راه نجات اقتصاد ايران چیست؟
دكتر رضا صداقت
کد خبر: ۷۳۶۱۲
| | 11324 بازدید
راه نجات اقتصاد ايران: توجه همزمان به افزايش بهره وري و صرفه جوئي در مصارف غير ضروري
در اقتصاد قيمت و توليد تعادلي از محل برخورد عرضه و تقاضا بوجود مي آيد. در كوتاه مدت وضعيت تعادلي بوجود امده بهترين شرايط را نشان مي دهد. با افزايش جمعيت به طور طبيعي نياز به تقاضاي اضافي پيدا مي شود و در اقتصاد هائي كه در حال رشد هستند نيز هم دولت و هم بخش خصوصي براي انجام وظائف محول شده هزينه فزاينده دارند و تقاضاي كل افزايش مي يابد كه اين به خودي خود پديده اي نامطلوب نيست و مقدمه اي براي رشد بيشتر اقتصاد است.
مشكل از انجا پيدا مي شود كه توليد نتواند متناسب با تقاضا رشد يابد كه در اين صورت منجر به افزايش قيمت و اصطلاحا تورم ميشود كه پديده اي نامطلوب است و در صورت عدم چاره انديشي مانعي جدي براي رشد اقتصادي شده و شكاف طبقاتي را نيز بيشتر مي كند. اين وضعيت در اقتصاد ايران طي سالهاي گذشته وجود داشته و متاسفانه در حال تشديد است كه بعضا از آن بعنوان ركود تورمي ياد مي كنند كه اين پديده اي بسيار خطر ناك و نامطلوب است.
نامطلوب از اين جهت كه معمولا هر سياستي كه براي كاهش تورم اتخاذ گردد سبب تشديد ركود مي شود و برعكس. اين است كه براي شكستن اين حالت خطرناك بايستي به طور همزمان سياستي را در پيش گرفت كه ضمن كاهش تورم مانعي براي رشد اقتصادي ايجاد نسازد و اين نمي تواند جز توجه همزمان به بهره وري اقتصادي و صرفه جوئي در مصرف باشد.
توجه به سياستهائي كه بتواند بهره وري توليد را افزايش دهد هم توليد را بالا مي برد و هم تورم را كاهش مي دهد و توجه به سياستهائي كه بتواند صرفه جوئي در مصرف كل جامعه بوجود آورد نيز به كاهش تورم مي انجامد و البته در مواردي احيانا ممكن است اثرات منفي بر توليد داشته باشد. از جمله مهمترين مواردي كه مي تواند عرضه كل را بيشتر نمايد توجه بنيادي به مقوله علم و پژوهش و سرمايه هاي انساني جامعه است. به گونه اي كه اولا امكانات لازم براي توليد علم در جامعه فراهم شود و از علوم جديد به طور جدي در توليد استفاده گردد.
سرانه پائين پژوهش در كشور در مقايسه با بسياري از كشور هاي جهان نشان دهنده عقب ماندگي اساسي در توليد علم بر مبناي تحقيق است كه نشانه آن بهره وري پائين در اغلب بخش هاي اقتصادي و خصوصا بخش كشاورزي در حال حاضر است. در همين راستا توجه به نهادينه شدن فرهنگ كار و تلاش خصوصا در بين نسل جوان جامعه و دوري از تنبلي و انزوا نيز بسيار مهم است.
افراد جامعه بايستي خود را مجهز به علم مبتني بر تحقيق نمايند و انرژي خود را براي بكارگيري علم بگذارند و سختي هاي اين راه را بر خود بپذيرند. البته نقش مسئولين جامعه در اين زمينه بسيار مهم و حياتي است تا زمينه شادابي و تحرك را در مردم و خصوصا جوانان فراهم نمايند.
براي كاهش تقاضا نيز توجه به رعايت اصل صرفه جوئي در موارد غير ضرور و خصوصا دوري از اشرافي گري مردمي و دولتي بسيار مهم است. خصوصا در شرايط موجود اقتصاد كشور ما راهي جز بازنگري اساسي در سياستهاي مصرف گرايانه و خصوصا اتخاذ سياستهاي مبتني بر كاهش مصرف كالاهاي مصرفي خارجي وجود ندارد.
متاسفانه در كشور ما بخش عمده اي از درآمد هاي نفتي در سالهاي اخير صرف واردات كالاهاي خارجي مصرفي شده كه ضمن تحميل هزينه هاي زياد به كشور بازار فروش كالاهاي توليد داخل را هم تضعيف نموده است. واردات بايستي بيشتر مربوط به كالاهاي سرمايه اي و واسطه اي باشد تا بتواند در ميان مدت به توليد كالاي جديد در داخل منتج گردد و اقتصاد كشور را با رشد روبرو سازد.
* دكتر رضا صداقت ـ محقق اقتصادي و استاد دانشگاه
در اقتصاد قيمت و توليد تعادلي از محل برخورد عرضه و تقاضا بوجود مي آيد. در كوتاه مدت وضعيت تعادلي بوجود امده بهترين شرايط را نشان مي دهد. با افزايش جمعيت به طور طبيعي نياز به تقاضاي اضافي پيدا مي شود و در اقتصاد هائي كه در حال رشد هستند نيز هم دولت و هم بخش خصوصي براي انجام وظائف محول شده هزينه فزاينده دارند و تقاضاي كل افزايش مي يابد كه اين به خودي خود پديده اي نامطلوب نيست و مقدمه اي براي رشد بيشتر اقتصاد است.
مشكل از انجا پيدا مي شود كه توليد نتواند متناسب با تقاضا رشد يابد كه در اين صورت منجر به افزايش قيمت و اصطلاحا تورم ميشود كه پديده اي نامطلوب است و در صورت عدم چاره انديشي مانعي جدي براي رشد اقتصادي شده و شكاف طبقاتي را نيز بيشتر مي كند. اين وضعيت در اقتصاد ايران طي سالهاي گذشته وجود داشته و متاسفانه در حال تشديد است كه بعضا از آن بعنوان ركود تورمي ياد مي كنند كه اين پديده اي بسيار خطر ناك و نامطلوب است.
نامطلوب از اين جهت كه معمولا هر سياستي كه براي كاهش تورم اتخاذ گردد سبب تشديد ركود مي شود و برعكس. اين است كه براي شكستن اين حالت خطرناك بايستي به طور همزمان سياستي را در پيش گرفت كه ضمن كاهش تورم مانعي براي رشد اقتصادي ايجاد نسازد و اين نمي تواند جز توجه همزمان به بهره وري اقتصادي و صرفه جوئي در مصرف باشد.
توجه به سياستهائي كه بتواند بهره وري توليد را افزايش دهد هم توليد را بالا مي برد و هم تورم را كاهش مي دهد و توجه به سياستهائي كه بتواند صرفه جوئي در مصرف كل جامعه بوجود آورد نيز به كاهش تورم مي انجامد و البته در مواردي احيانا ممكن است اثرات منفي بر توليد داشته باشد. از جمله مهمترين مواردي كه مي تواند عرضه كل را بيشتر نمايد توجه بنيادي به مقوله علم و پژوهش و سرمايه هاي انساني جامعه است. به گونه اي كه اولا امكانات لازم براي توليد علم در جامعه فراهم شود و از علوم جديد به طور جدي در توليد استفاده گردد.
سرانه پائين پژوهش در كشور در مقايسه با بسياري از كشور هاي جهان نشان دهنده عقب ماندگي اساسي در توليد علم بر مبناي تحقيق است كه نشانه آن بهره وري پائين در اغلب بخش هاي اقتصادي و خصوصا بخش كشاورزي در حال حاضر است. در همين راستا توجه به نهادينه شدن فرهنگ كار و تلاش خصوصا در بين نسل جوان جامعه و دوري از تنبلي و انزوا نيز بسيار مهم است.
افراد جامعه بايستي خود را مجهز به علم مبتني بر تحقيق نمايند و انرژي خود را براي بكارگيري علم بگذارند و سختي هاي اين راه را بر خود بپذيرند. البته نقش مسئولين جامعه در اين زمينه بسيار مهم و حياتي است تا زمينه شادابي و تحرك را در مردم و خصوصا جوانان فراهم نمايند.
براي كاهش تقاضا نيز توجه به رعايت اصل صرفه جوئي در موارد غير ضرور و خصوصا دوري از اشرافي گري مردمي و دولتي بسيار مهم است. خصوصا در شرايط موجود اقتصاد كشور ما راهي جز بازنگري اساسي در سياستهاي مصرف گرايانه و خصوصا اتخاذ سياستهاي مبتني بر كاهش مصرف كالاهاي مصرفي خارجي وجود ندارد.
متاسفانه در كشور ما بخش عمده اي از درآمد هاي نفتي در سالهاي اخير صرف واردات كالاهاي خارجي مصرفي شده كه ضمن تحميل هزينه هاي زياد به كشور بازار فروش كالاهاي توليد داخل را هم تضعيف نموده است. واردات بايستي بيشتر مربوط به كالاهاي سرمايه اي و واسطه اي باشد تا بتواند در ميان مدت به توليد كالاي جديد در داخل منتج گردد و اقتصاد كشور را با رشد روبرو سازد.
* دكتر رضا صداقت ـ محقق اقتصادي و استاد دانشگاه
گزارش خطا
غیر قابل انتشار: ۰
در انتظار بررسی: ۱
انتشار یافته: ۰
احسنت باین مختصر ومفید گوئی شما که مسئلان دولتی بیش از چهارسالست که متوجه آن نمیشوند وبرعکس عمل کرده ومنابع بی نظیر کشور را بباد داده ومیدهند . جناب آقای دکتر صداقت .مطلبی که در مقاله آورده اید بیشتر رویکردی سطحی به اقتصاد داخلی است. درست است که اقتصاد یک عتم است،اما باید توجه داشت که این معضلی که در اقتصاد ایران مشاهده میشود بیشتر بخاطر نگاه سیاسی به مقولات اقتصادی است .لذا کشوری موفق خواهد بود که متخصصان علمی در اجرا کار خود را بکنند وسیاست مداران وظیفه دارند عواقب ناشی از اجرای آنها را با دیگر عوامل اجتماعی تعدیل نمایند. آقای دکتر صداقت با سلام ، من هیچ راه حل کاربردی در پیشنهاد شما ندیدم.چطور در همه کشورهای شرق از چین تا هند فقط نیروی کار ارزان عامل توسعه و پیشرفت میشود،ولی در ایران نیروی کار ارزان+متخصص+انرژی مفت وارزان ،هیچ امتیازی برای توسعه صنعتی و در نهایت توسعه اجتماعی نمیشودو ما در صنعت هنوز ایدهامان شرائط سی سال پیش است.
اقتصاد ایران همچون سیاستش همچون فرهنگش همچون خیلی چیز هایش عیبی ندارد تا دنبال راه نجات بگردیم این حرفها از ضعف ایمان و ولایت میباشد و نیازی به بحث و منطق و پژوهش ندارد. آيا كسي قصد دارد به حرفهاي عقلائي گوش فرا دهد ؟!!! هر زمان آقايان بزرگترهاي جامعه حرف حساب را شنوا شدند طرح صحبتهاي شما خوب است، اما هنگاميكه همه چيز در حلقوم سياست ريخته ميشود آيا جاي بحثي براي علم و هرچيز منطقي و عقلائي باقي ميماند؟ 
در تایید بخشی از صحبت دکتر صداقت ؛ دو آمار ارائه میکنم : اگر از فروش نفت در ایران (در سه ؛ چهار سال گذشته )معادل 75 میلیارد دلار فرض کنیم و هزینه استخراج و فروش نفت را معادل 15 درصد ان محاسبه کنیم ( هر بشکه 10 دلار ) حدودا 64 میلیارد سود عاید میشود از طرفی سود حاصل محصولات صنعتی در سطح بین المللی در بهترین حالت بین 8 تا 10درصد است که این میزان سود از فروشی بالغ بر 640 میلیارد دلار عاید میشود یعنی ایران تقریبا برابر اسپانیا سود اوری دارد .و اگر بیاییم امار جمعیت کشور را از جمعیت دانش اموزان و دانشجویان و زنان خانه دار و بازنشستگان و کارکنان دولت ( قسمت غیر تولید ) و آمار بخش ستادی کارخانجات تولیدی و همچنین امار کسبه و توزیع ( غیربهرور ) کم کنیم شاید به امار تولید کنندگان ( ایجاد کننده ارزش افزوده ) در ایران برسیم این امار سر انگشتی 15 درصد میشود یعنی 1 نفر از 6.6 نفر .
حالا این امار را با سایر کشورهای هم سطح تکنولوژی و مدیریتی و ساختاری ازجمله ترکیه , یونان و 000 مقایسه کنیم . بهر صورت در ساختار سنتی ایران ( نه اینکه بد است ) پدر کارکن است و خانواده خرج کن .
چکار میتوان کرد ؟
همانطور آقای دکتر صداقت گفته بهبود بهره وری .
خوب چگونه ؟
بهره وری بسیار از لحاظ بیان آسان ، اما
بسیار وسیع آن هم در سطح ملی و اقتصاد . چون به برنامه و سیستم نیاز
دارد .
مثالی میزنم در سه سال گذشته درامد ایران زیاد شد . و دولت برای افزایش اشتغال میخواست حرکتی نماید امد وام و تسهیلات داد از کجا از محل درامد ارزی . خوب خیلی از بخشها ریال میخواستند پس دلار به بازار فروخته شد و حاصل ان بصورت وام به متقاضیان داده شد در ان زمان نقدینگی به سمت مسکن و زمین رفت و درصد عمده ای از ان در بازار مسکن خرج شد که الان وام وجود دارد و ارزش مسکن پایین امده و توان بازپرداخت وجود ندارد . از طرف دیگرد دلارهای فروخته شده به سمت دوبی و خارج کشور رفت و انجا هم با رکود اقتصاد جهانی امکان برگشت حتی با 60 درصد کاهش میسر نیست .
به عبارت دیگر هر اجرایی نیازمند شرایط خاص دارد و هر برنامه ای تاریخ مصرف دارد و پیش نیاز خاص خود . اما نهایت بهبود بهره وری در تنها راه حل است .
اقای دکتر صداقت ظاهرادرست و زیبامیفرمائید راه حل های کلی که ارائه میدهید بایستی:1- یر مبنای یک مدل اقتصادی باشد که اگر مدل شما اقتصاد ازاد است که مبتنی بر ایدئولوژی لیبرال دموکراسی است در کشور ما نه مورد تائید است و نه جواب میدهد.2- چرا در کشور ما که تعداد زیادی اقتصاد دان داریم تا کنون یک مدل اقتصادی علمی برای کشور تدوین و تصویب نشده است؟همین طرح یارانه ها که همین روزها تصویب میشود در چارچوب کدام مدل اقتصادی است؟چرا در پیش بینی اثار اجرای ان به تعداد اقتصاد دانان سناریو داریم و در نهایت هیچکس نمیداند تصویر حتی مبهمی از اینده اقتصاد بدهد؟ایا این تصویری که طرح از اینده میدهد مورد اجماع اقتصاد دانان هست؟(همین که شما راه نجات میدهید انهم در یک صفحه !معلوم است که طرح یارانه ها را قبول ندارید)3- چرا در کشور ما اینهمه اقتصاد دان امثال جنابعالی داریم ولی ما تا کنون یک اقتصاد ران(مدیر اقتصادی)ندیده ایم؟همه شما هاظاهرا میدانید چه باید کرد(راه نجات را میدانید) ولی کسی را نداریم که چگونه باید کرد را بداند و انرا اجرا کند.!فرموده اید افرادجامعه باید خود را مجهز به علم مبتنی بر تحقیق نمایند و و....ومسئولین هم......
برادر عزیز من میتوانم یک کتاب از این حرف های قشنگ را برای شما ردیف کنم و برای همه تعیین تکلیف کلی نمایم .خیلی ها میتوانند سازوکار تورم را شرح دهند و بطور کلی بگویند که چه باید کرد. چه کسی میتواند نسخه اجرائی رفع درد را در شرایط واقعی نوشته و مسئولیت اجرای انرا به عهده گیرد؟ به همین دلایل است که حد اقل بخشی از مردم ما(اگاهانه ویا از روی استیصال) دل به دولت دهم بسته اند.
نظرسنجی
پیش بینی شما از نتیجه مذاکرات و توافق چیست؟