کلیات
محیط زیست عبارت است ترکیبی از دانشهای متفاوت در علم است که شامل مجموعهای از عوامل زیستی و محیطی در قالب محیط زیست و غیر زیستی (فیزیکی، شیمیایی) است که بر زندگی یک فرد یا گونه تأثیر میگذارد و از آن تأثیر میپذیرد. امروزه این تعریف غالباً به انسان و فعالیتهای او مرتبط میشود و میتوان محیط زیست را مجموعهای از عوامل طبیعی کرهٔ زمین، همچون هوا، آب، اتمسفر، صخره، گیاهان و غیره، که انسان را احاطه میکنند خلاصه کرد.
تفاوت محیط زیست و طبیعت
تفاوت محیط زیست با طبیعت در این است که تعریف طبیعت شامل مجموعه عوامل طبیعی، زیستی و غیر زیستی میشود که منحصراً در نظر گرفته میشوند، در حالی که عبارت محیط زیست با توجه به برهمکنشهای میان انسان و طبیعت و از دیدگاه بشر توصیف میشود.
عوامل مؤثر در ایجاد محیط زیست
تنوع آب و هوایی و تنوع شرایط اقلیمی، نوع خاک، اختلاف ارتفاع و نا همواریها از جمله عواملی هستند که منجر به ایجاد محیط زیست می شوند.
زیستگاههای جهان
سطح کرهٔ زمین بهطور کلی به ۴ بخش تقسیم میشود که عبارتاند از سنگکره (لیتوسفر)، آبکره (هیدروسفر)، هواکره (اتمسفر) و بیوسفر. بعضی از دانشمندان یخکره را نیز جزء این تقسیمبندی میدانند. هر کدام این بخشها شامل اکوسیستمهایی گوناگون هستند که بهطور کلی محیط زیست را تشکیل میدهند.
خاک
مهمترین آثار فعالیتهای انسان بر خاک عبارت اند از: مسمومیت و فرسایش که موجب تخریب و کاهش توان زمینهای زراعی میشوند. بهطور کلی فرسایش خاک پدیدهای طبیعی است که به وسیلهٔ عواملی، چون باد، روانابهای سطحی و تغییرات دما انجام میگیرد. با این حال، فعالیتهای انسان از جمله زراعت مفرط، آبیاری زمینهای زراعی، محصولات تککشتی، چریدن بیش از حد دامها در مراتع، جنگلزدایی و بیابانزایی باعث از بین رفتن تعادل موجود میان روند تخریب و ایجاد خاک، و در نهایت آلودگی آن میشوند.
مسمومیت خاک میتواند در اثر افزایش نمکهای خاک توسط ماشینآلات کشاورزی یا آلودگی مستقیم آن توسط افراد یا کارخانهها به ایجاد شود. در این صورت خاک ناحاصلخیز و حتی سمی برای برخی گیاهان میشود.
آب
طبق سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، مهمترین تأثیرات فعالیتهای انسان بر روی آبها در سه مورد خلاصه میشود: مصرف بیش از حد آب و از بین رفتن منابع آب و آلودگی آبهای سطحی و زیرزمینی.
امروزه تأمین آب شیرین برای بعضی کشورها یک بحران جدی محسوب میشود. بر اساس گزارشهای این سازمان در سال ۲۰۰۱، در صورت عدم اقدامات مناسب، در سال ۲۰۳۰، ۳٫۹ میلیون نفر دچار این بحران خواهند شد. قابل توجهاست که این بحران خود با روند کنونی افزایش جمعیت اوج نیز خواهد گرفت.
گرم شدن زمین نیز در از بین رفتن منابع آب به خصوص در مناطقی، چون آسیای مرکزی، آفریقای شمالی و دشتهای بزرگ ایالات متحده نقش میدارد.
کیفیت آبها نیز بحران دیگری است که برخی کشورها در پیش رو دارند. میزان آلودگی برخی آبها و روند افزایش آن در بسیاری از نقاط کرهٔ زمین بسیار نگرانکننده میباشد. آبهای سفرههای زیرزمینی و رودها و دریاچهها منابع مهم تأمین آب شیرین هستند که مستقیماً در معرض آلودگی توسط فعالیتهای انسان قرار دارند. آلودگی دریاها نیز علاوه بر دخالت مستقیم انسان، تحت تأثیر آلودگی آبهای شیرین و چرخهٔ آب میباشد.
علل آلودگی آبها ممکن است فیزیکی یا شیمیایی باشند:
آلودگی فیزیکی همچون آلودگی گرمایی (مصرف آب برای خنک کردن دستگاههای صنعتی که موجب افزایش دمای آب و در نهایت از بین رفتن برخی گونههای گیاهی یا جانوری میشود) یا رادیواکتیو (در اثر حوادث هستهای).
آلودگیهای شیمیایی بسیار گوناگون میباشند و میتوانند در اثر ورود مواد شیمیایی حاصل از کارخانهها، کشاورزی یا فاضلابهای شهری به درون آب باشد. مصرف مواد شیمیایی ضد آفت در کشاورزی از علل مهم آلودگی آبهای زیرزمینی یا سطحی است که مستقیماً موجب مرگ بسیاری از گونهها میشود. همچنین، مصرف کودهای نیتراتدار و فسفاتدار موجب افزایش این عناصر در آبها میشود. در نتیجه، باکتریها و جلبکهای سطح آب که از این مواد تغذیه میکنند به سرعت رشد میکنند و زیاد میشوند و موجب کمبود اکسیژن محلول در آب و در نتیجه مرگ اغلب گونههای ساکن زیر آب میشوند.
آلودگی توسط فلزات سنگین، چون جیوه، آرسنیک، سرب و روی نیز که حاصل از فعالیت کارخانههاست طی زنجیرههای غذایی انباشته میشود و جان بسیاری از جانوران و نیز انسان را تهدید میکند.
آلودگی آبها همچنین موجب بارشهای اسیدی میگردد که برای محیط زیست سمی میباشند. آلودگی توسط هیدروکربنها (همچون نفت)، پلیکلروبیفنیلها (که سمی و سرطانزا هستند) و سایر مواد شیمیایی، چون انواع داروها، مواد شوینده… نیز مثالهای دیگری از آلودگی شیمیایی آبها هستند.
هوا
آلودگی هوا عبارت است از ورود مستقیم یا غیر مستقیم هر عنصری توسط انسان یا عامل طبیعی که احتمال ایجاد اثرات نامطلوب بر سلامتی انسان و محیط زیست را داشته باشد. انواع آلودگیهای هوا عبارتاند از:
گازهای شیمیایی سمی که غالباً حاصل واکنشهای سوختن هستند.
اوزون، که وجودش در لایههای پایینی هواکره تأثیرات خطرناکی بر سلامتی جانداران دارد.
گازهای حاصل از سوختن، چون دیاکسید گوگرد، اکسیدهای ازت، مونوکسید کربن، سولفید هیدروژن و بعضی گازهای گلخانهای.
گرد و غبار و ذرات معلق در هوا
گازهای گلخانهای همچون دیاکسید کربن، متان و فلوئوروکربنها.
فلزات سنگین همچون آرسنیک، سرب، روی، مس، کروم، جیوه و کادمیوم که در اثر فعالیتهای صنعتی وارد هوا میشوند.
گازهای شیمیایی سمی که غالباً حاصل واکنشهای سوختن هستند.
اوزون، که وجودش در لایههای پایینی هواکره تأثیرات خطرناکی بر سلامتی جانداران دارد.
گازهای حاصل از سوختن، چون دیاکسید گوگرد، اکسیدهای ازت، مونوکسید کربن، سولفید هیدروژن و بعضی گازهای گلخانهای.
گرد و غبار و ذرات معلق در هوا
گازهای گلخانهای همچون دیاکسید کربن، متان و فلوئوروکربنها.
فلزات سنگین همچون آرسنیک، سرب، روی، مس، کروم، جیوه و کادمیوم که در اثر فعالیتهای صنعتی وارد هوا میشوند.
زیست بوم
زیستبومها به لحاظ تاریخی شبیه به مفهوم اکوسیستمها هستند و از مناطق جغرافیایی، عرض جغرافایی، شرایط آب و هوایی مرتبط با محیط زیست بر روی زمین، مانند جمعیت گیاهان، حیوانات و شرایط محیط زندگی شان، اغلب به عنوان اکوسیستم نامیده میشوند. زیست بومها بر مبنای عوامل نظیر ساختار گیاهان (مانند درختان، درختچهها و گیاهان)، انواع برگها (مانند ورقهای عرضی و سوزنی)، فاصله گیاه (جنگل، جنگل، ساوانا) و آب و هوا تعریف میشوند. بر خلاف اکوژنزها، زیست بومها به واسطه ژنتیک، طبقهبندی یا شباهتهای تاریخی تعریف نمیشوند. زیست بومها اغلب با الگوهای خاصی از جانشینی زیست محیطی و پوشش گیاهی اوج شناخته میشوند.
توافق پاریس
توافق پاریس (فرانسوی: Accord de Paris)، که با نام پیمان پاریس نیز شناخته میشود، ذیل چارچوب پیماننامه سازمان ملل در تغییر اقلیم (UNFCCC) در رابطه با کاستن از انتشار گازهای گلخانهای، سازگاری و امور مالی است که از سال ۲۰۲۰ شروع میشود. متن توافق از سوی نمایندگان ۱۹۵ کشور در کنفرانس تغییر اقلیم ۲۰۱۵ سازمان ملل متحد در پاریس مذاکره و با اجماع در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۵ تصویب شد. توافق پاریس.
رشتههای مرتبط با محیط زیست
رشتههای مختلفی در ایران دربارهٔ محیط زیست وجود دارد که از جمله آنها میتوان رشتههای زمینشناسی-زیستمحیطی، مهندسی منابع طبیعی-محیط زیست، مهندسی عمران-محیط زیست، مهندسی شیمی-محیط زیست، حقوق محیط زیست، آموزش محیط زیست و مهندسی بهداشت محیط را نام برد. رشته علوم محیط زیست (مهندسی منابع طبیعی-محیط زیست) شامل مباحثی نظیر بومشناسی گیاهشناسی، جانورشناسی، زیستشناسی، سیستماتیک، ژئومورفولوژی، فیزیولوژی، مدیریت، حیات وحش، شیمی آلی، زمینشناسی مساحی، ریاضی، فیزیک، برنامهریزی شهری، جغرافیا، اقتصاد، ارزیابی، آلودگی، اپیدمیولوژی، بهداشت، هواشناسی، مدیریت کشاورزی، و ژنتیک میباشد. به تازگی در ایران این رشته رونق پیدا کردهاست و به دلیل حیاتی بودن این رشته افراد با سطح علمی بالا جذب این رشته میشوند (در سطح آزمون سراسری)، ولی در کشور ایران بهرهوری از این رشته آنچنان که باید با توجه به شرایط اکولوژیکی خاص منطقه صورت نمیگیرد.
سازمان محیط زیست
سازمان حفاظت محیط زیست ایران سازمانی دولتی است که بر امور مربوط به حفظ محیط زیست ایران نظارت دارد. این سازمان وابسته به ریاست جمهوری ایران است. از مهمترین وظایف آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
تحقق اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به منظور حفاظت از محیط زیست و تضمین بهرهمندی درست و مستمر از محیط زیست و همسو با توسعه پایدار.
پیشگیری و ممانعت از تخریب و آلودگی محیط زیست.
حفاظت از تنوع زیستی کشور.
عوامل تخریب زیستبومها
از اصلیترین عوامل از بین رفتن و تخریب زیستبومها میتوان به: سوزاندن و قطع درختان به منظور تهیه زغال و هیزم، قطع درختان برای تولید الوار و مصالح ساختمانی و صنعتی و گسترش بیرویه شهرها و کارخانهها اشاره کرد. افزایش جمعیت و تغییر سبک زندگی از زمان انقلاب صنعتی مهمترین عامل برای دستاندازی به طییعت و تخریب محیط زیست بوده است. کاهش کیفیت خاک در ۲۵ سال آتی میتواند تولید غذای جهانی را تا حدود ۱۲ درصد کاهش دهد؛ این امر ممکن است باعث رشد ۳۰ درصدی قیمت جهانی غذا شود. از بین رفتن صخرههای مرجانی به دلیل ورود مواد شیمیایی مضر، دفع فاضلابهای خطرناک در دریا، افزایش دمای آب و صید بیرویه، تعداد ماهیگیران و قایقهای ماهیگیری را کاهش خواهد داد. جنگلزدایی و تخریب جنگلها بر اکوسیستم جنگل، منابع آب شیرین جنگل، کیفیت آب و معیشت مردمی که در جنگلها زندگی میکنند، اثرات منفی میگذارد. افزایش آلودگی آبها، دسترسی به آب شیرین را تحت تأثیر قرار داده و منجر به آلودگی منابع غذایی و تخریب اکوسیستمها میشود و بدین ترتیب پیامدهای نامطلوب فراوانی بر سلامت بشر دارد.
در مورد محیط زیست در ویکی تابناک بیشتر بخوانید
در پژوهش مشترک دانشگاههای تهران و علم و صنعت صورت گرفت
پژوهشگران دانشگاههای تهران و علم و صنعت، در پژوهشی مشترک موفق به طراحی و توسعه فناوری بومی برای تصفیه «کاستیک مستعمل» شدند؛ پسماندی بسیار سمی و خورنده که از مهمترین معضلات زیستمحیطی صنایع نفت، گاز و پتروشیمی به شمار میرود.
کد خبر: ۱۳۵۷۴۸۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۵
استفاده از مازوت و گازوئیل در زمستان اگرچه مانع خاموشی شد، اما همزمان بحثهای جدی درباره پیامدهای زیستمحیطی، سلامت عمومی و ضرورت اصلاح حکمرانی انرژی را دوباره به صدر توجه آورد.
کد خبر: ۱۳۵۷۴۱۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۵
بازگشت به ریشهها: طبیعت در غیاب انسان. تصور کنید زمین بدون حضور ما، بدون آلودگی، بدون تخریب. چه اتفاقی میافتد؟ طبیعت فرصتی برای احیای خود پیدا میکند و سازههای دستساخته ما به مرور زمان در دل آن گم میشوند.
کد خبر: ۱۳۵۷۳۱۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۴
مدیرعامل شرکت بهرهبرداری نفت و گاز گچساران از انجام بیش از ۴۱ هزار نقطه ضخامتسنجی و آلتراسونیک از ابتدای امسال تاکنون در این شرکت خبر داد.
کد خبر: ۱۳۵۶۷۵۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۲۱
ساحل بندر انزلی، یکی از مهمترین و شناختهشدهترین مناطق گردشگری و پرندهنگری شمال کشور، این روزها شاهد صحنهای تلخ و نگرانکننده است؛ مرگ دستهجمعی پرندگان دریایی باکلان که نگرانی فعالان محیطزیست و دوستداران حیاتوحش را برانگیخته است.بررسیها نشان میدهد این تلفات ناشی از شیوع بیماری یا آلودگی نبوده و علت اصلی مرگ این پرندگان، گرفتار شدن در تورهای صیادی است. باکلانها در جریان صید ماهی و هنگام شیرجه برای شکار، بهطور ناخواسته وارد تورها شده و در بسیاری موارد به دلیل ناتوانی در رهایی، دچار خفگی میشوند.این پدیده تنها به ساحل انزلی محدود نیست و در سالهای گذشته نیز نمونههایی از مرگ باکلانها در دیگر نقاط نوار ساحلی دریای خزر گزارش شده است؛ با این حال، گستردگی تلفات امسال در این منطقه بیسابقه توصیف میشود.باکلانها پرندگانی با پرواز سریع و منظم هستند که اغلب بهصورت دستهجمعی و در یک خط، با گردنهای کشیده و حرکتی شتابان، آسمان را میشکافند و به دل دریا میزنند. اما همین شیرجههای ماهرانه در فصل ماهیگیری، گاه به بهای جان آنها تمام میشود.صید ماهی در سواحل دریای خزر عمدتاً به روش سنتی «پره» انجام میشود؛ در این شیوه، تورهایی با طول و ارتفاع مشخص بهصورت نیمدایره در آب پهن شده و ماهیان در محدودهای حدود ۶۰۰ متر در مرکز تور تجمع میکنند. باکلانها هنگام بالا کشیدن تور توسط صیادان، بهصورت گروهی به سمت محل تجمع ماهیها هجوم میآورند و تعدادی از آنها در میان تورها گرفتار میشوند.با توجه به شیوه زندگی و نوع تغذیه این پرندگان، هر ساله با آغاز فصل صید در دریای کاسپین، گزارشهایی از تلف شدن باکلانها در تورهای ماهیگیری منتشر میشود؛ موضوعی که ضرورت توجه بیشتر به راهکارهای کاهش تلفات حیاتوحش را یادآور میشود.باکلان نامی با ریشه روسی دارد و این پرنده با نامهای دیگری همچون قرهقار، قرهغاز و دارغاز نیز شناخته میشود. باکلانها در خانواده باکلانان قرار دارند و از ویژگیهای شاخص آنها میتوان به نوک قلابی یا داسیشکل خمیده به سمت پایین و وجود پرده کامل بین انگشتان پا اشاره کرد که آنها را به پرندگانی سازگار با زیست دریایی تبدیل کرده است.
کد خبر: ۱۳۵۵۹۵۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۱۷
در سرمای استخوانسوز زمستان، پرندگان کوچک برای زنده ماندن دست به کاری ساده اما هوشمندانه میزنند؛ آنها با کنار هم نشستن و در آغوش گرفتن یکدیگر روی شاخهها، گرمای بدنشان را تقسیم میکنند تا سرما را تاب بیاورند و معنای واقعی همدلی در طبیعت را به تصویر بکشند.
کد خبر: ۱۳۵۴۰۰۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۷
در آغوش سکوت کیهانی، سیارهی آبی ما همچون یک جواهر نادر میدرخشد؛ تابلویی زنده و پویا که در آن اقیانوسهای فیروزهای با ابرهای مرمرین در رقصاند و قارهها به عنوان بوم نقاشی خداوند جلوهگری میکنند. این منظرهی حیرتانگیز، نه تنها نمایشی از عظمت نجومی، بلکه تجسم کامل «هنر زندهی آفرینش» است؛ شاهکاری که هر روز با تغییرات فصلی و چرخههای حیات، خود را بازآفرینی میکند. این تصاویر خارقالعاده، دعوتی است برای تأمل در ظرافت طبیعت و مسئولیت ما در پاسداری از این گنجینهی یگانه.
کد خبر: ۱۳۵۲۷۰۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۳۰
کد خبر: ۱۳۵۲۶۹۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۳۰
در زامبیا، درگیری فیلها و انسانها به یک بحران جدی تبدیل شده است. فیلها به دلیل کاهش منابع غذایی در پارکهای ملی، به مناطق مسکونی هجوم میآورند و وارد خانهها، مزارع و باغها میشوند. این حملات باعث تخریب اموال و خسارات فراوان به کشاورزان شده است. برخی فیلها حتی شیشه پنجرهها را میشکنند تا به غذا دسترسی پیدا کنند. این وضعیت باعث ترس و نگرانی ساکنان منطقه شده و زندگی روزمره آنها را به خطر انداخته است.
برای مقابله با این بحران، روشهایی مانند استفاده از فنسهای بازتابی، ترقهها و مواد شیمیایی به کار گرفته شده است، اما هیچکدام از این راهکارها نتواستهاند مشکل را به طور کامل حل کنند. تیمهای داوطلب محلی در تلاشند تا فیلها را به آرامی به مناطق امنتر هدایت کنند. این تیمها به کمک خودروهای خود و تکنیکهای خاص، سعی میکنند تا از برخوردهای خطرناک جلوگیری کنند.
با توجه به تغییرات اقلیمی و رشد جمعیت انسانی، این درگیریها احتمالاً در آینده شدت خواهد گرفت و نیاز به راهحلهای پایدار و بلندمدت احساس میشود.
کد خبر: ۱۳۵۱۲۷۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۲۲
یک مطالعه جدید نشان میدهد که آلودگی هوا ممکن است در خطر ابتلای افراد به بیماریهای خودایمنی مانند لوپوس و آرتریت روماتوئید نقش داشته باشد.
کد خبر: ۱۳۵۰۴۱۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۱۷
فرهاد قلینژاد گفت: وضعیت زیست محیطی تعدادی از واحدهای صنعتی در شهرک صنعتی خرمشهر مطلوب نیست و بوی نامطبوع ناشی از تخلیه فاضلاب و کارآیی نداشتن سیستم تصفیهخانه فاضلاب در شهرک صنعتی، موجب نارضایتی و آزار مردم شده است.
کد خبر: ۱۳۵۰۱۶۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۱۶
رئیس جمهور با تأکید بر ضرورت اصلاح حکمرانی محیطزیست، مشارکت مردم و ذینفعان را شرط اصلی موفقیت سیاستهای حفاظتی دانست و گفت: تمرکز صرف بر مقررات دولتی، بدون واگذاری مسئولیت، کارآمد نخواهد بود.
کد خبر: ۱۳۴۸۲۲۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۶
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان کهگیلویه و بویراحمد از مشاهده یک قلاده خرس با دو توله در منطقه حفاظتشده دنا خبر داد.
کد خبر: ۱۳۴۵۹۷۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۴
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران با اشاره به تشدید اقدامات نظارتی در حوزه محیط زیست انسانی گفت: بیش از ۱۲۰۰ واحد صنعتی آلاینده در استان تهران شناسایی و اعلام شده و همزمان، استفاده از فناوریهای نوین و هوش مصنوعی در دستور کار قرار گرفته است.
کد خبر: ۱۳۴۵۸۶۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۳
قرارگیری شاخص کنترل کیفیت هوا در محدوده ۵۰ تا ۱۰۰واحدی نشان از وضعیت قابلقبول دارد.
کد خبر: ۱۳۴۵۷۳۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۳
به گفته محققان، تعداد میکروپلاستیک های موجود در ماسکهای استفاده شده بسیار بیشتر از ماسکهای نو بود. این موضوع میتواند به جذب ذرات موجود در هوا توسط ماسک مرتبط باشد. همچنین بیشترین آلودگی در بخش آزمایشگاه دیده شد که میتواند ناشی از حضور ابزار و مواد حاوی پلاستیک باشد.
کد خبر: ۱۳۴۵۶۲۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۳
مدیر روابط عمومی حفاظت محیط زیست لرستان گفت: بوی نامطبوع شهر خرمآباد به دلیل آنش سوزی کارخانه کیمیا تصمیم تجارت شرق است.
کد خبر: ۱۳۴۵۴۸۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۱
خورخوران یکی از زیباترین و بکرترین مناطق طبیعی هرمزگان است؛ تالابی پهناور در شمال جزیره قشم که به خاطر آبراههای مارپیچ، جنگلهای سرسبز حرا و سکوت رازآلودش شهرت دارد. این تالاب محل زندگی انواع پرندگان مهاجر، ماهیان و گونههای کمنظیر آبزی است و مثل یک بهشت پنهان برای دوستداران طبیعت عمل میکند.
کد خبر: ۱۳۴۵۴۷۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۱
بر اساس اعلام سامانه پایش کیفیت هوا، امروز شاخص آلودگی هوای تهران به عدد ۶۸ رسید که در محدوده «قابل قبول» یا همان «سالم برای عموم» قرار دارد.
کد خبر: ۱۳۴۵۲۴۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۰
اسماعیل کهرم گفته بود: «هر موشکی که ساخته میشود ۲ میلیون دلار هزینه دارد و اگر سلامت مردم برای مسئولان مهم باشد، با پول ۱۰ موشک میتوان مازوتها را استاندارد کرد.»
کد خبر: ۱۳۴۴۸۶۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۱۸