جنگ تحریمی آمریکا و چین

به گزارش تابناک به نقل از فارس؛ در حالی که انتظار می‌رود شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، ماه آینده برای دیداری رسمی به آمریکا سفر کند، روابط پکن و واشنگتن بار دیگر با موجی از تحریم‌ها و اقدامات متقابل وارد «مرحله‌ای پرتنش» شده است؛ تحولی که می‌تواند بر فضای دیدار احتمالی دو رئیس‌جمهور نیز تأثیر بگذارد.

تحریم در برابر تحریم

سی ان ان با اشاره به این موضوع در گزارشی نوشت، در هفته‌های منتهی به این سفر، دو اقتصاد بزرگ جهان بار دیگر وارد چرخه‌ای از اقدامات تنبیهی متقابل شده‌اند. آمریکا در ماه‌های اخیر محدودیت‌های تازه‌ای علیه چین اعمال کرده و در مقابل، پکن نیز مجموعه‌ای از اقدامات را علیه شرکت‌ها و منافع آمریکایی به اجرا گذاشته است.

دولت چین روز چهارشنبه اعلام کرد در واکنش به آنچه «اقدامات اشتباه» آمریکا خوانده، هفت شرکت آمریکایی را تحریم کرده، محدودیت‌هایی برای صادرات پهپاد و فناوری‌های مرتبط به آمریکا افزایش داده و تحقیقاتی را درباره برخی تجهیزات اداری دارای نرم‌افزار خارجی آغاز کرده است. پکن همچنین روند صدور گواهی سریع برای برخی کالا‌های تولیدشده در کارخانه‌های آمریکایی و عرضه‌شده در بازار چین را به حالت تعلیق درآورد.

این اقدامات در واکنش به مجموعه‌ای از تصمیم‌های واشنگتن انجام شده است؛ از جمله ممنوعیت واردات ربات‌های انسان‌نما، تحریم شرکت‌های کشتیرانی چینی متهم به جابه‌جایی سوخت ایران، قرار دادن بیش از ۴۰ شرکت چینی در فهرست محدودیت‌های تجاری به اتهام نقض حقوق بشر و اضافه کردن دو دانشگاه غیرنظامی چین به فهرست سیاه پنتاگون. آمریکا همچنین شرکت‌های چینی فعال در حوزه هوش مصنوعی را به تحریم تهدید کرده است.

اقدامات متقابل دو کشور یادآور جنگ تجاری سال گذشته است؛ دوره‌ای که روابط اقتصادی پکن و واشنگتن به‌شدت متشنج شد. با این حال، واکنش اخیر چین که از سوی مقام‌های این کشور «محدود و حساب‌شده» توصیف شده، نشان می‌دهد پکن همچنان تمایل دارد از تشدید کنترل‌نشده تنش‌ها پیش از دیدار احتمالی شی و ترامپ جلوگیری کند.

یک پژوهشگر مرکز مطالعات امنیت و راهبرد بین‌المللی دانشگاه تسینگ‌هوا در این‌باره گفته است چین انگیزه دارد فضای دیپلماتیک و کانال‌های ارتباطی سطح بالا با دولت ترامپ را حفظ کند، اما خویشتن‌داری پکن نباید به معنای پذیرش اقدامات آمریکا تلقی شود.

هوش مصنوعی؛ جبهه جدید رقابت پکن-واشنگتن

این گزارش افزود، یکی از مهم‌ترین حوزه‌هایی که می‌تواند به کانون تازه تنش میان دو کشور تبدیل شود، هوش مصنوعی است.

چین در مدت حدود ۱۸ ماه از جایگاهی که فاصله زیادی با آمریکا داشت، به کشوری تبدیل شده که چندین مدل هوش مصنوعی پیشرفته در اختیار دارد و برخی از این مدل‌ها توانسته‌اند به رقبای آمریکایی نزدیک شوند و در میان کاربران سراسر جهان نیز مورد استقبال قرار گیرند.

مقام‌های دولت ترامپ و برخی شرکت‌های بزرگ آمریکایی، شرکت‌های چینی را به استفاده از روش‌هایی برای استخراج دانش از مدل‌های پیشرفته آمریکایی متهم کرده‌اند؛ اتهامی که پکن رد کرده است. چین در مقابل، آمریکا را به کنار گذاشتن «ذهنیت هژمونیک» فراخوانده است.

تحلیلگران هشدار می‌دهند اگر واشنگتن شرکت‌های بزرگ چینی فعال در حوزه هوش مصنوعی را تحریم کند، این اقدام می‌تواند از نگاه پکن تلاش مستقیم برای جلوگیری از رشد یکی از مهم‌ترین بخش‌های فناوری چین تلقی شود و واکنش شدیدتری را به دنبال داشته باشد.

چین ابزار‌های اقتصادی متعددی برای اعمال فشار در اختیار دارد؛ از تحقیقات و تحریم شرکت‌ها گرفته تا قرار دادن افراد و مؤسسات در فهرست‌های سیاه. با این حال، یکی از مهم‌ترین اهرم‌های پکن همچنان سلطه بر بخش بزرگی از زنجیره جهانی تأمین عناصر خاکی کمیاب فرآوری‌شده است؛ موادی که برای صنایع پیشرفته و فناوری‌های نوین اهمیت راهبردی دارند.

دیدار شی و ترامپ در سایه اختلافات

دیدار احتمالی شی جین‌پینگ و دونالد ترامپ در ماه سپتامبر می‌تواند فرصتی برای مدیریت این اختلافات باشد. دو طرف همچنین در حال آماده‌سازی گفت‌وگویی درباره فناوری‌های نوین و به‌ویژه هوش مصنوعی هستند.

این دیدار می‌تواند زمینه‌ای برای تمدید آتش‌بس تجاری میان دو کشور و تثبیت آنچه واشنگتن و پکن از آن با عنوان «ثبات راهبردی سازنده» یاد می‌کنند، فراهم کند.

با این حال، برداشت دو کشور از این مفهوم متفاوت است. برای واشنگتن، ثبات راهبردی بیشتر به معنای حفظ ارتباط و مدیریت اختلافات است؛ در حالی که پکن آن را نوعی تفاهم برای جلوگیری از استفاده بیش از حد از محدودیت‌های مبتنی بر امنیت ملی، از جمله کنترل صادرات فناوری و ممنوعیت واردات، تلقی می‌کند.

تحلیلگران بر این باورند که رقابت راهبردی میان چین و آمریکا همچنان پابرجاست و هیچ‌یک از دو طرف تصور نمی‌کند این رقابت به‌زودی پایان خواهد یافت. در عین حال، هر دو کشور می‌دانند که حفظ کانال‌های ارتباطی می‌تواند مانع از تبدیل رقابت به یک چرخه خطرناک و فزاینده از اقدامات و واکنش‌های متقابل شود.