نقدی بر خبر جشن شاد اخراجی‌ها در شب شهادت سفیر حسین(ع) + نقدِ نقد

حامد جوادزاده از برنامه سازان جوان و خوش ذوق رادیو جوان، نقدی بر خبر تحلیلی روز گذشته «تابناک» درباره جشن اخراجی‌ها نوشته و برای ما فرستاده‌اند که با توجه به دغدغه مشترک ما درباره ضرورت روشنگری در حوزه رسانه و تأکید بر آرمان‌های اسلامی و انقلابی به ویژه در عرصه فرهنگ و هنر، این نقد را در اختیار مخاطبان عزیز قرار می‌دهیم.

به گزارش «تابناک» متن این نقد به شرح زیر است:

دوستان ارجمندم در سایت خبری ـ تحلیلی «تابناک»

مطلب شما را در مورد جشن اخراجی‌ها به دقت خواندم. مطالبی به نظرم رسید که گویی از نگاه گزارشگر شما دور مانده است لذا برآن شدم تا آنها را نیز بنگارم و در اختیار شما و مخاطبین تان قرار دهم اما قبل از شروع، از آنجا که بنده هم به این مراسم دعوت شدم و شاهد تمام اتفاقات این مراسم بودم، دو نقد بر نقدتان را دیباچه ای بر کلام و بیانم خواهم کرد.

اول: دوستان گرانقدرم؛ در تیتر مطلبتان برگزاری جشن اخراجی‌ها را در شب شهادت حضرت مسلم بن عقیل (ع)، با کنایه ابلغ من التصریح مورد انتقاد قرار داده اید که به گمانم محلی از اعراب ندارد چرا که در هم زمانی تواریخ شمسی و قمری اختلاف است و این اختلاف، بیان قاطع را برای اظهار نظر سلب می‌نماید و نمی توان قاطع بیان کرد که جشن در شب شهادت برگزار گردیده یا شام شهادت مع الوصف اگر هم آنچه بیان داشته اید با محاسبه همزمانی روز عرفه و روز شهادت حضرت مسلم بن عقیل (ع) درست باشد باز هم ایرادی به برگزار کنندگان نیست چراکه روز شهادت سفیر وفادار حضرت اباعبدالله (علیه السلام) فقط در قلیلی از تقویم‌ها درج شده و نه در تقویمهای رسمی و از آنجا که برنامه ریزی چنین جشنی از ماهها قبل انجام می‌شود، توقع چنین حضور ذهنی کمی غیر منطقی و عجیب است و منطق آن است که برنامه ریزی بر نزدیک ترین امکان به عید جهانی قربان انجام گیرد که چنین هم شده بود.

دوم: در قسمتی از گزارش چنین آمده بود: «نکته دیگر این مراسم تقدیر از عوامل فیلم بود که با توجه به تیپ‌ها و چهره‌های مختلف این افراد ناخودآگاه مراسمات نمایش مد(فشن) برای بینندگان تداعی می‌شد.»

این قسمت از گزارش آنقدر عجیب بود که باور اینکه چنین مطلبی را در سایت معتبر تابناک می‌خوانم کمی مشکل بود ولی این نوع نگاه مرا یاد تبلیغات انتخاباتی سال 84 انداخت، آنجایی که دکتر لاریجانی در جمع بسیجیان مسجد قبا در پاسخ به پرسش یک بسیجی جوان که پرسید چرا در صداوسیما - که در آن زمان دکتر لاریجانی ریاست آنرا بر عهده داشت – چنین بازیگران زنی! حضور دارند، با خنده ی ملیحی گفت: شما به خواهر و مادرتان بگویید بیایند و بازیگر شوند، من همه اینها را اخراج می‌کنم" و در عجبم که چگونه سر و وضع بازیگر را می‌توانیم از چشم کارگردان ببینیم و آیا نویسنده گزارش توقع داشته که مسعود ده نمکی بازیگران اخراجیها را از بین دوستان بسیجی اش انتخاب کند یا همسنگران جبهه اش؟ و در پی چنین انتقاداتی پرسشی همیشگی ذهنم را پر می‌کند که آیا آنتونی کویین - بازیگر نقش حضرت حمزه در فیلم جاویدان محمد رسول الله (صلوات الله علیه)- بر اساس هنرش انتخاب شد یا قرابت تفکرش به نقش؟ و سوالاتی از این دست که بسیار است. اما دوستان گرانقدر تابناکم، به نظرم چنین انتقاداتی در خور سایت معتبر و وزینتان نیست.

اما اکنون می‌خواهم منظر نظری دیگر را بیان نمایم که شاید گزارشگر از دیدنشان غافل مانده است. نکاتی که بیانش منشاء خیر است و مغفول ماندنش حاصل کم لطفی.

دوست عزیز گزارشگرم؛ کاش در پی حضورت در این جشن، بهانه خنداندن و سرور دل خانواده شهدا را هم می‌دیدی.

کاش در پی حضورت در این جشن، تشویق خاندان شهدا را و تشویق اسرا و جانبازان را و تشویق ایثارگران را توسط همه اقشار جامعه می‌دیدی. هم آنان که قبولشان داری، هم آنان که نه. هم آنان که وجوشان برایت مایه مباهات است، هم آنان که به قول تو بازیگر فشن اند، همه برای اسیری هورا کشیدند که در برابر دوربین اجانب فریاد حجاب کشید، همه برای پدری کف زدند که جگرگوشه اش را داده بود و جگرش صدپاره بود، همه به جانبازی افتخار کردند که افتخارش جانبازی بود.

دوست گرامی‌ام؛ کاش دایره خودی‌هایمان قدری وسیع تر شود تا انسانها و هموطنان بیشتری در آن جا گیرند. اگر قصد انتقاد داری، به گمانم مسعود ده نمکی‌ها هدف نقدت نیستند، نباید به مسعود ده نمکی‌ها گفت چرا چنین کردید؟ باید به مسولینشان گفت چرا فقط ده نمکی‌ها چنین می‌توانند کرد؟ وگرنه چه اشکال دارد به بهانه ای ملت بخندند؟ چه اشکال دارد برای فیلمی که مردم دوستش دارند، جشن برگزار شود؟ چه اشکال دارد مردم شاد باشند؟ چه اشکال دارد جنگ و دفاع مقدس از زاویه ای دیگر دیده شود ولو اینکه من و تو خوشمان نیاید؟ و خیلی اشکال‌های دیگر که هم تو می‌دانی و هم من و هم آنان که باید بدانند. اینها را نگفتم که از ده نمکی‌ها دفاع صرف کرده باشم چون آنان که میشناسندم میدانند که چه رویکردی برای ده نمکی و اخراجی‌هایش در برنامه‌های رادیویی ام پیش گرفته بودم. اما انتقادم حرفه ای بود به داستان و قاب و شات و پلان و بازی، نه نوع تفکر و تیپ و قیافه که این‌ها مرا و تو را چه مربوط؟ و البته از خدمات اخراجیها به سینما هم بارها و بارها تقدیر نمودم. اما اینها را گفتم که ناخواسته حقیقتی مثله نشود و روشی منکوب نگردد و چشمه ای خشک نشود.

اجازه می‌خواهم که با بیان خاطره ای مطلبم را به پایان برسانم. در جریان انتخابات اخیر ریاست جمهوری، به عنوان خبرنگار ویژه دکتر محسن رضایی، در بسیاری از مواقع با ایشان بودم و سوالاتی از ایشان می‌پرسیدم که عمدتاً به عنوان اخبار حاشیه ای منعکس میشد. در یکی از این مصاحبه‌ها از دکتر رضایی خواستم تا آخرین فیلمی که دیده را بگوید، دکتر رضایی گفت اخراجی‌های 2 که با خانواده اش در سینما دیده بود. برایم جالب شد که بدانم نظر کسی که فرماندهی جنگ را بر عهده داشته، در مورد فیلمی که خیلی از منتقدین تخیلی و غیرواقعی می‌خوانندش چه بوده که دکتر رضایی خندید و گفت: «فیلم خوبی است و واقعیت دارد».

زیاده عرضی نیست

حامد جوادزاده


توضیح «تابناک»:

 ماهیت خبر تنظیم شده در «تابناک»، تنها درباره این جشن بوده و اساسا بحثی از نقد اخراجی‌ها در میان نبود ـ چنانچه پیش از این به نقد آن پرداخته و نقاط مثبت فراوان و نقاط ضعف اندک آن را گوشزد کرده بودیم ـ بلکه به دلیل انتظاری که از مسعود ده نمکی و حبیب‌الله کاسه ساز به عنوان دو چهره ارزشی داشتیم، برگزاری چنین مراسمی را دور از انتظار دانستیم، چرا که جهل از یک موضوع، توجیهی بر این نمی‌شود که چون در همه تقویم‌ها درج نمی‌شود، پس همه نمی‌دانند، بلکه از فردی که خود را ارزشی، به ویژه در مکتب حسین(ع) می‌داند، چنین اقدامی بعید است؛ هرچند اگر واقعا نمی‌دانستند برای همه افراد حاضر در این مراسم باید تأسف خورد که ادعای حسینی بودن دارند، ضمن اینکه به نظر ما، می‌توان مردم را خنداند و لحظات شیرینی را برای آنان فراهم کرد، ولی از موسیقی‌های تند و زننده که هیچ جایی در فرهنگ ایرانی و اسلامی ما ندارند، استفاده نکرد، به ویژه آنکه این مراسم با حضور وزیر محترم ارشاد جنبه‌ای رسمی پیدا کرده بود.

از سوی دیگر، هرچند همگان منش و نوع زندگی بازیگران را می‌دانند و از نوع سلایق و نوع پوشش‌های آنان آگاهند، اما باز هم دلیل نمی‌شود، در مکانی که داعیه نام مقدس شهدا را دارد و محتوی فیلم نیز به شهدا و جنگ (هرچند به آن نیز انتقاد وارد است) می‌پردازد، با نادیده گرفتن کوچکترین بدیهیات اسلام و مسلمانی در چنین مراسم رسمی حاضر شد و با بد حجابی و آرایش (بازیگران زن) و حرکات عجیب و غریب به ویژه آقایان بازیگر، بر «چرا»‌های این مراسم افزود.

از سوی دیگر، مثال زدن مشاهده و نظر محسن رضایی درباره دیدن اخراجی‌ها نیز، هیچ ارتباطی به نقد مطلب نداشته، چرا که اصلا مخاطب و موضوع خبر تابناک، فیلم اخراجی‌های نبوده، بلکه مراسم عوامل این فیلم بوده است؛ پس نقد شما درباره خبر تابناک و مثال آوردن رویه خود در برنامه خودتان در رادیو، باز هم ارتباط محتوایی به خبر تابناک پیدا نمی‌کند.

به هر روی، تذکر ما نه از باب تخریب، بلکه از باب تذکر و با نیت امر به معروف و نهی از منکر بود، که چیزی جز این را رسالت مقدس رسانه نمی‌دانیم.

و اما خلاصه کلام اینکه می‌توان شاد بود و خندید، اما گناه نکرد.