رزمایش‌های تضمین امنیت درخلیج فارس و چندنکته

قدرت نمایی اخیر نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در آب های نیلگون خلیج فارس و به ویژه اجرای رزمایش ولایت 89 در منطقه عمومی آب های ورودی به این حوزه که با هدف آزمایش توان ایجاد و تامین امنیت در تنگه هرمز و خلیج فارس برگزار گردید، ضمن تاکید بر رشد و توسعه شگرف ایران در دستیابی به توانمندی های بومی و ملی نظامی ـ دفاعی، حاکی از ظرفیت های عملی و توان عملیاتی جمهوری اسلامی ایران برای تامین و تضمین امنیت پایدار در حوزه خلیج فارس و تنگه هرمز و نیز ایجاد اعتماد و اطمینان متقابل جهت بهره برداری مطلوب کلیه کشورهای منطقه و قدرت های فرامنطقه ای ذینفع در این حوزه می باشد.

امروزه اهمیت ویژه خلیج فارس در بسیاری از معادلات ژئواستراتژیک و ژئوپلیتیک به گونه ایست که لزوم تامین امنیت در آن از بدیهی ترین اولویت ها است. چگونگی نیل به این مهم سبب گردیده تا همواره ابعاد و مسائل مختلف این حوزه مورد رصد و دقت نظر ویژه کشورهای منطقه و به خصوص قدرت های بین المللی قرار گیرد.

 بر این اساس با توجه به منافع گسترده اقتصادی و سیاسی قدرت های فرامنطقه ای در منطقه خاورمیانه و آبراه خلیج فارس، این قدرت ها همیشه به دنبال آن بوده تا با بزرگ نمایی مسائل عمومی، داخلی و جزئی که در میان کشورهای همسایه وجود دارند، زمینه های لازم را جهت تولید بحران فراهم نموده تا با عنوان لزوم برقراری امنیت، از مستمسک اساسی برای توجیه حضور مستمر در این حوزه برخوردار گردند.

اینجاست که هرگونه اقدام کشورهای منطقه با هدف تامین و ایجاد امنیت درخلیج فارس و به ویژه تلاش های موثر جمهوری اسلامی ایران برای تثبیت امنیت منطقه ای، به لحاظ اختلافات سیاسی این کشور با قدرت های بین المللی ذینفع در این حوزه، همواره از راه های مختلف سیاسی ـ تبلیغاتی با امواج گسترده ای از مخالفت های آنان مواجه بوده و تلاش های فراوانی را برای ممانعت از بروز توانمندی های ملی ایران در جهت تثبیت شایستگی های این کشور برای برقراری امنیت در خلیج فارس به کار گرفته اند.

در همین راستا متعاقب قدرت نمائی های اخیر ج.ا.ا با برگزاری رزمایش های آبی در خلیج فارس، تنگه هرمز و منطقه عمومی آب های ورودی به این حوزه که با هدف تثبیت و تضمین امنیت بومی در آن انجام گردید، این اقدام از سوی دول معارض با جنجال های گسترده سیاسی ـ رسانه ای مواجه گردید به گونه ای که آن را با عنوان اقدامات و نمایش های تهدیدآمیز جمهوری اسلامی ایران برای کشورهای منطقه و قدرت های فرامنطقه ای، تبیین و تفسیر نمودند.

حال آنکه بر اساس واقعیت های سیاسی ـ جغرافیایی و الزامات درک شرایط ژئوپلیتیکی خلیج فارس، عملا هرگونه تحلیل و تبیین ژئوپلیتیکی از ظرفیت ها و منافع متعدد خلیج فارس برای کشورهای واقع در حاشیه آن، تنها با وجود امنیت و ثبات قابل تحقق بوده و به عکس آن وجود هر گونه تهدید و بی ثباتی در این آبراه، قطعا تامین کننده منافع استراتژیک دول و قدرت های فرامنطقه ای بوده که وجود این فرآیند نیز همواره تضعیف شدید منافع ملی و تهدید ارضی کشورهای واقع در این حوزه را به همراه داشته است.

بنابراین آنچه مسلم است در این بین کشور ایران با مالکیت نیمی از حاشیه و سواحل خلیج فارس، عملا بهره مند از نیمی از کل ظرفیت ها، منافع و حتی زیان های وارده در صورت ثبات و یا رواج تهدیدات در آن می باشد.

 بنابراین هرگونه تلاش جمهوری اسلامی ایران در جهت تامین و تثبیت امنیت پایدار در سطح حوزه خلیج فارس، امری است که برپایه شناخت مبانی ژئوپلیتیک و با درکی کامل از روند تحولات ژئوپلیتیکی انجام گرفته و تقویت ژئوپلیتیک ایران را به همراه دارد. اما نقطه مقابل آن یعنی هرگونه توجه به گسترش تهدیدات در حوزه خلیج فارس و تنگه هرمز، عملا به مفهوم عدم درک مبانی ژئوپلیتیکی ایران و نیز تضعیف موقعیت و ظرفیت های ژئوپلیتیک این کشور از سهم 50 درصدی آن در خلیج فارس می باشد.
 
به طور کلی رشد و توسعه روزافزون در توانمندی های نظامی ـ دفاعی ج.ا.ا و تلاش های این کشور برای تثبیت امنیت مطلوب و بومی در حوزه خلیج فارس، عملا در برگیرنده منافع کلیه کشورهای این حوزه و حتی برای سایر دول ذینفع در آن بوده و لذا استمرار و پایداری آن نیز مستلزم همراهی و مشارکت آگاهانه و عملیاتی تمام کشورهای مربوطه می باشد.

*مدرس دانشگاه و تحلیلگرمسائل استراتژیک