نقش برچسب‌هاي زودهنگام بر آينده كودكان

همشهری در گزارشی نوشت:

متأسفانه يا خوشبختانه، امروزه كودكان بيش از حد مورد توجه والدين و جامعه هستند و به نوعي فرهنگ غالب جامعه، فرهنگ كودك سالاري است و تجربه و آمار نشان داده است، آنجا كه توجه بيش از حد به موضوعي مي‌شود، امكان خراب‌شدن آن بيشتر مي‌شود.

يكي از ساده‌ترين توجهات يا قضاوت‌ها، ظاهر كودك است. نخستين برچسبي كه از همان ديدار نخست-گاهي از همان بيمارستان - به كودك زده مي‌شود زشتي و زيبايي اوست كه قضاوتي سطحي ولي معمولا پايدار در ذهن است و به ندرت از ذهن‌ها پاك مي‌شود.

سعي وافر در امر شبيه‌سازي‌ كودك يك يا دو روزه به پدر و مادر و قضاوت‌هاي سريع - حتي گاهي بي‌رحمانه- در مورد اندازه و طرح دهان، بيني، چشم و قد و قامت او، برچسبي نامرئي ولي تاثير‌گذار براي تمام عمر بر كودك مي‌گذارد. اگر اين نوزاد چند روزه مي‌دانست كه چگونه آينده او توسط قضاوت اطرافيان در حال شكل‌گيري است، محال بود كه به اين خواب‌هاي طولاني طي روز برود.

اين كودك روز به روز بزرگتر مي‌شود و به سني مي‌رسد كه كم‌كم كلمات براي او داراي معنا مي‌شوند و آنگاه با مفهوم آنچه بارها و بارها شنيده، آشنا مي‌شود. او هر روز آنها را مي‌شنود و كم‌كم به اين باور مي‌رسد كه حتما چيز مهمي است كه هميشه درباره آن صحبت مي‌شود و بالاخره با تكرار اين اشتباه در دام اين قضيه افتاده و تمام آينده خود را عوض مي‌كند غافل از اينكه بر چسب‌هايي همچون زشتي و زيبايي به راحتي مي‌تواند تغيير كند يا در پشت پرده رفتار و كردار خوب يا بد پنهان شود.

پدر و مادر عزيز‌، هرگز زيبايي يك كودك را به ارزش تبديل نكنيد و نگذاريد اطرافيان نيز اين كار را انجام دهند. هنگامي كه كودك مي‌آموزد تا با زيبايي خود جلب توجه كند به اين نتيجه مي‌رسد كه ماديت وجودش، با ارزش‌تر از معنويت و پشتكار و تلاش است و مي‌تواند با استفاده از آن به هر چه كه مي‌خواهد دست يابد.

متأسفانه برخي از معلمان مدارس نيز به اين مسئله دامن زده و با تبعيض يا مهر‌ورزي مستقيم نسبت به اين كودكان آنها را دچار توهمي شيرين مي‌كنند. پس از گذر از دوران خردسالي هنگامي كه با تكرار بيش از حد اطرافيان، اين انديشه در ذهن كودك به باور تبديل مي‌شود، مشكلات بي‌شمار شما آغاز مي‌شود و به‌زودي با نوجوان يا جواني روبه‌رو مي‌شويد كه تمام فكرش، زيبا‌تر شدن و تاثير‌گذاري از اين طريق است بي‌آنكه براي بهتر و موفق‌تر شدن در زندگي تلاش كند. بالطبع انتخاب‌هاي اينگونه افراد نيز در ازدواج با همين معيار‌ها صورت مي‌گيرد.

اين مسأله در مورد كودكاني كه باز به قضاوت مردم در رده زشت قرار مي‌گيرند نيز صادق است. با تكرار پيوسته جملاتي از قبيل: طفلكي قيافه‌اي هم نداره، چقدر چشمش ريزه، آخه اين به كي رفته، واي چقدر لاغره، مامان باباش بد نيستن پس چرا قيافه اين اين‌جوريه، چقدر هم قد كوتاه و ريزه است، هر چي خواهرش خوشگله اين نه و... به مرور اعتماد به نفس كودك را از او گرفته و باعث مي‌شويد تا به فردي غيراجتماعي و ترسو تبديل شود. در پاره‌اي از موارد نيز اين كودكان با خشمي عجيب در درون خود بزرگ مي‌شوند و به شيوه‌اي افراطي سعي در اثبات خود خواهند داشت. معمولا اينگونه بچه‌ها در بزرگسالي به افرادي خشن و يك بعدي در كار يا زندگي تبديل مي‌شوند و نسبت به جنس مخالف خود نيز جبهه مي‌گيرند.

اين قبيل برچسب‌ها تنها به ظاهر ـ زيبايي و زشتي ـ محدود نمي‌شود و پس از چندي در مورد هوش، ذكاوت، شكست‌ها و موفقيت‌هاي او نيز اعمال مي‌شود و ذهن آينه‌وار كودك خيلي زود دستخوش تلاطمي عجيب براي تبديل شدن به آنچه از اطرافيان مي‌شنود، مي‌شود.
كودك را به خاطر خودش دوست داشته باشيد و بدانيد كه ارزش‌گذاري‌هاي بهتري نيز نسبت به اين موارد وجود دارد؛ ارزش‌هايي كه كودك مي‌تواند با پشتكار و تلاشي بيشتر به آنها دست يابد؛ ارزش‌هايي اكتسابي نه ذاتي و شما نيز مي‌توانيد با كمي دقت روي كلمات، آينده كودكان را در مسير درست حركت دهيد.