اگر اقتصاد درست نشد، بر سر روحانی فریاد بکشید!
دیشب آقای روحانی در صدویکمین روز دولت یازدهم، گزارش صد روزه عملکرد دولت خود را از طریق مصاحبهٔ با صدا و سیما به مردم ارائه کرد که گزارش آن در رسانهها با واکنشهای مثبت و منفی بسیاری روبهرو شد.
در همین زمینه، «تابناک» در گفتوگو با صادق زیباکلام، از تحلیلگران مسائل سیاسی و منتقدان دولت گذشته، عملکرد ۱۰۰ روزه دولت را مورد پرسش قرار داده که در ادامه متن کامل آن را میخوانید.
* آقای زیبا کلام، ارزیابی شما از روند کارکرد دولت یازدهم چیست؟
ــ به گمانم آقای روحانی، همه تلاش خود را در این صد روز بر مسأله هستهای متمرکز کرده بود. علت این است که دولت ایشان به درستی تشخیص داده بود اگر نتواند روابط خود را با خارج حل و فصل کند و موضوع هستهای همچنان ادامه یابد، رکودی که کشور در دو سال گذشته به آن دچار بود، برطرف نخواهد شد. از سوی دیگر، شرایط ورشکستگی و بیثباتی اقتصادی ادامه و افزایش پیدا میکند.
در این باره باید گفت که نمیشود حالت سقوط اقتصادی پدید آمده را از یک مقطعی به بعد، سروسامان داد؛ بنابراین دولت همه توجه خود را در سه ماه گذشته، به بحث هستهای معطوف کرده بود.
اکنون که خدا را شکر، مذاکرات به نتیجه رسید و توافق ژنو منعقد شد، به گمان من از هماکنون به بعد، انتظار و توقعات جامعه از دولت روحانی در خصوص مسائل سیاسی و مسائل توسعهای افزایش بسیاری پیدا خواهد کرد.
احساس بسیاری در جامعه این است که آقای روحانی برای برخی اقدامات سیاسی و کارهای فرهنگی از جمله محدودیتهای مطبوعاتی و لغو سانسور خیزی برداشته، ولی این خیز متوقف شده است. یا این که وزیر اطلاعات خبرهای نویدبخشی داد، ولی پس از مدتی از آن وعدهها، دیگر خبری نیست و متوقف شده است، گویا یکباره دولت روحانی متوقف شده است!
من دوباره توجه دولت را به اصل ۱۱۳قانون اساسی، جلب میکنم. در این اصل، نخستین مسئولیتی که بر عهده رئیس جمهور (فرد دوم نظام) میگذارد، این است که آیا قانون اساسی درست اجرا میشود یا خیر؟
بنابراین، هنگامی که همچنان مشکلات دولت گذشته هست، نشاندهنده این است که آقای روحانی به این اصل توجه نمیکند که مصداق بارز نقض قانون اساسی است. چگونه میشود گفت برخی امور به رئیس جمهور مربوط نمیشود؟
البته ما درک میکنیم که عزم و ارده آقای روحانی به تنهایی کافی نیست. میدانیم که ایشان باید از دیگر قوا کمک بگیرند و هماهنگ شوند. اینها قابل فهم و پذیرش است. این چیزی که غیر قبول است، این احساس است که اصلا آقای روحانی مسائل اساسی کشور را فراموش کردند. این احساس بدی است که در سطح جامعه شکل گرفته است.
به نظر من، آقای روحانی باید نشان دهند که مسائل اساسی را فراموش نکردهاند و به دنبال حل مشکلات هستند. این نظر درست نیست که من فراموش کردم. ما میدانیم کار سخت و دشواری است. سایر قوا باید با مشارکت، کاری شبیه مذاکرات انجام دهند تا مشکلات اعم از سیاسی و اقتصادی حل شود. باید بگویم تا کنون ایشان اقدام عملی در اجرای این خواسته مردم نکردهاند.
* شما موضوع هستهای را اولویت دولت دانستید؛ علت اینکه موضوع هستهای در گذشته به نتیجه نمیرسید، چه بود؟
ــ متأسفانه دولت آقای احمدینژاد بهرهبرداری سیاسی از موضوع هستهای میکرد. میخواستند، بگویند ما در خط امام و رهبری هستیم و پا جای پای شهید رجایی گذاشتیم و مسأله هستهای را با همه وجود جلو خواهیم برد. ایشان میگفت، قبل از من یعنی اصلاحطلبان خیانتکار بودند. اشکال از جایی پدید آمد که به جای تلاش برای حل مسأله هستهای و باز کردن گره هستهای، متأسفانه سعی کرد از این موضوع بهرهبرداری سیاسی کند؛ بنابراین پرونده ایران از شورای حکام به شورای امنیت رفت و مابقی داستان که امروز به اینجا رسیدیم؛ در واقع بخشی از بحران هستهای را ما ایجاد کردیم.
از سوی دیگر، مذاکره کنندگان در آن زمان اعتقادی به حل مسأله نداشتند. در این دوران، ظریف به حل مسأله اعتقاد داشت. جلیلی گمان میکرد اگر موضوع هستهای حل شود یک نوع عقب نشینی و کوتاه آمدن است. دولت جدید چنین نگاهی به موضوع هستهای ندارد.
در واقع ما میتوانیم به حق خودمان برسیم، بدون اینکه از مواضع خود کوتاه آمده باشیم.
در این باره باید گفت که اساسا مسأله هستهای را دستاویز یک مسأله سیاسی کردن به ضرر منافع ملی ایران است. منافع ملی ما ایجاب میکند هرچه زودتر مسأله هستهای با بازی برد ـ برد حل شود. حل مسأله هستهای خیانت نیست.
* آقای دکتر، پس از این توافق چطور شرایط تغییر میکند؟
ــ با توجه به توافق ژنو امید زیادی داریم که تحریمها کاسته شود و با برنامه ریزیهای متوازنی که دولت آقای روحانی میکند، موضوعات اقتصادی و سیاسی بهبود نسبی پیدا کند. البته باید گفت، بزرگترین دغدغه مسأله توسعه سیاسی است که در دولت آقای روحانی اولویت بالایی ندارد.
* با توجه به این که دولت یازدهم سیاست و مشی خود را مبتنی بر اعتدال گرایی قرار داد، به نظر شما روندی که تاکنون گذرانده شده، مبتنی بر مفروضههای اعتدال گرایی بوده است یا خیر؟
ــ اگر از صادق زیبا کلام بپرسید میگوید بله، روند اعتدال حفظ شده است. اما اگر از جبهه پایداری یا از افراطیون بپرسید، پاسخ منفی است. آنها میگویند دولت ایشان داس و کمباین برداشته است؛ مثل کسانی که مشکلشان وزارت علوم و آقای فرجی داناست. من یک سوال از آنها دارم. صدها دانشجویی که ستارهدار شدند به استناد کدام قانون بوده است؟
این سوال را میپرسم که آیا ما اصلی در قانون اساسی داریم که بگوید اگر کسی میخواهد در دانشگاه تحصیل کند، باید نظرش با جریان سیاسی حاکم یکی باشد؟ آیا مجلس قانونی داشته که هر کس مخالف و منتقد یک جریان سیاسی است باید از دانشگاه اخراج شود؟
بنابراین تمام ستاره دار بودنها که ظرف چهار سال گذشته صورت گرفت، غیر قانونی بوده است، اما متأسفانه مجلس هم در این امور دخالت نکرد؛ به این ترتیب، بنده بر این باورم که آقای فرجی دانا در وزارت علوم به جز قانون و رعایت آن کار دیگری نمیکند. من دلیلی نمیبینم بگویم فرجی دانا تندروی میکند.
اینکه وزیر علوم، فرزندان این کشور و انقلاب را که به خاطر اختلاف با یک جریان سیاسی در داخل از دانشگاه اخراج شده بودند، به دانشگاه برگردانده و یا از طرف دیگر اساتیدی را که آقای احمدینژاد آنها را ممنوع تدریس کرده بود، دوباره برگردانده است، تندروی نمیدانم.
برخی میگویند آقای روحانی گفته من داس ندارم؛ اما بعضی میگویند ایشان برای تغییر و تحولات از کمباین استفاده کرده است؟
این دولت نه چاقو دارد، نه قیچی و نه کمباین. آقایانی که میگویند ایشان این گونه حرکت میکند، باید مصادیق آن را مشخص کنند. مثلا بگویند، روحانی در وزارت کشور، علوم، کشاورزی، ارشاد و... افراد انقلابی، تحصیل کرده، متدین و متعهد را چون در دولت آقای احمدینژاد منصوب شده بودند، کنار گذاشته است، من میپذیرم. همینطوری که نمیشود گفت ایشان داسی یا کمباینی عمل کرده است.
بنده هر چه میگویم برای آن سند دارم. البته شما میتوانید خودتان بروید و این موضوعات را که من میگویم به چشم خود در سطح دانشگاه و جامعه ببینید. مثلا ببینید، در دانشگاه تهران، اصفهان، مشهد، آزاد... چه خبر است؟ آقایانی که میگویند ایشان کمباین در دست گرفته باید مصداقی نشان دهند.
* یکی از درخواستهای مردم در ۲۴ خرداد تغییر وضعیت اقتصادی بود، آیا دولت توانسته است خواستههای مردم در عرصه اقتصاد را حل و فصل کند؟
ــ مگر میشد با وجود تحریمها کوچکترین گامی در راستای بهبود اقتصاد برداشت. ما یک میلیون بشکه نفت میفروشیم، ولی یک ریال پول آن را نمیتوانیم به کشور برگردانیم. ۳۳ میلیارد در دست چینیها، ۸ میلیارد دست ژاپن، ۹ میلیلارد در کره جنوبی.
مگر تحریم شوخی است. مگر تحریم را میشود با شعار آثارش را منتفی کرد. مگر با شعار وضع تحریم درست میشود. دلارهایمان برمیگردد. چگونه آقای روحانی میتوانست بهبود اقتصادی ایجاد کند، در شرایطی که یک ریال را نمیگذارند جابجا شود. در شرایطی که تحریمها اجازه نمیدهند مواد اولیه و ماشین الات وارد کشور شود، چگونه دولت روحانی در ۱۰۰روز در زمینه اقتصاد گام مهمی بردارد.
چند روز پیش، معاون وزیر صنایع به آذربایجان غربی رفته بود. ایشان میگوید ۵۲ درصد از واحدهای تولیدی در سطح کشور یا تعطیل شدند و یا زیر نصف ظرفیت تولیدی در حال کار هستند. اینها واقعیت اقتصادی کشور است. خدا را شکر، خداوند تفضل کرد و بن بست هستهای فعلا تا اندازهای حل شد و ما باید منتظر آینده باشیم.
* آیا اجماع نسبی که بعد از توافق هستهای بوجود آمده، میتواند موضوعات را حل کند؟
ــ اگر در آینده تحریمها اجازه دهند اقتصاد نفس بکشد، اگر نکشید، شما باید یقه آقای روحانی را بگیرد. بگویید که مشکل ورود ارز، مواد اولیه، قطعات ماشین آلات و... تمام شد. اکنون مشکل کجاست؟ آن موقع میشود بر سر روحانی فریاد کشید.
* با توجه به آنکه آثار تحریمها در حال منتفی شدن است، پس چرا وضع اقتصادی درست نشده است. آقای دکتر به نظر شما، کدام یک از موضوعات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی برای دولت و مردم اهمیت و اولویت دارد؟
ــ من فکر میکنم که اولویت کوتاه مدت آقای روحانی در زمینه سیاسی برطرف کردن مشکلات و بازگرداندن امنیت برای مطبوعات و رسانههاست. معتقدم دولت روحانی باید در بلند مدت در زمینه اصلاح قانون انتخابات حرکت کند و این کار با همفکری مجلس انجام بگیرد. اگر به همین شکل پیش رویم، در انتخابات مجلس دهم دوباره مشکلات قبلی پیش میآید؛ بنابراین، آقای روحانی قطعا باید یک حرکت خیلی جدی در این موارد انجام بدهند و قانون انتخابات را اصلاح کنند.
* در این فضا اصولگرایان و اصلاحطلبان چگونه میتوانند دولت را برای رسید به اهداف کمک کنند؟
ــ گروههای اصلاح طلب و اصولگرا با معقول و منطقی کردن درخواستها از دولت میتوانند بهترین کمک را کنند.
* آقای دکتر شما چه نمرهای در زمینههای گوناگون به این دولت میدهید؟
ــ من به دولت دکتر روحانی در زمینه سیاست خارجی نمره ۲۰ میدهم، ولی متأسفانه در امور سیاسی نمره مردودی تک رقمی میدهم. در زمینه اقتصادی نیز، هنوز تاریخ امتحان دولت فرا نرسیده است. پس از حل مسأله تحریمهاست که میشود آهسته به ارزیابی اقتصادی دولت، پرداخت.
* شما تفاوت عمده میان دولت روحانی و احمدینژاد را چه میدانید؟
ــ مهمترین تفاوت بین این دو دولت این است، که آقای روحانی برخلاف دولت گذشته به هیچ وجه از شعار و رفتار پوپولیستی در درون کشور استفاده نمیکند. در سیاست خارجی نیز اساس رویکرد احمدینژاد با رویارویی با غرب بود، ولی پایه سیاست خارجی دولت آقای روحانی تعامل، تفاهم و تنش زدایی با غرب و امریکاست.
