مبالغی که مردم را شوکه کرد؛ جهش عجیب قبض آب از کجا آمد؟

در هفته‌های اخیر، گلایه‌ها و اعتراض‌های مردمی نسبت به افزایش غیرمنتظره مبلغ قبوض آب در نقاط مختلف کشور را شاهد هستیم؛ قبض‌هایی که در برخی موارد از چند صد هزار تومان فراتر رفته و حتی به چند ارقام میلیونی رسیده‌اند. این افزایش، در شرایطی رخ داده که بخش بزرگی از جامعه زیر فشار تورم، اجاره‌خانه، هزینه درمان، آموزش، خوراک و حمل‌ونقل روزگار می‌گذراند و هر هزینه تازه‌ای می‌تواند معادله شکننده معیشت خانوار را به‌هم بزند.

به گزارش سرویس اقتصادی تابناک، پرسش اصلی مردم این است: شرکت آب و فاضلاب و در سطح بالاتر، وزارت نیرو، دقیقاً با چه منطقی چنین فشاری را به قبض‌های خانوار منتقل کرده‌اند؟ آیا مردم باید همزمان هم هزینه سوءمدیریت منابع آبی، فرسودگی شبکه، هدررفت گسترده آب و ناترازی‌های انباشته را بپردازند و هم قربانی سیاست‌های تعرفه‌ای مبهم شوند؟

بررسی پیام‌ها و روایت‌های مردمی نشان می‌دهد که بسیاری از مشترکان، بدون آنکه تغییر محسوسی در الگوی مصرف خود داشته باشند، با قبض‌هایی مواجه شده‌اند که چند برابر دوره‌های قبل است. در چنین وضعیتی، توضیح کلی و تکراری درباره «افزایش مصرف» یا «مدیریت منابع» برای افکار عمومی قانع‌کننده نیست. وقتی خانواده‌ای می‌گوید مصرفش مانند ماه‌های گذشته بوده اما مبلغ قبض ناگهان جهش کرده، شرکت آب و فاضلاب نمی‌تواند صرفاً با ارجاع به جداول تعرفه‌ای از کنار موضوع عبور کند.

اعتراض مردم به قبوض میلیونی آب شنیده نمی شود!

اما ماجرا زمانی نگران‌کننده‌تر می‌شود که شهروندان پس از مشاهده این ارقام سنگین، برای پیگیری و اعتراض به شرکت آب و فاضلاب شهر خود مراجعه می‌کنند، اما به گفته آنان، نه با توضیحی روشن روبه‌رو می‌شوند و نه پاسخ قانع‌کننده‌ای دریافت می‌کنند. در بسیاری از روایت‌های مردمی، مسیر اعتراض به قبض آب، بیشتر شبیه راهرویی بی‌انتهاست؛ از ارجاع به واحدهای مختلف تا پاسخ‌های کلی، تکراری و گاه عجیب که نه ابهام قبض را برطرف می‌کند و نه فشار روانی و مالی واردشده به خانوار را کاهش می‌دهد.

یکی از شهروندان در گفت‌وگو با تابناک می‌گوید وقتی نسبت به قبض میلیونی آب اعتراض کرده، در پاسخ به او گفته‌اند: «تابستان است و کولر آبی دارید؛ طبیعی است قبض آب بالا بیاید.» اما پرسش ساده مردم همین‌جاست: مگر یک کولر آبی، آن‌هم در خانه‌ای معمولی و با روشن بودن محدود در بخشی از روز، چه میزان آب مصرف می‌کند که بتواند قبض یک خانوار را به رقم میلیونی برساند؟

آیا روشن بودن حداکثر ۱۰ ساعت کولر آبی در شبانه‌روز می‌تواند چنین جهشی را توجیه کند، یا پای نحوه محاسبه، قرائت کنتور، تعرفه‌گذاری پلکانی، خطای سیستمی یا حتی بی‌دقتی در رسیدگی به اعتراضات در میان است؟

مسئله مهم‌تر این است که شرکت آب و فاضلاب نباید اعتراض مردم را با پاسخ‌های کلی و غیرقابل راستی‌آزمایی رفع‌ورجوع کند. شهروندی که با قبض میلیونی مواجه شده، حق دارد بداند عدد نهایی چگونه محاسبه شده، مصرف دوره قبل و فعلی چه تفاوتی داشته، کنتور چه زمانی و چگونه قرائت شده، سهم آب‌بها، فاضلاب، عوارض و سایر ردیف‌ها دقیقاً چقدر بوده و مبنای اعمال تعرفه‌های سنگین چیست. پاسخ «کولر آبی داشته‌اید» نه توضیح کارشناسی است و نه نشانه احترام به مردمی که همین امروز هم زیر فشار هزینه‌های زندگی خم شده‌اند.

در شرایطی که اعتماد عمومی نسبت به قبض‌ها و محاسبات خدماتی نیازمند شفافیت بیشتر است، بی‌پاسخ گذاشتن اعتراض‌ها یا ارائه توضیحاتی از این دست، فقط به گسترش نارضایتی دامن می‌زند. اگر واقعاً مصرف افزایش یافته، شرکت آب و فاضلاب باید آن را با عدد، نمودار مصرف و گزارش دقیق به مشترک نشان دهد؛ و اگر خطایی رخ داده، باید سازوکار اصلاح قبض سریع، محترمانه و بدون سرگردانی مردم فعال شود.