خارجي‌هاي دردسرساز فوتبال ايران

خارجي‌هاي شاغل در ليگ برتر فوتبال در فصلي كه به روزهاي حساس آن نزديك و نزديك‌تر مي‌شويم پر سروصداتر از قبل هستند. اين جنجال آنها به خاطر كيفيتي كه ارائه مي‌دهند، نيست، بلكه بيشتر براي مشكلاتي است كه براي باشگاه‌ها ايجاد كرده‌اند. عجب آن‌كه در بسياري از موارد نسبت به سطح بازي اين فوتباليست‌ها اعتراض‌هاي زيادي را شاهد هستيم. بيشتر كارشناسان بر اين باورند كه بندرت بازيكني با قابليت‌هاي بالا در تيم‌هاي ليگ برتري حضور دارد و تعداد لژيونرهاي باكيفيت در ليگ ايران شايد از جمع انگشتان يك دست هم فراتر نرود!

به نوشته جام جم؛ با وجود اين بيشتر تيم‌‌ها در استفاده از چنين بازيكنان معمولي پافشاري به خرج داده‌اند تا فرصت براي استعدادهاي جوان كشورمان كمتر از قبل شود. وقتي به تاثيرگذاري و خروجي اين فوتباليست‌هاي چندمليتي در ليگ برتر رجوع مي‌كنيم در عمل به كمترين نقاط مثبت دسترسي ‌پيدا خواهيم كرد و اين در شرايطي است كه حضور بازيكنان درجه چندم خارجي در تيم‌ها به يك عادت يا شايد چشم و همچشمي بدل شده است كه تنها ارز را از كشور خارج مي‌كند و فرصت شغلي را از استعدادهاي داخلي مي‌گيرد.

در اين‌كه عالم حرفه‌اي مرزهاي جغرافيايي را براي به كارگيري بازيكنان نمي‌شناسد و رسيدن به پيشرفت را در گروي استفاده از دانش روز و بازيكنان برجسته مي‌بيند ترديدي نيست، اما مشكل باشگاه‌هاي ما اين است كه به خريد خارجي‌هايي روي آورده‌اند كه در عمل بازدهي به مراتب پايين‌تر از نفرات داخلي دارند و اين رويه نمي‌تواند فوتبال ما را به سرمنزل مقصود برساند.

نكته جالب‌تر اين‌كه به لحاظ فرهنگي و رفتارهاي حرفه‌اي هم شاهد مشكلات بسياري از سوي بيشتر اين بازيكنان هستيم تا در اين زمينه هم واردات خوبي در فوتبال نداشته باشيم. آيا مسوولان باشگاه‌ها كه عمدتا با بودجه‌هاي دولتي به مديران هزينه بدل شده‌اند به اين موضوع فكر كرده‌اند كه واقعا چنين خريدهايي تاثيري بر آينده فوتبال ايران دارد؟


كاهش اوليه
ابتداي اين فصل البته تعداد خارجي‌هاي ليگ برتر در قياس با گذشته رو به كاهش مي‌نمود، اما در كوران بازي‌ها بر تعداد آنها افزوده شد و تيم‌هايي مثل استيل‌آذين و صباي قم هم از داشتن چنين بازيكناني بي‌نصيب نماندند.

سال گذشته نام 46 بازيكن خارجي در فهرست تيم‌هاي ليگ برتري قرار گرفت كه چندين بازيكن از اين فهرست حتي مجالي براي حضور در ميدان نيافتند و نيمكت‌نشيناني محض به حساب مي‌آمدند، اما ابتداي اين فصل سازمان ليگ برتر از ثبت قرارداد 37 بازيكن خارجي خبر داده بود كه چندين بازيكن به اين تعداد افزوده شده‌اند. جستجوها ميان تمام تيم‌هاي حاضر در ليگ برتر، ما را حتي به يك بازيكن اسم و رسم‌دار وصل نمي‌كند و بظاهر خوب‌ها هم آنهايي هستند كه در فصل قبل درخشيدند. جان واريو، عماد رضا، ادينيو و يكي دو بازيكن ديگر مثل پتروويچ در فصل جاري جزو بهترين خارجي‌هاي ليگ محسوب مي‌شوند.

ايگور كاسترو كه فصل قبل براي ذوب‌آهن فوق‌العاده ظاهر شده يا اشپيتيم آرفي كه گل‌هاي بسياري براي پيام به ثمر رسانده بود و به پرسپوليس آمد نيز به مهاجماني معمولي و حتي نيمكت‌نشين بدل شده‌اند. هوار ملامحمد عراقي كه فصل گذشته با پيراهن تيم آنور توزيس فاماگوستاي قبرس در ليگ قهرمانان اروپا بازي كرده بود نيز در بيشتر فصل درگير مسائل حاشيه‌اي بوده، در حالي كه پرسپوليس 600 هزار دلار براي يك فصل اين بازيكن هزينه كرده است.

بدتر از همه افشاگري حبيب كاشاني در خصوص رقم قرارداد 2 بازيكن متوسط برزيلي (وسلي و تياگو)‌ است كه ابتداي فصل به پرسپوليس پيوستند اين باشگاه براي هر كدام از آنها 800 هزار دلار هزينه كرد كه در اين ميان قرارداد وسلي فسخ شد؛ اما هنوز هم مشخص نيست كه چگونه پرسپوليس با بودجه سازمان تربيت‌بدني براي بازيكناني كاملا متوسط چنين هزينه گزافي پرداخت كرده است!

نكته جالب اين كه در بسياري از تيم‌هاي ليگ برتري، بازيكنان خارجي زيادي روي نيمكت به چشم مي‌آيند و اين باعث انتقاد كارشناسان و مسوولان شده است. مجيد جلالي، سرمربي تيم فولاد خوزستان معتقد است حضور بازيكنان خارجي ليگ را جذاب مي‌كند، اما به شرطي كه بازيكنان باكيفيتي خريداري بشوند. وي‌ مي‌گويد: تنها چند نفر از جمع خارجي‌ها سطح قابل‌قبولي دارند و بقيه در حد و اندازه‌هاي ليگ برتر نيستند و اين مساله به ليگ ما ضربه مي‌زند.


آمارهاي تاسف‌آور
آماري كه سازمان ليگ برتر فوتبال از عملكرد فصل قبل خارجي‌ها منتشر كرده خود گواه همه‌چيز است. براساس اعلام سازمان ليگ در فصل گذشته 46 بازيكن به طور رسمي قراردادشان را ثبت كردند كه از ميان آنها 23 بازيكن در مجموع زير 1000 دقيقه در كل فصل به ميدان رفتند و 6 بازيكن هم حتي يك بازي نيز انجام ندادند. اوضاع در ليگ نهم هم‌چندان فرق نكرده است.
جلال چراغ‌پور: هجوم بازيكنان خارجي متوسط، نه‌تنها بار مثبتي براي فوتبال ايران به دنبال ندارد، بلكه فضا را از بازيكنان جوان ايراني مي‌گيرد

در اكثر تيم‌ها بازيكنان خارجي زيادي به چشم مي‌آيند كه فرصت كمي براي حضور در ميدان پيدا كرده‌اند. آرماندو سا (سپاهان)‌،‌ مسلم مبارك و صالح سدير (راه‌آهن)‌،‌ پائولو زالدرون و جيوواني (مس كرمان)‌،‌ جاباموجيري و عبدالوهاب ابوالهيل (فولاد)‌، عرفان اولروم،‌ آلوترائوره و جاسم كرار (تراكتورسازي)‌، آندره برنارتر (ذوب آهن)‌،‌ شهباز ارگينوف (پاس همدان)‌،‌ رينالدو (استقلال)‌ و... ازجمله بازيكناني هستند كه در اين فصل خيلي كم فرصت بازي پيدا كرده‌اند يا به ميدان نرفته‌اند.

حتي هوار ملامحمد عراقي، بازيكن پر سروصداي پرسپوليس يا ابراهيم توره، مهاجم سنگالي سپاهان نيز به دلايل گوناگون بسياري از بازي‌هاي فصل را از دست دادند. اين در حالي است كه آنها با دريافت پول‌هاي كلان به پرسپوليس و سپاهان پيوسته‌اند.

عزيز محمدي، رئيس سازمان ليگ برتر با انتقاد از جذب چنين بازيكناني مي‌گويد: اگر باشگاه‌ها نمي‌خواهند از اين بازيكنان استفاده كنند،‌ پس چرا آنها را به خدمت مي‌گيرند؟ هدف از جذب بازيكن خارجي رشد و توسعه فوتبال ما است نه اين كه بازيكني بياوريم، هزينه كنيم و هيچ استفاده‌اي نبريم. باشگاه‌ها بايد در اين زمينه دقت عمل بيشتري به خرج دهند. جلال چراغپور، ديگر كارشناسي است كه همواره نسبت به اين قضيه نگاهي منتقدانه داشته است.

وي علت اصلي رويكرد باشگاه‌ها به چنين بازيكناني را توقف چرخه توليد ميان باشگاه‌هاي سازنده و قيمت نسبتا پايين بسياري از بازيكنان درجه دوم خارجي عنوان مي‌كند كه بهترين راه را پيش روي مديران باشگاه‌ها قرار داده‌اند. چراغپور تاكيد مي‌كند هجوم اين بازيكنان متوسط نه‌تنها بارمثبتي براي فوتبال ايران به دنبال ندارد، بلكه فضا را از بازيكنان جوان ايراني هم مي‌گيرد.


رفتارهاي غيرحرفه‌اي
نكته ديگري كه درخصوص بازيكنان خارجي شاغل در ليگ برتر فوتبال ايران مي‌توان به آن اشاره داشت و در اين فصل نمود بيشتري پيدا كرده نوع رفتار اين بازيكنان با باشگاه‌هايشان است كه مسائل حاشيه‌اي بسياري را به وجود آورده است. در واقع بسياري از اين بازيكنان به لحاظ رفتارهاي حرفه‌اي نيز كارنامه خوبي بر جاي نگذاشته‌اند و معلوم نيست در چه زمينه‌اي قرار است به پيشرفت فوتبال كشورمان كمك كنند.

بازيكنان عراقي در اين بخش نسبت به ديگران اوضاع بدتري دارند. بيشتر اين بازيكنان با بي‌انضباطي‌هايشان بخصوص هنگام مرخصي مشكلات حاشيه‌اي بسياري به وجود آورده‌اند. آفريقايي‌ها و بتازگي برزيلي‌ها نيز چنين راهي را پيشه كرده‌اند، اما آيا در فوتبال روز دنيا، چنين رفتارهايي از سوي بازيكنان سر مي‌زند؟

پاسخ مسلما منفي است، چرا كه همه چيز طبق قرارداد و احترام متقابل پيش مي‌رود، اما در فوتبال ما چنين نيست. هوشنگ نصيرزاده كارشناس حقوقي فوتبال اين موضوع را به ناآشنا بودن مديران باشگاه‌ها به قراردادهاي حرفه‌اي ربط مي‌دهد و مي‌گويد: ناوارد بودن مديران باشگاه‌ها در تنظيم قراردادهاي بين‌المللي يكي از اصلي‌ترين علل در بروز اين رفتارهاي غيرحرفه‌اي است.

مديران باشگاه‌ها در زمان عقد قرارداد با بازيكنان هيجاني عمل مي‌كنند و كمتر به آنچه در مفاد قرارداد ذكر مي‌شود، توجه دارند. شهراد ناظمي كه در زمينه نقل و انتقال بازيكنان فعال است و جزو مدير برنامه‌هاي رسمي فيفا به حساب مي‌آيد در اين باره توضيح مي‌دهد: مشكل اين است كه باشگاه‌هاي ايراني از كانال‌هاي تخصصي اقدام نمي‌كنند و بدترين زمان را براي خريد انتخاب مي‌كنند.

در واقع زماني سراغ بازيكن و مربي خارجي مي‌روند كه نفرات خوب بيكار نمانده‌اند و مجبورند افراد باقيمانده را با پول‌هاي زيادي به خدمت بگيرند. ناظمي مي‌افزايد: اگر مديران باشگاه‌ها اصولي عمل كنند و قراردادي مثل هوار ملامحمد داشته باشند اين بازيكن مجبور است به خاطر آينده شغلي‌اش تسليم باشگاه و قوانين باشد.

متاسفانه ما قراردادهاي محكمي نداريم و چنين رفتارهايي را شاهد هستيم. مشكلات باشگاه‌هاي ايراني با بازيكنان خارجي موضوع تازه‌اي نيست، ولي مشكل اصلي به سطح كيفي اين بازيكنان برمي‌گردد كه بخصوص در بازي‌هاي ليگ قهرمانان آسيا شاهد تفاوت‌هاي آنها با خارجي‌هاي تيم‌هاي منطقه بوده‌ايم.