کلیات
عراق یکی از کشورهای جنوب غرب آسیا است که با کشورهایی، چون ایران، کویت، سوریه، ترکیه، اردن و عربستان سعودی مرز مشترک دارد. در این کشور جمعیتی بالغ بر ۳۷ میلیون نفر زندگی میکنند که ۷۵-۸۰ درصد آنها عرب، ۱۵-۲۰ درصد کرد، ترکمن و آشوری و ۵ درصد را سایر قومیتها تشکیل میدهند.
جغرافیا
مساحت تقریبی کشور عراق ۴۳۸٬۳۱۷ کیلومتر مربع است که این مساحت تقریباً یک چهارم مساحت ایران است و کشور عراق را از این لحاظ در رده پنجاه و هشتمین کشور پهناور جهان قرار داده است. به لحاظ جغرافیایی بیشتر سرزمین عراق پست و هموار و گرمسیری است. غرب عراق کویر است و شرق آن جلگههای حاصلخیز؛ ولی بخشی از کردستان عراق (شمال شرق) کوهستانی و سردسیر میباشد. همچنین عراق یکی از بزرگترین کشورهای دارای منابع نفت میباشد. این کشور دارای ۱۴۳ میلیارد بشکه ذخایر تاییدشده نفتی میباشد.
کردها در نواحی شمال و شمال شرقی عراق که به کردستان عراق مشهور است زندگی میکنند و از لحاظ فرهنگی، زبانی و طرز پوشش با عربها متفاوت هستند. کشور عراق از نظر ساختار اجتماعی-فرهنگی به سه حوزه کاملاً متفاوت تقسیم میشود، در حوزه مرکزی عراق اعراب سنی، در شمال کردها و در جنوب شیعیان سکونت دارند و هر کدام از این گروهها دارای شاخصههای فرهنگی و اجتماعی خاص خود هستند. البته در کنار این سه گروه اصلی، هویتهای فرهنگی اجتماعی کوچکتری نظیر ترکمنها، آشوریها و یزیدیها نیز وجود دارند که دارای فرهنگ و عقاید متمایزی هستند. با ما همراه باشید تا با آداب و رسوم مردم عراق بیشتر آشنا شوید.
مردم
شهروندان عراقی را از نظر مذهبی باید به دو گروه بزرگ اسلامی شیعه و سنی تقسیم کرد که به لحاظ ترکیبی حدود ۶۰ درصد مردم عراق شیعه، ۳۷ درصد سنی و ۳ درصد پیروان سایر ادیان (مسیحیان، یهودیان، آشوریان و...) هستند.
شیعیان که اکثریت جمعیت عراق را تشکیل میدهند، بیشتر در مناطق جنوبی و مرکزی عراق سکونت دارند. وجود مقبره امامان شیعی در شهرهای مقدس عراق همچون کربلا و نجف، و همچنین وجود حوزه علمیه نجف و در نتیجه حضور دایمی علمای شیعی در این شهرها باعث تقویت فرهنگ شیعی شده و این امر شیعیان عراق را از نظر فرهنگی به ایرانیان شیعیمذهب نزدیک کرده است. بعد از سرنگونی حکومت صدام، شیعه قدرت و نفوذ بیشتری پیدا کرده است و میتوانند خیلی آزادانهتر راجع به هویت مذهبی خود صحبت کنند.
در کنار مسلمانان شیعی مذهب، اعراب سنی بخش دیگری از ساختار فرهنگی اجتماعی عراق را تشکیل میدهند که براساس قومیت عربی و مذهب سنی ایجاد شده و به دلیل حاکمیت اقلیت اعراب سنی در طول دهههای گذشته در عراق تقویت شده است.
عربی و کردی زبانهای رسمی مردم عراق است. البته زبانهای دیگری نظیر ترکی آذربایجانی (ترکمنهای عراق)، فارسی، لری فیلی، کلدانی نو (از زبانهای آرامی)، ارمنی، آشوری، دوماری (زبان کولیها)، گورانی (از شاخه شمال غربی زبانهای کردی) و ... نیز در این کشور صحبت میشود.
به لحاظ فرهنگی باید گفت: عراقیها ارزش زیادی برای خانواده قائل هستند و خانوادههای بزرگ یا قبایل بزرگ از قدرت سیاسی و اجتماعی برخوردارند. اعضای خانواده باید مسئولیت رفتار و کردار خود را بپذیرند و هر گونه خطایی باعث بیآبروی کل خانواده میشود.
وفاداری به خانواده قبل از سایر روابط اجتماعی و حتی کسب و کار قرار میگیرد. خویشاوندسالاری در بین مردم عراق به چشم میخورد و از آنجا که دیدگاه منفی نسبت به این قضیه ندارند، طبیعتا پیشنهادات کاری را به خانواده خود میدهند، زیرا افراد مورد اعتمادشان هستند. اغلب خانوادههای بزرگ در یک خانه، محله یا روستا زندگی میکنند. در مناطق شهری مردم لزوما در یک خانه در کنار هم زندگی نمیکنند، هر چند که عموما در یک خیابان یا نزدیک به هم هستند.
نظام سیاسی
دولت مرکزی عراق که پیش از انقلاب اسلامی ایران و به واسطه قرار داد الجزایر با ایران اختلافاتی داشت، در نهایت پس از انقلاب اسلامی و در شهریورماه ۱۳۵۹ به مرزهای غربی ایران حمله کرد؛ اقدامی که مقدمه یک جنگ طولانی و تمام عیار دو کشور همسایه شد و صدها هزار نفر در این جنگ هشت ساله جان خود را از دست دادند.
حضور صدام در رأس هرم قدرتی عراق که در دهه ۷۰ میلادی قدرت را از نخسین رئیس جمهور عراق یعنی احمد حسن البکر گرفت، مقدمه نا امنیهای فراوانی در عراق شد که جنگ هشت ساله علیه ایران تنها یک مورد آن بود.
با پذیرش قطعنامه ۵۹۸ توسط ایران و عراق و بازگشت دو کشور به مرزهای مندرج در قرارداد الجرایز، صدام به کویت حمله و مقدمه آغاز جنگ خلیج فارس را فراهم کرد.
نوع حکومت داری صدام در عراق در نهایت سبب شد تا دولت آمریکا در اواخر زمستان سال ۱۳۸۱ به این کشور حمله نظامی کند و مقدمه سقوط دولت صدام را فراهم کند. یک روز بیشتر به نوروز ۱۳۸۲ (۲۰ مارس ۲۰۰۳) نمانده بود که آمریکا با تشکیل یک ائتلاف به عراق حمله کرد. این کشور دست نکشیدن عراق از برنامهٔ سلاحهای کشتار جمعی که خلاف قطعنامهٔ ۶۸۷ شورای امنیت بود را به عنوان دلیل این تهاجم اعلام کرد.
درگیریها در سال ۲۰۰۸ در عراق ادامه پیدا کردند و نیروهای مسلح تازه آموزشدیدهٔ عراقی با شبه نظامیان درگیر شدند. دولت عراق توافقی را با آمریکا امضا کرد که نیروهای مسلح آمریکا را ملزم به خروج از شهرهای عراق تا ۹ تیرماه ۱۳۸۸ و خروج از کل خاک عراق تا ۱۰ دیماه ۱۳۹۰ میکرد.
جنگ داخلی
با خروج نیروهای آمریکایی در سال ۱۳۹۰ ناآرامیها ادامه یافت و عراق دچار بیثباتی سیاسی شد. بهار عربی در بهمن ۱۳۸۹ به عراق رسید و مخالفتها در شهرها گسترش یافت، اما مخالفتهای ابتدایی نتوانستند دولت را ساقط کنند. ائتلاف میهنی عراق که گفته میشود بزرگترین مجموعهٔ سنیان عراق است به دلیل آنکه دولت عراق را تحت سیطره شیعیانی میدانست که میخواهند سنیها را کنار بزنند، مجلس عراق را به مدت چند هفته در ماههای پایانی ۱۳۹۰ تحریم کرد.
گروههای شبه نظامی سنی در سال ۲۰۱۳ حملات زیادی را علیه اکثریت شیعهٔ عراق انجام دادند تا اعتماد عمومی نسبت به دولت نوری المالکی را زیر سؤال ببرند. جنگ طلبان سنیمذهب عضو دولت اسلامی عراق و شام در سال ۱۳۹۳ کنترل بخشهای وسیعی از عراق از جمله شهرهای بزرگی، چون تکریت، فلوجه و موصل را به دست آوردند و باعث شدند صدها هزار نفر از خانه و کاشانهٔ خود فرار کنند و در ادامه این گروهها که اقدامات تروریستی خود را گسترش دادند به شکل گیری گروه تروریستی داعش کمک کرد؛ گروهی تروریستی که زمینه جنگهای داخلی طولانی در عراق را فراهم کرد و در نهایت با کمکهای ایران و دیگر کشورهای متحد از پای درآمد.
مدیریت سیاسی عراق به شکل فدرالی است و دولت فدرال عراق تحت قانون اساسی فعلی به شکل یک جمهوری فدرالی دموکراتیک پارلمانی اسلامی تعریف میشود. دولت فدرال مشتمل بر قوای مجریه، مقننه و قضاییه و کمیسیونهای مستقل متعدد دیگر است. جدای از دولت فدرال مناطق (مشتمل بر چند استان)، استانها و بخشهایی وجود دارند که طبق قانون دارای اختیاراتی هستند.
عراق دارای هجده استان است که هر استان به چند شهرستان تقسیم شده است. کردستان عراق تنها ناحیه تعریفشده در قانون عراق است که برای خود دولت و ارتش نیمه رسمی به نام پیشمرگه دارد.
بغداد، صلاحالدین، دیاله، واسط، میسان، بصره، ذیقار، مثنی، قادسیه، بابل، کربلا، نجف، انبار، نینوا، دهوک، اربیل، کرکوک، سلیمانیه و حلبچه استانهای عراق هستند.
اقتصاد
صادرات نفت از گذشته نقش اصلی را در اقتصاد عراق بر عهده داشته بهطوری که ۹۵٪ از درآمد خارجی این کشور را تشکیل می دهد. عدم توسعه در سایر زمینهها باعث بروز بیکاری ۱۸ تا ۳۰ درصدی و درآمد سرانه ۴۰۰۰ دلاری شدهاست. در سال ۲۰۱۱ استخدام تمام وقت در بخش عمومی نزدیک به ۶۰ درصد از کل استخدامها را شامل میشد. بخش صادرات نفت شغلهای بسیار کمی برای عراقیها ایجاد کرده است.
در مورد عراق در ویکی تابناک بیشتر بخوانید
در پی درگذشت مرجع عالیقدر آیتالله شیخ محمد اسحاق فیاض در عراق، دولت این کشور، سه روز عزای عمومی اعلام کرد.
کد خبر: ۱۳۷۶۹۰۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۱۴
رهبر جریان حکمت ملی عراق به بیانیه اخیر چارچوب هماهنگی درباره حمایت از طرح انحصار سلاح در دست دولت اشاره کرد و گفت: این بیانیه بر حمایت از حکومت و دولت در تلاشهایشان برای انحصار سلاح در دست دولت و اجرای قانون الحشد الشعبی تأکید دارد.
کد خبر: ۱۳۷۶۶۴۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۱۲
یحیی گلمحمدی برای مذاکره با دو تیم عراقی راهی این کشور شد.
کد خبر: ۱۳۷۶۶۰۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۱۲
سرمربی پیشین تیم فوتبال پرسپولیس برای مذاکره با دو تیم عراقی راهی این کشور شد.
کد خبر: ۱۳۷۶۵۷۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۱۲
رئیسجمهور آمریکا، «تام باراک» را بهعنوان فرستاده ویژه این کشور در سوریه و عراق خدمت منصوب کرد.
کد خبر: ۱۳۷۶۱۵۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۱۰
براساس آخرین نقشههای پیش یابی هواشناسی، توده گرد و خاک با منشا کشور عراق تا اواخر وقت روز دوشنبه هفته جاری در بیشتر نقاط استان تداوم خواهد داشت.
کد خبر: ۱۳۷۵۸۱۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۰۹
نیچیروان بارزانی رئیس اقلیم کُردستان عراق به مناسبت عید سعید قربان در پیامهای جداگانهای به حضرت آیتالله سیدمجتبی خامنهای رهبر معظم انقلاب، مسعود پزشکیان رئیس جمهور اسلامی ایران، محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی، سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه و همچنین ملتِ عزیز ایران تبریک گفت.
کد خبر: ۱۳۷۵۴۳۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۰۶
در هفتههای اخیر گزارشهای رسانهای ادعا کردند پایگاهی توسط رژیم صهیونیستی به شکل موقت همراه سازههایی با چادر در صحرای غرب عراق در طول جنگ رمضان برپا شده بود.
کد خبر: ۱۳۷۵۳۹۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۰۶
نبض خبر
پهپادهای آمریکا و اسرائیلی که در جنوب و جنوب شرق ایران طی شبهای اخیر وارد ایران شد و دو فروند از آنها شکار شدند، از کدام کشور همسایه ایران پرواز کردند و وارد حریم هوایی ایران شدند؟ پاسخ کارشناسان صداوسیما را میبینید و میشنوید.
کد خبر: ۱۳۷۵۰۲۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۰۵
به روایت سفیر آمریکایی/۵
«ببینید من میخواهم تجهیزات نظامی خریداری کنم و پول آن را بدهم ولی از افرادتان بخواهید نفت بیشتری از من بخرند تا بتوانم پول لازم برای پرداخت سلاحها را داشته باشم. چرا شما آنقدر نفت از عربستان سعودی میخرید؟» مایر با ذکر اینخاطره و نقل قول میگوید شاه در زمینه داشتن رابطه با آمریکا، حسادت شدیدی نسبت به عربستان سعودی داشت.
کد خبر: ۱۳۷۴۹۱۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۰۵
رهبر جریان حکمت ملی عراق در دیدار با «نوری المالکی» رئیس ائتلاف دولت قانون درخصوص مذاکرات جاری میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا ابراز امیدواری کرد و گفت: این گفتوگوها میتواند به توافقی منجر شود که به ثبات منطقه کمک کرده و بازتاب مثبتی بر ثبات کشورهای جهان داشته باشد.
کد خبر: ۱۳۷۴۹۹۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۰۴
یک تحلیلگر سیاسی عراقی به پشت پرده دخالت گسترده آمریکا در روند سیاسی عراق پرداخت و گفت: فشار و دخالت واشنگتن در روند تشکیل کابینه عراق، عامل بلاتکلیف ماندن برخی پست های آن است.
کد خبر: ۱۳۷۴۸۱۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۰۴
یکی از مقرهای احزاب کرد جداییطلب در مرکز اقلیم کردستان عراق هدف حمله قرار گرفت.
کد خبر: ۱۳۷۴۵۶۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۰۲
قطعات معنادار یکپازل از دیروز تا امروز/
در روزگار پیش از انقلاب، باغ شیان در شمال شرق تهران، محل پذیرائی نیروهای ساواک بود که پس از انقلاب ادارهاش به مدت چندسال به رفیقدوست واگذار شد. او میگوید باغبان قدیمی آنمکان به او گفته میهمانان اصلی آنجا در برههای، موشه دایان، اسحاق رابین و ملک حسین (پادشاه اردن) بودند که مخفیانه میآمدند و میرفتند.
کد خبر: ۱۳۷۴۰۲۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۰۲
بر اساس اعلام گروه بهرهبرداری مأموریت فضایی پژوهشگاه فضایی ایران، پایش تصاویر ماهوارهای نشان میدهد منشأ توده گرد و غبار ورودی اخیر به کشورمان، عراق بوده و این پدیده استانهای غربی کشور را تحت تأثیر قرار داده است.
کد خبر: ۱۳۷۴۲۳۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۰۱
روزنامه الشرق الاوسط عربستان سعودی امروز(پنج شنبه) در گزارشی مدعی شد: «دیوید بترائوس» ژنرال بازنشسته آمریکایی، طی سفری پنج روزه به بغداد بهعنوان مشاور مستقل کاخ سفید، با مقامات ارشد عراقی دیدار کرده و یک«سند اجرایی» برای کنترل و ادغام نیروهای الحشد الشعبي تهیه کرده است.
کد خبر: ۱۳۷۴۱۳۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۳۱
طبق اطلاعات دریافتی، وضعیت تحت فشار آمریکا شکل میگیرد که از دولت میخواهد برای برخورد با گروهها و خلع سلاح آنها از نیروی نظامی استفاده کند، در حالی که الزیدی و نیروهای چارچوب شیعی گزینه راهحل گفتوگویی را در چارچوب یک فرآیند جامع آشتی ملی برای جلوگیری از درگیری مسلحانه در پیش گرفتهاند.
کد خبر: ۱۳۷۳۸۸۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۳۰
نبض خبر
به تازگی ویدیوی یک تیرانداز تکپا منتشر شده که با سلاح AR15 در حال تیراندازی است. برخی این تصویر را به غزه یا دیگر نقاط نسبت دادهاند، در حالی که این تصاویر متعلق به تحرکات تروریستی داعش در عراق در سال 2017 است. اصل این تصاویر را میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۳۸۷۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۳۰
وزارت دفاع امارات امروز با صدور بیانیهای این ادعا را مطرح کرد که پهپادهای مهاجم نیروگاه البراکه، از خاک عراق به پرواز درآمده بودند.
کد خبر: ۱۳۷۳۷۳۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۹
دولت عراق حملات پهپادی اخیر به عربستان سعودی رو محکوم و اعلام کرد این کشور قاطعانه استفاده از خاک، حریم هوایی و آبهای خود برای انجام هرگونه حمله علیه کشورهای همسایه را رد میکند.
کد خبر: ۱۳۷۳۷۱۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۹