ایران و آمریکا ممکن است تفاهم نامه امضا کنند ولی به توافق نهایی نرسند/ ترامپ با پیروزی سیاسی اخیر از فشار خارج شد
کشورهای عربی «میخواهند جنگ تمام شود»، اسرائیل خواهان توافق آمریکا و ایران نیست، و ترامپ ممکن است به دلیل پیروزیهای اخیر در بازطراحی حوزههای قضایی، تا حدی از فشار سیاسی برای پایان جنگ در امان باشد.
به گزارش سرویس بین الملل تابناک، «لارا روزن» خبرنگار مطرح آمریکایی در مقالهای در سایت دیپلماتیک نوشته است:
«به نظر میرسد دولت ترامپ و ایران همچنان به تفاهمنامهای نزدیک میشوند که به جنگ پایان دهد، تنگه هرمز را بازگشایی کند، و به ۶۰ روز مذاکره برای رسیدن به توافقی جامعتر منجر شود.
«اگر توافقی قابل انجام باشد، ما خواهان آن هستیم»، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، روز ۲۷ مه در جلسه کابینه کاخ سفید گفت. «فکر میکنم پیشرفتهایی حاصل شده... و در ساعات و روزهای آینده خواهیم دید که آیا پیشرفت بیشتری ممکن است یا نه.»
وی افزود: نکته اصلی این است که ما مسیر مذاکره و دیپلماسی را ترجیح میدهیم و تمام شانس را برای موفقیت آن میدهیم.
پنج نکته کلیدی درباره توافق موقت احتمالی آمریکا و ایران:
۱. مقامات سابق و کارشناسان منطقهای این هفته گفتند کشورهای عربی آمریکا و ایران را تحت فشار قرار میدهند تا به جنگ پایان دهند.
۲. مقامات سابق اظهار داشتند اسرائیل امیدوار است که آمریکا و ایران به توافقی برای پایان جنگ نرسند.
۳. به گفته یکی از اعضای سابق تیم مذاکرهکننده ترامپ، او ممکن است به دلیل پیروزیهای اخیر در بازطراحی حوزههای قضایی و پیروزیهایش در رقابتهای مقدماتی حزب جمهوریخواه، فشار سیاسی کمتری برای پایان جنگ احساس کند.
۴. حتی اگر آمریکا و ایران به تفاهمنامه دست یابند، این احتمال وجود دارد که به توافق نهایی نرسند. با این حال، این وضعیت همچنان از وضعیت موجود یا بازگشت به جنگ ارجحیت دارد.
۵. ارتباطات و جلب اجماع ذینفعان در طرف ایران کند است.
کشورهای عربی ترامپ را به سمت توافق با ایران سوق میدهند
باربارا لیف، سفیر پیشین آمریکا در امارات متحده عربی، گفت: هرگونه اختلاف داخلی میان کشورهای عربی خلیج فارس، «در این نقطه مشترک هستند: آنها میخواهند جنگ تمام شود. آنها خواهان ازسرگیری جنگ نیستند. اجازه استقرار و پرواز (به آمریکا برای ازسرگیری حملات) نخواهند داد. هرگز این کار را نخواهند کرد...»
لیف در نشست این هفته شورای روابط خاورمیانه گفت: بر اساس توافق احتمالی، «آنها میپذیرند که این ایران است که پولی دریافت میکند و آن را صرف بخش سختگیر دولت خواهد کرد، اما راه دیگری نمیبینند؛ و راه دیگری نمیبینند، به دلیل بسیاری از اشتباهات اولیهای که رئیسجمهور و دولت (آمریکا) در اداره جنگ مرتکب شدند.»
اسرائیل خواهان توافق آمریکا با ایران نیست
دنی سیترینوویچ، تحلیلگر پیشین ارشد اطلاعاتی اسرائیل در امور ایران، گفت: اسرائیل نمیخواهد تفاهمنامهای بین آمریکا و ایران منعقد شود، و قطعاً نمیخواهد توافق نهایی حاصل شود که فشار اقتصادی بر ایران را بیشتر کاهش دهد و چشمانداز ازسرگیری جنگ علیه ایران در آینده را محدود کند.
سیترینوویچ، تحلیلگر پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل، در نشست ۲۷ مه گروه بینالمللی بحران گفت: برای اسرائیل، «هیچ توافقی بهتر از توافق بد است، و هر توافقی با ایران... توافقی بد است.»
او که اکنون در اندیشکده INSS اسرائیل و شورای آتلانتیک فعالیت میکند، افزود: «فکر میکنم اسرائیل امیدوار است توافقی در کار نباشد، ... فشار بر ایران حفظ شود، و نیروهایی در تلاش هستند رئیسجمهور ترامپ را به بازگشت به جنگ و حمله به زیرساختهای غیرنظامی ایران ترغیب کنند. فکر نمیکنم به آن نقطه رسیده باشیم...»
او ادامه داد: «آخرین چیزی که اسرائیل میخواهد توافق بین آمریکا و ایران است.» حتی اگر تفاهمنامه حاصل شود، «به هیچ وجه» نمیتوانند طی ۶۰ روز بر سر چنین مسائل پیچیدهای به توافق نهایی برسند.
او گفت: «پس ما آن مهلت را تمدید خواهیم کرد، و ایرانیان میدانند که ترامپ به سمت انتخابات میاندورهای میرود و عملاً فشاری برای عدم بازگشت به جنگ دارد، و ممکن است خود را در بنبستی بیابیم که در عمل به نفع ایرانیان خواهد بود؛ بنابراین فکر میکنم این مذاکرهای است که برای اسرائیل مشکلساز است.»
ترامپ: به انتخابات میاندورهای اهمیت نمیدهم
نیت سوانسون، یکی از اعضای سابق تیم مذاکرهکننده ترامپ با ایران، گفت: ممکن است ترامپ به اندازه آنچه تصور میشد فشار سیاسی برای پایان جنگ ایران احساس نکند، با توجه به نزدیک شدن انتخابات میاندورهای، قیمت بالای بنزین و محبوبیت تاریخی پایین او.
سوانسون گفت: با تصمیم اخیر دیوان عالی که به ایالتها اجازه میدهد حوزههای رایگیری را بازطراحی کنند تا نمایندگی نژادی اقلیتها حذف شود، و حکم دیوان عالی ویرجینیا علیه طرح بازتوزیع حوزههای رایگیری که به نفع دموکراتها بود، ترامپ ممکن است احساس کند جمهوریخواهان میتوانند اکثریت خود را در مجلس و سنا حفظ کنند.
سوانسون، دیپلمات پیشین آمریکایی که در سال ۲۰۲۵ عضو تیم مذاکرهکننده ترامپ با ایران بود، گفت: «بخشی از انگیزه پایان جنگ این ایده بود که جنگ فشار داخلی بر ترامپ وارد میکند، اینکه قیمت بنزین در حال افزایش است و این موضوع نامحبوب است، بنابراین ممکن است تمایل به پایان جنگ پیش از انتخابات میاندورهای وجود داشته باشد تا تأثیری نگذارد.»
سوانسون، که اکنون رئیس برنامه ایران شورای آتلانتیک است، افزود: «اما حدس من این است که حالا که در دادگاههای ویرجینیا و دیوان عالی در بازطراحی حوزهها پیروزیهایی کسب کردهاند، احتمال از دست دادن مجلس (نمایندگان) یا سنا به طرز قابل توجهی کمتر از چند هفته پیش است؛ بنابراین با در نظر گرفتن این موضوع، نمیدانم آیا فشار سیاسی کمتری بر رئیسجمهور برای جمعکردن سریع این موضوع وجود دارد یا نه.»
ترامپ در جلسه کابینه امروز گفت: «به انتخابات میاندورهای اهمیت نمیدهم.» او در آن جلسه، چنانکه در گذشته نیز اصرار کرده بود، گفت ایران مشتاق به توافق است.
ترامپ در جلسه کابینه گفت: ایرانیان «بسیار خواهان توافق هستند. تاکنون، ... ما از آن راضی نیستیم، اما خواهیم بود.... یا آن، یا باید کار را تمام کنیم....، اما الان فکر میکنم به نظر میرسد آنها فقط میخواهند توافق کنند.»
ترامپ گفت: «آنها فکر میکردند فرسایشی عمل کنند. میگفتند افرسایشی عمل میکنیم. او (ترامپ) انتخابات میاندورهای دارد. ولی من به انتخابات میاندورهای اهمیت نمیدهم.
ترامپ در اشاره به تأییدشده خود، کن پکستون، دادستان کل تگزاس، که در رقابت مقدماتی سنای تگزاس، جان کورنین، سناتور جمهوریخواه فعلی را شکست داد، ادامه داد: «ببینید دیشب چه شد. این پیشدرآمد انتخابات میاندورهای بود.»
احتمال منطقی رسیدن به تفاهمنامه به عنوان «خروج از جنگ»، اما بدون توافق نهایی
علی واعظ، مدیر برنامه ایران گروه بینالمللی بحران، گفت: رسیدن به تفاهمنامه میتواند راهی برای خروج از جنگ فراهم کند، حتی اگر طرفها در هفتهها و ماههای آینده نتوانند به توافق نهایی برسند. او گفت حتی یک توافق موقت معیوب نیز از بازگشت به جنگ یا وضعیت بیثبات فعلی بهتر است.
واعظ در نشست گروه بحران درباره ایران گفت: «هر چیزی که به این پویایی بباز-بباز پایان دهد ... چیز خوبی است. به طور کلی، فکر میکنم تفاهمنامه بهترین نوع خروج از جنگی است که بر اساس مجموعهای از مفروضات معیوب آغاز شد.»
او گفت: «اکنون بسیاری از مردم خواهان نوعی توافق ایدهآل هستند. برای کسی که به مدت ۲۰ سال در این مذاکرات شرکت داشته، چنین چیزی وجود ندارد.»
واعظ گفت: «نکته منفی این است که این فقط یک سند یک صفحهای است. ذاتاً بسیار سطحی است و وارد جزئیات فنی نمیشود.... سپس، البته، تفاهم داریم که هر دو طرف به مذاکره طی ۶۰ روز برای رسیدن به توافق دقیقتر ادامه دهند.»
او گفت: «۶۰ روز جدول زمانی بسیار بلندپروازانهای برای پر کردن شکافها در برخی از این مسائل است، و من کاملاً نسبت به توانایی هر دو طرف برای عبور از خط پایان بدبین هستم. این ممکن است به یکی از آن توافقهای موقتی تبدیل شود که هرگز به توافقی جامع یا نهایی تبدیل نمیشود، مشابه توافق آتشبس غزه.»
او افزود: «اما ... اگر آن را با جایگزین مقایسه کنید، که بازگشت به درگیریای است که به راحتی میتواند تشدید و از کنترل خارج شود، یا ادامه وضعیت موجود، ... فکر میکنم این راه خوبی به جلو است و امیدوارم نهایی شود.»
ارتباطات در طرف ایران کند است
گرگوری برو، کارشناس ایران و انرژی گروه اوراسیا، گفت: «احساس من این است که آنها به توافق نزدیک میشوند، هنوز اصلاحات جزئی باقی مانده و زبان باید برای هر دو طرف قابل قبول باشد. ارتباط با رهبر عالی ایران کند است و او باید نسخه نهایی را تأیید کند. این واقعیت که تلویزیون دولتی ایران جزئیات تفاهمنامه را گزارش داد نشان میدهد آنها برای اطلاعرسانی به مردم که توافق نزدیک است، راحت هستند.»
تریتا پارسی، کارشناس ایران در موسسه کوئینسی، گفت: «پیشرفت بسیار قابل توجهی حاصل شده، اما ممکن است هنوز چند روز دیگر طول بکشد.»
او گفت: «انتظار میرفت تا یکشنبه اتفاقی بیفتد، اما به دلایل مختلف نیفتاد. اما ندیدهایم که هیچ یک از طرفین از روند یا توافق کنار بکشند. این نشانه بسیار قوی است که هر دو طرف جدی هستند.»
پارسی گفت: «ایرانیان بسیار کند هستند. بسیاری از ذینفعان باید تأیید کنند. در حالی که این موضوع برای آمریکا خستهکننده است، جلب موافقت سراسری در درون حاکمیت ایران به تضمین دوام توافق کمک میکند.»
