به جای دلواپسی برای حواشی، در پی متن زندگی ملت باشید

انتشار فیلم مستندی درباره سبقه سیاسی دکتر حسن روحانی هفته‌های متمادی است که فضای کشور را تحت الشعاع قرار داده تا آنجا که حتی پای طیف‌های مختلف مستندسازان را نیز به این معرکه باز کرده و عملاً منجر به قرار گرفتن این مسئله ساده و نه چندان پراهمیت در صدر اخبار شده اما آیا واقعاً این فیلم ظرفیت چنین حواشی را در خود داشت که به عنوان مهم‌ترین دغدغه روز افکارعمومی مورد توجه قرار گیرد؟

به گزارش «تابناک»، چند هفته پیش فیلمی با قالب مستند تحت عنوان «من روحاني هستم» در فضای مجازی عرضه شد که روایتی از فعاليت‌های مبارزاتی، سياسی و اجتماعی حسن روحانی در 5 دهه گذشته بود؛ روایتی که نقدهای متعددی به آن وارد شد و در مقابل حمایت‌هایی را نیز در پی داشت که این اثر مستند را به یک کشمکش سیاسی بدل ساخت. ماجرای حضور حسن روحانی در ماجرای مک فارلین و همچنین کیک کلید به عنوان هدیه آمریکایی‌ها بیش از دیگر سرفصل‌های مطرح شده در این فیلم جنجال آفرین شد، به خصوص آنکه کلید، نماد تبلیغاتی روحانی در انتخابات ریاست جمهوری اخیر بود.


چالش بر سر این فیلم تا آنجا بالا گرفت که برخی از مقامات ارشد کشور نیز مستقیماً در این رابطه با آن اظهارنظر کردند و نقدهایی به آن وارد دانستند که در نوع خود محل تامل است. در این میان آنچه بیش از پیش این نقدها را افزایش داد هویت سازندگان مستند مذکور بود که تحت عنوان مرکز چند رسانه ای «شفق» پوشش داده شده بود و تا امروز نیز سازندگان این مستند از انتشار تصویر و هویت دقیق کارگردان این اثر اجتناب کرده‌اند و «معصومه نبوی» نام مستعار کارگردان این فیلم از آب در آمده و گفته شده «منصوره اخوان» نام واقعی این مستندساز بوده که البته در این زمینه نیز تردید وجود دارد.

به هر حال آنچه تحت عنوان «من روحانی هستم» در ابتدا به مبلغ سه هزار تومان در فضای الکترونیک عرضه شد و سپس به صورت رایگان توزیع  و در برخی دانشگاه‌ها اکران شد، متعلق به هر شخصی بود، اثری آنچنان برجسته‌ و شاخصی در حوزه مستند محسوب نمی‌شد و تا مقطع خروج روحانی از پرونده هسته‌ای که انتهای این مستند است و عملاً بخش اعظمی از زندگی سیاسی رئیس جمهور یازدهم کشور را در بر گرفته، بسیاری از وقایع به طور مفصل قابل پوشش دادن بود اما ظاهراً شتاب در تولید این اثر و همچنین عدم تجربه بالای سازندگان در تولید مستندی در این سطح، این اثر را از رسیدن به کیفیت مطلوب بازداشته است. با این حال این مستند بیش از آنچه سازندگانش نیز تصور می‌کردند بازخورد سیاسی، اجتماعی و فرهنگی داشته است.

این بازخوردها آنچنان وسیع بود که جای اصلی‌ترین مسائل کشور را بگیرد و به واسطه برخی بی‌تدبیری‌ها هفته‌های متمادی شاهد طرح این موضوع کوچک در صدر اخبار بود. واقعیت آن است که فضای مستند برخلاف فضای آثار سینمایی می‌بایست مبتنی بر حقیقت باشد و برخلاف آثار سینمایی که می‌تواند هیچ نسبتی به حقیقت و واقعیت نداشته باشد، فضای مستند ثانیه به ثانیه باید مبتنی بر مستندات باشد و با حدس و گمان و یا تعبیر شخصی نمی‌توان سراغ مستندسازی رفت و در هر نقطه از جهان نیز به همان میزان که لزومی برای پاسخگویی به جهت عدم انطباق فیلم سینمایی با حقیقت نیست، الزام قانونی برای پاسخگویی در قبال محتوای یک مستند پیش رو است.


با این اوصاف اگر محتوای این مستند خلاف واقع یا تحریف شده بود، امر بسیار ساده‌ای است که نهادهای مسئول از طریق قانون در این خصوص اقدامات لازم را انجام دهند و اگر محتوای این مستند عین حقیقت بود، انتظار می‌رفت که این تصویرسازی پذیرفته شود و اگر نقدی نیز وارد است، در ظرف معین زمانی و مکانی طرح شود و گستره توجه به چنین امر کم‌اهمیتی هفته‌های پیاپی بحث و تبادل نظر را آن هم در بالاترین سطوح سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در پی نداشته باشد و اقشار مختلف از سیاسیون برجسته گرفته تا مستندسازان را مشغول خود نسازد.

بدین ترتیب بخشی از انرژی رسانه‌ای کشور در یک ماه اخیر عملاً درباره مستند هزینه شده که واقعاً اتفاق خوشایندی نیست و آسیب پذیری سیستم اجرایی کشور را در قبال یک حرکت کوچک رسانه‌ای نشان می‌دهد. این در حالی است که انتظار این بود که دولتمردان به گونه‌ای در واکنش به این فیلم عمل می‌کردند که این موضوع به صدر اخبار نمی‌آمد و به عنوان موضوعی حاشیه‌ای در محدود زمانی مشخصی مطرح و اگر خلاف واقع بود، در همان ظرف زمانی با پاسخی متناسب مواجه می‌شد و از طرف مقابل نیز انتظار می‌رفت این موضوع را به چالش روز بدل نسازند و به عنوان دغدغه عمومی‌شان پیش نکشند.

حقیقتاً مستند «من روحانی نیستم» دغدغه چند درصد مردم ایران است که گروهی حامی و گروهی مخالفش، آن را به صدر اخبار آورده‌اند؟ آیا در این مقطع، مهم‌ترین چالش‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور حول محور همین مستند است یا طرح چنین مسائلی تنها باعث شده کلان ترین دغدغه‌های کشور به حاشیه برود و افکارعمومی دستخوش مسائل گذرا شود؟ اگر هر روز شاهد انتشار محتواهای مشابه باشیم، طرفین امور معمول را تعطیل کرده و به کشمکش بر سر این آثار می‌پردازند یا در آرامش از طرق قانونی به این موضوعات رسیدگی می‌کنند و همچنان تمرکزشان را بر متن زندگی مردم حفظ خواهند کرد؟