نخست وزیر منتخب عراق در کشاکش قدرت میان آمریکا و ایران؛ نوع مواجهه با «حشدالشعبی» تعیین کننده خواهد بود
به گزارش سرویس بین الملل تابناک، روزنامه نیویورک تایمز در مقالهای به بررسی مسائل پیش روی نخست مکلف عراق در خصوص روابط با ایران و آمریکا پرداخته که در ادامه آمده است.
لازم به ذکر است انتشار مقالات خارجی به معنای تایید محتوای آن از سوی تابناک نیست.
علی الزیدی، چهرهای ناشناخته در عرصه سیاست، مأمور تشکیل دولت ائتلافی جدید شده است. او اکنون باید با فشار فزاینده آمریکا برای مهار نفوذ ایران در عراق دست و پنجه نرم کند.
علی الزیدی هیچ تجربه سیاسی ندارد، هرگز در امور بین الملل کار نکرده، و حتی در داخل کشور خود چهرهای نسبتاً ناشناخته است.
اکنون، به عنوان نخست وزیر تازه منصوب عراق، او با وظیفه دلهره آور تشکیل دولت ائتلافی بعدی در کشوری که در میانه جنگ میان آمریکا و ایران گرفتار شده، روبروست.
با این حال، انتخاب الزیدی، تاجر ثروتمندی که صاحب یک شبکه تلویزیونی محبوب و قراردادهای دولتی سودآور برای تأمین کالاهای غذایی است، توانسته بن بست چندماهه سیاسی را بشکند؛ و نکته کم اهمیت نیست که به نظر میرسد نامزدی او، حداقل در ابتدا، با مخالفت دولت ترامپ روبهرو نشده است.
رناد منصور، تحلیلگر عراق در مؤسسه اندیشکده چتم هاوس لندن، میگوید: «او حتی از ایدههای رایج درباره یک نامزد توافقی نیز بسیار فاصله دارد. او اولین کسی است که هیچ نقش سیاسی یا تجربهای در دولت نداشته. به همین دلیل بسیاری از انتخاب او شگفت زده شدهاند.»
در پس زمینه فشار فزاینده آمریکا، نامزدی الزیدی از برخی جهات متناقض به نظر میرسد. او مالک بانک اسلامی الجنوب است که بانک مرکزی عراق در سال ۲۰۲۴ به اصرار مقامات آمریکایی، آن را از انجام معاملات دلاری منع کرد. این بانک به پولشویی، به ویژه از طرف ایران و شبه نظامیان قدرتمند عراقی متحد با ایران، مظنون بود.
برخلاف چندین نامزد دیگر که از زمان انتخابات نوامبر گذشته برای این سمت مطرح شده بودند، به گفته افراد درگیر در مذاکرات، از جمله چهرههای رهبری نزدیک به واشنگتن و تهران، الزیدی ۴۳ ساله از روابط خوبی در سراسر طیف سیاسی عراق برخوردار است.
منصور گفت که آیا او میتواند ظرف ۳۰ روز تعیینشده دولتی تشکیل دهد، همچنان نامشخص است.
اینکه نامزدی تا این حد خارج از عرصه سیاسی باید پیدا میشد، نشان از بنبست جدی در داخل بزرگترین بلوک سیاسی عراق، یعنی «چارچوب هماهنگی» دارد که نماینده اکثریت مسلمان شیعه این کشور است. این نیز نشانهای از کشمکش قدرت گستردهتری است که عراق در آن گرفتار شده است.
از زمان تهاجم آمریکا در سال ۲۰۰۳، دولت مرکزی در بغداد برای ایجاد تعادل میان منافع اشغالگر سابق خود و ایران، قدرت همسایه شیعه منطقه، دست و پنجه نرم کرده است. این عمل متوازنسازی از اواخر فوریه که ایالات متحده و آمریکا به ایران حمله کردند و عراق همسایه را به یکی از میدانهای نبرد تبدیل کرد، به طور فزایندهای شکننده شده است.
حتی پیش از جنگ، واشنگتن فشار بر بغداد را برای مهار شبهنظامیان وابسته به ایران در عراق افزایش داده بود. پس از آغاز درگیری، بسیاری از این شبهنظامیان همراهی خود را با ایران اعلام کردند و موشک و پهپاد به سمت اهداف دیپلماتیک و نظامی آمریکا در عراق، و همچنین شرکای عراقی واشنگتن و حداقل یک بار به سمت خود نیروهای نظامی عراق پرتاب کردند.
شبهنظامیان شیعه عراق که ابتدا با حمایت ایران برای مبارزه با اشغال آمریکا تشکیل شده بودند، پس از پیوستن به نبرد بینالمللی در سال ۲۰۱۴ علیه داعش در نفوذ خود افزودند. آنها از محبوبیت خود برای تأسیس احزاب سیاسی استفاده کردند و برای کرسیهای پارلمان رقابت نموده و در این فرآیند خود را در اقتصاد و سیاست عراق ادغام کردند.
برخی از شاخههای سیاسی شبهنظامیان در دولت گذشته کنترل وزارتخانهها را در اختیار داشتند؛ و در انتخابات نوامبر عراق، حتی زمانی که مقامات آمریکایی هشدار دادند نفوذ شبهنظامیان را در دولت بعدی تحمل نخواهند کرد، احزاب وابسته به شبهنظامیان سهم بیشتری از کرسیهای پارلمان را به دست آوردند.
اوضاع پس از آغاز جنگ علیه ایران وخیمتر شد و حتی با وجود آتشبس نامحدود، همچنان در حال جوشش است.
مقامات عراقی به دلیل عدم تمایل یا ناتوانی ظاهریشان در توقف حملات اخیر شبهنظامیان، تحت فشار شدید آمریکا هستند. هفته گذشته، واشنگتن بودجه نیروهای امنیتی عراق را به حالت تعلیق درآورد و حتی جریان دلار آمریکا به عراق را قطع کرد.
با این حال همین این هفته، یک روز پس از آنکه واشنگتن برای اطلاعاتی درباره یک رهبر شبهنظامی که او را مسئول حملات به اهداف آمریکایی میداند، جایزه تعیین کرد، از آن فرمانده در جلسه یک بلوک سیاسی برای انتخاب نامزد نخستوزیری عکس گرفته شد.
غیث شبا، قانونگذار یک بلوک سیاسی، میگوید برخی مقامات عراقی تشکیل دولت عراق را «سپر محافظی» میدانند. او گفت: «ما در قلب طوفان زندگی میکنیم و بزرگترین ترس ما به عنوان نیروهای مدنی و ملی این است که عراق از یک کشور نهادی به عرصه تسویه حسابها تبدیل شود.»
ویکتوریا جی. تیلور، که در دولت بایدن سیاست عراق را در وزارت خارجه رهبری میکرد و اکنون در اندیشکده آتلانتیک است، گفت به نظر میرسد مقامات آمریکایی علیرغم تحریمهای بانک الزیدی، نامزدی او را بپذیرند.
او گفت: «آنها به وضوح تصمیم گرفتهاند که دولت را زودتر تشکیل ببینند تا دیرتر.»
او افزود: «به نظر میرسد آنها مسیر پیش رو با نخستوزیر جدید را فرصتی میبینند تا از این دولت جدید بخواهند علیه شبهنظامیان اقدام قاطعتری انجام دهد.»
سفارت آمریکا در بغداد از اظهار نظر درباره این نامزدی خودداری کرد.
الزیدی علاوه بر بانکداری، صاحب یک شبکه تلویزیونی محبوب به نام دجله تلویزیون نیز هست و قراردادهای تأمین غذای ارتش عراق و سبدهای غذایی برای مردم را که توسط وزارت بازرگانی عراق پرداخت میشد، در اختیار داشته است.
کارشناسان سیاسی عراق میگویند او روابط نزدیکی با دو تن از قدرتمندترین چهرههای بزرگترین بلوک سیاسی عراق دارد: محمد شیاع السودانی، نخستوزیر فعلی، و رئیس شورای عالی قضایی عراق، فائق زیدان، که شخصی نزدیک به واشنگتن محسوب میشود.
اما اگرچه او از روابط دوستانه در بیشتر طیف سیاسی عراق برخوردار است، در نهایت معیاری که واشنگتن و تهران بر اساس آن او را قضاوت خواهند کرد، نحوه برخوردش با شبهنظامیان است.
سرمد البیاتی، دانشمند علوم سیاسی در بغداد، گفت: «او باید با مسئله خلع سلاح و محدود کردن سلاحها به دست دولت روبهرو و درگیر شود. این بزرگترین چالشی است که با آن روبهرو خواهد شد.»
