به نظر شما شروطی که نام بردید اجرا شده اند؟
ما دائماً نفت می فروشیم با ارزهای آن نیروهای انسانی مجرب به وجود می آوریم و بعد آنها به خارج می روند. قطعاً آنها دنبال درآمد بیشتر نیستند، احترام می خواهند و فضای مطالعه، تحقیق و فضای کسب و کار علمی لازم دارند.
 ما به عنوان مدیران و نمایندگان مردم اگر می خواهیم برای اقتصاد ایران کاری کنیم باید حرف زدن خودمان را کنترل کنیم. کسی که می خواهد جراحی کند نمی تواند با دستهای آلوده یا سرماخوردگی و تب جراحی کند. اول باید جراح هزینه مبادله ایجاد نکند. ما در حال حاضر در زمان رکود تورمی هستیم. در تورم عده ای سود می برند و عده ای ضرر می کنند ولی در رکود، همه ضرر می کنند اما در رکود تورمی عده ای ضرر می کنند و تعدادی بیشتر ضرر می کنند. مثلاً یک مسئول مصاحبه می کند و می گوید مهره های خاص باید کارخانجات را فتح کنند. با این جملات سرمایه گذاران دیگر جرأت سرمایه گذاری ندارند. ما نمی توانیم همزمان بگوییم هم خصوصی سازی لازم است هم سرمایه گذاری کنید و هم کارخانجات را فتح کنید.

*به نظرشما در حال حاضر در اقتصاد ما اولویت با چیست؟
در چنین شرایطی بازیگران اصلی صحنه های اقتصادی، با تمام وجود وارد فعالیتهای اقتصادی نمی شوند. مشکلات مهمتری داریم که در آنها هم مانند مصرف انرژی اول هستیم. جا دارد اول آنها درمان شوند بعد به مسئله حساس مردم یعنی حذف یارانه ها برسیم. در سرانه مصرف تریاک در جهان اول هستیم، در فرار مغزها در جهان اول هستیم، در فضای کسب و کار از آخر اول هستیم،
در تعداد کشته ها در تصادفات رانندگی در جهان اول هستیم، در ریسک اقتصادی رتبه 140 هستیم، سالانه 25 میلیارد دلار هزینه خسارت کشته شدگان رانندگی را می دهیم، سالانه نزدیک به 150 هزار نفر از نخبگان کشور مهاجرت می کنند که به میزان 50 میلیارد دلار تا زمان نخبه شدن برای کشور هزینه داشته اند.

منبع: نشریه واقعه

تازه ترین اخبار مجلس شورای اسلامی را در صفحه سروس مجلس «تابناک»بخوانید.