شروع مذاکرات ایران و آمریکا از فردا جمعه در سوئیس؛ حضور آژانس در مذاکرات

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، ایران و آمریکا بامداد پنجشنبه یادداشت تفاهمی را امضا کردند که به جنگ خاتمه می‌دهد و تنگه هرمز و محاصره دریایی را بر می‌دارد.

این یادداشت تفاهم توسط «مسعود پزشکیان» رئیس جمهور ایران و «دونالد ترامپ» رئیس جمهور آمریکا به صورت دیجیتال و غیرحضوری به امضا رسید.

دونالد ترامپ در کاخ ورسای در فرانسه در کنار امانوئل مکرون این متن را امضا کرد.

دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا شب گذشته هنگام ترک کاخ ورسای در پاریس و پس از ضیافت شام با ماکرون به خبرنگاران گفت که تفاهم پایان جنگ با ایران را امضا کرده است.

شبکه آمریکایی فاکس نیوز پیشتر به نقل از یک مقام کاخ سفید اعلام کرده بود که امضای رسمی که قرار بود در ژنو انجام شود، پس از امضای آن در ورسای لغو شده است.

با توجه به نقش‌آفرینی پاکستان به‌عنوان میانجی روند دیپلماتیک منتهی به تفاهم اسلام‌آباد، شهباز شریف نخست وزیر این کشور نیز متن تفاهم‌نامه را امضا خواهد کرد.

اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه ایران با اشاره به تغییر شیوه امضای توافق از نشست حضوری در سوئیس به امضای مجازی افزود: طی ۲۴ ساعت گذشته، بعد از مشورت‌های صورت‌گرفته، به این نتیجه رسیدیم که بهتر است متن یاددات تفاهم توسط رؤسای جمهور دو کشور و بدون نیاز به حضور فیزیکی امضا شود.

به گفته بقائی، یکی از دلایل این تصمیم، افزایش هزینه سیاسی نقض توافق در صورت امضای مستقیم سران دو کشور بوده است.

بیانیه دولت سوئیس درباره مذاکرت مقدماتی ایران و آمریکا در روز جمعه

دولت سوئیس اعلام کرد که نشست نمایندگان آمریکا، ایران، پاکستان، قطر و دیگر کشور‌های مربوطه روز جمعه برای برگزاری مذاکرات اولیه برگزار خواهد شد.

وزارت امور خارجه سوئیس هم اعلام کرد که گفت‌و‌گو‌ها میان آمریکا و ایران طبق برنامه روز جمعه در اقامتگاه کوهستانی بورگن‌اشتوک در سوئیس برگزار خواهد شد.

این وزارتخانه در بیانیه‌ای اعلام کرد: «در حال حاضر، برنامه همچنان این است که آمریکا و ایران به همراه میانجی‌گران، پاکستان و قطر و دیگر کشور‌های درگیر، فردا در بورگن‌اشتوک برای مذاکرات اولیه درباره اجرای توافق دیدار کنند.»

روایت شهباز شریف از امضای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد

شهباز شریف با اشاره به نقش اسلام‌آباد در این روند گفت: رؤسای جمهور آمریکا و ایران یادداشت تفاهم را همان‌گونه که من به‌عنوان میانجی تصویب کرده بودم، امضا کردند.

نخست‌وزیر پاکستان همچنین تأکید کرد که یادداشت تفاهم اسلام‌آباد بلافاصله وارد مرحله اجرا خواهد شد.

به گفته وی، در گام نخست، ایران تنگه هرمز را فوراً بازگشایی خواهد کرد و در مقابل، آمریکا نیز به‌طور مستقیم محاصره دریایی را لغو می‌کند.

وی در ادامه از نقش قطر در پیشبرد این توافق قدردانی کرد و گفت: مایلم به‌طور ویژه از تلاش‌های صادقانه و مشارکت سازنده رهبری قطر در کمک به دستیابی به این مرحله قدردانی کنم.

نخست‌وزیر پاکستان همچنین مدعی شد که پایبندی دونالد ترامپ به دیپلماسی و ترجیح او به راه‌حل‌های مسالمت‌آمیز، به پایان یافتن این درگیری کمک کرده است.

گروسی: آژانس در مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس شرکت خواهد کرد

رافائل گروسی مدیر کل آژانس بین الملل اترژی اتمی پس از امضای این یادداشت تفاهم اعلام کرد: ما در مذاکراتی که در سوئیس بین واشنگتن و تهران برگزار خواهد شد، مشارکت خواهیم کرد. ما نقش فعالی ایفا خواهیم کرد و با طرف‌ها نشست خواهیم داشت و اکنون امکان ارائه توضیحات بیشتر نیست.

وی گفت: زمان اقدامات فنی درباره ایران فرا رسیده و امکانات نیز موجود است و یادداشت تفاهم نیز به همین امر اشاره دارد. باید دستاورد‌های خود از یادداشت تفاهم را تثبیت کنیم.

گروسی با طرح این ادعا که «گزارش‌های ما درباره هسته‌ای ایران عامل وقوع جنگ نبود»، توافق ایران و آمریکا را بسیار مهم خواند و بدون اشاره به علت اصلی کاهش تعهدات برجامی ایران ادعا کرد که ارتباط و تماس آژانس با ایران در حال حاضر در کمترین سطح قرار دارد.

مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی همچنین گفت: آژانس عملیات موثر را در زمینه فنی اجرا خواهد کرد. ه زودی اتفاقاتی را که درباره مسئله هسته‌ای باید بیافتد و مناطقی که به آن دسترسی پیدا خواهیم کرد و همه مسائل فنی دیگر را مشخص خواهیم کرد.

وی تأکید کرد: در روز‌های آینده طرح شفاف تری را درباره مسئله هسته‌ای تدوین خواهیم کرد و همه در این خصوص مسئول هستند. در ایران چند سطح برای غنی سازی وجود دارد و خواهیم دید درباره چه چیزی توافق خواهد شد.

متن کامل یادداشت تفاهم اسلام‌آباد

جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا، به طور مشترک و با حسن نیت، در تاریخ ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ نسبت به موارد زیر توافق کردند:

۱. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا و متحدین آنها در جنگ حاضر، با امضای این یادداشت تفاهم خاتمه فوری و دائمی عملیات‌های نظامی را در تمامی جبهه‌ها، از جمله در لبنان، اعلام کرده و تعهد می‌کنند از این پس هیچ جنگ یا هیچ عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند و از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری کنند و تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان را تضمین کنند. توافق نهایی خاتمه دائمی جنگ در تمامی جبهه‌ها، از جمله در لبنان، و بقیه مفاد این بند را تایید خواهد کرد.

۲. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شوند که به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از مداخله در امور داخلی یکدیگر خودداری کنند.

۳. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا به انجام مذاکرات و حصول به یک توافق نهایی در مدت حداکثر ۶۰ روز، قابل تمدید با رضایت طرفین، متعهد می‌شوند.

۴. بلافاصله با امضای این یادداشت تفاهم، ایالات متحده آمریکا شروع به رفع محاصره دریایی خود و هرگونه مزاحمت یا ممانعت علیه جمهوری اسلامی ایران می‌کند، و ظرف ۳۰ روز به محاصره دریایی به طور کامل خاتمه خواهد داد. در طول این مدت، تردد کشتی‌ها متناسب با تعداد ترافیک قبل از جنگ که از سوی جمهوری اسلامی ایران برقرار می‌شود، خواهد بود. ایالات متحده آمریکا همچنین متعهد می‌شود تا ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی، نیرو‌های نظامی خود را از حوزه پیرامونی جمهوری اسلامی ایران خارج کند.

۵. با امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران ترتیباتی را با حداکثر تلاش خود برای عبور ایمن کشتی‌های تجاری، بدون هزینه فقط برای ۶۰ روز، از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس، اتخاذ خواهد کرد. تردد کشتی‌های تجاری بلافاصله آغاز، و با توجه به ضرورت رفع موانع فنی و نظامی و مین‌زدایی توسط جمهوری اسلامی ایران، ظرف ۳۰ روز برقرار خواهد شد. جمهوری اسلامی ایران با سلطنت عمان برای تعیین اداره آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز، مطابق با حقوق بین الملل قابل اجرا و حقوق حاکمیتی کشور‌های ساحلی تنگه هرمز، گفت‌و‌گو خواهند کرد و با دیگر کشور‌های ساحلی خلیج فارس نیز تبادل نظر می‌کنند.

۶. ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود، با شرکای منطقه‌ای خود، برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران یک برنامه قطعی مورد توافق طرفین را با تامین حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار ایجاد کند. سازوکار اجرایی‌سازی این برنامه، به عنوان بخشی از توافق نهایی ظرف ۶۰ روز نهایی خواهد شد. تمامی تائیدیه‌ها، اسقاطیه‌ها و مجوز‌های مورد نیاز برای تراکنش‌های مالی مربوطه توسط ایالات متحده آمریکا ارائه خواهد شد.

۷. ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود به تمامی انواع تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران، از جمله قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد، قطعنامه‌های شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، و تمامی تحریم‌های یکجانبه آمریکا، اعم از اولیه و ثانویه، برابر یک برنامه زمانی مورد توافق به عنوان بخشی از توافق نهایی، خاتمه دهد. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا به اهمیت اساسی موضوع خاتمه تحریم‌ها که در بالا ذکر شده است اذعان دارند و قصد خود را برای رسیدگی فوری به این موضوعات در مذاکرات، به منظور دستیابی به توافق متقابل در مورد آنها اظهار می‌کنند.

۸. جمهوری اسلامی ایران مجدداً تایید می‌کند که سلاح هسته‌ای تولید یا ابتیاع نخواهد کرد. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا موافقت کرده‌اند که وضعیت مواد غنی‌شده ذخیره شده را از طریق یک سازوکار مورد توافق طرفین و مطابق با برنامه زمانی مندرج در بند ۷، حداقل به شیوه رقیق‌سازی در محل، تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، حل و فصل کنند. دو طرف همچنین موافقت می‌کنند تا در مورد موضوع غنی‌سازی، و دیگر موضوعات مورد توافق دو طرف مرتبط با نیاز‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران، بر اساس یک چارچوب رضایت‌بخش که در توافق نهایی مورد موافقت قرار خواهد گرفت، بحث کنند. توافق نهایی مفاد این بند را تایید خواهد کرد. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا به اهمیت اساسی موضوعات هسته‌ای ذکرشده در بالا اذعان دارند و قصد خود را برای رسیدگی فوری به این موضوعات در مذاکرات، به منظور دستیابی به توافق متقابل در مورد آنها اظهار می‌کنند.

۹. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا موافقت می‌کنند که تا زمان توافق نهایی وضعیت موجود را حفظ کنند؛ جمهوری اسلامی ایران وضع موجود را در برنامه هسته‌ای خود حفظ خواهد کرد، و ایالات متحده آمریکا هیچ تحریم‌های جدیدی علیه ایران وضع نخواهد کرد و نیرو‌های نظامی بیشتری را در منطقه مستقر نخواهد کرد.

۱۰. ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود بلافاصله با امضای این یادداشت تفاهم و تا زمان خاتمه تحریم‌ها، اسقاطیه‌های وزارت خزانه‌داری را برای صادرات نفت خام ایران، محصولات پتروشیمی و مشتقات آنها، و تمامی خدمات مرتبط شامل تراکنش‌های بانکی، بیمه‌ها، حمل و نقل و ... صادر کند.

۱۱. ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود تا وجوه و دارایی‌های محدود یا مسدود شده جمهوری اسلامی ایران را با اجرای این یادداشت تفاهم به طور کامل برای استفاده در دسترس قرار دهد. ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران در مورد روال مربوط به آزادسازی این وجوه در طول مذاکرات، به صورت دوجانبه توافق می‌کنند. این وجوه، چه در حساب اصلی نگهداری شوند و چه منتقل شوند، برای پرداخت به هر ذینفع نهایی که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌شود، باید به طور کامل قابل استفاده شوند. ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود که تمامی تاییدیه‌ها و مجوز‌های لازم را در این رابطه صادر کند.

۱۲. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا موافقت می‌کنند تا یک سازوکار اجرایی برای نظارت بر اجرای موفق این یادداشت تفاهم و پایبندی آتی به توافق نهایی تشکیل شود.

۱۳. پس از امضای این یادداشت تفاهم و منوط به شروع اجرای بند‌های ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ این یادداشت تفاهم و تداوم اجرای این اقدامات، جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا مذاکرات درخصوص توافق نهایی را منحصرا در مورد بقیه بند‌ها آغاز خواهند کرد.

۱۴. توافق نهایی با یک قطعنامه الزام‌آور شورای امنیت سازمان ملل متحد تایید خواهد شد.