آیا حماس «خلع سلاح» را پذیرفته است؟ / تناقض در سخنان ترامپ و «هیئت صلح» غزه
رئیسجمهور آمریکا روز جمعه به خبرنگاران گفته است که خود هیئت صلح مسئول تحویلگیری سلاحها خواهد بود؛ چیزی که با حرف این هیئت همخوانی ندارد.
به گزرش سرویس بین الملل تابناک، «میدل ایست آی» در مقالهای در خصوص موضوع خلع سلاح حماس نوشته است: «دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز جمعه به خبرنگاران گفت که «هیئت صلح» (Board of Peace) مسئول جمعآوری سلاحهای حماس خواهد بود، در حالی که خود این هیئت پیشتر اعلام کرده بود که یک نهاد فنی فلسطینی این نقش را بر عهده خواهد گرفت.
این جزئیات اهمیت دارند، زیرا این اظهارات نخستین فرصت ترامپ برای کسب اعتماد نسبت به اعلامیه هیئت صلح بود؛ سازمانی که ترامپ ریاست مادامالعمر آن را بر عهده دارد.
در جلسه کابینه ترامپ در اردوگاه ریاستجمهوری «کمپ دیوید» در مریلند، خبرنگاری از او پرسید: «همانطور که حماس بر اساس این طرح خلع سلاح میشود، چه کسی سلاحهای آن را تحویل میگیرد؟ آیا به دولت جدید میرود؟»
ترامپ پاسخ داد: «این کار توسط هیئت صلح انجام خواهد شد. این هیئت صلح فوقالعاده بوده است. توسط افراد شگفتانگیزی رهبری میشود.»
تنها ساعاتی پیش از آن، هیئت صلح در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرده بود که «چارچوبی شامل خلع سلاح کامل، ریشهکنی افراطگرایی و انتقال تمام اختیارات مدنی و امنیتی در غزه به کمیته ملی اداره غزه (NCAG)» وجود خواهد داشت.
در بیانیه هیئت آمده بود: «تنها کمیته ملی اداره غزه میتواند هر گونه سلاحی را در نوار غزه در اختیار داشته باشد، نگهداری یا کنترل کند.»
این زبان احتمالاً برای تضمین موافقت حماس با تحویل سلاحها کلیدی بوده است، چرا که حماس بارها تأکید کرده بود که فقط با سایر فلسطینیها معامله خواهد کرد تا اتحاد ملی را نشان دهد.
گای زیو، معاون مدیر مرکز مطالعات اسرائیل در دانشگاه امریکن، در گفتوگو با میدل ایست آی گفت: «این تازهترین نمود از ماهیت آشفته این موضوع است.»
بشاره بحبح، رئیسسابق فلسطینی-آمریکایی گروه «عربهای آمریکایی حامی ترامپ» که بیشتر سال گذشته را به عنوان کانال پشتپرده بین حماس و تیم مذاکرهکننده ترامپ پیش از اعلام آتشبس اکتبر گذراند، به میدل ایست آی گفت که معتقد نیست بیانیههای هیئت صلح و ترامپ با یکدیگر در تضاد هستند.
او گفت: «این تناقضی نیست. هیئت صلح سلاحها را جمعآوری میکند، به این معنا که کمیته فنی که اداره غزه را بر عهده خواهد گرفت، این کار را انجام میدهد و آنها خودشان سلاحها را نگهداری نمیکنند. احتمالاً آنها را به طرف دیگری، به احتمال زیاد مصریها، تحویل میدهند؛ و مصریها وقتی سلاحها را در اختیار بگیرند، آن سلاحها از بین میروند. یعنی حماس دیگر هرگز آنها را نخواهد دید.»
شیطان در جزئیات است
اعلامیه روز پنجشنبه مبنی بر موافقت حماس با خلع سلاح - که قبلاً در طرح ۲۰ مادهای ترامپ در سال گذشته وجود داشت - همچنان بیشتر یک نقشه راه است تا یک مرحله اجرایی گامبهگام.
حماس روز جمعه اعلام کرد که هرگونه توافق برای «خلع سلاح کامل» گروههای فلسطینی در غزه به پایبندی واشنگتن و اسرائیل به تعهدات مندرج در توافق آتشبس ۱۰ اکتبر بستگی دارد.
با این حال، حملات پهپادی اسرائیل روز جمعه در سراسر غزه ادامه یافت و دستکم دو نفر را به کشتن داد.
غازی حماد، نماینده حماس، روز جمعه به رویترز گفت که این گروه تا زمانی که اسرائیل حملات خود را متوقف کند، اجازه ورود کمکها و کالاهای بیشتر به غزه را بدهد و نیروهای خود را خارج کند، سلاحهای خود را حفظ خواهد کرد.
ترامپ در پاسخ به این سؤال که اسرائیل چه تضمینی برای پایبندی به تعهدات خود داده است، روز جمعه گفت که «با اسرائیل تفاهم دارد» و «اسرائیل از این موضوع بسیار خوشحال است. اسرائیل به ما کمک کرد و آنها بسیار خوب بودهاند.»
مایکل کوپلو، مدیر ارشد سیاستگذاری اندیشکده انجمن سیاست اسرائیل، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که معتقد است «استراتژی اسرائیل در قبال ترامپ این بوده که بله بگوید، حساب کند که طرف مقابل نه میگوید، و وقتی هیچ پیشرفتی حاصل نشود، تقصیر را به گردن طرف فلسطینی بیندازد.»
با این حال، ایتامار بن گویر، وزیر امنیت داخلی اسرائیل، گفت که دولت اصلاً با هیچ چیزی موافقت نکرده است. او به عبری نوشت: «پیشنویس توافق منتشر شده توسط "شورای صلح" برای اسرائیل قابل قبول نیست.» او افزود: «ترورهای هدفمند در غزه باید ادامه یابد، مهاجرت باید تشویق شود، اسرائیل باید پیروز شود.»
با توجه به اینکه کمتر از دو ماه تا انتخابات اسرائیل باقی مانده است، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر، بسیار مراقب بوده است که در هیچ موضوعی مربوط به فلسطینیها اهل سازش به نظر نرسد.
بحبح به میدل ایست آی گفت که ترامپ باید شخصاً «پای خود را روی پدال نگه دارد» و «بر اسرائیل فشار آورد» تا این توافق به نتیجه برسد.
بحبح درباره مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، گفت: «صادقانه بگویم، ما وزیر امور خارجهای داریم که به شدت طرفدار اسرائیل و ضد فلسطین است و هر کاری از دستش برمیآید انجام میدهد، مانند اجازه ندادن به فلسطینیها برای استفاده از پاسپورتهایشان برای ورود به ایالات متحده یا ندادن ویزا به آنها؛ بنابراین مگر اینکه خود رئیسجمهور قانع شود... که این موضوع را در اولویت قرار دهد، اسرائیل یکی پس از دیگری بهانهتراشی خواهد کرد.»
زیو این پرسش را مطرح کرد که ترامپ چشمانداز خود را در قبال فلسطینیها و تشکیل دولت تا چه حد دنبال خواهد کرد؛ این درخواست اصلی و انتظار تقریباً همه امضاکنندگان هیئت صلح، بهویژه ذینفعان عرب، مسلمان و اروپایی است.
او گفت: «چشماندازی که دولت دارد چیست؟ آنها واقعاً از گفتمان دو دولتی که از زمان بیل کلینتون به مدت ۲۵ سال استفاده میشده، بهره نمیبرند. چگونه میخواهند این معضل را حل کنند؟ نتانیاهو با دولت فلسطینی موافقت نخواهد کرد. این اتفاق نمیافتد.»
پیشتر میدل ایست آی گزارش داده بود که رئیسجمهور آمریکا ممکن است مایل باشد سیاست انتظار را در پیش بگیرد و ببیند که آیا نتانیاهو در اکتبر سرنگون میشود یا خیر.
واکنش جهانی
هرچند هنوز مشخص نیست که حماس تا چه حد خلع سلاح خواهد شد، اگر این گروه همچنان تهدید نظامی مستمری از سوی اسرائیل احساس کند، اما سلاحهای سنگین این گروه مانند خمپارهاندازها و پرتابگرهای راکت، ابتدا و سپس تفنگهای کلاشنیکف آن تحویل داده خواهند شد.
بحبح به میدل ایست آی گفت: «حماس متعهد شده است که هیچ سلاحی تولید نکند، هیچ سلاحی قاچاق نکند، هیچ نشانه نظامی از هیچ نوعی در غزه به نمایش نگذارد، و فکر میکنم رسیدن به این نتیجه برای آنها آسان نبوده، صرفاً به این دلیل که اسرائیلیها روزانه توافق آتشبس را نقض کردهاند و رهبران آنها را در غزه هدف قرار دادهاند.»
تا روز پنجشنبه، وزارت بهداشت غزه حداقل ۷۳،۳۴۱ فلسطینی را که از زمان حملات به رهبری حماس به جنوب اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ در غزه کشته شدهاند، شناسایی کرده است. بیش از ۱۲۰۰ نفر از آنها پس از اعلام آتشبس ۱۰ اکتبر توسط ترامپ، بر اثر تیراندازی تکتیراندازان یا حملات هوایی اسرائیل کشته شدند. در مجموع ۱۷۴،۰۸۶ فلسطینی دیگر نیز زخمی شدهاند.
عربستان سعودی، که نتانیاهو مشتاق توافق عادیسازی با آن است و این توافق تا حد زیادی توسط حملات ۷ اکتبر برهم خورد، روز جمعه اعلامیه هیئت صلح را «تاریخی» توصیف کرد.
وزارت امور خارجه این کشور در بیانیهای اعلام کرد: «پادشاهی از رهبری و تعهد استوار رئیسجمهور ترامپ تمجید میکند که در دستیابی به این نقطه عطف مهم مؤثر بوده است. پادشاهی همچنین بر اهمیت خروج کامل نیروهای اسرائیلی از نوار غزه، استقرار نیروی تثبیتکننده بینالمللی، و ادامه کمکهای بشردوستانه و حمایت از بازسازی برای مردم فلسطین بدون مانع تأکید میکند.»
کایا کالاس، مسئول عالی سیاست خارجی و امنیتی اتحادیه اروپا، تحولات را «سازنده» خواند. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «برای موفقیت این طرح، عوامل زیادی باید سر جای خود قرار گیرند. موفقیت به تعهد کامل همه طرفها بستگی دارد. راستیآزمایی پایبندی حماس چالش بزرگی خواهد بود. اسرائیل در نهایت باید از غزه خارج شود. اتحادیه اروپا بزرگترین کمککننده بشردوستانه به غزه است. در ماه ژوئیه، اتحادیه اروپا ۹۰۰ میلیون یورو برای پروژههای کمکرسانی به بهبودی غزه از جنگ تعهد کرد.»
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان که در حال حاضر در میانجیگری مذاکرات بین آمریکا و ایران نقش دارد، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که از خبر خلع سلاح همراه با خروج اسرائیل «استقبال میکند».
شریف نوشت: «کشورهای میانجی شامل ایالات متحده آمریکا، مصر، قطر و ترکیه، سزاوار تقدیر ویژه برای تلاشهای خود در دستیابی به این پیشرفت هستند. تحت رهبری شجاعانه رئیسجمهور ترامپ، این دستاوردی قابل توجه برای هیئت صلح محسوب میشود. پاکستان همچنین امیدوار است که این تلاشها به تحقق حق تعیین سرنوشت مردم فلسطین منجر شود.»
کانادا - که زمانی که ترامپ از ساختار عضویت هیئت صلح انتقاد کرد، از این هیئت طرد شد - اعلام خلع سلاح را «گامی مهم» خواند.
جاستین ترودو، نخستوزیر پیشین کانادا، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «کانادا به عنوان یکی از بزرگترین اهداکنندگان به بحران بشردوستانه در غزه و کرانه باختری، آماده کمک به این تلاش است. ما همچنان به راهحلی عادلانه و پایدار برای مناقشه اسرائیل و فلسطین، بر اساس راهحل دو دولتی مورد توافق، متعهد هستیم که در آن مردم اسرائیل و فلسطین بتوانند در صلح، امنیت و کرامت زندگی کنند.»
