ايران را بدون درست كردن جهان نميتوان آباد كرد
بنا بر این گزارش، حجت الاسلام علیرضا پناهیان که در دهۀ اول محرم، در دانشگاه هنر با موضوع «عنصر شجاعت در هنر و حماسه» به ایراد سخنرانی پرداختند، در بخش دیگری از سخنرانی خود گفته است:
توجه به موضوع «هنر و حماسه»، صرفاً به دليل تناسب مكاني اين جلسه با هنر نيست، بلكه به اين دليل است كه هنر، محصول و پديدهاي است كه در زندگي، مصرف روزانه پيدا كرده است. ما اگر هنرمند هم نباشيم، جزء مصرفكنندگان دائمی تولیدات هنری هستیم. زندگی انسان عجین با هنر است، لذا باید مصرفکنندگان هم به اندازه هنرمندان از اين پديده سر در بياورند. دليل ديگر توجه به هنر اين است كه دين ما اساساً پديده زيبايي است و با نگاه زيبايي شناختي بايد به دين نگريست و وَ لكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإيمانَ وَ زَيَّنَهُ في قُلُوبِكُم(سوره حجرات، آیه7) دين زيبا است و انسانها را زيبانگر تربيت ميكند. با استفاده از هنر است که زیبایی دین را میتوان فهمید و به دیگران هم منتقل کرد.
دليل توجه به حماسه اين است كه اهل هنر بايد از زاويه حماسه و بويژه حماسه حسيني به هنر نگاه كنند تا هنرشان تقويت شود. حماسه مهمترين عامل باقي نگهدارنده قيام امام حسين(ع) است. اگر اين همه غم در كربلا بود، ولي حماسه در كربلا نبود، كربلا فراموش ميشد. اگر اين همه مظلوميت در كربلا بود ولي حماسه در كربلا نبود، كربلا فراموش ميشد. اگر حماسه نبود، مظلوميت به تنهايي تاب نگهداشتن حماسه حسين(ع) را در دل تاريخ نداشت. اگر محبت ما به امام حسين(ع) بود، ولي با شادي و خرسندي ما از حماسه حسيني نميآميخت، ما خود نگهدارنده محرم در دلهايمان نبوديم و آن را سينه به سينه به ديگران منتقل نميكرديم. ما به حماسه حسيني افتخار ميكنيم و حماسه، عنصر كليدي در كربلا است.
اگر حماسه از زندگي بشر جدا شود، اين بشر، بشري مرده است. سرگرميهاي انسان اگر با حماسه همراه نباشد، مبتذل خواهد شد. حماسه هم لذت مكنون در كربلاست و هم ضرورت جاري در زندگي ما است. اگر از حماسه لذت نبريم، از چيز ديگري لذت نخواهيم برد و به همين دليل لازم است به حماسه و هنر بپردازيم.
هنر خالي از حماسه، هنر شهوت و جنايت است. هنري است كه موضوع آن نه عاطفه است و نه انسانيت. هنري است كه به هواپرستي و خودپرستي منجر خواهد. اما هنري كه با حماسه آشنا شد، حرفهاي بلندي براي گفتن دارد كرشمههايي كه در سر انگشتان هنرمند بايد اثر هنري خلق كند، اگر ناشي از حماسه باشند، بينياز از بسياري از زخارف دنيا به خلق اثر هنري خواهند پرداخت.
بچههاي خود را با حماسه تربيت كنيم تا مرد باشند. وضعيت اخلاق در جامعه، با موعظه اخلاقي درست نميشود، با كلاس اخلاق درست نميشود؛ ولي با حماسه درست ميشود. 30 سال است كه از تمام ادعاهاي انقلابيگري و مذهبيگري ما ميگذرد ولي مجالس ماه رمضان يك درصد مجالس ماه محرم رونق ندارد. عبادات و اعتقادات، مانند حماسه تأثيرگذار نيستند. حماسه است كه مردم را در خيمه عبادت جمع ميكند و آدم درست ميكند.
با توجه به آیه وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَرات(آیه 55 سوره بقره)، «امتحان با ترس»، هم به عنوان اولين امتحان ذكر شده و هم فراوانترين امتحاني است كه خدا از بشر ميگیرد. بسياري از اوقات خداوند كه ميخواهد ما را امتحان كند، ما را با ترس امتحان ميكند تا ببيند «چه موقع» نميترسيم. در امتحان با ترس، فقر نيست، بلكه «ترس از فقیر شدن» است، مريضي نيست، بلكه «ترس از مريضي» است؛ مرگ نيست، بلكه ترس مرگ است. آشنايي با ابعاد مختلف امتحان با ترس، ضرورت مفهوم مهمي به نام«شجاعت» را نشان ميدهد و شجاعت یکی از ارکان مهم خلق حماسه است.
