در مورد محیط زیست در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

 
کلیات

محیط زیست عبارت است ترکیبی از دانش‌های متفاوت در علم است که شامل مجموعه‌ای از عوامل زیستی و محیطی در قالب محیط زیست و غیر زیستی (فیزیکی، شیمیایی) است که بر زندگی یک فرد یا گونه تأثیر می‌گذارد و از آن تأثیر می‌پذیرد. امروزه این تعریف غالباً به انسان و فعالیت‌های او مرتبط می‌شود و می‌توان محیط زیست را مجموعه‌ای از عوامل طبیعی کرهٔ زمین، همچون هوا، آب، اتمسفر، صخره، گیاهان و غیره، که انسان را احاطه می‌کنند خلاصه کرد.
 
تفاوت محیط زیست و طبیعت

تفاوت محیط زیست با طبیعت در این است که تعریف طبیعت شامل مجموعه عوامل طبیعی، زیستی و غیر زیستی می‌شود که منحصراً در نظر گرفته می‌شوند، در حالی که عبارت محیط زیست با توجه به برهم‌کنش‌های میان انسان و طبیعت و از دیدگاه بشر توصیف می‌شود.
 
 
عوامل مؤثر در ایجاد محیط زیست

تنوع آب و هوایی و تنوع شرایط اقلیمی، نوع خاک، اختلاف ارتفاع و نا همواری‌ها از جمله عواملی هستند که منجر به ایجاد محیط زیست می شوند.
 

زیستگاه‌های جهان

سطح کرهٔ زمین به‌طور کلی به ۴ بخش تقسیم می‌شود که عبارت‌اند از سنگ‌کره (لیتوسفر)، آب‌کره (هیدروسفر)، هواکره (اتمسفر) و بیوسفر. بعضی از دانشمندان یخ‌کره را نیز جزء این تقسیم‌بندی می‌دانند. هر کدام این بخش‌ها شامل اکوسیستم‌هایی گوناگون هستند که به‌طور کلی محیط زیست را تشکیل می‌دهند.
 

خاک


مهم‌ترین آثار فعالیت‌های انسان بر خاک عبارت اند از: مسمومیت و فرسایش که موجب تخریب و کاهش توان زمین‌های زراعی می‌شوند. به‌طور کلی فرسایش خاک پدیده‌ای طبیعی است که به وسیلهٔ عواملی، چون باد، رواناب‌های سطحی و تغییرات دما انجام می‌گیرد. با این حال، فعالیت‌های انسان از جمله زراعت مفرط، آبیاری زمین‌های زراعی، محصولات تک‌کشتی، چریدن بیش از حد دام‌ها در مراتع، جنگل‌زدایی و بیابان‌زایی باعث از بین رفتن تعادل موجود میان روند تخریب و ایجاد خاک، و در نهایت آلودگی آن می‌شوند.

مسمومیت خاک می‌تواند در اثر افزایش نمک‌های خاک توسط ماشین‌آلات کشاورزی یا آلودگی مستقیم آن توسط افراد یا کارخانه‌ها به ایجاد شود. در این صورت خاک ناحاصلخیز و حتی سمی برای برخی گیاهان می‌شود.
 

آب

طبق سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، مهم‌ترین تأثیرات فعالیت‌های انسان بر روی آب‌ها در سه مورد خلاصه می‌شود: مصرف بیش از حد آب و از بین رفتن منابع آب و آلودگی آب‌های سطحی و زیرزمینی.

امروزه تأمین آب شیرین برای بعضی کشور‌ها یک بحران جدی محسوب می‌شود. بر اساس گزارش‌های این سازمان در سال ۲۰۰۱، در صورت عدم اقدامات مناسب، در سال ۲۰۳۰، ۳٫۹ میلیون نفر دچار این بحران خواهند شد. قابل توجه‌است که این بحران خود با روند کنونی افزایش جمعیت اوج نیز خواهد گرفت.

گرم شدن زمین نیز در از بین رفتن منابع آب به خصوص در مناطقی، چون آسیای مرکزی، آفریقای شمالی و دشت‌های بزرگ ایالات متحده نقش می‌دارد.

کیفیت آب‌ها نیز بحران دیگری است که برخی کشور‌ها در پیش رو دارند. میزان آلودگی برخی آب‌ها و روند افزایش آن در بسیاری از نقاط کرهٔ زمین بسیار نگران‌کننده می‌باشد. آب‌های سفره‌های زیرزمینی و رود‌ها و دریاچه‌ها منابع مهم تأمین آب شیرین هستند که مستقیماً در معرض آلودگی توسط فعالیت‌های انسان قرار دارند. آلودگی دریا‌ها نیز علاوه بر دخالت مستقیم انسان، تحت تأثیر آلودگی آب‌های شیرین و چرخهٔ آب می‌باشد.

علل آلودگی آب‌ها ممکن است فیزیکی یا شیمیایی باشند:
آلودگی فیزیکی همچون آلودگی گرمایی (مصرف آب برای خنک کردن دستگاه‌های صنعتی که موجب افزایش دمای آب و در نهایت از بین رفتن برخی گونه‌های گیاهی یا جانوری می‌شود) یا رادیواکتیو (در اثر حوادث هسته‌ای).
آلودگی‌های شیمیایی بسیار گوناگون می‌باشند و می‌توانند در اثر ورود مواد شیمیایی حاصل از کارخانه‌ها، کشاورزی یا فاضلاب‌های شهری به درون آب باشد. مصرف مواد شیمیایی ضد آفت در کشاورزی از علل مهم آلودگی آب‌های زیرزمینی یا سطحی است که مستقیماً موجب مرگ بسیاری از گونه‌ها می‌شود. همچنین، مصرف کود‌های نیتراتدار و فسفاتدار موجب افزایش این عناصر در آب‌ها می‌شود. در نتیجه، باکتری‌ها و جلبک‌های سطح آب که از این مواد تغذیه می‌کنند به سرعت رشد می‌کنند و زیاد می‌شوند و موجب کمبود اکسیژن محلول در آب و در نتیجه مرگ اغلب گونه‌های ساکن زیر آب می‌شوند.
آلودگی توسط فلزات سنگین، چون جیوه، آرسنیک، سرب و روی نیز که حاصل از فعالیت کارخانه‌هاست طی زنجیره‌های غذایی انباشته می‌شود و جان بسیاری از جانوران و نیز انسان را تهدید می‌کند.

آلودگی آب‌ها همچنین موجب بارش‌های اسیدی می‌گردد که برای محیط زیست سمی می‌باشند. آلودگی توسط هیدروکربن‌ها (همچون نفت)، پلی‌کلروبی‌فنیل‌ها (که سمی و سرطان‌زا هستند) و سایر مواد شیمیایی، چون انواع داروها، مواد شوینده… نیز مثال‌های دیگری از آلودگی شیمیایی آب‌ها هستند.


هوا

آلودگی هوا عبارت است از ورود مستقیم یا غیر مستقیم هر عنصری توسط انسان یا عامل طبیعی که احتمال ایجاد اثرات نامطلوب بر سلامتی انسان و محیط زیست را داشته باشد. انواع آلودگی‌های هوا عبارت‌اند از:
گاز‌های شیمیایی سمی که غالباً حاصل واکنش‌های سوختن هستند.
اوزون، که وجودش در لایه‌های پایینی هواکره تأثیرات خطرناکی بر سلامتی جانداران دارد.
گاز‌های حاصل از سوختن، چون دی‌اکسید گوگرد، اکسید‌های ازت، مونوکسید کربن، سولفید هیدروژن و بعضی گاز‌های گلخانه‌ای.
گرد و غبار و ذرات معلق در هوا
گاز‌های گلخانه‌ای همچون دی‌اکسید کربن، متان و فلوئوروکربنها.
فلزات سنگین همچون آرسنیک، سرب، روی، مس، کروم، جیوه و کادمیوم که در اثر فعالیت‌های صنعتی وارد هوا می‌شوند.
 
 
زیست بوم

زیست‌بوم‌ها به لحاظ تاریخی شبیه به مفهوم اکوسیستم‌ها هستند و از مناطق جغرافیایی، عرض جغرافایی، شرایط آب و هوایی مرتبط با محیط زیست بر روی زمین، مانند جمعیت گیاهان، حیوانات و شرایط محیط زندگی شان، اغلب به عنوان اکوسیستم نامیده می‌شوند. زیست بوم‌ها بر مبنای عوامل نظیر ساختار گیاهان (مانند درختان، درختچه‌ها و گیاهان)، انواع برگ‌ها (مانند ورق‌های عرضی و سوزنی)، فاصله گیاه (جنگل، جنگل، ساوانا) و آب و هوا تعریف می‌شوند. بر خلاف اکوژنزها، زیست بوم‌ها به واسطه ژنتیک، طبقه‌بندی یا شباهت‌های تاریخی تعریف نمی‌شوند. زیست بوم‌ها اغلب با الگو‌های خاصی از جانشینی زیست محیطی و پوشش گیاهی اوج شناخته می‌شوند.


توافق پاریس

توافق پاریس (فرانسوی: Accord de Paris)، که با نام پیمان پاریس نیز شناخته می‌شود، ذیل چارچوب پیمان‌نامه سازمان ملل در تغییر اقلیم (UNFCCC) در رابطه با کاستن از انتشار گاز‌های گلخانه‌ای، سازگاری و امور مالی است که از سال ۲۰۲۰ شروع می‌شود. متن توافق از سوی نمایندگان ۱۹۵ کشور در کنفرانس تغییر اقلیم ۲۰۱۵ سازمان ملل متحد در پاریس مذاکره و با اجماع در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۵ تصویب شد. توافق پاریس.
 
 
رشته‌های مرتبط با محیط زیست

رشته‌های مختلفی در ایران دربارهٔ محیط زیست وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان رشته‌های زمین‌شناسی-زیست‌محیطی، مهندسی منابع طبیعی-محیط زیست، مهندسی عمران-محیط زیست، مهندسی شیمی-محیط زیست، حقوق محیط زیست، آموزش محیط زیست و مهندسی بهداشت محیط را نام برد. رشته علوم محیط زیست (مهندسی منابع طبیعی-محیط زیست) شامل مباحثی نظیر بوم‌شناسی گیاه‌شناسی، جانورشناسی، زیست‌شناسی، سیستماتیک، ژئومورفولوژی، فیزیولوژی، مدیریت، حیات وحش، شیمی آلی، زمین‌شناسی مساحی، ریاضی، فیزیک، برنامه‌ریزی شهری، جغرافیا، اقتصاد، ارزیابی، آلودگی، اپیدمیولوژی، بهداشت، هواشناسی، مدیریت کشاورزی، و ژنتیک می‌باشد. به تازگی در ایران این رشته رونق پیدا کرده‌است و به دلیل حیاتی بودن این رشته افراد با سطح علمی بالا جذب این رشته می‌شوند (در سطح آزمون سراسری)، ولی در کشور ایران بهره‌وری از این رشته آنچنان که باید با توجه به شرایط اکولوژیکی خاص منطقه صورت نمی‌گیرد.
 
 
سازمان محیط زیست

سازمان حفاظت محیط زیست ایران سازمانی دولتی است که بر امور مربوط به حفظ محیط زیست ایران نظارت دارد. این سازمان وابسته به ریاست جمهوری ایران است. از مهمترین وظایف آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
تحقق اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به منظور حفاظت از محیط زیست و تضمین بهره‌مندی درست و مستمر از محیط زیست و همسو با توسعه پایدار.
پیش‌گیری و ممانعت از تخریب و آلودگی محیط زیست.
حفاظت از تنوع زیستی کشور.
 

عوامل تخریب زیست‌بوم‌ها

از اصلی‌ترین عوامل از بین رفتن و تخریب زیست‌بوم‌ها می‌توان به: سوزاندن و قطع درختان به منظور تهیه زغال و هیزم، قطع درختان برای تولید الوار و مصالح ساختمانی و صنعتی و گسترش بی‌رویه شهر‌ها و کارخانه‌ها اشاره کرد. افزایش جمعیت و تغییر سبک زندگی از زمان انقلاب صنعتی مهمترین عامل برای دست‌اندازی به طییعت و تخریب محیط زیست بوده است. کاهش کیفیت خاک در ۲۵ سال آتی می‌تواند تولید غذای جهانی را تا حدود ۱۲ درصد کاهش دهد؛ این امر ممکن است باعث رشد ۳۰ درصدی قیمت جهانی غذا شود. از بین رفتن صخره‌های مرجانی به دلیل ورود مواد شیمیایی مضر، دفع فاضلاب‌های خطرناک در دریا، افزایش دمای آب و صید بی‌رویه، تعداد ماهیگیران و قایق‌های ماهیگیری را کاهش خواهد داد. جنگل‌زدایی و تخریب جنگل‌ها بر اکوسیستم جنگل، منابع آب شیرین جنگل، کیفیت آب و معیشت مردمی که در جنگل‌ها زندگی می‌کنند، اثرات منفی می‌گذارد. افزایش آلودگی آب‌ها، دسترسی به آب شیرین را تحت تأثیر قرار داده و منجر به آلودگی منابع غذایی و تخریب اکوسیستم‌ها می‌شود و بدین ترتیب پیامد‌های نامطلوب فراوانی بر سلامت بشر دارد.

در مورد محیط زیست در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

زیستگاه های حیات وحش شده است گرچه در برخی مناطق...
زیستگاه ها حیات وحش را نشانه می گیرد طی یک... علوفه و منابع آب در زیستگاه ها علاوه بر اینکه... را نیز کاهش می دهد ادارات حفاظت محیط زیست برخی... و زیستگاه های طبیعی علاوه بر مخاطراتی که برای آن...
کد خبر: ۱۰۶۷۲۳۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۱۰


و صحیح این تهدیدات و فرصت ها شئون مختلف زیست...
پایدار و عدم بهره برداری صیانتی از محیط زیست باعث... به تغییر شرایط محیطی نیست و همه شئون زندگی از... مختلف زیست ایرانیان را آماج ضربات پیاپی و متنوع تغییر...
کد خبر: ۱۰۶۶۹۴۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۰۸


مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران گفت آتش سوزی در تالاب... میانکاله که از ظهر امروز مناطقی از این زیستگاه ارزشمند... تلاش محیطبانان و نیرو های امدادی منطقه مهار شد اما...
بر گرفت مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران گفت نیرو های... محیط بانی حاضر در منطقه بلافاصله پس از مشاهده آتش... شخصی برای سوءاستفاده در این زیستگاه طبیعی مهم انجام می... مدیر کل حفاظت محیط زیست مازندران درباره گستره آتش سوزی...
کد خبر: ۱۰۶۶۲۶۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۰۵


تهران زندگی و اندیشه خوزستانی ها از متن محیط طبیعی... به محیط طبیعی زندگی خود وابسته و علاقمندند و اکنون... در راستای پایداری محیط طبیعی است دکتر ابراهیم مقیمی استاد... تاکید بر اینکه دولت آینده بر اساس پایداری محیط طبیعی...
کد خبر: ۱۰۶۵۸۶۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۰۳


بررسی های اداره حفاظت محیط زیست استان تهران اگر که... وحش استان تهران می گوید این خزندگان به محیط زیست...
محیط زیست و سازمان دامپزشکی کشور است محمد کرمی رییس... خمینی ره پس از بررسی های لازم از سوی محیط... زیست در صورت نداشتن مجوزهای مربوطه به کشور مبدا باز... محیط زیست شهرستان ری تحویل داده نشد او ضمن بیان...
کد خبر: ۱۰۶۵۳۳۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۳۰


رییس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان مانه و سملقان خراسان... سلاح قاچاق از سوی محیطبانان دستگیر و با حکم مدعی...
ردیابی محیطبابان پیش از هر اقدامی دستگیر شدند به گفته... 10 درصد از این مساحت را مناطق زیست محیطی تشکیل... تیر مار بزمجه و لاک پشت آسیایی زیست می کنند... یوزپلنگ آسیایی در آن زیست می کنند ...
کد خبر: ۱۰۶۵۲۹۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۳۰


مدیرکل حفاظت محیط زیست استان بوشهر:
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان بوشهر گفت حضور نهنگ در...
روابط عمومی و امور رسانه اداره کل حفاظت محیط زیست...
کد خبر: ۱۰۶۵۲۳۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۲۹


مراتع کشاورزی برسد اسماعیل کهرم بوم شناس فعال محیط زیست... و مشاور اسبق سازمان محیط زیست در این باره می...
کد خبر: ۱۰۶۵۱۸۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۲۹


حمایت رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس از اقدام محیط‌زیستی «دیوار» و انتقاد از سایت‌های دیگر خرید و فروش آنلاین
توجه دوست داران و فعالان محیط زیست را به خود... جلب کرده است بسیاری از فعالان محیط زیست معتقد هستند... فشرده با فعالان سرشناس محیط زیست توانست به نقطه مطلوبی... سایت منتشر نشود « سمیه رفیعی» رئیس فراکسیون محیط زیست...
کد خبر: ۱۰۶۴۷۲۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۲۷


فرمانده یگان حفاظت محیط زیست استان تهران با بیان اینکه... حریق در مناطق چهارگانه تحت مدیریت اداره حفاظت محیط زیست...
کد خبر: ۱۰۶۴۳۱۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۲۵


دولت برنامه و اراده ای برای حل این بحران زیست... محیطی ندارد از تمامی نیروهای جهادی و نظامی می خواهم...
کد خبر: ۱۰۶۳۸۸۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۲۲


موافقت نامه سازمان حفاظت محیط زیست با اجرای طرح قطار...
حفاظت محیط زیست با اجرای طرح قطار برقی تهران -... این طرح با رعایت شروط اعلامی دفتر زیستگاه ها و... وزارت نیرو از نظر سازمان حفاظت محیط زیست بلامانع است... اجرای ضوابط زیست محیطی لازم الرعایه توسط اداره کل حفاظت...
کد خبر: ۱۰۶۳۸۶۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۲۲


مدیرکل حفاظت محیط زیست البرز گفت استفاده بی رویه از...
محیط زیست وارد می کند حکیمی با بیان اینکه پدیده... در مناطق ایران می شود مدیرکل حفاظت محیط زیست البرز...
کد خبر: ۱۰۶۳۲۷۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۲۰


در پی درگذشت محیط بان رضا قلی خسروی عیسی کلانتری... در پیامی خطاب به فرمانده یگان حفاظت محیط زیست خواستار...
جناب سرهنگ جمشید محبت خانی فرمانده محترم یگان حفاظت محیط... زیست خبر درگذشت تلخ محیط بان سرافراز رضا قلی خسروی... موجب تالم و اندوه خانواده بزرگ محیط زیست به خصوص... محیط بانان عزیز استان اصفهان شد ضمن عرض تسلیت به...
کد خبر: ۱۰۶۳۲۱۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۲۰


تالاب هورالعظیم را پرداخت کرده است اگرچه مسئولان سازمان محیط... زیست می گویند زمانبندی این اتفاق اشتباه بوده است محمدجواد... اشرفی مدیرکل محیط زیست استان خوزستان به خبرآنلاین توضیح می...
کد خبر: ۱۰۶۳۱۲۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۱۹


سازمان حفاظت محیط زیست و معاون علمی و فناوری رئیس...
آموزش و پرورش عیسی کلانتری رئیس سازمان حفاظت محیط زیست... علمی است بر پایه این گزارش رئیس سازمان حفاظت محیط... زیست عصر امروز سه شنبه با حجت الاسلام والمسلمین رئیسی... محیط زیستی از جمله چالش های کم آبی و فرسایش...
کد خبر: ۱۰۶۲۳۸۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۱۶


غرب خوزستان و احتمال بروز بحران زیست محیطی ناشی از...
اطراف تالاب مسایل زیست محیطی منابع طبیعی بهداشت مردم دارد... و ورود رسانه ها دوستداران محیط زیست و کنشگران مسایل... این خصوص محقق شود مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان در... ۲۴۹ میلیون متر مکعب در تابستان امسال مدیرکل حفاظت محیط...
کد خبر: ۱۰۶۲۳۶۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۱۶


به گزارش تابناک بر اساس آنچه سازمان حفاظت محیط زیست... همراه افراد خبره فعالان محیط زیست و اصحاب رسانه از... می شود در صورتی که از نظر مسائل زیست محیطی...
کد خبر: ۱۰۶۱۸۳۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۱۳


طبق گفته های کارشناسان محیط زیست از تنوع زیستی بکر... و گونه های جانوری آن یک فاجعه عظیم زیست محیطی...
کد خبر: ۱۰۶۱۵۲۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۱۲


مراسم یادبود مهشاد کریمی خبرنگار فقید محیط زیست ایسنا توسط... محیط زیست حضور داشتند عصر چهارشنبه دوم تیرماه واژگونی اتوبوس...
کد خبر: ۱۰۶۱۰۲۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۰۹


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv