کلیات
عراق یکی از کشورهای جنوب غرب آسیا است که با کشورهایی، چون ایران، کویت، سوریه، ترکیه، اردن و عربستان سعودی مرز مشترک دارد. در این کشور جمعیتی بالغ بر ۳۷ میلیون نفر زندگی میکنند که ۷۵-۸۰ درصد آنها عرب، ۱۵-۲۰ درصد کرد، ترکمن و آشوری و ۵ درصد را سایر قومیتها تشکیل میدهند.
جغرافیا
مساحت تقریبی کشور عراق ۴۳۸٬۳۱۷ کیلومتر مربع است که این مساحت تقریباً یک چهارم مساحت ایران است و کشور عراق را از این لحاظ در رده پنجاه و هشتمین کشور پهناور جهان قرار داده است. به لحاظ جغرافیایی بیشتر سرزمین عراق پست و هموار و گرمسیری است. غرب عراق کویر است و شرق آن جلگههای حاصلخیز؛ ولی بخشی از کردستان عراق (شمال شرق) کوهستانی و سردسیر میباشد. همچنین عراق یکی از بزرگترین کشورهای دارای منابع نفت میباشد. این کشور دارای ۱۴۳ میلیارد بشکه ذخایر تاییدشده نفتی میباشد.
کردها در نواحی شمال و شمال شرقی عراق که به کردستان عراق مشهور است زندگی میکنند و از لحاظ فرهنگی، زبانی و طرز پوشش با عربها متفاوت هستند. کشور عراق از نظر ساختار اجتماعی-فرهنگی به سه حوزه کاملاً متفاوت تقسیم میشود، در حوزه مرکزی عراق اعراب سنی، در شمال کردها و در جنوب شیعیان سکونت دارند و هر کدام از این گروهها دارای شاخصههای فرهنگی و اجتماعی خاص خود هستند. البته در کنار این سه گروه اصلی، هویتهای فرهنگی اجتماعی کوچکتری نظیر ترکمنها، آشوریها و یزیدیها نیز وجود دارند که دارای فرهنگ و عقاید متمایزی هستند. با ما همراه باشید تا با آداب و رسوم مردم عراق بیشتر آشنا شوید.
مردم
شهروندان عراقی را از نظر مذهبی باید به دو گروه بزرگ اسلامی شیعه و سنی تقسیم کرد که به لحاظ ترکیبی حدود ۶۰ درصد مردم عراق شیعه، ۳۷ درصد سنی و ۳ درصد پیروان سایر ادیان (مسیحیان، یهودیان، آشوریان و...) هستند.
شیعیان که اکثریت جمعیت عراق را تشکیل میدهند، بیشتر در مناطق جنوبی و مرکزی عراق سکونت دارند. وجود مقبره امامان شیعی در شهرهای مقدس عراق همچون کربلا و نجف، و همچنین وجود حوزه علمیه نجف و در نتیجه حضور دایمی علمای شیعی در این شهرها باعث تقویت فرهنگ شیعی شده و این امر شیعیان عراق را از نظر فرهنگی به ایرانیان شیعیمذهب نزدیک کرده است. بعد از سرنگونی حکومت صدام، شیعه قدرت و نفوذ بیشتری پیدا کرده است و میتوانند خیلی آزادانهتر راجع به هویت مذهبی خود صحبت کنند.
در کنار مسلمانان شیعی مذهب، اعراب سنی بخش دیگری از ساختار فرهنگی اجتماعی عراق را تشکیل میدهند که براساس قومیت عربی و مذهب سنی ایجاد شده و به دلیل حاکمیت اقلیت اعراب سنی در طول دهههای گذشته در عراق تقویت شده است.
عربی و کردی زبانهای رسمی مردم عراق است. البته زبانهای دیگری نظیر ترکی آذربایجانی (ترکمنهای عراق)، فارسی، لری فیلی، کلدانی نو (از زبانهای آرامی)، ارمنی، آشوری، دوماری (زبان کولیها)، گورانی (از شاخه شمال غربی زبانهای کردی) و ... نیز در این کشور صحبت میشود.
به لحاظ فرهنگی باید گفت: عراقیها ارزش زیادی برای خانواده قائل هستند و خانوادههای بزرگ یا قبایل بزرگ از قدرت سیاسی و اجتماعی برخوردارند. اعضای خانواده باید مسئولیت رفتار و کردار خود را بپذیرند و هر گونه خطایی باعث بیآبروی کل خانواده میشود.
وفاداری به خانواده قبل از سایر روابط اجتماعی و حتی کسب و کار قرار میگیرد. خویشاوندسالاری در بین مردم عراق به چشم میخورد و از آنجا که دیدگاه منفی نسبت به این قضیه ندارند، طبیعتا پیشنهادات کاری را به خانواده خود میدهند، زیرا افراد مورد اعتمادشان هستند. اغلب خانوادههای بزرگ در یک خانه، محله یا روستا زندگی میکنند. در مناطق شهری مردم لزوما در یک خانه در کنار هم زندگی نمیکنند، هر چند که عموما در یک خیابان یا نزدیک به هم هستند.
نظام سیاسی
دولت مرکزی عراق که پیش از انقلاب اسلامی ایران و به واسطه قرار داد الجزایر با ایران اختلافاتی داشت، در نهایت پس از انقلاب اسلامی و در شهریورماه ۱۳۵۹ به مرزهای غربی ایران حمله کرد؛ اقدامی که مقدمه یک جنگ طولانی و تمام عیار دو کشور همسایه شد و صدها هزار نفر در این جنگ هشت ساله جان خود را از دست دادند.
حضور صدام در رأس هرم قدرتی عراق که در دهه ۷۰ میلادی قدرت را از نخسین رئیس جمهور عراق یعنی احمد حسن البکر گرفت، مقدمه نا امنیهای فراوانی در عراق شد که جنگ هشت ساله علیه ایران تنها یک مورد آن بود.
با پذیرش قطعنامه ۵۹۸ توسط ایران و عراق و بازگشت دو کشور به مرزهای مندرج در قرارداد الجرایز، صدام به کویت حمله و مقدمه آغاز جنگ خلیج فارس را فراهم کرد.
نوع حکومت داری صدام در عراق در نهایت سبب شد تا دولت آمریکا در اواخر زمستان سال ۱۳۸۱ به این کشور حمله نظامی کند و مقدمه سقوط دولت صدام را فراهم کند. یک روز بیشتر به نوروز ۱۳۸۲ (۲۰ مارس ۲۰۰۳) نمانده بود که آمریکا با تشکیل یک ائتلاف به عراق حمله کرد. این کشور دست نکشیدن عراق از برنامهٔ سلاحهای کشتار جمعی که خلاف قطعنامهٔ ۶۸۷ شورای امنیت بود را به عنوان دلیل این تهاجم اعلام کرد.
درگیریها در سال ۲۰۰۸ در عراق ادامه پیدا کردند و نیروهای مسلح تازه آموزشدیدهٔ عراقی با شبه نظامیان درگیر شدند. دولت عراق توافقی را با آمریکا امضا کرد که نیروهای مسلح آمریکا را ملزم به خروج از شهرهای عراق تا ۹ تیرماه ۱۳۸۸ و خروج از کل خاک عراق تا ۱۰ دیماه ۱۳۹۰ میکرد.
جنگ داخلی
با خروج نیروهای آمریکایی در سال ۱۳۹۰ ناآرامیها ادامه یافت و عراق دچار بیثباتی سیاسی شد. بهار عربی در بهمن ۱۳۸۹ به عراق رسید و مخالفتها در شهرها گسترش یافت، اما مخالفتهای ابتدایی نتوانستند دولت را ساقط کنند. ائتلاف میهنی عراق که گفته میشود بزرگترین مجموعهٔ سنیان عراق است به دلیل آنکه دولت عراق را تحت سیطره شیعیانی میدانست که میخواهند سنیها را کنار بزنند، مجلس عراق را به مدت چند هفته در ماههای پایانی ۱۳۹۰ تحریم کرد.
گروههای شبه نظامی سنی در سال ۲۰۱۳ حملات زیادی را علیه اکثریت شیعهٔ عراق انجام دادند تا اعتماد عمومی نسبت به دولت نوری المالکی را زیر سؤال ببرند. جنگ طلبان سنیمذهب عضو دولت اسلامی عراق و شام در سال ۱۳۹۳ کنترل بخشهای وسیعی از عراق از جمله شهرهای بزرگی، چون تکریت، فلوجه و موصل را به دست آوردند و باعث شدند صدها هزار نفر از خانه و کاشانهٔ خود فرار کنند و در ادامه این گروهها که اقدامات تروریستی خود را گسترش دادند به شکل گیری گروه تروریستی داعش کمک کرد؛ گروهی تروریستی که زمینه جنگهای داخلی طولانی در عراق را فراهم کرد و در نهایت با کمکهای ایران و دیگر کشورهای متحد از پای درآمد.
مدیریت سیاسی عراق به شکل فدرالی است و دولت فدرال عراق تحت قانون اساسی فعلی به شکل یک جمهوری فدرالی دموکراتیک پارلمانی اسلامی تعریف میشود. دولت فدرال مشتمل بر قوای مجریه، مقننه و قضاییه و کمیسیونهای مستقل متعدد دیگر است. جدای از دولت فدرال مناطق (مشتمل بر چند استان)، استانها و بخشهایی وجود دارند که طبق قانون دارای اختیاراتی هستند.
عراق دارای هجده استان است که هر استان به چند شهرستان تقسیم شده است. کردستان عراق تنها ناحیه تعریفشده در قانون عراق است که برای خود دولت و ارتش نیمه رسمی به نام پیشمرگه دارد.
بغداد، صلاحالدین، دیاله، واسط، میسان، بصره، ذیقار، مثنی، قادسیه، بابل، کربلا، نجف، انبار، نینوا، دهوک، اربیل، کرکوک، سلیمانیه و حلبچه استانهای عراق هستند.
اقتصاد
صادرات نفت از گذشته نقش اصلی را در اقتصاد عراق بر عهده داشته بهطوری که ۹۵٪ از درآمد خارجی این کشور را تشکیل می دهد. عدم توسعه در سایر زمینهها باعث بروز بیکاری ۱۸ تا ۳۰ درصدی و درآمد سرانه ۴۰۰۰ دلاری شدهاست. در سال ۲۰۱۱ استخدام تمام وقت در بخش عمومی نزدیک به ۶۰ درصد از کل استخدامها را شامل میشد. بخش صادرات نفت شغلهای بسیار کمی برای عراقیها ایجاد کرده است.
در مورد عراق در ویکی تابناک بیشتر بخوانید
وزارت خارجه عراق با صدور بیانیه ای به مذاکرات غیر مستقیم صورت گرفته میان ایران و آمریکا در مسقط واکنش نشان داد.
کد خبر: ۱۳۵۶۰۷۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۸
سوت
تیمهای فوتسال ایران و عراق در نیمه نهایی جام ملت های آسیا 2026 به مصاف هم رفتند و ایران 4 بر 2 عراق را شکست داد. خلاصه این بازی را میبینید.
کد خبر: ۱۳۵۵۸۲۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۶
وزیر امور خارجه عراق اعلام کرد بغداد از مذاکرات بین ایران و ایالات متحده در عمان حمایت میکند.
کد خبر: ۱۳۵۵۸۰۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۶
ستاد فرماندهی عملیاتی ارتش آلمان تصمیم گرفته است که شمار نیروهای آلمانی مستقر در شمال عراق را به طور قابل توجهی کاهش دهد.
کد خبر: ۱۳۵۵۸۰۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۶
وزیر خارجه ایران به مقامات آمریکایی توصیه کرد به توصیههای نخستوزیر رژیم صهیونیستی توجه نکنند.
کد خبر: ۱۳۵۵۶۷۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۵
پیادهروی نیمه شعبان یکی از آیینهای مذهبی شیعیان است که به مناسبت سالروز میلاد امام مهدی (عج)، در روزهای منتهی به نیمه شعبان در کشور عراق برگزار میشود. در این مراسم، علاوه بر مردم عراق، زائرانی از ایران نیز حضور پررنگی دارند. شرکتکنندگان مسیر نجف تا کربلا را بهصورت پیاده طی میکنند و در طول مسیر، موکبهای عراقی و ایرانی با ارائه خدمات مختلف از زائران پذیرایی میکنند.
کد خبر: ۱۳۵۵۶۱۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۵
رسانه آمریکایی گزارش داد واشنگتن به مقامات عراقی گفته که اگر «نوری المالکی» را بهعنوان نخستوزیر منصوب کنند، دسترسی این کشور به درآمدهای صادرات نفت را کاهش خواهد داد.
کد خبر: ۱۳۵۵۵۴۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۴
منابع خبری غربی از کنارگذاشته شدن مارک ساوایا از سمت فرستاده ترامپ در عراق خبر میدهند.
کد خبر: ۱۳۵۴۹۰۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۲
کمیته «چارچوب هماهنگی» که بزرگترین ائتلاف شیعیان عراق است، ضمن رد دیکتههای رئیس جمهور آمریکا، تأکید کرد که همچنان به نامزدی نوری المالکی برای نخست وزیری پایبند است.
کد خبر: ۱۳۵۴۸۸۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۱
رئیس ائتلاف دولت قانون در عراق «نوری المالکی» تأکید کرد که ملت عراق حق کامل دارد تا نظام سیاسی و رهبران خود را انتخاب کند و ائتلاف او هرگز این حق مردم را نادیده نخواهد گرفت.
کد خبر: ۱۳۵۴۸۵۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۱
یکی از علمای عراق در بیانیهای تند گفت: ترامپ احمق نمی فهمد که در صورت تجاوز به جمهوری اسلامی چه سرنوشتی در انتظار او خواهد بود، آنگاه خواهد دید آتشفشانی را که در سراسر منطقه بر سر او و بر سر جرثومه طغیان فساد و ظلم یعنی اسرائیل رو به زوال آن انشاء الله فوران خواهد کرد.
کد خبر: ۱۳۵۴۳۷۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۸
حزب الدعوه عراق به مداخلات رئیس جمهور آمریکا در خصوص انتخاب نخست وزیر این کشور واکنش نشان داد.
کد خبر: ۱۳۵۴۱۹۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۸
تیم هاجسون، وزیر انرژی کانادا، روز سهشنبه گفت که کانادا به دنبال افزایش صادرات انرژی به هند است تا مشتریان خود را متنوع کند و وابستگی به عرضه به آمریکا را کاهش دهد.
کد خبر: ۱۳۵۴۱۸۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۸
عضو شورای سیاسی جنبش نجباء به آمریکا هشدار داد اگر به ایران حمله کند، مقاومت عراق از همان ابتدا واکنش نشان خواهد داد و منتظر نخواهد ماند.
کد خبر: ۱۳۵۴۱۴۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۷
مشاور پیشین باراک اوباما و جو بایدن نوشت: جای تعجب نیست که برخی از ایرانیها، که اغلب احساس رهاشدگی میکنند، امید خود را به پرزیدنت ترامپ ببندند؛ رهبری از جنسی متفاوت و نجاتدهندهای خودخوانده که وعده رسیدن کمک میدهد.
کد خبر: ۱۳۵۴۰۱۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۷
دبیرکل کتائب حزبالله عراق اعلام کرد: امروز قدرتهای ضلالت از صهیونیستهای روی زمین و جباران، گرد هم آمدهاند تا ایران را تسلیم کنند.
کد خبر: ۱۳۵۳۷۸۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۵
خبرگزاری رسمی عراق از معرفی نوری المالکی، به عنوان نامزد نهایی گزینه نخست وزیری عراق خبر داد.
کد خبر: ۱۳۵۳۵۶۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۴
آمریکا از زمان تهاجم نظامی به عراق در سال ۲۰۰۳، کنترل موثری بر دلارهای حاصل از فروش نفتی این کشور داشته و این امر به واشنگتن قدرت نفوذ فوقالعادهای بر امور بغداد داده است.
کد خبر: ۱۳۵۳۴۷۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۴
حشد شعبی با اعلام آمادهباش نیروهایش از امنیت کامل در مرزهای عراق و سوریه خبر داد.
کد خبر: ۱۳۵۳۳۸۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۴
حشدالشعبی در حال مراقبت از مرزهای مشترک عراق با سوریه در شرایط سخت آب و هوایی
کد خبر: ۱۳۵۳۳۶۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۳