چرخش امارات به تنش زدایی با ایران با دستور مذاکره مستقیم؛ «بن زاید» چرا تغییر رویه داد؟

رویکرد ابوظبی بعد از رویکرد خصمانه بعد از جنگ ایران را باید در راستای تلاش امارات برای حفظ تعادل ارزیابی کرد. به این معنا که ابوظبی هم‌زمان با احیای روابط با تهران، همکاری‌های نظامی خود را با ایالات متحده و اسرائیل نیز عمیق‌تر کرده است تا امنیت خود را در مقابل تهدیدات حفظ کند.

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، روزنامه فایننشال تیامز در گزارشی اعلام کرده که محمد بن زاید، رئیس امارات، دستور آغاز گفت‌و‌گو‌های مستقیم با تهران را با هدف «کاهش هزینه‌های راهبردی تقابل» و «حفظ منافع اقتصادی و تجاری» در بحبوحه جنگ ایران و آمریکا صادر کرده است.

این اقدام که به عنوان یک «مانور شجاعانه» برای ایجاد تعادل استراتژیک توصیف شده، نشان‌دهنده تغییر محاسبات ابوظبی برای حرکت از تنش به سمت تنش‌زدایی است.

بر اساس این گزارش، گفت‌و‌گو‌ها بر بررسی راه‌های همکاری در حوزه‌های انرژی، تجارت و سرمایه‌گذاری متمرکز بوده است.

در عمل، امارات پرواز‌های مستقیم از ایران به دبی را از سر گرفته، مسیر‌های دریایی تجاری را بازگشایی کرده و به حدود ۲۰ هزار ایرانی مقیم امارات که در جریان جنگ خارج از کشور بودند، اجازه بازگشت داده است.

این چرخش دیپلماتیک با هماهنگی وزارت خارجه امارات و سفر یک تیم دیپلماتیک به تهران برای بررسی راه‌های همکاری همراه شده است.

اداره این فرآیند به سه تن از مقامات بلندپایه شامل «شیخ منصور بن زاید» (معاون رئیس‌جمهور)، «شیخ عبدالله بن زاید» (وزیر خارجه) و «شیخ طحنون بن زاید» (مشاور امنیت ملی) سپرده شده است.

به گزارش تابناک، رویکرد ابوظبی بعد از رویکرد خصمانه بعد از جنگ ایران را باید در راستای تلاش امارات برای حفظ تعادل ارزیابی کرد. به این معنا که ابوظبی هم‌زمان با احیای روابط با تهران، همکاری‌های نظامی خود را با ایالات متحده و اسرائیل نیز عمیق‌تر کرده است تا امنیت خود را در مقابل تهدیدات حفظ کند.

این راهبرد دوگانه، به نوعی تضمین می‌کند که ایران به خاطر منافع اقتصادی‌اش در امارات، به زیرساخت‌های این کشور آسیبی نرساند.

یک مقام ارشد اماراتی استراتژی جدید ابوظبی را اینگونه بیان کرده که «ما توان بازدارندگی خود را خواهیم ساخت، به صورت دیپلماتیک عمل خواهیم کرد و همچنین از وزن اقتصادی خود استفاده خواهیم کرد.»

این رویکرد امارات در حالی است که ابوظبی برای کاهش آسیب‌پذیری‌های جغرافیایی، از جمله برنامه‌های شرکت DP World برای احداث یک بندر جدید در ساحل شرقی (فجیره) برای دور زدن تنگه هرمز، تلاش می‌کند.

همچنین در خصوص تغییر رویکرد ابوظبی به ایران باید توجه داشت که حملات به زیرساخت‌ها و اختلال در تردد از تنگه هرمز، که یک پنجم نفت و گاز جهان از آن عبور می‌کند، خسارات سنگینی به اقتصاد امارات وارد کرده است. این حملات، آسیب‌پذیری ژئوپلیتیکی امارات را آشکار ساخت.

همچنین نارضایتی عمیقی در میان نخبگان تجاری و سیاسی امارات نسبت به آمریکا و اسرائیل به دلیل کشانده شدن منطقه به این جنگ شکل گرفته است. یک تاجر برجسته اماراتی به صراحت از آمریکا پرسیده بود: «چه کسی به شما اختیار داد که منطقه ما را به جنگ با ایران بکشانید؟». این احساس، انگیزه‌ای قوی برای اتخاذ مسیری مستقل‌تر ایجاد کرده است.

با وجود این باید توجه داشت اقدام امارات به معنای تغییر اردوگاه یا فاصله گرفتن از غرب نیست. ابوظبی در حال اجرای یک راهبرد دوگانه‌ی هوشمندانه است: احیای روابط اقتصادی با ایران در کنار تعمیق همکاری‌های دفاعی با آمریکا و اسرائیل.

هدف این رویکرد، ایجاد نوعی «صلح سرد» با تهران است، در حالی که با تکیه بر تجهیزات پیشرفته، امنیت خود را از طریق متحدان غربی تأمین می‌کند. نشانه‌های این رویکرد دوگانه، از سرگیری پرواز‌ها و بازگشت اتباع ایرانی در کنار تقویت حضور نظامی اسرائیل و دریافت فناوری‌های نظامی از آمریکا است.

به عبارت دیگر، امارات با این تغییر رویکرد، در تلاش است تا ضمن حفظ منافع حیاتی خود، در دام تقابل تمام‌عیاری که هزینه‌های آن را به‌وضوح درک کرده، گرفتار نشود.

در این راستا باید توجه داشت کشور‌های خلیج فارس دیگر در برابر خطر آینده، حفاظ ایجاد نمی‌کنند. آنها در حال پاسخ به خطری هستند که از قبل درک شده است: اینکه ضمانت‌های قدرت‌های بزرگ ممکن است در زمانی که بیشترین نیاز به آنها وجود دارد، با منافع منطقه‌ای همسو نباشند.

امارات متحده عربی در تلاش است تا اقتصاد خود را متحول کند، سرمایه جهانی را جذب کند، بخش‌های فناوری پیشرفته بسازد و نفوذ خود را در مناطق مختلف اعمال کند. 

این جاه‌طلبی‌ها نمی‌تواند بر یک معامله ناپایدار قدرت‌های بزرگ متکی باشد. این موضوع به مشارکت‌های متنوع، زیرساخت‌های محافظت‌شده و استقلال استراتژیک کافی نیاز دارد تا از گرفتار شدن در دام تشدید تنش‌های آمریکا جلوگیری کند.