در مورد محیط زیست در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

 
کلیات

محیط زیست عبارت است ترکیبی از دانش‌های متفاوت در علم است که شامل مجموعه‌ای از عوامل زیستی و محیطی در قالب محیط زیست و غیر زیستی (فیزیکی، شیمیایی) است که بر زندگی یک فرد یا گونه تأثیر می‌گذارد و از آن تأثیر می‌پذیرد. امروزه این تعریف غالباً به انسان و فعالیت‌های او مرتبط می‌شود و می‌توان محیط زیست را مجموعه‌ای از عوامل طبیعی کرهٔ زمین، همچون هوا، آب، اتمسفر، صخره، گیاهان و غیره، که انسان را احاطه می‌کنند خلاصه کرد.
 
تفاوت محیط زیست و طبیعت

تفاوت محیط زیست با طبیعت در این است که تعریف طبیعت شامل مجموعه عوامل طبیعی، زیستی و غیر زیستی می‌شود که منحصراً در نظر گرفته می‌شوند، در حالی که عبارت محیط زیست با توجه به برهم‌کنش‌های میان انسان و طبیعت و از دیدگاه بشر توصیف می‌شود.
 
 
عوامل مؤثر در ایجاد محیط زیست

تنوع آب و هوایی و تنوع شرایط اقلیمی، نوع خاک، اختلاف ارتفاع و نا همواری‌ها از جمله عواملی هستند که منجر به ایجاد محیط زیست می شوند.
 

زیستگاه‌های جهان

سطح کرهٔ زمین به‌طور کلی به ۴ بخش تقسیم می‌شود که عبارت‌اند از سنگ‌کره (لیتوسفر)، آب‌کره (هیدروسفر)، هواکره (اتمسفر) و بیوسفر. بعضی از دانشمندان یخ‌کره را نیز جزء این تقسیم‌بندی می‌دانند. هر کدام این بخش‌ها شامل اکوسیستم‌هایی گوناگون هستند که به‌طور کلی محیط زیست را تشکیل می‌دهند.
 

خاک


مهم‌ترین آثار فعالیت‌های انسان بر خاک عبارت اند از: مسمومیت و فرسایش که موجب تخریب و کاهش توان زمین‌های زراعی می‌شوند. به‌طور کلی فرسایش خاک پدیده‌ای طبیعی است که به وسیلهٔ عواملی، چون باد، رواناب‌های سطحی و تغییرات دما انجام می‌گیرد. با این حال، فعالیت‌های انسان از جمله زراعت مفرط، آبیاری زمین‌های زراعی، محصولات تک‌کشتی، چریدن بیش از حد دام‌ها در مراتع، جنگل‌زدایی و بیابان‌زایی باعث از بین رفتن تعادل موجود میان روند تخریب و ایجاد خاک، و در نهایت آلودگی آن می‌شوند.

مسمومیت خاک می‌تواند در اثر افزایش نمک‌های خاک توسط ماشین‌آلات کشاورزی یا آلودگی مستقیم آن توسط افراد یا کارخانه‌ها به ایجاد شود. در این صورت خاک ناحاصلخیز و حتی سمی برای برخی گیاهان می‌شود.
 

آب

طبق سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، مهم‌ترین تأثیرات فعالیت‌های انسان بر روی آب‌ها در سه مورد خلاصه می‌شود: مصرف بیش از حد آب و از بین رفتن منابع آب و آلودگی آب‌های سطحی و زیرزمینی.

امروزه تأمین آب شیرین برای بعضی کشور‌ها یک بحران جدی محسوب می‌شود. بر اساس گزارش‌های این سازمان در سال ۲۰۰۱، در صورت عدم اقدامات مناسب، در سال ۲۰۳۰، ۳٫۹ میلیون نفر دچار این بحران خواهند شد. قابل توجه‌است که این بحران خود با روند کنونی افزایش جمعیت اوج نیز خواهد گرفت.

گرم شدن زمین نیز در از بین رفتن منابع آب به خصوص در مناطقی، چون آسیای مرکزی، آفریقای شمالی و دشت‌های بزرگ ایالات متحده نقش می‌دارد.

کیفیت آب‌ها نیز بحران دیگری است که برخی کشور‌ها در پیش رو دارند. میزان آلودگی برخی آب‌ها و روند افزایش آن در بسیاری از نقاط کرهٔ زمین بسیار نگران‌کننده می‌باشد. آب‌های سفره‌های زیرزمینی و رود‌ها و دریاچه‌ها منابع مهم تأمین آب شیرین هستند که مستقیماً در معرض آلودگی توسط فعالیت‌های انسان قرار دارند. آلودگی دریا‌ها نیز علاوه بر دخالت مستقیم انسان، تحت تأثیر آلودگی آب‌های شیرین و چرخهٔ آب می‌باشد.

علل آلودگی آب‌ها ممکن است فیزیکی یا شیمیایی باشند:
آلودگی فیزیکی همچون آلودگی گرمایی (مصرف آب برای خنک کردن دستگاه‌های صنعتی که موجب افزایش دمای آب و در نهایت از بین رفتن برخی گونه‌های گیاهی یا جانوری می‌شود) یا رادیواکتیو (در اثر حوادث هسته‌ای).
آلودگی‌های شیمیایی بسیار گوناگون می‌باشند و می‌توانند در اثر ورود مواد شیمیایی حاصل از کارخانه‌ها، کشاورزی یا فاضلاب‌های شهری به درون آب باشد. مصرف مواد شیمیایی ضد آفت در کشاورزی از علل مهم آلودگی آب‌های زیرزمینی یا سطحی است که مستقیماً موجب مرگ بسیاری از گونه‌ها می‌شود. همچنین، مصرف کود‌های نیتراتدار و فسفاتدار موجب افزایش این عناصر در آب‌ها می‌شود. در نتیجه، باکتری‌ها و جلبک‌های سطح آب که از این مواد تغذیه می‌کنند به سرعت رشد می‌کنند و زیاد می‌شوند و موجب کمبود اکسیژن محلول در آب و در نتیجه مرگ اغلب گونه‌های ساکن زیر آب می‌شوند.
آلودگی توسط فلزات سنگین، چون جیوه، آرسنیک، سرب و روی نیز که حاصل از فعالیت کارخانه‌هاست طی زنجیره‌های غذایی انباشته می‌شود و جان بسیاری از جانوران و نیز انسان را تهدید می‌کند.

آلودگی آب‌ها همچنین موجب بارش‌های اسیدی می‌گردد که برای محیط زیست سمی می‌باشند. آلودگی توسط هیدروکربن‌ها (همچون نفت)، پلی‌کلروبی‌فنیل‌ها (که سمی و سرطان‌زا هستند) و سایر مواد شیمیایی، چون انواع داروها، مواد شوینده… نیز مثال‌های دیگری از آلودگی شیمیایی آب‌ها هستند.


هوا

آلودگی هوا عبارت است از ورود مستقیم یا غیر مستقیم هر عنصری توسط انسان یا عامل طبیعی که احتمال ایجاد اثرات نامطلوب بر سلامتی انسان و محیط زیست را داشته باشد. انواع آلودگی‌های هوا عبارت‌اند از:
گاز‌های شیمیایی سمی که غالباً حاصل واکنش‌های سوختن هستند.
اوزون، که وجودش در لایه‌های پایینی هواکره تأثیرات خطرناکی بر سلامتی جانداران دارد.
گاز‌های حاصل از سوختن، چون دی‌اکسید گوگرد، اکسید‌های ازت، مونوکسید کربن، سولفید هیدروژن و بعضی گاز‌های گلخانه‌ای.
گرد و غبار و ذرات معلق در هوا
گاز‌های گلخانه‌ای همچون دی‌اکسید کربن، متان و فلوئوروکربنها.
فلزات سنگین همچون آرسنیک، سرب، روی، مس، کروم، جیوه و کادمیوم که در اثر فعالیت‌های صنعتی وارد هوا می‌شوند.
 
 
زیست بوم

زیست‌بوم‌ها به لحاظ تاریخی شبیه به مفهوم اکوسیستم‌ها هستند و از مناطق جغرافیایی، عرض جغرافایی، شرایط آب و هوایی مرتبط با محیط زیست بر روی زمین، مانند جمعیت گیاهان، حیوانات و شرایط محیط زندگی شان، اغلب به عنوان اکوسیستم نامیده می‌شوند. زیست بوم‌ها بر مبنای عوامل نظیر ساختار گیاهان (مانند درختان، درختچه‌ها و گیاهان)، انواع برگ‌ها (مانند ورق‌های عرضی و سوزنی)، فاصله گیاه (جنگل، جنگل، ساوانا) و آب و هوا تعریف می‌شوند. بر خلاف اکوژنزها، زیست بوم‌ها به واسطه ژنتیک، طبقه‌بندی یا شباهت‌های تاریخی تعریف نمی‌شوند. زیست بوم‌ها اغلب با الگو‌های خاصی از جانشینی زیست محیطی و پوشش گیاهی اوج شناخته می‌شوند.


توافق پاریس

توافق پاریس (فرانسوی: Accord de Paris)، که با نام پیمان پاریس نیز شناخته می‌شود، ذیل چارچوب پیمان‌نامه سازمان ملل در تغییر اقلیم (UNFCCC) در رابطه با کاستن از انتشار گاز‌های گلخانه‌ای، سازگاری و امور مالی است که از سال ۲۰۲۰ شروع می‌شود. متن توافق از سوی نمایندگان ۱۹۵ کشور در کنفرانس تغییر اقلیم ۲۰۱۵ سازمان ملل متحد در پاریس مذاکره و با اجماع در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۵ تصویب شد. توافق پاریس.
 
 
رشته‌های مرتبط با محیط زیست

رشته‌های مختلفی در ایران دربارهٔ محیط زیست وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان رشته‌های زمین‌شناسی-زیست‌محیطی، مهندسی منابع طبیعی-محیط زیست، مهندسی عمران-محیط زیست، مهندسی شیمی-محیط زیست، حقوق محیط زیست، آموزش محیط زیست و مهندسی بهداشت محیط را نام برد. رشته علوم محیط زیست (مهندسی منابع طبیعی-محیط زیست) شامل مباحثی نظیر بوم‌شناسی گیاه‌شناسی، جانورشناسی، زیست‌شناسی، سیستماتیک، ژئومورفولوژی، فیزیولوژی، مدیریت، حیات وحش، شیمی آلی، زمین‌شناسی مساحی، ریاضی، فیزیک، برنامه‌ریزی شهری، جغرافیا، اقتصاد، ارزیابی، آلودگی، اپیدمیولوژی، بهداشت، هواشناسی، مدیریت کشاورزی، و ژنتیک می‌باشد. به تازگی در ایران این رشته رونق پیدا کرده‌است و به دلیل حیاتی بودن این رشته افراد با سطح علمی بالا جذب این رشته می‌شوند (در سطح آزمون سراسری)، ولی در کشور ایران بهره‌وری از این رشته آنچنان که باید با توجه به شرایط اکولوژیکی خاص منطقه صورت نمی‌گیرد.
 
 
سازمان محیط زیست

سازمان حفاظت محیط زیست ایران سازمانی دولتی است که بر امور مربوط به حفظ محیط زیست ایران نظارت دارد. این سازمان وابسته به ریاست جمهوری ایران است. از مهمترین وظایف آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
تحقق اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به منظور حفاظت از محیط زیست و تضمین بهره‌مندی درست و مستمر از محیط زیست و همسو با توسعه پایدار.
پیش‌گیری و ممانعت از تخریب و آلودگی محیط زیست.
حفاظت از تنوع زیستی کشور.
 

عوامل تخریب زیست‌بوم‌ها

از اصلی‌ترین عوامل از بین رفتن و تخریب زیست‌بوم‌ها می‌توان به: سوزاندن و قطع درختان به منظور تهیه زغال و هیزم، قطع درختان برای تولید الوار و مصالح ساختمانی و صنعتی و گسترش بی‌رویه شهر‌ها و کارخانه‌ها اشاره کرد. افزایش جمعیت و تغییر سبک زندگی از زمان انقلاب صنعتی مهمترین عامل برای دست‌اندازی به طییعت و تخریب محیط زیست بوده است. کاهش کیفیت خاک در ۲۵ سال آتی می‌تواند تولید غذای جهانی را تا حدود ۱۲ درصد کاهش دهد؛ این امر ممکن است باعث رشد ۳۰ درصدی قیمت جهانی غذا شود. از بین رفتن صخره‌های مرجانی به دلیل ورود مواد شیمیایی مضر، دفع فاضلاب‌های خطرناک در دریا، افزایش دمای آب و صید بی‌رویه، تعداد ماهیگیران و قایق‌های ماهیگیری را کاهش خواهد داد. جنگل‌زدایی و تخریب جنگل‌ها بر اکوسیستم جنگل، منابع آب شیرین جنگل، کیفیت آب و معیشت مردمی که در جنگل‌ها زندگی می‌کنند، اثرات منفی می‌گذارد. افزایش آلودگی آب‌ها، دسترسی به آب شیرین را تحت تأثیر قرار داده و منجر به آلودگی منابع غذایی و تخریب اکوسیستم‌ها می‌شود و بدین ترتیب پیامد‌های نامطلوب فراوانی بر سلامت بشر دارد.

در مورد محیط زیست در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

زمانی به محیطبانان تعلق می گیرد که شکار و صید... این در حالیست که اگر محیطبان متخلف را در زمان... وی تعلق نخواهد گرفت بنابراین در صورتی که محیطبان وظیفه... سازمان محیط زیست قانون حق الکشف پرداخته میشود سازمان حفاظت...
کد خبر: ۹۶۰۱۵۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۳۰


جالب درباره زیباروی هالیوود چرا حفظ محیط زیست کار زنانه...
کد خبر: ۹۵۹۹۷۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۹


می شود و آسیب های زیادی به محیط زیست وارد... می کند ۲ محیط زیست وقتی از ترامپ سؤال شده... حذف خواهد کرد وی در پاسخ گفت او بخش محیط... زیست یا به اصطلاح سازمان حفاظت از محیط زیست را...
کد خبر: ۹۵۹۸۸۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۹


زمینه نکرده اند معاون محیط زیست انسانی سازمان محیط زیست... آمار سازمان حفاظت محیط زیست از ۱۰۰ خودرویی که مجوز... سازمان محیط زیست را دارند ۴۸ مدل یورو ۴ هستند... مسعود تجریشی - معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط...
کد خبر: ۹۵۹۸۶۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۹


اخیر محیط زیست و حفاظت از آن جایگاه متفاوتی در... رای دهند استفاده گسترده از تبلیغات محیطی آن هم در... های زیست محیطی در جامعه پا گرفته و رو به... اسراف و تولید آلودگی و آسیب به محیط زیست می...
کد خبر: ۹۵۹۰۲۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۶


مدیرکل دفتر حیات وحش و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط... زیست درباره فرارتوله شیرها در آزاد راه قزوین اظهار کرد... به اداره کل محیط زیست استان قزوین ارسال شد که...
کد خبر: ۹۵۸۸۱۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۵


رئیس اداره حفاظت محیط زیست فریمان گفت این فرد متخلف... پس از یک هفته تلاش و پیگیری ماموران حفاظت محیط... زیست فریمان دستگیر شد جواد ستوده ادامه داد وی به...
کد خبر: ۹۵۸۶۸۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۴


چرایی مخالفت‌های شدید اللحن کانون شکار قزوین با لغو پروانه شکار خارجی؛
عیسی کلانتری معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط... زیست که تا همین چند روز پیش نور چشم شکارچیان...
کنار سازمان حفاظت محیط زیست و مقابل دوست داران حیات... حفاظت محیط زیست که تا همین چند روز پیش نور... و بار ها استدلال های سازمان حفاظت محیط زیست و... حفاظت محیط زیست به ۳۰ مجوزی که تا کنون صادر...
کد خبر: ۹۵۷۷۲۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۹


گشت شبانه یگان حفاظت محیط زیست پارک ملی کرخه کشف...
حفاظت محیط زیست خوزستان لاشه ۱۸۴ قطعه پرنده سار در... حفاظت محیط زیست پارک ملی کرخه در پی گزارش هایی... دستگیر شدند بر اساس مصوبه ۴۴۲ شورای عالی حفاظت محیط... زیست ضرر و زیان قابل وصول برای هر قطعه پرنده...
کد خبر: ۹۵۷۳۵۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۸


مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی گفت امسال تاکنون هیچگونه...
به زعیم دینی در استان ندارد مدیرکل حفاظت محیط زیست... محیط زیست برای صدور مجوز شکار در عرصه های طبیعی... به ظرفیت زیستی گونه ها در مناطق تحت حفاظت دارد... طریق سازمان مرکزی حفاظت محیط زیست کشور در تهران صورت...
کد خبر: ۹۵۷۱۸۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۷


اداره کل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی از دستگیری سه...
اداره کل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی آمده است "آتش... سوزی در طوعلی ارسباران توسط نیرو های یگان حفاظت محیط... زیست شهرستان و نیرو های امدادی مهار و سه نفراز...
کد خبر: ۹۵۶۸۷۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۶


فشار افکار عمومی جواب داد؛
فرمانده یگان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه طبق دستورالعمل... سازمان حفاظت محیط زیست پروانه های شکار برای حیوانات بالای...
محیط زیست منتقد شکار دستور داد صدور مجوز شکار برای... حفاظت محیط زیست صدور مجوز شکار برای اتباع خارجی متوقف... های مردمی در این خصوص با مسئولان محیط زیست و... فرماندهی یگان حفاظت محیط زیست گفت نتیجه بررسی ها و...
کد خبر: ۹۵۶۷۴۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۵


آیا باید قائل بود که هنوز شالوده سازمان حفاظت محیط... زیست و تفکرات غالب بر سیاست های آن به نوعی... برانگیز ترین موضوعات در حوزه محیط زیست است که هر... به یکی از مورد توجه ترین اخبار محیط زیستی تبدیل...
کد خبر: ۹۵۶۴۲۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۴


کد خبر: ۹۵۶۳۸۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۴


اختلال افتاد مسائل و مشکلات محیط زیست جزیره ای نیستند... گذارند و زیست انسانی را به مخاطره می اندازند اما... به خاطر اینکه تالاب ها عموماً از محل زیست شهروندانی... اکوسیستم آگاه است گاوخونی در حفظ تنوع زیستی منطقه به...
کد خبر: ۹۵۶۰۹۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۳


بدون تردید محیط زیست و پالایندگی آن یکی از ضروریات... حفظ و بق ای حی ات در زیست کره محسوب... زیان به آن می شود زیرا آلایندگی محیط زیست می...
هر چند در گذشته مقوله محیط زیست مقوله ای تجملاتی... محسوب می شد خوشبختانه امروزه امور مرتبط با محیط زیست... یط زیست شامل آلاینده های هوا آب خاک پس ماند... بدون تردید محیط زیست و پالایندگی آن یکی از ضروریات...
کد خبر: ۹۵۵۷۳۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۲


فعالان محیط زیست بر این باورند که صدور مجوز شکار... نکته جالب آنکه طبق اعلام سازمان حفاظت محیط زیست کل...
است که سازمان حفاظت محیط زیست بابت پروانه های شکاری... حوزه حیات وحش و فعالان محیط زیست قرار دارد اما... آورده است بنا بر اعلام سازمان حفاظت محیط زیست سال... محیط زیست به مکاتبات و صورتجلسه های داخلی این سازمان...
کد خبر: ۹۵۵۲۸۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۸


ظاهرا از سازمان فعلی محیط زیست کشورمان و متولیانش نباید...
پرندگان مهاجر در میانکاله سازمان حفاظت محیط زیست کشورمان به... الدین منتظمی مدیرکل دفتر مدیریت حیات وحش سازمان حفاظت محیط... زیست که وقتی درباره احتمال استفاده از طعمه های آلوده... است محیط زیست تحت هیچ شرایطی نمی تواند این مورد...
کد خبر: ۹۵۵۱۲۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۸


در پی خبر اعلام ظرفیت سازمان حفاظت محیط زیست برای... نسبت به شکارفروشی سازمان حفاظت محیط زیست معترض شد ...
در پی خبر اعلام ظرفیت سازمان حفاظت محیط زیست برای... نسبت به شکارفروشی سازمان حفاظت محیط زیست معترض شد به... دانشگاهیان و متخصصان محیط زیست به شدت مورد انتقاد قرار... گرفته واکنش نشان داده است گفتنی است سازمان حفاظت محیط...
کد خبر: ۹۵۴۷۱۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۶


های معروف علیه یک فعال محیط زیست طرز تهیه بلینی...
کد خبر: ۹۵۴۵۵۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۶


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv