کلیات
عراق یکی از کشورهای جنوب غرب آسیا است که با کشورهایی، چون ایران، کویت، سوریه، ترکیه، اردن و عربستان سعودی مرز مشترک دارد. در این کشور جمعیتی بالغ بر ۳۷ میلیون نفر زندگی میکنند که ۷۵-۸۰ درصد آنها عرب، ۱۵-۲۰ درصد کرد، ترکمن و آشوری و ۵ درصد را سایر قومیتها تشکیل میدهند.
جغرافیا
مساحت تقریبی کشور عراق ۴۳۸٬۳۱۷ کیلومتر مربع است که این مساحت تقریباً یک چهارم مساحت ایران است و کشور عراق را از این لحاظ در رده پنجاه و هشتمین کشور پهناور جهان قرار داده است. به لحاظ جغرافیایی بیشتر سرزمین عراق پست و هموار و گرمسیری است. غرب عراق کویر است و شرق آن جلگههای حاصلخیز؛ ولی بخشی از کردستان عراق (شمال شرق) کوهستانی و سردسیر میباشد. همچنین عراق یکی از بزرگترین کشورهای دارای منابع نفت میباشد. این کشور دارای ۱۴۳ میلیارد بشکه ذخایر تاییدشده نفتی میباشد.
کردها در نواحی شمال و شمال شرقی عراق که به کردستان عراق مشهور است زندگی میکنند و از لحاظ فرهنگی، زبانی و طرز پوشش با عربها متفاوت هستند. کشور عراق از نظر ساختار اجتماعی-فرهنگی به سه حوزه کاملاً متفاوت تقسیم میشود، در حوزه مرکزی عراق اعراب سنی، در شمال کردها و در جنوب شیعیان سکونت دارند و هر کدام از این گروهها دارای شاخصههای فرهنگی و اجتماعی خاص خود هستند. البته در کنار این سه گروه اصلی، هویتهای فرهنگی اجتماعی کوچکتری نظیر ترکمنها، آشوریها و یزیدیها نیز وجود دارند که دارای فرهنگ و عقاید متمایزی هستند. با ما همراه باشید تا با آداب و رسوم مردم عراق بیشتر آشنا شوید.
مردم
شهروندان عراقی را از نظر مذهبی باید به دو گروه بزرگ اسلامی شیعه و سنی تقسیم کرد که به لحاظ ترکیبی حدود ۶۰ درصد مردم عراق شیعه، ۳۷ درصد سنی و ۳ درصد پیروان سایر ادیان (مسیحیان، یهودیان، آشوریان و...) هستند.
شیعیان که اکثریت جمعیت عراق را تشکیل میدهند، بیشتر در مناطق جنوبی و مرکزی عراق سکونت دارند. وجود مقبره امامان شیعی در شهرهای مقدس عراق همچون کربلا و نجف، و همچنین وجود حوزه علمیه نجف و در نتیجه حضور دایمی علمای شیعی در این شهرها باعث تقویت فرهنگ شیعی شده و این امر شیعیان عراق را از نظر فرهنگی به ایرانیان شیعیمذهب نزدیک کرده است. بعد از سرنگونی حکومت صدام، شیعه قدرت و نفوذ بیشتری پیدا کرده است و میتوانند خیلی آزادانهتر راجع به هویت مذهبی خود صحبت کنند.
در کنار مسلمانان شیعی مذهب، اعراب سنی بخش دیگری از ساختار فرهنگی اجتماعی عراق را تشکیل میدهند که براساس قومیت عربی و مذهب سنی ایجاد شده و به دلیل حاکمیت اقلیت اعراب سنی در طول دهههای گذشته در عراق تقویت شده است.
عربی و کردی زبانهای رسمی مردم عراق است. البته زبانهای دیگری نظیر ترکی آذربایجانی (ترکمنهای عراق)، فارسی، لری فیلی، کلدانی نو (از زبانهای آرامی)، ارمنی، آشوری، دوماری (زبان کولیها)، گورانی (از شاخه شمال غربی زبانهای کردی) و ... نیز در این کشور صحبت میشود.
به لحاظ فرهنگی باید گفت: عراقیها ارزش زیادی برای خانواده قائل هستند و خانوادههای بزرگ یا قبایل بزرگ از قدرت سیاسی و اجتماعی برخوردارند. اعضای خانواده باید مسئولیت رفتار و کردار خود را بپذیرند و هر گونه خطایی باعث بیآبروی کل خانواده میشود.
وفاداری به خانواده قبل از سایر روابط اجتماعی و حتی کسب و کار قرار میگیرد. خویشاوندسالاری در بین مردم عراق به چشم میخورد و از آنجا که دیدگاه منفی نسبت به این قضیه ندارند، طبیعتا پیشنهادات کاری را به خانواده خود میدهند، زیرا افراد مورد اعتمادشان هستند. اغلب خانوادههای بزرگ در یک خانه، محله یا روستا زندگی میکنند. در مناطق شهری مردم لزوما در یک خانه در کنار هم زندگی نمیکنند، هر چند که عموما در یک خیابان یا نزدیک به هم هستند.
نظام سیاسی
دولت مرکزی عراق که پیش از انقلاب اسلامی ایران و به واسطه قرار داد الجزایر با ایران اختلافاتی داشت، در نهایت پس از انقلاب اسلامی و در شهریورماه ۱۳۵۹ به مرزهای غربی ایران حمله کرد؛ اقدامی که مقدمه یک جنگ طولانی و تمام عیار دو کشور همسایه شد و صدها هزار نفر در این جنگ هشت ساله جان خود را از دست دادند.
حضور صدام در رأس هرم قدرتی عراق که در دهه ۷۰ میلادی قدرت را از نخسین رئیس جمهور عراق یعنی احمد حسن البکر گرفت، مقدمه نا امنیهای فراوانی در عراق شد که جنگ هشت ساله علیه ایران تنها یک مورد آن بود.
با پذیرش قطعنامه ۵۹۸ توسط ایران و عراق و بازگشت دو کشور به مرزهای مندرج در قرارداد الجرایز، صدام به کویت حمله و مقدمه آغاز جنگ خلیج فارس را فراهم کرد.
نوع حکومت داری صدام در عراق در نهایت سبب شد تا دولت آمریکا در اواخر زمستان سال ۱۳۸۱ به این کشور حمله نظامی کند و مقدمه سقوط دولت صدام را فراهم کند. یک روز بیشتر به نوروز ۱۳۸۲ (۲۰ مارس ۲۰۰۳) نمانده بود که آمریکا با تشکیل یک ائتلاف به عراق حمله کرد. این کشور دست نکشیدن عراق از برنامهٔ سلاحهای کشتار جمعی که خلاف قطعنامهٔ ۶۸۷ شورای امنیت بود را به عنوان دلیل این تهاجم اعلام کرد.
درگیریها در سال ۲۰۰۸ در عراق ادامه پیدا کردند و نیروهای مسلح تازه آموزشدیدهٔ عراقی با شبه نظامیان درگیر شدند. دولت عراق توافقی را با آمریکا امضا کرد که نیروهای مسلح آمریکا را ملزم به خروج از شهرهای عراق تا ۹ تیرماه ۱۳۸۸ و خروج از کل خاک عراق تا ۱۰ دیماه ۱۳۹۰ میکرد.
جنگ داخلی
با خروج نیروهای آمریکایی در سال ۱۳۹۰ ناآرامیها ادامه یافت و عراق دچار بیثباتی سیاسی شد. بهار عربی در بهمن ۱۳۸۹ به عراق رسید و مخالفتها در شهرها گسترش یافت، اما مخالفتهای ابتدایی نتوانستند دولت را ساقط کنند. ائتلاف میهنی عراق که گفته میشود بزرگترین مجموعهٔ سنیان عراق است به دلیل آنکه دولت عراق را تحت سیطره شیعیانی میدانست که میخواهند سنیها را کنار بزنند، مجلس عراق را به مدت چند هفته در ماههای پایانی ۱۳۹۰ تحریم کرد.
گروههای شبه نظامی سنی در سال ۲۰۱۳ حملات زیادی را علیه اکثریت شیعهٔ عراق انجام دادند تا اعتماد عمومی نسبت به دولت نوری المالکی را زیر سؤال ببرند. جنگ طلبان سنیمذهب عضو دولت اسلامی عراق و شام در سال ۱۳۹۳ کنترل بخشهای وسیعی از عراق از جمله شهرهای بزرگی، چون تکریت، فلوجه و موصل را به دست آوردند و باعث شدند صدها هزار نفر از خانه و کاشانهٔ خود فرار کنند و در ادامه این گروهها که اقدامات تروریستی خود را گسترش دادند به شکل گیری گروه تروریستی داعش کمک کرد؛ گروهی تروریستی که زمینه جنگهای داخلی طولانی در عراق را فراهم کرد و در نهایت با کمکهای ایران و دیگر کشورهای متحد از پای درآمد.
مدیریت سیاسی عراق به شکل فدرالی است و دولت فدرال عراق تحت قانون اساسی فعلی به شکل یک جمهوری فدرالی دموکراتیک پارلمانی اسلامی تعریف میشود. دولت فدرال مشتمل بر قوای مجریه، مقننه و قضاییه و کمیسیونهای مستقل متعدد دیگر است. جدای از دولت فدرال مناطق (مشتمل بر چند استان)، استانها و بخشهایی وجود دارند که طبق قانون دارای اختیاراتی هستند.
عراق دارای هجده استان است که هر استان به چند شهرستان تقسیم شده است. کردستان عراق تنها ناحیه تعریفشده در قانون عراق است که برای خود دولت و ارتش نیمه رسمی به نام پیشمرگه دارد.
بغداد، صلاحالدین، دیاله، واسط، میسان، بصره، ذیقار، مثنی، قادسیه، بابل، کربلا، نجف، انبار، نینوا، دهوک، اربیل، کرکوک، سلیمانیه و حلبچه استانهای عراق هستند.
اقتصاد
صادرات نفت از گذشته نقش اصلی را در اقتصاد عراق بر عهده داشته بهطوری که ۹۵٪ از درآمد خارجی این کشور را تشکیل می دهد. عدم توسعه در سایر زمینهها باعث بروز بیکاری ۱۸ تا ۳۰ درصدی و درآمد سرانه ۴۰۰۰ دلاری شدهاست. در سال ۲۰۱۱ استخدام تمام وقت در بخش عمومی نزدیک به ۶۰ درصد از کل استخدامها را شامل میشد. بخش صادرات نفت شغلهای بسیار کمی برای عراقیها ایجاد کرده است.
در مورد عراق در ویکی تابناک بیشتر بخوانید
طبق اطلاعات دریافتی، وضعیت تحت فشار آمریکا شکل میگیرد که از دولت میخواهد برای برخورد با گروهها و خلع سلاح آنها از نیروی نظامی استفاده کند، در حالی که الزیدی و نیروهای چارچوب شیعی گزینه راهحل گفتوگویی را در چارچوب یک فرآیند جامع آشتی ملی برای جلوگیری از درگیری مسلحانه در پیش گرفتهاند.
کد خبر: ۱۳۷۳۸۸۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۳۰
نبض خبر
به تازگی ویدیوی یک تیرانداز تکپا منتشر شده که با سلاح AR15 در حال تیراندازی است. برخی این تصویر را به غزه یا دیگر نقاط نسبت دادهاند، در حالی که این تصاویر متعلق به تحرکات تروریستی داعش در عراق در سال 2017 است. اصل این تصاویر را میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۳۸۷۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۳۰
وزارت دفاع امارات امروز با صدور بیانیهای این ادعا را مطرح کرد که پهپادهای مهاجم نیروگاه البراکه، از خاک عراق به پرواز درآمده بودند.
کد خبر: ۱۳۷۳۷۳۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۹
دولت عراق حملات پهپادی اخیر به عربستان سعودی رو محکوم و اعلام کرد این کشور قاطعانه استفاده از خاک، حریم هوایی و آبهای خود برای انجام هرگونه حمله علیه کشورهای همسایه را رد میکند.
کد خبر: ۱۳۷۳۷۱۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۹
آسمان برخی مناطق عراق بر اثر طوفان شدید گرد و غبار به رنگ سرخ درآمد؛ پدیدهای که با کاهش شدید دید و اختلال در رفتوآمد شهروندان همراه شد.
کد خبر: ۱۳۷۳۶۸۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۹
وزارت خارجه عراق اعلام کرد که سیستمهای پدافند هوایی و تجهیزات بصری این کشور هیچگونه اطلاعاتی درباره حمله پهپادی از عراق به عربستان ثبت نکردهاند.
کد خبر: ۱۳۷۳۴۵۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۸
تصاویر ماهوارهای از دو پایگاه هوایی موقت و مخفیانه اسرائیل در عراق، که توسط وزارت دفاع این کشور کشف شده است.
کد خبر: ۱۳۷۳۴۰۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۸
نبض خبر
یک چوپان سوری در 14 ژوئیه 2025 برابر با 24 دی 1404 از دو هواپیمای ترابری سی 130 که گمان میرود اسرائیلی باشند و در ارتفاع پایین پرواز میکردند، فیلمبرداری کرد که از بیابان دورافتاده نزدیک مرز عراق عبور میکردند. در آن زمان، این فیلم توجه کمی را به خود جلب کرد. امروزه، پس از گزارشهایی مبنی بر اینکه اسرائیل حداقل دو پایگاه عملیاتی مخفی در اعماق غرب عراق، در منطقه بیابانی مرزی نزدیک عربستان سعودی، اردن و سوریه تأسیس کرده است، این ویدیو بسیار مهمتر به نظر میرسد. آمریکا برای مدت طولانی از عراق خواسته بود رادارهایش را خاموش کند تا تحرکات آمریکا و اسرائیل لو نرود و در نهایت یک چوپان متوجه یکی از این پایگاهها شد که کشته شد و بعداً گروهی از نظامیان عراقی سعی کردند به یکی از این پایگاهها نزدیک شوند که آنها نیز کشته شدند. این تصاویر را میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۳۳۳۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۸
وزارت دفاع عربستان مدعی شد که از عراق پهپادهایی به سوی این کشور پرتاب شده است.
کد خبر: ۱۳۷۳۳۳۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۸
نیویورکتایمز نوشت: اسرائیل حداقل دو پایگاه مخفی در صحرای عراق را بهطور متناوب و برای بیش از یک سال اداره میکرده است.
کد خبر: ۱۳۷۳۲۳۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۷
شهر کاظمین غرق در اندوه و سوگواری است و دلدادگان خاندان عصمت و طهارت علیه السلام با برپایی آیینهای عزاداری، یاد و نام آن امام همام را گرامی میدارند.
کد خبر: ۱۳۷۲۹۴۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۷
پادشاه انگلیس در پیامی به رئیسجمهور عراق انتخاب او را تبریک گفت.
کد خبر: ۱۳۷۳۰۸۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۶
رئیس جمهور در پیامی به آقای علی فالح الزیدی، کسب رای اعتماد پارلمان و آغاز به کار دولت جدید عراق را تبریک گفت.
کد خبر: ۱۳۷۲۸۱۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۵
مرور خاطرات محسن رفیقدوست/۷
او میگوید با ورود به اینکشور دیده استفاده از ماهواره آزاد است و ضمن پرس و جو از یکمرد اماراتی درباره استفاده از ماهواره با اینپاسخ روبرو شده است: «همه خانوادههای اماراتی ماهوارههایشان را روی ایران تنظیم کردهاند. بهترین فیلمها و سریالها در ماهواره ایران است. مگر آدم مرض دارد کانالهای آشغال را تماشا کند؟»
کد خبر: ۱۳۷۲۴۷۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۵
پارلمان عراق با رأی اکثریت به کابینه علی فالح الزیدی و برنامه دولت جدید رأی اعتماد داد؛ اقدامی که پس از هفتهها رایزنی سیاسی، مسیر آغاز رسمی فعالیت دولت تازه عراق را هموار کرد.
کد خبر: ۱۳۷۲۶۹۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۴
جنگ افزار
عراق در حال خرید سامانه پدافند هوایی ترکیهای «کورکوت» است. کورکوت یک سامانه دفاع هوایی کوتاهبرد ساخت ترکیه است که بیشتر برای مقابله با تهدیدهای کمارتفاع مثل پهپادها، موشکهای کوچک و پرتابهها طراحی شده است. این خرید در شرایطی مطرح میشود که عراق بعد از موج حملات پهپادی و موشکی اخیر به دنبال تقویت پدافند هوایی خود است. طبق گزارشهای منتشرشده، یک مقام ارشد ارتش عراق گفته قرارداد خرید بیست سامانه پدافندی از شرکتهای دولتی ترکیه نهایی شده، اما ارزش قرارداد و نام دقیق شرکتها اعلام نشده است. او گفته عراق به سامانههایی نیاز دارد که بتوانند با هزینه کمتر، پهپادهای ارزانقیمت را رهگیری و منهدم کنند.
کد خبر: ۱۳۷۲۶۴۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۴
رویترز گزارش داد که عربستان اهدافی متعلق به شبه نظامیان شیعه در عراق را بمباران کرده است.
کد خبر: ۱۳۷۲۶۰۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۴
نوید کمالی
کد خبر: ۱۳۷۲۴۸۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۳
ادعای رویترز: پاکستان و عراق از ایران مجوز ویژه دریافت کردند!
کد خبر: ۱۳۷۲۴۸۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۳
وزارت دفاع عراق وجود هر گونه تأسیسات نظامی ناشناس و یا فعالیت های نظامی در صحرای نجف واقع در مرکز عراق را رد کرد.
کد خبر: ۱۳۷۲۴۰۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۳