اندر احوال پسري که پدر به طغيان هميخواند!
سيدباقر پيشنمازي در سرمقاله رسالت نوشت:
حكمتهايي كه قرآن كريم به دوستان خود هديه ميكند، عبرتآموز و شگفتآور است. والبته در اين حكمتها، پندهايي براي خردمندان است. براساس آنچه كه آيات 65 تا 81 سوره كهف با ما سخن ميگويد: خضر دانا كه پيامبر خدا در جستجويش بود تا از او حكمت بياموزد، به سختي حضرت موسي عليهالسلام را پذيرفت و اجازه همراهي و مصاحبت داد. ... خضر دانا سفر آغاز كرد و از همسفرش پيمان گرفت تا نسبت به آنچه ميبيند، صبر و انديشه كند. اما موسي(ع) كه رفتار خضر را غيرمتعارف و غيرعادلانه تلقي ميكرد، شگفتزده ميشد و برميآشفت تا اينكه: ... در مسير سفر، خضر دانا پسري را ديد كه نقش او ميدانست. ناگاه ضربتي بر او فرود آورد كه از پاي افتاد. اين بار موسي(ع) كه طاقت از دست داده بود صبر بشكست و خروش برآورد: چرا چنين كردي؟!
خضر دانا: گفتم كه تو را شكيب همراهي با من نيست!
... سپس فرمود: آن پسر (نااهل) پدر و مادري مومن داشت. ترسيديم آن دو را به طغيان و كفر اندازد. خواستيم كه پروردگارشان فرزندي بهترجايگزين سازد و به مهرباني نزديكتر،
....و البته من اين كار به ميل خود نكردم.
موسي(ع) كه تا قبل از اين همراهي و مصاحبت، خود را بينياز از علم و حكمت ديگران يافته بود در حال خود انديشه كرد.
قدرت، شهرت، ثروت، علم و گاهي عبادت در انسان خودشيفتگي و توهم ايجاد ميكند. در همين زمينه اميرالمومنين(عليه السلام) در عهدنامه خود با مالك اشتر ، ميفرمايند:
اگر با مقام و قدرتي كه داري، دچار تكبر يا خودبزرگبيني شدي به بزرگي حكومت پروردگار كه برتر از تو است بنگر كه تو را از آن سركشي نجات ميدهد و تندروي تو را فرو مينشاند و عمل و انديشهات را به جايگاه اصلي باز ميگرداند.
اين قبيل خودشيفتگيها و توهمها زمينهساز طغيان ميشوند. يكي از عواملي كه موجب غفلتزدايي و هشياري چنين انسانهايي ميشود، مواجه شدن با ابتلائات و امتحانات الهي است. در قرآن كريم ثروت و فرزند نيز از موارد ابتلا توصيف شدهاند(2). ومسئله محبت به فرزند از آزمونهاي سخت ذکر شده است.
آزمونهاي الهي در شرايط دشوار و مسائل سخت، انسان را غافلگير ميكند و هرچه انسانها در ارتفاع بالاتر، خطر غفلت و تكبر و خودشيفتگي و سقوط بيشتر. و به همين دليل ابتلائات الهي جديتر و پيچيدهتر.
بعضي از بزرگان در طول زندگي مبارزاتي خود از حبس و تبعيد و شكنجه رژيم طاغوت سربلند بيرون آمدند اما در آزمون رعايت جانب عدالت در مورد تخلفات فرزند، لغزيدند!
انقلابي كه با خون هزاران شهيد به دست آمد و به آنها بزرگي و اعتبار بخشيد، انقلابي كه با فداکاري وايثار ميليونها انسان در عرصه دفاع مقدس و مقابله با منافقين و تروريستها، وجهادسازندگي در مناطق محروم، و مقاومت در برابر فشارهاي نظامي و محاصره اقتصادي و توطئه فرهنگي و ساير جهادهاي خاموش و آشكار، استوار بر پاي خود ايستاد، انقلابي که در ظلمتکده ستم و فساد و جنايت و نسلکشي شياطين کوچک و بزرگ دنيا، پرچم عدالت و معنويت وظلم ستيزي رابردستهاي خودبالا برده است، نبايدملعبه دست چنين فرزنداني مي گرديد!
از اتهاماتي نظير ويژه خواري اقتصادي و تصرف غيرقانوني در بيتالمال تا فتنهانگيزي و بحران سازي سياسي تا اعمال نفوذ براي منصرف كردن دستگاه قضائي از رسيدگي به تخلفات آنان! همه اينها توهين به منزلت و هويت يک ملت بزرگ و سربلند محسوب ميشود. آزمون الهي قدر و قيمت واقعي اشخاص را به خودشان و به جامعه معرفي ميكند تا در جستجوي لباسي باشند كه برازنده قامت آنان است نه مانند كساني كه لباسي بزرگتر از اندام خود به تن كردند(3) و جامعه اسلامي و تاريخ را به بيراهه كشيدند.
ابتلائات و آزمونهاي الهي انسانها را در معرض كسب آبرو يا از دست دادن آن قرار ميدهند. برخي با تسليم در برابر هواي نفس همه خدمات گذشته خود رااز دست ميدهند.و برخي در اثر مخالفت با هواي نفس وتسليم بودن در برابر خداي متعال اعتلا پيدا ميكنند.(4)
پيامبران بزرگ الهي مثل حضرت نوح،حضرت ابراهيم وحضرت يعقوب عليهم السلام نيز هرکدام به نوعي درموردمحدوده محبت به فرزندموردامتحان الهي واقع شدنداماهمه آنهاباتسليم محض دربرابرتکليف الهي ازاين آزمون سخت سربلندبيرون آمدند.
درزمان ما نيز مردم رفتار عادلانه حضرت آيتالله خزعلي و مرحوم آيتالله محمدي گيلاني را در مورد فرزند متخلف از ياد نميبرند كه اجازه ندادند ايمان و لباس مقدسشان زير پاي فرزندي نااهل قرباني شود. و نه تنها براي دستگاه قضائي در جهت رسيدگي به پرونده آنان ايجاد مزاحمت نكردند كه اقدام قانوني و اجراي عدالت درباره آنان را مورد حمايت قرار دادند. از داستان حضرت موسي(ع) و خضر دانا چند نكته استفاده ميشود:
1- خيرخواهي در مورد سرنوشت پدرومادر آن پسر.
2- قدرت ايفاي نقش فرزند اهل و نااهل در تغيير سرنوشت پدر و مادر، وتاثيرتربيت درست يانادرست اجتماعي تاعمق خانواده.
3- اهميت و ضرورت اقدام پيشگيرانه، هرچند با هزينه سنگين براي جلوگيري از نتايج نامطلوبتر وپرهزينهتر.
4- پرهيز از سطحينگري به مسائل و ضرورت تأمل در حكمت و عاقبت امور.
5- ضرورت مواجه شدن انسانهايي كه احساس اعتلا دارند با ابتلائات و امتحاناتي كه در نتيجه آن قدر و اندازه واقعي خود را بدانند.
6- فرزند موضوع جديترين آزمونهاي الهي است.
7- ترجيح عمل به احکام الهي، صرفنظر از نگرش ديگران.
-------------------------------
پينوشتها:
1-قرآن کريم:واماالغلام فکان ابواه مؤمنين فخشيناان يرهقهماطغياناوکفرا-سوره کهف آيه80
2-قرآن كريم: واعلموا انما اموالكم واولادكم فتنه و أن الله عنده اجرعظيم (انفال آيه 28).
3-نهج البلاغه: خطبه شقشقيه
4-قرآن کريم:واذاابتلي ابراهيم ربه بکلمات فاتمهن قال اني جاعلک للناس اماما، قال ومن ذريتي؟! قال لاينال عهدي الظالمين. سوره بقره آيه 124
