خارجی‏های ورزشی در ایران هر کاری می‏کنند

اخراج دو بازیکن آمریکایی یکی از تیم‏های بسکتبال به دلیل مسائل غیراخلاقی از ایران، بار دیگر یک دغدغه کهنه را تازه کرد و آن میزان نظارت بر سفر ورزشکاران خارجی تحت عناوین مختلف به ایران و فعالیت‏هایی است که در دوره اقاماتشان در تهران انجام می‏دهند؛ فعالیت‏هایی که در اغلب اوقات بخش تاریک آن توسط مسئولان ورزشی ایران به رسم مهمانوازی نادیده گرفته شده یا تلاش شده بدون رسانه‏ای شدن، رفع و رجوع پیدا کند اما همواره یک پرسش اساسی وجود داشته و اینکه این اوضاع تا چه زمان اینچنین باید ادامه داشته باشد و آیا واقعاً این نیمه تاریک به تخلفات کوچک خلاصه می‏شود؟

به گزارش خبرنگار ورزشی تابناک؛ حضور تیم‏های ملی و باشگاهی سایر کشورها در ایران از سال‏های دور، حواشی خاص خود را به همراه داشته که گستردگی حضور این تیم‏ها برای شرکت در مسابقات جهانی یا قاره‏ای و یا رویدادهای دوستانه و تدارکاتی که به میزبانی کشورمان برگزار می‏شده، بر این حواشی افزوده است، به دلیل آنکه کنترل اعضاء این تیم‏ها را برای میزان دشوارتر ساخته است. با این حال از این دشوارتر نیز شرایطی وجود دارد و آن نظارت بر رفتار خارجی‏هایی است که تحت عنوان مربی و ورزشکار برای حضور در لیگ‏های حرفه‏ای فوتبال، بسکتبال، والیبال و کشتی مدت زمانی از سال را در ایران می‏گذرانند.

این معضلات اگرچه تنها در نگاه اول یادآور همان بی‏اخلاقی‏هایی است که اخیراً منجر به اخراج دو بازیکن بسکتبال شده اما نگاهی عمیق‏تر به حداقل یک دهه حضور این ورزشکاران و مربیان در ایران، موارد متعددی را نشان می‏دهد که هیچ‏گاه در یک طبقه‏بندی مشخص مورد بررسی و برنامه‏ریزی برای رسیدگی قرار نگرفته است. مشکلاتی که می‏تواند حتی شرایط کشور را نیز تحت‏الشعاع خود قرار دهد اما امان از عدم وجود تدبیری برای سامان بخشیدن به این اوضاع.


خارجی مثل مهاجر افغانی
ساده‏ترین مشکلی که دوسویه بوده و به همان میزان که خارجی‏ها را اسیر خود می‏سازد، در بلند مدت برای مسئولان ایران نیز دردسرساز می‏شود، بحث اقامت این چهره‏های ورزشی است که عموماً مسئولان فدراسیون‏ها یا باشگاه‏ها زمینه‏اش را فراهم می‏سازند اما گاهی نیز فراموش می‏کنند که اقامت مربی یا بازیکنانشان را تمدید نمایند و اینچنین است که روزانه جریمه می‏شوند و همان برخوردی با باشگاه و بازیکن می‏شود که با مهاجرین افغانی صورت می‏پذیرد و به واسطه حضور مربی پس از پایان دوره مجوزش، به شکل روزانه جریمه می‏شود. این نوع برخورد از آنجا شکل می‏گیرد که هنوز مکانیزم خاصی برای اقامت و تمدید اقامت ورزشی‏های سایر کشورها در ایران در نظر گرفته نشده است.

تعیین محدوده جغرافیایی فعالیت برای مربیان و بازیکنان و صدور مجوز فعالیت در ایران بر مبنای قرارداد ایشان با فدراسیون‏ها و باشگاه‏های داخلی در عوض صدور ویزا و مجوزهای مدت‏دار اقامت و فعالیت، جزو مواردی است که می‏تواند به شکل قابل توجهی از این ناهماهنگی‏ها بکاهد. بدون شک این طرز برخورد نه در شان بازیکنان و مربیانی است که میهمان ایران هستند و نه در شان مسئولانی است که قرار است برای مدتی میزبان این گروه باشند و از خدمات فنی ایشان در داخل میدان یا کناره‏های زمین مسابقه بهره ببرند.


جایی برای شرب خمر
بخش قابل توجهی از بازیکنان و عمده مربیانی که برای مسابقه به ایران سفر می‏کنند، پیرو دین مسیحیت هستند و بر این اساس انتظار دارند در ایران نیز یک تفریح خوراکی‏شان را داشته باشند! مشروبات الکلی نوشیدنی است که خارجی‏ها به خصوص در سطح باشگاه‏ها طلب می‏کنند و کم شنیده نشده که در سال‏های اخیر یک مدیر برای تامین مشروب مربی‏اش به چه کارها که دست نزده است و در عین حال که خود میان مدیران با وجدان و مومن بوده اما سراغ ساقی را گرفته تا مربی‏اش بهانه‏ای نداشته باشد.

اگرچه در قراردادهایی که با بازیکنان و مربیان منعقد می‏شود همواره التزام به قوانین جمهوری اسلامی ایران به عنوان بندی ضروری ذکر می‏شود اما واقعیت آن است که اتفاقات اینچنینی نیز کم به وقوع نمی‏پیوندد و حتی وقتی مربیان و بازیکنان از مدیران باشگاه یا فدراسیون متبوعشان ناامید می‏شوند، به مدیربرنامه‏هایشان پناه می‏برند که آنها نیز عادت ندارند کسی را بی‏پناه بگذارند و جایی برای شرب خمرشان مهیا می‏کنند.

در این بین کمتر موردی از مشاهده مستی بیش از حد مربیان و بازیکنان در معابر و محیط‏های عمومی مشاهده شده و معمولاً این رفتارها در منازل ایشان و یا محافل خصوصی از جمله میهمانی‏هایی انجام می‏شود که برخی اوقات تصاویر یا فیلم‏هایی از آن به بیرون درز می‏کند یا به نهادهای نظارتی می‏رسد و عمدتاً نیز برای مرتکبین اتفاق خاصی نمی‏افتد، مگر آنکه موضوع به شکل بدی رسانه‏ای شده باشد.


فرصتی برای روابط نامشروع
بخش قابل توجهی از این عده را که بازیکنان و عمدتاً نیز بازیکنان فوتبال تشکیل می‏دهند، مجرد به ایران سفر می‏کنند و اندکی از ایشان با همسرشان راهی کشورمان می‏شوند و اینچنین است که این عده در یک دوره میان مدت یا بلندمدت نیازمند مسائلی می‏شوند که فراهم کردنش به سادگی یک شیشه مشروب نیست اما برای اطرافیان این مربیان یا بازیکنان کار دشواری نیز تلقی نمی‏شود و با یک صد دلاری می‏توان رفع و رجوعش کرد و این اتفاق تلخی است که متاسفانه به شغل معدودی از اشخاص نیز تبدیل گشته است.

فراهم سازی فرصتی برای روابط نامشروع خارجی‏ها در ورزش ایران، مسئله‏ای است که از گذشته‏های دور وجود داشته و مربوط به دیروز و امروز نیست اما همگان هراس دارند، آن را بشکافند و تبعاتی که این مسئله به همراه داشته و اخراج این دو آمریکایی نیز می‏تواند از آن دست باشد را برشمرند.

"ماله‏کشی" لفظی است که همواره شیوه برخی مسئولان در مواجهه با این معضل و هنگام علنی شدنش، قابل بکارگیری است و هیچ‏گاه برخورد ریشه‎‏ای با این معضل به عمل نیامده است اما قطعاً اگر همچون شرب خمر در پی برخورد با اشخاصی که حول و حوش خارجی‏‏ها دست به فراهم کردن این مسائل می‏زنند، نبود، زمانی نامعلوم اتفاقی خواهد افتاد که همه نادیده گرفتن‏ها را مقابل چشمانمان رژه خواهد راند.


کلاهی که می‏گذارند و می‏روند
کلاهبرداری و یا عدم عمل به قرارداد بدون پرداخت ضرر و زیان به کرات توسط ورزشکاران و مربیان خارجی اتفاق افتاده و در بسیاری از اوقات، نقص قرارداد باعث شده دست باشگاه‏ها و فدراسیون‏ها به جایی بند نباشد و خارجی‏ها که فعلاً در ایران هر کاری بخواهند می‏کنند، به ریش مدیرانی که توان عقد یک قرارداد استاندارد را ندارند، می‏خندند و اینچنین سالیانه صدهاهزار دلار از کف ورزش ایران می‏رود.

البته این بخشی از این کلاهبرداری است که مربیان و بازیکنان خارجی هوشیاری در عقد قرارداد و یا عناوین اینچنینی بر آن می‏گذارند و به واقع این کلاهبرداری بعد دیگری نیز دارد که در موارد معدودی به وقوع پیوسته است. خرید برخی کالاهای گرانقیمت همچون طلا و جواهرات با پیش‏پرداخت و عدم پرداخت مابقی رقم کالای گرانقمیت به واسطه سفر وطن و یا دریافت ارقامی تحت عنوان قرض و وام و عدم بازپرداخت این ارقام در مدت حضور در ایران برخی از اتفاقاتی که از سوی همین خارجی‏ها به وقوع پیوسته اما نسبت به موارد اخلاقی به مراتب اندک بوده است.


آنچه بیناترین چشم‏ها هم نمی‏بیند
چه کسی در پی آن است که ببیند بازیکن خارجی تیم لیگ برتری با چه کسی به میهمانی می‏رود یا چه کسی را به منزلش دعوت می‏کند یا با چه کسانی در ایران در تماس است؟ آیا نظارت جدی بر تعاملات و رفت و آمدهای چند صد نفر خارجی که در ورزش ایران تحت عنوان مربی و بازیکن فعالیت دارند، وجود دارد؟ پاسخ منفی است. آیا این اشخاص می‏توانند در نقش یک جاسوس ظاهر شوند؟ پاسخ مثبت است. اگرچه تعمیم نگاه امنیتی در این حوزه مطلوب نیست اما توسعه نظارت بر این اشخاص نه صرفاً برای جلوگیری از معضلات اخلاقی، بلکه برای مقابله با مشکلات اینچنینی یک ضرورت است که متولیان امر تا حدود زیادی از آن غافل شده‏اند.

در حال حاضر یکی از اقشار خارجی‏ای که کمترین پوشش نظارتی با نگاه امنیتی نسبت به آنها وجود دارد و اتفاقاً با بسیاری از مسئولان کشورمان -در صورت حضور در تیم‏های ملی یا باشگاهی صاحب نام- در مراسمات مختلف ارتباط برقرار می‏کنند، همین مربیان هستند و این یعنی فرستادن جاسوس به ایران تحت عنوان مربی و بازیکن، یعنی یک فرصت ویژه برای کسب اطلاعات بدون آنکه نهادهای نظارتی با سوءظن و تحت عنوان سوژه با بازیکن یا مربی برخورد داشته باشند. این همان معضلی است که حتی بیناترین چشم‏ها هم در این سال‏ها به خوبی ندیده و هنوز نمی‏بیند. بدین لحاظ انتظار می‏رود علاوه بر مسائل مالی و اخلاقی، معضلات امنیتی نیز مورد توجه قرار گیرد و گستره نظارت بر این بخش توسعه پیدا کند تا کشور روزی از همین نقطه ضربه نخورد.