در مورد دیوان کیفری بین المللی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات


دیوان کیفری بین‌المللی International Criminal Court به اختصار ICC نخستین دادگاه دائمی بین‌المللی برای رسیدگی به جرایم نسل‌کشی،  جنایات علیه بشریت،  جنایت جنگی و جنایت تجاوز Crime of Aggression است که مقر آن در لاهه،  هلند قرار دارد.
این دادگاه به جرایمی رسیدگی می‌کند که پس از این تاریخ توسط اتباع یا در قلمرو یکی از کشور‌های عضو انجام شده باشد یا اینکه با تصویب شورای امنیت سازمان ملل متحد به این دیوان احاله شده باشد. این دادگاه تاکنون به ۵ موضوع نسل کشی اوگاندا،  نسل کشی کنگو،  نسل کشی آفریقای مرکزی،  جنگ دارفور در سودان، و نسل کشی کنیا رسیدگی و علیه ۱۴ نفر اعلام جرم کرده که از بین آن‌ها ۷ نفر فراری، ۲ نفر مرده (یا تصور می‌شود که مرده باشند)، ۴ نفر در بازداشت و یک نفر به‌طور داوطلبانه در دادگاه حاضر شده‌اند.


ساختار


دیوان بین‌المللی کیفری از ۴ رکن تشکیل یافته‌است:
دفتر رئیس: مسئول اداری دیوان
شعبات رسیدگی: دیوان دارای سه شعبه است.
تحقیقات مقدماتی
محاکمه
تجدید نظر
دفتر دادستانی: این دفتر مسئول انجام تحقیقات در مورد جرایمی است که رسیدگی به آن‌ها در صلاحیت دیوان است.
دفتر ثبت: مسئول جنبه‌های غیر قضایی اداره و خدمات دیوان است.

 


اعضا


اساسنامه رم در یک کنفرانس بین‌المللی از نمایندگان تام‌الاختیار کشور‌ها در ۱۵ ژوئن ۱۹۹۸ که به موجب تصمیم مجمع عمومی سازمان ملل متحد در رم برگزار شده بود، با ۱۲۰ رأی موافق، ۷ رأی مخالف (چین،  عراق، اسرائیل،  لیبی،  قطر، امریکا و یمن) و ۲۱ رای ممتنع به تصویب رسید و در ۱ ژوئیه ۲۰۰۲ با تصویب آن توسط ۶۰ کشور موجودیت پیدا کرد.

تا فوریه ۲۰۱۳ تعداد کشور‌های عضو این نهاد به ۱۲۲ کشور رسیده‌است. تقریباً تمام کشور‌های اروپایی و آمریکای جنوبی، حدود نیمی از کشور‌های آفریقایی به همراه استرالیا،  نیوزیلند و کانادا عضو دیوان هستند. اما از کشور‌های آسیایی تنها ژاپن،  مغولستان،  افغانستان،  تاجیکستان،  اردن،  کامبوج و تیمور شرقی به این دادگاه پیوسته‌اند.

۴۰ کشور هم اساسنامه رم را امضا کرده‌اند، اما هنوز به تصویب مجالس قانون‌گذاری خود نرسانده‌اند. اسرائیل، سودان و آمریکا از امضای پیمان دادگاه بین‌المللی خودداری کرده‌اند.  ایران در ۳۱ دسامبر ۲۰۰۲ اساسنامه را امضا کرده، اما هنوز تصویب آن را در دستور کار مجلس قرار نداده‌است.

تا مارس ۲۰۱۶ تعداد کشور‌های عضو این نهاد به ۱۲۴ کشور رسیده‌است. ۳۱ کشور دیگر هم اساسنامه رم را امضا کرده‌اند، اما هنوز به تصویب مجالس قانون‌گذاری خود نرسانده‌اند. کشور‌های مهمی، چون آمریکا،  روسیه و چین (۳ عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد) و هند (دومین کشور پرجمعیت جهان) از منتقدان این دادگاه بوده و به آن نپیوسته‌اند.

 

مفاد


بر اساس ماده ۵ اساسنامه رم، دیوان بین‌المللی کیفری به ۴ گروه از جرایم اشخاص حقیقی رسیدگی می‌کند که «جدی‌ترین جرایم از نظر جامعه بین‌المللی در تمامیت آن» نسل‌کشی، جنایت علیه بشریت، جنایت جنگی و جنایت تجاوز توصیف شده‌اند. اساسنامه رم، تمام این جرایم به جز جنایت تجاوز یا جنایت علیه صلح را تعریف کرده، اما در خصوص تجاوز سرزمینی به توافق نرسیده‌است. به همین جهت مقرر شده که دیوان از رسیدگی به موضوعات مربوط به این جرم تا هنگامی که کشور‌های عضو در ارائه تعریفی از آن و شرایط تعقیب مرتکبین آن به توافق برسند خودداری کند.
کشور‌های پذیرنده میثاق، وظیفه دارند که در صورت ایراد اتهام علیه شهروندان خود یا متهمانی که وارد حوزه حاکمیت آن‌ها می‌شوند آنان را دستگیر و برای پیگرد به دادگاه تحویل دهند یا در محاکم داخلی به جرایم آنان رسیدگی کنند. دادگاه حق صدور حکم در مورد اتباع کشور‌هایی که عضو دادگاه نیستند یا جرمی در آن‌ها اتفاق می‌افتد را ندارد. مگر اینکه این موارد توسط شورای امنیت سازمان ملل به آن ارجاع شده باشد.

این دیوان در ۴ مورد می‌تواند وارد عمل شود:
زمانی که یکی از کشور‌های عضو، داوطلبانه پیگیری موردی از جنایت و نقض حقوق بشر در درون خود را به دادگاه محول کند.
زمانی که یک کشور غیرعضو، در یک مورد معین، صلاحیت دادگاه را به رسمیت بشناسد و پرونده‌ای از جنایت جنگی یا نقض حقوق بشر را به آن احاله دهد.
خود دیوان می‌تواند راساً وارد عمل شود. به خصوص زمانی که افراد حقیقی یا نهاد‌های غیردولتی، شکایتی را به آن تسلیم کنند (که البته پیشرفت کار در این زمینه کاملاً به همکاری کشور محل جنایت بستگی دارد).
زمانی که شورای امنیت موردی را به دیوان ارجاع دهد. مانند پرونده عمر حسن البشیر در جنگ دارفور یا معمر قذافی در جنگ داخلی لیبی (۲۰۱۱).


انتقادات


بسیاری از کشور‌ها خواستار افزودن تروریسم و قاچاق مواد مخدر به این فهرست بودند. اما توافقی بر سر تعریف تروریسم حاصل نشد و در مورد قاچاق مواد مخدر نیز تصور می‌شد که ممکن است عمده منابع محدود این دادگاه، به رسیدگی به آن اختصاص یابد.  هند نیز اصرار داشت که کاربرد جنگ‌افزار هسته‌ای و سایر جنگ‌افزار کشتارجمعی به عنوان جنایت جنگی در صلاحیت دیوان باشد که این تلاش ناموفق ماند.

هند پس از آن از این موضوع ابراز نگرانی کرد که «اساسنامه رم به روشنی این مفهوم را بیان می‌دارد که کاربرد سلاح‌های کشتارجمعی یک جنایت جنگی به‌شمار نمی‌رود» که این یک هشدار غیرعادی به جامعه بین‌المللی بود. برخی هم از این موضوع انتقاد کرده‌اند که اساسنامه رم جرایم را بیش از اندازه گسترده و مبهم تعریف کرده‌است. برای نمونه دولت چین گفته است که تعریف جنایت جنگی در این اساسنامه فراتر از تعریف آن در حقوق بین‌الملل عرفی است.
حمایت امریکا از اسرائیل برای جلوگیری از محاکمه مقامات نظامی اسراییلی، منجر به تضعیف دیوان شده‌است.


صلاحیت تکمیلی


برخلاف دادگاه‌های ویژه رسیدگی به جنگ بوسنی شامل نسل‌کشی بوسنی و کشتار سربرنیتسا و نسل‌کشی رواندا که از صلاحیت هم‌زمان با دادگاه‌های ملی برخوردار بودند. در مورد دیوان بین‌المللی کیفری اصل صلاحیت تکمیلی مورد پذیرش قرار گرفته‌است. به این معنی که مسئولیت اصلی در تعقیب و رسیدگی به جنایات موضوع صلاحیت دیوان با دادگاه‌های ملی است و در صورت عدم تمایل یا توانایی دادگاه‌های ملی یا نبود دستگاه قضایی مستقل و کارآمد، دیوان بین‌المللی کیفری اعمال صلاحیت خواهد کرد. به این ترتیب این دیوان مکمل محاکم ملی است، اما جایگزین یا جانشین آنان نیست.

 


صلاحیت شخصی


دیوان تنها برای رسیدگی به جرایم اشخاص حقیقی بالای ۱۸ سال صلاحیت دارد و سمت رسمی افراد متهم تأثیری در صلاحیت آن ندارد. در واقع هیچ مصونیتی، چه در قوانین داخلی و چه در قوانین بین‌المللی به افراد داده شده باشد، مانع از رسیدگی دیوان نیست. دولت فرانسه هم به همین علت، پیش از پیوستن به دیوان مقررات قانون اساسی خود در مورد مصونیت رئیس‌جمهور فرانسه را اصلاح کرد.

 


جرائم زیست‌محیطی


در سپتامبر ۲۰۱۶ در گزارش دادستان لاهه از اولویت‌ها و انتخاب پرونده‌ها برای رسیدگی به جرائم، رسما اعلام شد که از این پس دادگاه لاهه به جرائم زیست‌محیطی تحت عنوان «جنایات علیه بشریت» رسیدگی خواهد کرد. این پرونده‌ها شامل تخریب محیط زیست، بهره‌کشی ناعادلانه از منابع طبیعی، و تصرف غیرقانونی زمین در کنار موارد دیگر هستند.

 


افغانستان


در نوامبر ۲۰۱۷ دادستان دیوان کیفری بین‌المللی از قاضیان این دیوان خواست تا مجوز لازم برای آغاز بررسی رسمی درباره ادعا‌های مربوط به جنایاتی جنگی در افغانستان هم در مورد نظامیان آمریکایی، هم در مورد طالبان و حتی دولت افغانستان را صادر کنند. زیرا بر اساس گزارش سال ۲۰۱۶ این دادگاه، احتمال ارتکاب جرایم جنگی توسط ارتش و سازمان مرکزی اطلاعات آمریکا (سیا) در افغانستان وجود دارد. بر اساس این گزارش، بین ۱ ماه مه سال ۲۰۰۳ و ۳۱ دسامبر سال ۲۰۱۴ نظامیان و مأموران اطلاعاتی آمریکا در جریان جنگ افغانستان اقدام به شکنجه دست کم در مورد ۶۱ تن از بازداشت شدگان در داخل خاک افغانستان کردند که مصداق ارتکاب جرایم جنگی است. همچنین ممکن است نیرو‌های طالبان و دولت افغانستان نیز در جریان جنگ داخلی مرتکب اقداماتی مانند شکنجه شده باشند.



تحریم دیوان توسط رئیس جمهور آمریکا


۱۳۹۹/۳/۲۲ دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا پنجشنبه با امضای یک فرمان اجرایی دیوان بین‌المللی کیفری را تحریم کرد.  
رسانه‌ها گزارش داده‌اند ترامپ این تحریم‌ها را به دلیل تحقیقات دیوان بین‌المللی کیفری درباره جرائم آمریکا در افغانستان اعمال کرده است.  
«مایک پامپئو»، وزیر خارجه آمریکا در یک کنفرانس خبری گفت: «دیوان بین‌المللی کیفری حقی برای تحقیق از سربازان ما در افغانستان ندارد و ما عضو اساسنامه رم نیستیم.»
«مارک اسپر» وزیر دفاع آمریکا هم گفت: تلاش‌های دیوان بین‌المللی کیفری برای تحقیق از سربازان آمریکایی انطباقی با قوانین بین‌المللی ندارد.  

 

 

 

در مورد دیوان کیفری بین المللی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

ریچارد فالک، گزارشگر سابق سازمان ملل
کد خبر: ۱۲۴۴۳۴۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۴/۰۴

گفت و گوی اختصاصی تابناک
ریچارد فالک، گزارشگر سابق شورای حقوق بشر سازمان ملل در امور فلسطین معتقد است حمله به رفح از سوی دولت اسرائیل با هدف باقی ماندن نتانیاهو در قدرت صورت گرفت.
کد خبر: ۱۲۴۱۰۸۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۱۷

«جفری کارلینر» معتقد است نتانیاهو در انتخابات آینده نخست وزیری با اختلاف زیادی شکست خواهد خورد زیرا نزد اسرائیلی ها بسیار نامحبوب است.
کد خبر: ۱۲۴۰۳۹۹   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۱۲

«یورام وایلر»، نظریه پرداز آمریکایی معتقد است مخالفان داخلی باعث سرنگونی دولت نتانیاهو خواهند شد.
کد خبر: ۱۲۳۹۸۷۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۰۹

Richard C. Fording, professor of Alabama University says: the Biden Administration’s continued support of Israel in the aftermath of the Gaza invasion has certainly hurt him, politically.
کد خبر: ۱۲۳۹۷۰۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۰۸

‌در صورت صدور حکم نهایی دیوان کیفری بین‌المللی مبنی بر دستگیری نتانیاهو و گالانت، ۱۲۴ کشوری که این دیوان را به رسمیت می‌شناسند، موظف به دستگیری نخست‌وزیر و وزیر جنگ رژیم صهیونیستی هستند.
کد خبر: ۱۲۳۹۳۰۶   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۰۶

در پی اتهامات مطرح شده از سوی کریم خان دادستان دیوان کیفری بین المللی علیه ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه در رابطه با کودکان ربوده شده اوکراینی، وزارت کشور روسیه دستور بازداشت وی را صادر کرد.
کد خبر: ۱۱۷۵۸۵۸   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۲/۳۰

اتحادیه اروپا حکم دیوان کیفری بین المللی علیه رئیس جمهور روسیه را امر مهمی در مسیر اجرای عدالت دانست!
کد خبر: ۱۱۶۸۲۱۴   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۱۲/۲۷

ده ها نهاد فلسطینی و بین المللی تحقیقات دیوان کیفری بین المللی پیرامون جنایات صهیونیست ها علیه ملت فلسطین را خواستار شدند.
کد خبر: ۱۱۵۲۲۵۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۹/۰۷

دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه داری آمریکا (OFAC) تحریم‌های مربوط به دیوان کیفری بین المللی را لغو کرد.
کد خبر: ۱۰۶۱۵۱۳   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۱۲

مقامات رژیم صهیونیستی به آغاز کار دیوان کیفری بین المللی در رسیدگی به جرایم جنگی این رژیم در سرزمین‌های اشغالی فلسطین واکنش نشان دادند.
کد خبر: ۱۰۳۸۴۸۹   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۲/۱۴

دولت ترامپ که به اقدامات علیه نهادها و موسسات بین المللی مشهور شده، در جدیدترین اقدام خود دیوان کیفری لاهه را تحت تحریم قرار داد. اقدامی که با رویه های معمول بین المللی سازگار نیست و می تواند وجهه آمریکا در جامعه بین الملل را مخدوش کند.
کد خبر: ۹۸۳۹۴۴   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۳/۲۲

نخست وزیر رژیم صهیونیستی به دنبال تصمیم اخیر دادستان دیوان کیفری بین‌المللی برای تحقیقات کامل درباره جنایت‌های جنگی این رژیم در اراضی فلسطین، به این نهاد بین‌المللی حمله کرد.
کد خبر: ۹۴۵۹۲۶   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۰۱

nabzefanavari
ostanha
bato
farhangi
jahan
economic
sport
social
parliment
نبض بورس - داخلی - ستون چپ