کلیات
عراق یکی از کشورهای جنوب غرب آسیا است که با کشورهایی، چون ایران، کویت، سوریه، ترکیه، اردن و عربستان سعودی مرز مشترک دارد. در این کشور جمعیتی بالغ بر ۳۷ میلیون نفر زندگی میکنند که ۷۵-۸۰ درصد آنها عرب، ۱۵-۲۰ درصد کرد، ترکمن و آشوری و ۵ درصد را سایر قومیتها تشکیل میدهند.
جغرافیا
مساحت تقریبی کشور عراق ۴۳۸٬۳۱۷ کیلومتر مربع است که این مساحت تقریباً یک چهارم مساحت ایران است و کشور عراق را از این لحاظ در رده پنجاه و هشتمین کشور پهناور جهان قرار داده است. به لحاظ جغرافیایی بیشتر سرزمین عراق پست و هموار و گرمسیری است. غرب عراق کویر است و شرق آن جلگههای حاصلخیز؛ ولی بخشی از کردستان عراق (شمال شرق) کوهستانی و سردسیر میباشد. همچنین عراق یکی از بزرگترین کشورهای دارای منابع نفت میباشد. این کشور دارای ۱۴۳ میلیارد بشکه ذخایر تاییدشده نفتی میباشد.
کردها در نواحی شمال و شمال شرقی عراق که به کردستان عراق مشهور است زندگی میکنند و از لحاظ فرهنگی، زبانی و طرز پوشش با عربها متفاوت هستند. کشور عراق از نظر ساختار اجتماعی-فرهنگی به سه حوزه کاملاً متفاوت تقسیم میشود، در حوزه مرکزی عراق اعراب سنی، در شمال کردها و در جنوب شیعیان سکونت دارند و هر کدام از این گروهها دارای شاخصههای فرهنگی و اجتماعی خاص خود هستند. البته در کنار این سه گروه اصلی، هویتهای فرهنگی اجتماعی کوچکتری نظیر ترکمنها، آشوریها و یزیدیها نیز وجود دارند که دارای فرهنگ و عقاید متمایزی هستند. با ما همراه باشید تا با آداب و رسوم مردم عراق بیشتر آشنا شوید.
مردم
شهروندان عراقی را از نظر مذهبی باید به دو گروه بزرگ اسلامی شیعه و سنی تقسیم کرد که به لحاظ ترکیبی حدود ۶۰ درصد مردم عراق شیعه، ۳۷ درصد سنی و ۳ درصد پیروان سایر ادیان (مسیحیان، یهودیان، آشوریان و...) هستند.
شیعیان که اکثریت جمعیت عراق را تشکیل میدهند، بیشتر در مناطق جنوبی و مرکزی عراق سکونت دارند. وجود مقبره امامان شیعی در شهرهای مقدس عراق همچون کربلا و نجف، و همچنین وجود حوزه علمیه نجف و در نتیجه حضور دایمی علمای شیعی در این شهرها باعث تقویت فرهنگ شیعی شده و این امر شیعیان عراق را از نظر فرهنگی به ایرانیان شیعیمذهب نزدیک کرده است. بعد از سرنگونی حکومت صدام، شیعه قدرت و نفوذ بیشتری پیدا کرده است و میتوانند خیلی آزادانهتر راجع به هویت مذهبی خود صحبت کنند.
در کنار مسلمانان شیعی مذهب، اعراب سنی بخش دیگری از ساختار فرهنگی اجتماعی عراق را تشکیل میدهند که براساس قومیت عربی و مذهب سنی ایجاد شده و به دلیل حاکمیت اقلیت اعراب سنی در طول دهههای گذشته در عراق تقویت شده است.
عربی و کردی زبانهای رسمی مردم عراق است. البته زبانهای دیگری نظیر ترکی آذربایجانی (ترکمنهای عراق)، فارسی، لری فیلی، کلدانی نو (از زبانهای آرامی)، ارمنی، آشوری، دوماری (زبان کولیها)، گورانی (از شاخه شمال غربی زبانهای کردی) و ... نیز در این کشور صحبت میشود.
به لحاظ فرهنگی باید گفت: عراقیها ارزش زیادی برای خانواده قائل هستند و خانوادههای بزرگ یا قبایل بزرگ از قدرت سیاسی و اجتماعی برخوردارند. اعضای خانواده باید مسئولیت رفتار و کردار خود را بپذیرند و هر گونه خطایی باعث بیآبروی کل خانواده میشود.
وفاداری به خانواده قبل از سایر روابط اجتماعی و حتی کسب و کار قرار میگیرد. خویشاوندسالاری در بین مردم عراق به چشم میخورد و از آنجا که دیدگاه منفی نسبت به این قضیه ندارند، طبیعتا پیشنهادات کاری را به خانواده خود میدهند، زیرا افراد مورد اعتمادشان هستند. اغلب خانوادههای بزرگ در یک خانه، محله یا روستا زندگی میکنند. در مناطق شهری مردم لزوما در یک خانه در کنار هم زندگی نمیکنند، هر چند که عموما در یک خیابان یا نزدیک به هم هستند.
نظام سیاسی
دولت مرکزی عراق که پیش از انقلاب اسلامی ایران و به واسطه قرار داد الجزایر با ایران اختلافاتی داشت، در نهایت پس از انقلاب اسلامی و در شهریورماه ۱۳۵۹ به مرزهای غربی ایران حمله کرد؛ اقدامی که مقدمه یک جنگ طولانی و تمام عیار دو کشور همسایه شد و صدها هزار نفر در این جنگ هشت ساله جان خود را از دست دادند.
حضور صدام در رأس هرم قدرتی عراق که در دهه ۷۰ میلادی قدرت را از نخسین رئیس جمهور عراق یعنی احمد حسن البکر گرفت، مقدمه نا امنیهای فراوانی در عراق شد که جنگ هشت ساله علیه ایران تنها یک مورد آن بود.
با پذیرش قطعنامه ۵۹۸ توسط ایران و عراق و بازگشت دو کشور به مرزهای مندرج در قرارداد الجرایز، صدام به کویت حمله و مقدمه آغاز جنگ خلیج فارس را فراهم کرد.
نوع حکومت داری صدام در عراق در نهایت سبب شد تا دولت آمریکا در اواخر زمستان سال ۱۳۸۱ به این کشور حمله نظامی کند و مقدمه سقوط دولت صدام را فراهم کند. یک روز بیشتر به نوروز ۱۳۸۲ (۲۰ مارس ۲۰۰۳) نمانده بود که آمریکا با تشکیل یک ائتلاف به عراق حمله کرد. این کشور دست نکشیدن عراق از برنامهٔ سلاحهای کشتار جمعی که خلاف قطعنامهٔ ۶۸۷ شورای امنیت بود را به عنوان دلیل این تهاجم اعلام کرد.
درگیریها در سال ۲۰۰۸ در عراق ادامه پیدا کردند و نیروهای مسلح تازه آموزشدیدهٔ عراقی با شبه نظامیان درگیر شدند. دولت عراق توافقی را با آمریکا امضا کرد که نیروهای مسلح آمریکا را ملزم به خروج از شهرهای عراق تا ۹ تیرماه ۱۳۸۸ و خروج از کل خاک عراق تا ۱۰ دیماه ۱۳۹۰ میکرد.
جنگ داخلی
با خروج نیروهای آمریکایی در سال ۱۳۹۰ ناآرامیها ادامه یافت و عراق دچار بیثباتی سیاسی شد. بهار عربی در بهمن ۱۳۸۹ به عراق رسید و مخالفتها در شهرها گسترش یافت، اما مخالفتهای ابتدایی نتوانستند دولت را ساقط کنند. ائتلاف میهنی عراق که گفته میشود بزرگترین مجموعهٔ سنیان عراق است به دلیل آنکه دولت عراق را تحت سیطره شیعیانی میدانست که میخواهند سنیها را کنار بزنند، مجلس عراق را به مدت چند هفته در ماههای پایانی ۱۳۹۰ تحریم کرد.
گروههای شبه نظامی سنی در سال ۲۰۱۳ حملات زیادی را علیه اکثریت شیعهٔ عراق انجام دادند تا اعتماد عمومی نسبت به دولت نوری المالکی را زیر سؤال ببرند. جنگ طلبان سنیمذهب عضو دولت اسلامی عراق و شام در سال ۱۳۹۳ کنترل بخشهای وسیعی از عراق از جمله شهرهای بزرگی، چون تکریت، فلوجه و موصل را به دست آوردند و باعث شدند صدها هزار نفر از خانه و کاشانهٔ خود فرار کنند و در ادامه این گروهها که اقدامات تروریستی خود را گسترش دادند به شکل گیری گروه تروریستی داعش کمک کرد؛ گروهی تروریستی که زمینه جنگهای داخلی طولانی در عراق را فراهم کرد و در نهایت با کمکهای ایران و دیگر کشورهای متحد از پای درآمد.
مدیریت سیاسی عراق به شکل فدرالی است و دولت فدرال عراق تحت قانون اساسی فعلی به شکل یک جمهوری فدرالی دموکراتیک پارلمانی اسلامی تعریف میشود. دولت فدرال مشتمل بر قوای مجریه، مقننه و قضاییه و کمیسیونهای مستقل متعدد دیگر است. جدای از دولت فدرال مناطق (مشتمل بر چند استان)، استانها و بخشهایی وجود دارند که طبق قانون دارای اختیاراتی هستند.
عراق دارای هجده استان است که هر استان به چند شهرستان تقسیم شده است. کردستان عراق تنها ناحیه تعریفشده در قانون عراق است که برای خود دولت و ارتش نیمه رسمی به نام پیشمرگه دارد.
بغداد، صلاحالدین، دیاله، واسط، میسان، بصره، ذیقار، مثنی، قادسیه، بابل، کربلا، نجف، انبار، نینوا، دهوک، اربیل، کرکوک، سلیمانیه و حلبچه استانهای عراق هستند.
اقتصاد
صادرات نفت از گذشته نقش اصلی را در اقتصاد عراق بر عهده داشته بهطوری که ۹۵٪ از درآمد خارجی این کشور را تشکیل می دهد. عدم توسعه در سایر زمینهها باعث بروز بیکاری ۱۸ تا ۳۰ درصدی و درآمد سرانه ۴۰۰۰ دلاری شدهاست. در سال ۲۰۱۱ استخدام تمام وقت در بخش عمومی نزدیک به ۶۰ درصد از کل استخدامها را شامل میشد. بخش صادرات نفت شغلهای بسیار کمی برای عراقیها ایجاد کرده است.
در مورد عراق در ویکی تابناک بیشتر بخوانید
به مناسبت آغاز سال نو میلادی (۲۰۲۶)
هاورِسک، روستایی کوچک و دورافتاده در شمال عراق ، آخرین محل سکونت جامعه ارمنی در این کشور به شمار میرود؛ روستایی که با وجود امنیت نسبی، امروز با چالشهایی، چون کاهش جمعیت، مشکلات اقتصادی، کمبود آب و نبود فرصتهای شغلی دستوپنجه نرم میکند و بسیاری از ساکنانش را به مهاجرت وامیدارد. در این میان، تنها ۷۹ خانواده در هاورِسک باقی ماندهاند و مراد وارطانین، شهردار ۷۰ ساله روستا، همچنان با تلاشی خستگیناپذیر برای حفظ هویت ارمنی و تداوم زندگی در این روستای فراموششده ایستاده است.
کد خبر: ۱۳۴۹۴۷۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۱۲
نبض خبر
تصاویری برای اولین بار توسط حشدالشعبی از حضور شهیدان سپهبد سلیمانی و ابومهدی المهندس در میدان نبرد با داعش منتشر شده است.
کد خبر: ۱۳۴۹۳۲۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۱۱
معاون فرمانده عملیات مشترک عراق از خروج نیروهای ائتلاف بین المللی از پایگاه عین الاسد طی هفته آینده خبر داد.
کد خبر: ۱۳۴۹۱۶۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۱۰
پارلمان عراق امروز دوشنبه «هیبت الحلبوسی» را پس از آنکه وی اکثریت آرای نمایندگان جدید را کسب کرد، به ریاست ششمین دور از پارلمان این کشور از سال ۲۰۰۳ میلادی انتخاب کرد.
کد خبر: ۱۳۴۸۷۳۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۸
منابع محلی عراق از ورود طوفان شدید گرد و غبار از سمت سوریه به غرب این کشور خبر و تغییر رنگ آسمان خبر دادند.
کد خبر: ۱۳۴۸۶۸۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۸
نبض خبر
اسماعیل بقایی هامانه درباره خبرهای منتشر شده پیرامون میانجیگری عراق و از سرگیری مذاکره ایران و آمریکا در بغداد توضیح مبهمی داد که میبینید و میشنوید.
کد خبر: ۱۳۴۸۶۲۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۸
تابناک گزارش میدهد
بغداد از تلاشها برای ایجاد زمینه مذاکره میان ایران و آمریکا خبر داده است.
کد خبر: ۱۳۴۸۴۵۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۸
محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق در گفتوگوی اختصاصی با شبکه المیادین در خصوص نتایج انتخابات اخیر، روابط منطقهای و مواضع راهبردی این کشور اظهاراتی را مطرح کرد که نشاندهنده تأکید دولت وی بر ثبات داخلی و نقش فعال در معادلات منطقهای است.
کد خبر: ۱۳۴۸۳۳۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۷
سفیر ایران در عراق ، در واکنش به ابتکارعمل گروههای عراق ی برای انحصار سلاح، تأکید کرد که این گروهها به مرحلهای رسیدهاند که میتوانند مستقل تصمیم بگیرند.
کد خبر: ۱۳۴۸۳۱۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۷
نخستوزیر عراق در سخنانی اظهار داشت که این کشور اکنون در حال انجام تلاش مهمی برای ترتیب دادن یک نشست دوجانبه بین ایران و آمریکا در بغداد برای از سرگیری گفتوگوها میان دو طرف است.
کد خبر: ۱۳۴۸۳۱۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۶
نماینده حکومت اقلیم کُردستان عراق در ایران و نماینده اتحادیه میهنی کُردستان عراق در تهران گفت: روابط تاریخی جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه میهنی کُردستان و به طور کلی کُردها شاهدی حقیقی بر چند دهه اخیر این رابطه ماندگار و مهم هستند.
کد خبر: ۱۳۴۷۷۹۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۳
منابع عراق ی با اشاره به نقش عروس یهودی «جلال طالبانی» مدعی شدند «گراهام شری» مأمور پیگیری عادیسازی روابط بغداد - تلآویو است.
کد خبر: ۱۳۴۷۱۶۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۳۰
نبض خبر
ویدیویی از تلمبار شدن 100 هزار تومانی و 50 هزار تومانی در عراق روی هم منتشر شده است. شخصی که بخشی از این انبوه پولها را برمیدارد به ترکی میگوید همه اینها بیست هزار دلار ارزش دارد. این ویدیو که هر مسئول باغیرتی را باید نسبت به تداوم این وضعیت نگران کند را میبینید.
کد خبر: ۱۳۴۶۹۱۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۹
عراق نه میدان جنگ دیگران خواهد بود، نه صندوق پیام و نه خط تماس به نیابت از دیگران. سیاست دولت باید بر منافع ملی و ثبات کشور استوار باشد.
کد خبر: ۱۳۴۶۷۹۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۸
پس از سقوط دولت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ و حضور او به مسکو، دولت موقت سوریه بارها از روسیه درخواست استرداد رئیسجمهور سابق را کرده است.
کد خبر: ۱۳۴۶۷۴۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۸
منابع محلی عراق از شنیده شدن صدای انفجار در نزدیکی پایگاه هوایی «بلد» در شمال این کشور خبر دادند.
کد خبر: ۱۳۴۶۵۰۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۶
سیل ناشی از بارندگی شدید اخیر در سلیمانیه عراق ، باعث نمایان شدن مین ضد نفر شد که سالها پیش در آن منطقه کار گذاشته شده بودند. تیم خنثیسازی سلیمانیه این مینها را خنثی کرد. یکی از مقامات تیم توضیح داد که این مینها در خارج از محدوده یک میدان مین پاکسازی شده قبلی کشف شدند، اما همچنان خطری جدی برای منطقه محسوب میشوند.
کد خبر: ۱۳۴۶۴۱۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۶
کاخ سفید اعلام کرد: دونالد ترامپ با امضای یک فرمان اجرایی، محدودیتهای ورود به آمریکا را گسترش داده و ورود شهروندان پنج کشور جدید را بهطور کامل ممنوع کرده است.
کد خبر: ۱۳۴۶۳۴۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۵
عراق شماری از مسئولان را در پی اشتباه سهوی تروریستی اعلام کردن حزبالله لبنان و انصارالله یمن برکنار کرد.
کد خبر: ۱۳۴۶۳۲۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۵
کد خبر: ۱۳۴۶۰۵۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۴