شب، وقتی خواهرش آمد، صدایش لرزید: « الهام! چرا غمگینی؟» الهام خواست بخندد، اما صورتش سنگ شد. در ذهنش، فریاد میکشید، اما صدایش به لبها نمیرسید. خنده اش نیامد، خواهرش، با چشمانی پر از پرسش، رفت. الهام تنها ماند، با تصویری که نمیشناخت. روز بعد، کودکی در کوچه، از او فرار کرد. «صورتت مثل عروسک است!» فریادش هنوز در گوشش زنگ میزد. آینه، حالا دشمن بود. شب، در رختخواب، به سقف خیره شد. آیا این زیبایی، روحش را کشته بود؟
***
به گزارش تابناک، تصور کنید دنیایی که یک تزریق ساده زیبایی فقط خطوط صورتتان را صاف نمیکند، بلکه بهطور مخفیانه مغزتان را دوباره سیمکشی میکند، احساساتتان را کدر میکند و حتی شما را از آدمهای اطرأفتان جدا میکند، فکر می کنید این اغراق آمیز و ژورنالیستی است؟ پس بیایید ادامه بدهیم تا شوکه بشوید!
افشاگریهای اخیر درباره بوتاکس، این غول ۳ میلیارد دلاری صنعت زیبایی، موجی از شوک را در جامعه علمی و شبکههای اجتماعی به راه انداخته است.اگر قیمت یک چهره جوان، تغییر ذهن و از دست دادن حس همدلی شما باشد چه؟
افشاگریهای اخیر درباره بوتاکس، این غول ۳ میلیارد دلاری صنعت زیبایی، موجی از شوک را در جامعه علمی و شبکههای اجتماعی به راه انداخته است. با تواناییاش در فلج کردن عضلات صورت و محو کردن نشانههای پیری، بوتاکس برای میلیونها نفر محبوب بوده است. اما اگر قیمت یک چهره جوان، تغییر ذهن و از دست دادن حس همدلی شما باشد چه؟
ارتباط مغز و صورت: عمیقتر از پوست
صورت شما فقط آینه احساساتتان نیست، صورت فقط چهره نیست! یک کانال ارتباطی دوطرفه با مغزتان است. صورت انسان با ۴۳ عضله میتواند هزاران حالت مختلف از لبخند شاد تا اخم نگران ایجاد کند.
تحقیقی در سال ۲۰۲۳ از دانشگاه کالیفرنیا، ارواین (UCI) نشان میدهد که وقتی لبخند میزنید، حلقه بازخورد به مغزتان شادی را تقویت میکند، در حالی که اخم کردن خلقوخویتان را سنگینتر میکند. این پدیده، که به نام بازخورد چهرهای شناخته میشود، پایه پردازش احساسی است. اما پیچش ماجرا اینجاست: بوتاکس این حلقه را با فلج کردن عضلات قطع میکند و ممکن است نحوه تفسیر و احساس احساسات توسط مغزتان را تغییر دهد.
آخرین مطالعات تصویربرداری عصبی، مانند اسکنهای fMRI منتشرشده در Neuroscience Letters (۲۰۲۴)، نشان میدهند که تزریق بوتاکس فعالیت آمیگدال(مرکز احساسات مغز) را بهطور قابلتوجهی تغییر میدهد. در یک آزمایش نوآورانه، زنانی که بوتاکس دریافت کرده بودند، الگوهای فعالسازی مغزشان هنگام دیدن چهرههای احساسی با کسانی که بوتاکس نکرده بودند، کاملاً متفاوت بود.
ناتوانی در تقلید حالاتی مثل لبخند یا اخم، سیمکشی طبیعی مغز را مختل میکند و پدیدهای به نام «مغز بوتاکسی» را ایجاد میکند. این فقط یک نظریه نیست؛ محققان دریافتند این تغییرات میتواند ماهها طول بکشد و سؤالاتی درباره اثرات بلندمدت ایجاد کند.
از دست دادن همدلی: هزینه اجتماعی یک صورت یخزده
تا به حال فکر کردهاید چرا برخی کاربران بوتاکس از نظر احساسی دوردست به نظر میرسند؟ خیالتان راحت باشد، این فقط تصور شما نیست. نورونهای آینهای، موتورهای همدلی مغز، وقتی حالات چهره دیگران را تقلید میکنیم فعال میشوند و به ما کمک میکنند شادی یا دردشان را احساس کنیم.
یک مطالعه دانشگاهی و آکادمیک در سال ۲۰۱۱ در Social Psychological and Personality Science نشان داد که کاربران بوتاکس به دلیل ناتوانی در تقلید فیزیکی احساسات، با مشکل همدلی مواجه میشوند.
تصور کنید مثلا کودکی با اوتیسم که به نشانههای چهره فوقالعاده حساس است، از چهره بیحالت یک بستگان بوتاکسشده فرار میکند. داستانهای واقعی مثل این، همراه با مطالعه ۲۰۲۳ در Journal of Cognitive Neuroscience ، به یک «کسوف همدلی» اجتماعی اشاره میکند که با انتخاب میلیونها نفر برای داشتن چهرهای صافتر، به خطر میافتد.
فراتر از احساسات: کندی شناختی آشکار شد
تأثیرات اینجا متوقف نمیشود. مطالعهای در سال ۲۰۲۴ در Cognitive Psychology نشان داد که کاربران بوتاکس کلمات احساسی مثل «خشم» یا «عشق» را کندتر از همتایان بدون بوتاکس پردازش میکنند. این تأخیر شناختی به یک اثر «مه مغزی» اشاره دارد که گزارشهایی از دشواری تمرکز و کاهش نوسانات احساسی را شامل میشود. تصور کنید لذت بردن از یک خنده یا بیحسی نسبت به یک فیلم احساسی سخت باشد عوارضی که فراتر از هدف سرنگ است، شوکه کننده نیست؟
اینجاست که ماجرا عجیب میشود. مغز بر اساس اصل «استفاده کن یا از دست بده» کار میکند. وقتی عضلات صورت فلج میشوند، نقشههای عصبی در قشر مغز کوچک میشوند
اثر دومینو: بازسازی فراتر از صورت
اینجاست که ماجرا عجیب میشود. مغز بر اساس اصل «استفاده کن یا از دست بده» کار میکند. وقتی عضلات صورت فلج میشوند، نقشههای عصبی در قشر مغز کوچک میشوند، طبق مطالعه ۲۰۲۳ در Nature Reviews Neuroscience . شگفتانگیزتر اینکه این کوچک شدن حتی میتواند حس لامسه دست را تحت تأثیر قرار دهد و نشان میدهد دامنه بوتاکس فراتر از محل تزریق است. مثل یک دومینوی عصبی که در سراسر سیستم شما میافتد، با پیامدهای غیرقابلپیشبینی.
راز زیبایی کشنده
بیایید درباره خطر صحبت کنیم. سم بوتولینوم، ماده فعال در بوتاکس، یکی از کشندهترین مواد شناختهشده برای علم است. گزارش ۲۰۲۴ Toxicon میگوید فقط ۷۵ میلیاردم گرم آن میتواند یک بزرگسال ۷۵ کیلویی را بکشد و یک کیلوگرم میتواند کل جمعیت بشر را نابود کند. با این حال، ما نسخه رقیقشده آن را برای زیبایی به صورتمان تزریق میکنیم. هشدارهای روی برچسب بوتاکس به خطراتی مثل دشواری بلع و مشکلات تنفسی اشاره دارد و خط ظریفی بین بهبود زیبایی و قمار پزشکی را نشان میدهد.
داستانهای واقعی، هشدارهای واقعی
داستانهای تلخ و هشدار دهنده درباره بوتاکس مدام در حال زیاد شدن است، . کاربران بوتاکس از «مه مغزی»، کاهش شدت احساسات و حتی روابط متشنج به دلیل حالات غیرقابلخواندن گزارش میدهند. مقاله ۲۰۲۳ GreenMedInfo به مواردی از کوری ناشی از پرکنندههایی که جریان خون را مسدود کردهاند، اشاره کرده و داستان احتیاطآمیز را تکمیل میکند. این داستانها همراه با یافتههای آکادمیک، تصویری از یک روند زیبایی با هزینههای پنهان به نمایش میگذارند.
سؤالات بزرگ درباره بوتاکس!
- بوتاکس در بلندمدت ایمن است؟
دادههای فعلی، از جمله مرور ۲۰۲۴ Journal of Clinical Neurology ، به خطراتی برای عملکرد مغز اشاره دارد، اما مطالعات بلندمدت کافی نیست. با احتیاط پیش بروید.
- آیا شخصیت من را تحت تأثیر قرار میدهد؟
بله، با کاهش بازخورد احساسی، ممکن است نحوه تجربه و بیان خودتان را بهطور ظریف تغییر دهد.
- ادعاهای درمان افسردگی چطور است؟
برخی مطالعات، مثل مقاله ۲۰۲۲ Journal of Affective Disorders ، نشان میدهند که جلوگیری از اخم ممکن است افسردگی را کاهش دهد، اما بهای از دست دادن همدلی یک شمشیر دو لبه است.
واقعیت این است که با میلیونها تزریق بوتاکس سالانه عملا به سمت یک بحران احتمالی «همدلی» پیش می رویم! بحرانی که صورت ها بر مغزها تاثیر می گذارد! /دکتر کریم رامه
نظر شما چیست؟ چه تجربه ای از بوتاکس دارید؟ آیا شما را خوشحال کرده است؟