هشدار درباره تعطیلی طولانی بورس/ پیشبینی بازار سهام بعد از بازگشایی
بورس تهران از نهم اسفندماه سال گذشته، همزمان با آغاز جنگ تحمیلی، درهای خود را به روی معاملهگران بسته و این توقف طولانی همچنان ادامه دارد. بسیاری از کارشناسان باور دارند که تداوم این وضعیت نه به نفع سهامداران است و نه با ماهیت بازار سرمایه سازگاری دارد. از نگاه آنها، زمان آن رسیده که بازار دوباره فعال شود؛ البته به شرطی که سیاستگذاران مجموعهای از حمایتها و تدابیر مدیریتی را برای کاهش ریسکها پیشبینی کنند.
به گزارش سرویس اقتصادی تابناک، قفل شدن طولانیمدت معاملات باعث شده دارایی بسیاری از سهامداران غیرقابلدسترس شود و نقدشوندگی که مهمترین ویژگی بازار سرمایه است، از بین برود. سرمایهگذارانی که قصد فروش یا حتی جابهجایی داراییهایشان را داشتند، طی این مدت هیچ امکانی برای مدیریت سبد خود نداشتند. هرچند رئیس سازمان بورس از بازگشایی بازار در آینده نزدیک خبر داده، اما هنوز زمان دقیق و مشخصی اعلام نشده و همین ابهام نگرانیها را بیشتر کرده است.
تعطیلی حدود شصت روزه بازار به این معناست که سرمایهگذاران در مواجهه با شرایط جدید، بدون ابزار واکنش باقی ماندهاند. بازاری که در آن هیچ معاملهای انجام نمیشود، حتی اگر از هیجانات قیمتی دور بماند، نقش اصلی خود را در اقتصاد از دست میدهد. طبیعی است ادامه این وضعیت میتواند پس از بازگشایی، موجی از رفتارهای هیجانی و تصمیمهای شتابزده را به دنبال داشته باشد؛ چرا که فعالان بازار با نااطمینانی انباشتهشده باز میگردند.
از سوی دیگر یکی از چالشهای جدی هنگام ازسرگیری معاملات، احتمال شکلگیری صفهای گسترده فروش در همان روزهای نخست است. علاوه بر این، وضعیت برخی شرکتهای بزرگ که در جریان جنگ آسیب دیدهاند از جمله فولاد مبارکه، فولاد خوزستان و تعدادی از شرکتهای پتروشیمی ابهامات بیشتری را به فضای بازار تزریق کرده است. این موضوع میتواند نحوه ارزشگذاری سهام و جهتگیری معاملهگران را در روزهای ابتدایی بازگشایی تحت تأثیر قرار دهد.
سید فرهنگ حسینی، کارشناس بازار سرمایه، در گفتوگو با خبرنگار سرویس اقتصادی تابناک درباره تداوم تعطیلی بورس پس از آغاز جنگ اظهار کرد: «در شرایط جنگ، تعطیلی بورس رخ داد. اما پس از چند روز بورس کالا، بورس انرژی و اوراق با درآمد ثابت در بورس و فرابورس باز شدند. اما بازگشایی بایستی کوتاه مدت باشد و تعداد زیادی از شرکتها میتوانند بازگشایی شوند. در حقیقت چالش نقدشوندگی بازار رخ داده و در صورت تداوم بازار سرمایه از ماهیت بازار خود خارج خواهد کرد و در صورت تداوم توقف، بازگشایی سخت و سختتر میشود. شاید برای مدیریت هیجانات و وحشت احتمالی برخی سرمایه گذاران توقف ضرورت داشت، اما امروز موضوعیت خود را از دست داده است.»
این کارشناس بازار سرمایه در ادامه درباره نحوه بازگشایی بازار گفت: برای بازگشایی، اولویت بازگشایی نمادهایی هستند که واحدهای تولیدی در جنگ آسیب ندیدهاند. همچنین محدودیت روزانه فروش برای هر کد بایستی وضع گردد و همچنین محاسبه و اعلام شاخص متوقف گردد تا از بار روانی، اثر توده وار و فومو بکاهد. از سوی دیگر شرکتهایی هستند که با شرایط فعلی اقتصادی، جذاب هستند و رشد مناسب سودآوری داشتهاند. در مجموع حق مالکیت در همه بازارهای موازی از خودرو و ملک گرفته تا طلا و ارز و حتی رمز ارزها و حتی گواهی سپردهها رعایت شده، اما در سهام دچار خدشه شده است.
وی همچنین به تأخیر برخی شرکتها در انتشار صورتهای مالی و برگزاری مجامع اشاره کرد و گفت: بدتر از آن، تاخیرهای شرکتها در انتشار صورتهای مالی و برگزاری مجامع است. به نحوی که برخی از شرکتها با سال مالی ۳۰ آذر که حتی اسیب ندیدهاند، نه تنها مجمع برگزار نکردهاند، بلکه صورت مالی هم در کدال منتشر نکردهاند. چنین موضوع اعتماد و اتکا به قوانین به خصوص قانون بازار، قانون تجارت و سایر مقررات را دچار خدشه میکند.
حسینی درباره وضعیت شرکتهای فولادی و پتروشیمی که در جریان جنگ آسیب دیدهاند نیز توضیح داد: نماد این شرکتها باید همچنان متوقف بماند تا وضعیت آنها بهطور دقیق مشخص شود. در عین حال لازم است برای بازسازی این واحدها، بسته حمایتی از محل منابع صندوق توسعه ملی در نظر گرفته شود؛ چرا که فلسفه شکلگیری این صندوق، حمایت از توسعه ملی است و چنین شرکتهایی در شرایط فعلی نیازمند این حمایت هستند.
وی در ادامه با اشاره به تجربه سایر ابزارهای مالی که در این مدت بازگشایی شدهاند، گفت: بررسی معاملات ابزارهایی مانند طلا نشان میدهد هیجان بازار معمولاً طی یکی دو روز و با افتی در حدود ۲۰ درصد تخلیه میشود و سپس بازار به سرعت به تعادل میرسد. از نگاه او، بخشی از سهامداران ممکن است با هدف خرید در قیمتهای پایینتر اقدام به فروش کنند؛ رفتاری که در ادبیات مالی با عنوان فومو شناخته میشود. این اتفاق در تجربه جنگ قبلی نیز رخ داد؛ به طوری که پس از افتی حدود ۲۰ درصدی، بازار وارد یک روند صعودی قدرتمند شد و رشد قابل توجهی را تجربه کرد.
این کارشناس بازار سرمایه در پایان درباره چشمانداز بورس پس از بازگشایی گفت: با توجه به ریسکهای سیستماتیک ایجاد شده و فضای روانی موجود، احتمال شکلگیری فشار فروش در ابتدای بازگشایی بالا است و کاهش قیمتها تا حدی اجتنابناپذیر خواهد بود. با این حال در برخی نمادها که از رشد نرخ فروش و افزایش سودآوری برخوردارند، میتوان انتظار داشت بازار در هفته دوم پس از بازگشایی به تدریج به تعادل برسد و حتی شاهد بازگشت قیمتها باشیم.
