کلیات
سازمان اطلاعات و وظایف ویژه (موساد)، نام سازمان اطلاعاتی خارجی رژیم صهیونیستی (اسرائیل) است که در اول آوریل سال ۱۹۵۱ توسط نخست وزیر وقت اسرائیل، داوید بن گوریون تأسیس شد. این سازمان وظیفه جمعآوری اطلاعات و خنثیسازی فعالیتهای علیه اسراییل در قالب عملیات جاسوسی و مخفیانه دنبال می کند. این سازمان در فعالیتهای خود جنبه مخفیانه کار کردن را رعایت می کند. در رابطه با زمینههای مختلفی که توسط این سازمان مورد رسیدگی قرار میگیرد، میتوان از روابط مخفیانهای که کمک زیادی به بستن پیمانهای صلح بین اسرائیل و کشورهای مصر و اردن داشتهاست، قضیه اسرا و مفقودین، تکنولوژی، پژوهش و تحقیق نام برد.
دولت اسرائیل مأموریت گردآوری اطلاعات، تجزیه و تحلیل اطلاعات و انجام عملیات مخفیانه ویژه در خارج از خاک اسرائیل را، به عهده موساد واگذار نمودهاست. گفتنیاست که دفتر اصلی موساد در تل آویو است. این مؤسسه در برآوردهای اخیر دارای ۱۲۰۰ نفر کارمند دفتری میباشد.
اهداف موساد از زبان بن گوریون
داوید بن گوریون اهداف موساد را اینگونه اعلام کرد: برای (کشور) ما که از ابتدای تأسیس تحت فشار دشمنانش قرار داشتهاست، اطلاعات به عنوان خط مقدم دفاع ضروریاست و ما باید به خوبی بیاموزیم و بدانیم که در اطرافمان چه میگذرد.
مدیران ارشد موساد
هویت مدیران ارشد بخشهای داخلی موساد معمولاً جزو اسرار حکومتی تلقی میشود. اما هویت رؤسای موساد همواره اعلام میشود. در مارس سال ۱۹۹۶ دانی یاتوم به جای رئیس قبلی این مؤسسه شبتای شاویت که در ۱۹۹۶ استعفاء داده بود، مدیر موساد شد. از ژانویه ۲۰۱۶ میلادی، ریاست سازمان اطلاعات و وظایف ویژه (موساد) به عهده یوسی کوهن سپرده شدهاست.
حکم تشکیل موساد
حکم داوید بن گوریون که در آن فرمان برپائی موساد را چنین صادر نمودهاست: طبق اوامر من، سازمانی به منظور تمرکز و هماهنگی فعالیتهای سرویسهای اطلاعاتی رژیم (بخش اطلاعات ارتش، بخش سیاسی وزارت خارجه، سرویس اطلاعات کل و غیره)، برپا میگردد. وظیفه سازماندهی موساد را بر عهده رئوبن شیلوخ، مشاور امور ویژه در وزارت خارجه، گذاشته و وی را به ریاست این سازمان منصوب مینمایم. روبن شیلوخ تحت فرمان من بوده، طبق اوامر من فعالیت نموده و گزارشهای کار خود را به صورت دائم به من ارائه خواهد داد، لاکن از نظر اداری، مقر ادارهاش در چهارچوب وزارت خارجه، خواهد بود. به ر. شیلوخ و مدیریت وزارت خارجه دستور دادهام که بدین منظور برای سالهای ۱۹۵۱ – ۱۹۵۰ چهارچوبی برای استخدام و اشتغال افراد وبودجهای در حدود ۲۰۰۰۰ لیره اسرائیلی پیشنهاد نمایند، تا مبلغ ۵۰۰۰ لیره اسرائیلی از آن بودجه صرفاً با تأیید قبلی من، صرف عملیات ویژه شود. از شما درخواست میشود که این بودجه را به بودجه وزارت خارجه برای سالهای ۱۹۵۱ – ۱۹۵۰، اضافه نمائید. (امضا) د. بن گوریون
وظایف موساد
رژیم صهیونیستی مأموریت گردآوری اطلاعات، تجزیه و تحلیل اطلاعات و انجام عملیات مخفیانه ویژه در خارج از اسرائیل را، به عهده موساد واگذار نمودهاست.
در طی سالیان گذشته، سازمان اطلاعات و وظایف ویژه - موساد حریم وظایف خود را گسترش دادهاست. وظایف محوری موساد در زمینههای مشروح ذیل اعلام شدهاست:
-گرد آوری مخفیانه اطلاعات در خارج از اسرائیل
-خنثی سازی تلاشهای کشورهای متخاصم برای تهیه و تولید تسلیحات غیر متعارف ویا دستیابی به آن
-خنثی سازی عملیات تروریستی علیه اهداف اسرائیلی و یهودی درخارج از اسرائیل
-توسعه روابط مخفیانه ویژه، سیاسی و غیره، در خارج از اسرائیل و حفظ این روابط
-آوردن مهاجرین یهودی به اسرائیل، از اماکنی که امکان مهاجرت یهودیان از آن جا به اسرائیل، توسط سازمانهای مهاجرتی معمولی اسرائیل، وجود ندارد
-به دست آوردن اطلاعات استراتژیکی، سیاسی و عملی.
-انجام عملیات ویژه در خارج از اسرائیل
بخشهای موساد
موساد دارای ۸ بخش اصلیاست. جزئیات سازمانهای داخلی، کارمندان، مراکز فعالیت و رؤسای آنها همگی جزو اسرار محرمانه اسرائیل است.
بخش جمعآوری اطلاعات: بزرگترین بخش موساد است و مسئولیت عملیات جاسوسی را برعهده دارد.
بخش همکاری و اقدام سیاسی (وادات): فعالیتهای سیاسی و همکاری با سرویسهای اطلاعات خارجی کشورهای دوست اسرائیل را انجام میدهد.
اعضای کمیته وادات عبارتاند از اشخاص زیر:
مدیر سازمان اطلاعات نظامی موسوم به آمان
مدیر سازمان اطلاعات داخلی شین بت
مدیر سازمان امنیت عمومی شاباک
مدیر مرکز مطالعات راهبردی و برنامهریزی وزارت امور خارجه (این مرکز در زمینه جاسوسی سیاسی یا دیپلماتیک تخصص دارد)
مدیر بخش عملیات ویژه پلیس موسوم به ماتام
مشاوران خصوصی نخست وزیر در امور سیاسی، نظامی، امنیتی و مبارزه با تروریسم
بخش عملیات ویژه (متساوا): ترورهای بسیار حساس کسانی که دشمنان کیان اسرائیل تلقی میشوند و اقدامات شبه نظامی دقیق و پروژههای ربودن «افراد خاص» بر عهده آن است.
بخش تبلیغات و ضد تبلیغات: مسئول اجرای جنگ روانی، تبلیغات و عملیات فریب میباشد.
بخش تحقیقات: مسئول تولید اطلاعات نظیر گزارشهای روزانه، خلاصه وضعیتهای هفتگی و گزارشهای مشروح ماهانه.
بخش تکنولوژی: مسئول توسعه فناوریهای پیشرفته برای پشتیبانی فنی از عملیاتهای گسترده موساد است.
عملیاتها
برخی عملیاتهای موفق موساد
ربودن و انتقال مخفیانه مردخای وانونو در کشور ایتالیا توسط کماندوهای ویژه موساد در سال ۱۹۸۶ به دلیل افشای اطلاعات محرمانه کشور اسرائیل مبنی بر ساخت بمب اتم در نیروگاه اتمی دیموناربودن و انتقال آدولف آیشمن یکی از رهبران اس اس در سال ۱۹۶۲ از آرژانتین به اسراییل
دستگیری عبدالله اوجالان رهبر حزب کارگران کردستان در سال ۱۹۹۹ میلادی در عملیاتی مشترک به همراه سیای آمریکا و سازمان اطلاعات و امنیت ملی ترکیه (میت)
ترور شیخ احمد یاسین رهبر معنوی سازمان حماس در تاریخ ۲۲ مارس ۲۰۰۴. قابل ذکر است این قتل واکنشهای جهانی را برانگیخت و در این راستا رأیگیری برای صدور قطعنامهای در شورای امنیت نیز انجام گرفت که با ۱۱ رای موافق ۳ رای ممتنع و وتوی آمریکا از تصویب بازماند.
ترور عبدالعزیز رنتیسی رهبر جدید سازمان حماس به همراه دو تن از همراهانش، در حمله دیگر در کمتر از یک ماه بعد از قتل شیخ احمد یاسین. در این حادثه عدهای نیز زخمی شدند.
بمبگذاری در خودروی عزالدین شیخ خلیل (عضو بلندپایه حماس) در ماه سپتامبر سال ۲۰۰۴، در شهر دمشق در کشور سوریه که منجر به قتل وی و زخمی شدن ۳ تن دیگر شد.
ترور محمود المبحوح از اعضای ارشد حماس در امارات
ترور چند تن از دانشمندان هستهای ایران در سالهای اخیر و...