- جمهوری اسلامی ایران چه درس هابی از جنگ گرفت؟
- قوانین دفن و قبرهای اجارهای در اروپا
- بازخوانی تاریخ/ دیپلماتی که پای یکی از مهمترین قراردادهای تاریخ قاجار را امضا کرد
- خداحافظی اجباری نوجوانان با معشوقهای هوش مصنوعی
- پس از مرگ پریگوژین چه بر سر واگنر آمد؟
- بازخوانی تاریخ/ روایت مردی که نخستین ورزشکار المپیکی ایران شد
- مرزهایی که با منطق جور در نمیآیند
- جنگی که طراحی شده؛ روایت یک سناریوی ششمرحلهای علیه ایران
- سایه موشکها روی مدارس غیرانتفاعی/ موج مهاجرت از مدارس پولی شدت گرفت
- عکس: لوازم شخصی شهید علی لاریجانی
کلیات
عراق یکی از کشورهای جنوب غرب آسیا است که با کشورهایی، چون ایران، کویت، سوریه، ترکیه، اردن و عربستان سعودی مرز مشترک دارد. در این کشور جمعیتی بالغ بر ۳۷ میلیون نفر زندگی میکنند که ۷۵-۸۰ درصد آنها عرب، ۱۵-۲۰ درصد کرد، ترکمن و آشوری و ۵ درصد را سایر قومیتها تشکیل میدهند.
جغرافیا
مساحت تقریبی کشور عراق ۴۳۸٬۳۱۷ کیلومتر مربع است که این مساحت تقریباً یک چهارم مساحت ایران است و کشور عراق را از این لحاظ در رده پنجاه و هشتمین کشور پهناور جهان قرار داده است. به لحاظ جغرافیایی بیشتر سرزمین عراق پست و هموار و گرمسیری است. غرب عراق کویر است و شرق آن جلگههای حاصلخیز؛ ولی بخشی از کردستان عراق (شمال شرق) کوهستانی و سردسیر میباشد. همچنین عراق یکی از بزرگترین کشورهای دارای منابع نفت میباشد. این کشور دارای ۱۴۳ میلیارد بشکه ذخایر تاییدشده نفتی میباشد.
کردها در نواحی شمال و شمال شرقی عراق که به کردستان عراق مشهور است زندگی میکنند و از لحاظ فرهنگی، زبانی و طرز پوشش با عربها متفاوت هستند. کشور عراق از نظر ساختار اجتماعی-فرهنگی به سه حوزه کاملاً متفاوت تقسیم میشود، در حوزه مرکزی عراق اعراب سنی، در شمال کردها و در جنوب شیعیان سکونت دارند و هر کدام از این گروهها دارای شاخصههای فرهنگی و اجتماعی خاص خود هستند. البته در کنار این سه گروه اصلی، هویتهای فرهنگی اجتماعی کوچکتری نظیر ترکمنها، آشوریها و یزیدیها نیز وجود دارند که دارای فرهنگ و عقاید متمایزی هستند. با ما همراه باشید تا با آداب و رسوم مردم عراق بیشتر آشنا شوید.
مردم
شهروندان عراقی را از نظر مذهبی باید به دو گروه بزرگ اسلامی شیعه و سنی تقسیم کرد که به لحاظ ترکیبی حدود ۶۰ درصد مردم عراق شیعه، ۳۷ درصد سنی و ۳ درصد پیروان سایر ادیان (مسیحیان، یهودیان، آشوریان و...) هستند.
شیعیان که اکثریت جمعیت عراق را تشکیل میدهند، بیشتر در مناطق جنوبی و مرکزی عراق سکونت دارند. وجود مقبره امامان شیعی در شهرهای مقدس عراق همچون کربلا و نجف، و همچنین وجود حوزه علمیه نجف و در نتیجه حضور دایمی علمای شیعی در این شهرها باعث تقویت فرهنگ شیعی شده و این امر شیعیان عراق را از نظر فرهنگی به ایرانیان شیعیمذهب نزدیک کرده است. بعد از سرنگونی حکومت صدام، شیعه قدرت و نفوذ بیشتری پیدا کرده است و میتوانند خیلی آزادانهتر راجع به هویت مذهبی خود صحبت کنند.
در کنار مسلمانان شیعی مذهب، اعراب سنی بخش دیگری از ساختار فرهنگی اجتماعی عراق را تشکیل میدهند که براساس قومیت عربی و مذهب سنی ایجاد شده و به دلیل حاکمیت اقلیت اعراب سنی در طول دهههای گذشته در عراق تقویت شده است.
عربی و کردی زبانهای رسمی مردم عراق است. البته زبانهای دیگری نظیر ترکی آذربایجانی (ترکمنهای عراق)، فارسی، لری فیلی، کلدانی نو (از زبانهای آرامی)، ارمنی، آشوری، دوماری (زبان کولیها)، گورانی (از شاخه شمال غربی زبانهای کردی) و ... نیز در این کشور صحبت میشود.
به لحاظ فرهنگی باید گفت: عراقیها ارزش زیادی برای خانواده قائل هستند و خانوادههای بزرگ یا قبایل بزرگ از قدرت سیاسی و اجتماعی برخوردارند. اعضای خانواده باید مسئولیت رفتار و کردار خود را بپذیرند و هر گونه خطایی باعث بیآبروی کل خانواده میشود.
وفاداری به خانواده قبل از سایر روابط اجتماعی و حتی کسب و کار قرار میگیرد. خویشاوندسالاری در بین مردم عراق به چشم میخورد و از آنجا که دیدگاه منفی نسبت به این قضیه ندارند، طبیعتا پیشنهادات کاری را به خانواده خود میدهند، زیرا افراد مورد اعتمادشان هستند. اغلب خانوادههای بزرگ در یک خانه، محله یا روستا زندگی میکنند. در مناطق شهری مردم لزوما در یک خانه در کنار هم زندگی نمیکنند، هر چند که عموما در یک خیابان یا نزدیک به هم هستند.
نظام سیاسی
دولت مرکزی عراق که پیش از انقلاب اسلامی ایران و به واسطه قرار داد الجزایر با ایران اختلافاتی داشت، در نهایت پس از انقلاب اسلامی و در شهریورماه ۱۳۵۹ به مرزهای غربی ایران حمله کرد؛ اقدامی که مقدمه یک جنگ طولانی و تمام عیار دو کشور همسایه شد و صدها هزار نفر در این جنگ هشت ساله جان خود را از دست دادند.
حضور صدام در رأس هرم قدرتی عراق که در دهه ۷۰ میلادی قدرت را از نخسین رئیس جمهور عراق یعنی احمد حسن البکر گرفت، مقدمه نا امنیهای فراوانی در عراق شد که جنگ هشت ساله علیه ایران تنها یک مورد آن بود.
با پذیرش قطعنامه ۵۹۸ توسط ایران و عراق و بازگشت دو کشور به مرزهای مندرج در قرارداد الجرایز، صدام به کویت حمله و مقدمه آغاز جنگ خلیج فارس را فراهم کرد.
نوع حکومت داری صدام در عراق در نهایت سبب شد تا دولت آمریکا در اواخر زمستان سال ۱۳۸۱ به این کشور حمله نظامی کند و مقدمه سقوط دولت صدام را فراهم کند. یک روز بیشتر به نوروز ۱۳۸۲ (۲۰ مارس ۲۰۰۳) نمانده بود که آمریکا با تشکیل یک ائتلاف به عراق حمله کرد. این کشور دست نکشیدن عراق از برنامهٔ سلاحهای کشتار جمعی که خلاف قطعنامهٔ ۶۸۷ شورای امنیت بود را به عنوان دلیل این تهاجم اعلام کرد.
درگیریها در سال ۲۰۰۸ در عراق ادامه پیدا کردند و نیروهای مسلح تازه آموزشدیدهٔ عراقی با شبه نظامیان درگیر شدند. دولت عراق توافقی را با آمریکا امضا کرد که نیروهای مسلح آمریکا را ملزم به خروج از شهرهای عراق تا ۹ تیرماه ۱۳۸۸ و خروج از کل خاک عراق تا ۱۰ دیماه ۱۳۹۰ میکرد.
جنگ داخلی
با خروج نیروهای آمریکایی در سال ۱۳۹۰ ناآرامیها ادامه یافت و عراق دچار بیثباتی سیاسی شد. بهار عربی در بهمن ۱۳۸۹ به عراق رسید و مخالفتها در شهرها گسترش یافت، اما مخالفتهای ابتدایی نتوانستند دولت را ساقط کنند. ائتلاف میهنی عراق که گفته میشود بزرگترین مجموعهٔ سنیان عراق است به دلیل آنکه دولت عراق را تحت سیطره شیعیانی میدانست که میخواهند سنیها را کنار بزنند، مجلس عراق را به مدت چند هفته در ماههای پایانی ۱۳۹۰ تحریم کرد.
گروههای شبه نظامی سنی در سال ۲۰۱۳ حملات زیادی را علیه اکثریت شیعهٔ عراق انجام دادند تا اعتماد عمومی نسبت به دولت نوری المالکی را زیر سؤال ببرند. جنگ طلبان سنیمذهب عضو دولت اسلامی عراق و شام در سال ۱۳۹۳ کنترل بخشهای وسیعی از عراق از جمله شهرهای بزرگی، چون تکریت، فلوجه و موصل را به دست آوردند و باعث شدند صدها هزار نفر از خانه و کاشانهٔ خود فرار کنند و در ادامه این گروهها که اقدامات تروریستی خود را گسترش دادند به شکل گیری گروه تروریستی داعش کمک کرد؛ گروهی تروریستی که زمینه جنگهای داخلی طولانی در عراق را فراهم کرد و در نهایت با کمکهای ایران و دیگر کشورهای متحد از پای درآمد.
مدیریت سیاسی عراق به شکل فدرالی است و دولت فدرال عراق تحت قانون اساسی فعلی به شکل یک جمهوری فدرالی دموکراتیک پارلمانی اسلامی تعریف میشود. دولت فدرال مشتمل بر قوای مجریه، مقننه و قضاییه و کمیسیونهای مستقل متعدد دیگر است. جدای از دولت فدرال مناطق (مشتمل بر چند استان)، استانها و بخشهایی وجود دارند که طبق قانون دارای اختیاراتی هستند.
عراق دارای هجده استان است که هر استان به چند شهرستان تقسیم شده است. کردستان عراق تنها ناحیه تعریفشده در قانون عراق است که برای خود دولت و ارتش نیمه رسمی به نام پیشمرگه دارد.
بغداد، صلاحالدین، دیاله، واسط، میسان، بصره، ذیقار، مثنی، قادسیه، بابل، کربلا، نجف، انبار، نینوا، دهوک، اربیل، کرکوک، سلیمانیه و حلبچه استانهای عراق هستند.
اقتصاد
صادرات نفت از گذشته نقش اصلی را در اقتصاد عراق بر عهده داشته بهطوری که ۹۵٪ از درآمد خارجی این کشور را تشکیل می دهد. عدم توسعه در سایر زمینهها باعث بروز بیکاری ۱۸ تا ۳۰ درصدی و درآمد سرانه ۴۰۰۰ دلاری شدهاست. در سال ۲۰۱۱ استخدام تمام وقت در بخش عمومی نزدیک به ۶۰ درصد از کل استخدامها را شامل میشد. بخش صادرات نفت شغلهای بسیار کمی برای عراقیها ایجاد کرده است.
در مورد عراق در ویکی تابناک بیشتر بخوانید
تصاویر شهدای پاسدار ایرانی که بامداد امروز در جریان تجاوز آمریکا و عربستان به خاک عراق به شهادت رسیدند.
کد خبر: ۱۳۸۷۲۴۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
تصویری از آماده سازی تابوت ۵ شهید ایرانی حمله شب گذشته آمریکایی _ سعودی به عراق
کد خبر: ۱۳۸۷۲۳۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
مخبر: تجاوز به تمامیت ارضی عراق مصداق آشکار ماهیت شرارت و برهم زدن نظم منطقه ای است.
کد خبر: ۱۳۸۷۲۳۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
رهبر جریان حکمت ملی عراق حمله به شماری از مقرهای سازمان حشد شعبی در چند استان عراق که منجر به شهادت و مجروح شدن دهها نفر از نیروهای آن شد را محکوم و تقبیح کرد.
کد خبر: ۱۳۸۷۲۲۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
چهار پاسدار از کاشان در حمله شب گذشته آمریکای جنایتکار و رژیم سعودی به دیالی عراق به شهادت رسیدند.
کد خبر: ۱۳۸۷۲۲۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
مقاومت اسلامی عراق اعلام کرد: پاسخ ما به تجاوز آمریکا تا پایان این مراسم به تعویق خواهد افتاد.
کد خبر: ۱۳۸۷۲۲۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
جنبش مقاومت سرایا اولیاء الدم عراق در واکنش به حملۀ عربستان به مقر الحشد الشعبی اعلام کرد: حاکمیت عراق و خون فرزندانش، موضوع مذاکره یا مصالحه نیست و بر همه ملاحظات دیگر ارجحیت دارد.
کد خبر: ۱۳۸۷۲۰۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا در تازهترین تهدیدهای خود علیه ایران گفت، به ایران ضربه محکمی خواهیم زد.
کد خبر: ۱۳۸۷۱۹۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران حملات تجاوزکارانه آمریکا و عربستان سعودی به برخی مناطق در عراق از جمله علیه تاسیسات و اماکن متعلق به نهادهای رسمی عراق و نیز مواکب و ایستگاههای زائران اربعین حسینی را به شدیدترین وجه محکوم میکند.
کد خبر: ۱۳۸۷۱۸۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
در پی حمله هوایی به مواضع الحشدالشعبی در عراق، شمار کشتهشدگان این حمله به ۲۰ نفر افزایش یافته است. این حملات که در گزارشها به آمریکا و عربستان نسبت داده شده، واکنشهای گستردهای را برانگیخته و بار دیگر تنشهای امنیتی در عراق را در کانون توجه قرار داده است.
کد خبر: ۱۳۸۷۱۸۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
روانبخش در گفتگو با تابناک:
نماینده مردم قم در مجلس با محکوم کردن حمله آمریکا و عربستان به مواضع حشدالشعبی و یک موکب عزاداری در استان نینوا، گفت: هدف این اقدام، ایجاد رعب برای کاهش حضور زائران اربعین بود، اما این جنایت نهتنها نتیجهای نخواهد داشت، بلکه حضور عاشقان اهلبیت(ع) را پررنگتر خواهد کرد.
کد خبر: ۱۳۸۷۱۶۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۸
ساعاتی پس از حمله آمریکا و عربستان به اهدافی در عراق، برخی منابع خبری از احتمال لغو سفر نخست وزیر عراق به عربستان سعودی خبر دادند.
کد خبر: ۱۳۸۷۱۴۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
بروجردی در گفتگو با تابناک:
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با محکوم کردن حمله آمریکا و عربستان به مواضع حشدالشعبی، این اقدام را فاقد هرگونه توجیه دانست و تأکید کرد: مسئولیت برهم خوردن روند تفاهمات و مذاکرات، بر عهده آمریکاست.
کد خبر: ۱۳۸۷۱۳۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
سازمان حشد شعبی از افزایش تعداد شهدا و زخمی های تجاوز بامداد امروز عربستان و آمریکا علیه مقرهای این نیروها در عراق خبر داد.
کد خبر: ۱۳۸۷۱۲۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
نخست وزیر عراق در پی حمله هوایی به خاک این کشور دستور تشکیل جلسه اضطراری شورای وزیران امنیت ملی را صادر کرد.
کد خبر: ۱۳۸۷۱۱۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
علی فالح الزیدی، نخستوزیر عراق، در سفر به ترکیه با مقامهای این کشور دیدار و گفتوگو کرد؛ دو طرف با امضای توافقهای همکاری، بر توسعه روابط دوجانبه و تسریع اجرای پروژههای راهبردی در حوزههای اقتصادی، حملونقل و انرژی تأکید کردند.
کد خبر: ۱۳۸۷۰۸۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
ارتش آمریکا بامداد چهارشنبه تایید کرد که به همراه ارتش عربستان سعودی، حملاتی را علیه پایگاههای مقاومت در عراق انجام داده است.
کد خبر: ۱۳۸۷۰۸۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
منابع خبری از دفع یک حمله پهپادی در اربیل و وقوع شش حمله پهپادی به استان سلیمانیه طی ۲۴ ساعت گذشته خبر دادند.
کد خبر: ۱۳۸۷۰۵۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۶
وزیر امور خارجه عراق و کاردار سفارت آمریکا در بغداد دیدار و درباره نتایج سفر علی الزیدی نخست وزیر عراق به جمهوری اسلامی ایران رایزنی کردند.
کد خبر: ۱۳۸۶۸۶۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۵
تصویری از رهبر شهید ایران، آیت الله سید علی خامنهای در بینالحرمین
کد خبر: ۱۳۸۶۸۵۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۵