ترکيه بازيگر اصلي همه طرحهاي انتقال گاز به اروپاست
روزنامه لوموند در تحلیلی نوشت ترکیه بازیگر اصلی تمام طرحهای انتقال گاز به اروپاست .
در این تحلیل در اینترنت آمده است : با امضای قرارداد همکاری میان شرکت نابوکو (Nabucco Pipeline GmbH International) و وزارتخانههای پنج کشور اتریش ، بلغارستان ،مجارستان ، رومانی و ترکیه ، چارچوب حقوقی خط لوله گازی نابوکو نهایی شد.
هدف از این قرارداد -که هشتم ژوئن در شهر قیصریه ترکیه به امضا رسید - کاهش وابستگی برخی کشورهای عضو اتحادیه اروپا از نظر انرژی به روسیه است .
براساس این توافق، سازوکاری برای این انتقال در نظر گرفته میشود که در طولانی مدت منطبق با قانون اساسی ترکیه و مقررات اتحادیه اروپا باشد .
گونتر اوتینگر ، مسئول امور انرژی اتحادیه اروپا این توافق را در راستای تحقق طرح خط لوله نابوکو به نتیجه رساند.
با وجود این ، رجب طیب اردوغان ، نخست وزیر ترکیه از این پیروزی در انتخابات پارلمانی ماه ژوئن بهره برداری تبلیغاتی نکرد .
در واقع ، نه در اروپا و نه در ترکیه چندان به این قضیه پرداخته نشد .
سکوت درباره امضای این توافق که در رفتار مسئولان و رسانههای ترکیه و اروپا به چشم میخورد ، باعث شکلگیری سوالاتی شده است .
در ادامه این تحلیل آمده است : نابوکو بخشی از طرح بزرگ گذرگاه گازی جنوب است که هدف از آن کاهش وابستگی برخی کشورهای عضواتحادیه اروپا از نظر انرژی به روسیه است.
این کار با بهرهگیری از منابع منطقه دریای خزر و عراق و استفاده از مسیر ترکیه ، بلغارستان و رومانی انجام میشود.
طرح گذرگاه جنوب برپایه دینامیکی است که اتحادیه اروپا از نظر سیاسی و اقتصادی از آن حمایت میکند .
سه طرح اروپایی دیگر نیز برای کاهش این وابستگی ، در کنار طرح نابوکو مطرح اند.
روسیه نیز برای حفظ موقعیت تک قطبی خود با طرح ساوث استریم (South Stream) - که هدف از آن انتقال گاز به میزان دو برابر طرح نابوکو است- در این رقابت حضور دارد.
تفاوت این پنج طرح یا از نظر ساختار کنسرسیوم یا از نظر راههای انتقال است .
نابوکو ، طرحی که برای اتحادیه اروپا در اولویت قرار دارد ، طولانی ترین و پیچیدهترین طرح است .
این طرح در مسیری سههزار و سیصد کیلومتری اجرا میشود که از ارزروم ترکیه شروع شده و با دورزدن روسیه ، در بومگارتن اتریش خاتمه میپذیرد .
سهامداران این طرح نیز شرکتهایی از اتریش ، مجارستان ، رومانی ، بلغارستان ، ترکیه و آلمان هستند.
میزان مشارکت هرکدام از آنها نیز بیش از شانزده ممیز شصت و هفت صدم درصد است . در بخش دیگری از این تحلیل آمده است : اما تمام این طرحها که هرکدام روشی را برای انتقال گازِ منابع منطقه کاسپین و خاورمیانه به اروپا پیشبینی میکنند، با همکاری مهرهای ثابت اجرا میشوند و آن ترکیه است .
موقعیت جغرافیایی و بافت تاریخی و سیاسی ترکیه باعث شده است این کشور به بازیگری مهم در طرحهایی که از سوی اروپاییها و روسها مطرحمیشود ، تبدیل شود.
آنکارا با توجه به تمایلش برای عضویت در اتحادیه اروپا حال باید میان منافع بروکسل و مسکو یکی را انتخاب کند.
سه گزینه در مقابل ترکیه قرار دارد : یا طرح گذرگاهِ جنوب انرژی را انتخاب کند و بدین ترتیب طرح روسها را کنار بگذارد ؛ یا کاملا با روسیه همکاری کند و طرحهای اروپاییها را نادیده بگیرد و یا اینکه در موقعیتی بیطرف باقی بماند و جانب هیچکدام از طرحها را نگیرد.
در صورتی که آنکارا گزینه اول را انتخاب کند ، یعنی طرح نابوکو را برگزیند ، در واقع روابطش با موسکو را به عنوان اولین شریک اقتصادیاش به خطر میاندازد.
در صورت انتخاب گزینه دوم و همکاری با روسیه و حمایت از طرح ساوث استریم نیز در واقع ترکیه امضای خود را از توافق میان دولتهای درگیر در طرح نابوکو ، پس گرفته است .
در این صورت ، موقعیت تک قطبی روسیه از نظر انرژی و ماهیت روابط اقتصادی و سیاسی آنکارا و مسکو بیش از پیش تقویت میشود ؛ قیمت گاز روسیه برای ترکیه مناسبتر از همیشه خواهد بود ؛ و در مقابل اتحادیه اروپا در روند پذیرش ترکیه بازنگری خواهد کرد و تردیدهای بیشتری درخصوص عضویت ترکیه در این اتحادیه به وجود میآید و در پایان ، حضور اتحادیه اروپا در دریای سیاه کمرنگ میشود.
واما اگر ترکیه گزینه سوم را برگزیند این به معنای پرهیز مقامات این کشور از جانبداری از هرکدام از طرحها خواهد بود.
برخلاف دو گزینه قبل ، این موضعِ میانه باعث خواهد شد ترکیه روابطش را هم با مسکو و هم با بروکسل حفظ کند.
حال مشخص میشود که چرا در جریان رقابتهای انتخاباتی مقامات ترک در این باره اظهار نظر نکردند.
در واقع ، رجب طیب اردوغان ، نخست وزیر ترکیه از هیچ تلاشی برای اجرای طرح نابوکو دریغ نمیکند اما ترجیح میدهد در این باره سخن نگوید.
