احتمال برگزاری مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا در عراق پایین است/ نمیتوان گفت الزیدی حامل پیام رسمی از آمریکا است
به گزارش سرویس بینالملل «تابناک»؛ علی الزیدی نخست وزیر عراق فردا پنجشنبه اول مرداد ۱۴۰۵ عازم تهران میشود. این سفر پس از سفر به واشنگتن و دیدار با دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا صورت میگیرد و گفته میشود پس از تهران نیز در چارچوب یک سفر منطقهای عازم ترکیه و سوریه خواهد شد.
به گزارش روزنامه العرب نخست وزیر عراق قرار است در سفر به ایران پیشنهادی مبنی بر میزبانی بغداد از مذاکرات مستقیم یا غیرمستقیم میان آمریکا و ایران، ارائه کند.
در این خصوص خبرنگار سرویس بینالملل «تابناک»، گفتگویی را با «محمدباقر حکیم» کارشناس ارشد مسائل عراق، در راستای اهداف سفر نخستوزیر عراق به ایران انجام داده که متن آن در ادامه آمده است:
*آیا علی الزیدی، نخست وزیر عراق در سفر خود به ایران حامل پیامی از سوی ایالات متحده است؟
نمیتوان با قطعیت گفت که الزیدی حامل پیام رسمی از سوی واشنگتن است، اما بدون تردید یکی از محورهای اصلی گفتوگوهای او در تهران، موضوع کاهش تنشها و تثبیت آرامش در منطقه خواهد بود. عراق طی سالهای اخیر همواره تلاش کرده نقش یک میانجی و تسهیلگر گفتوگو میان ایران و آمریکا را ایفا کند و طبیعی است که در این سفر نیز از هر فرصتی برای جلوگیری از تشدید تنشها استفاده کند.
واقعیت این است که عراق بیش از بسیاری از کشورهای منطقه از هرگونه درگیری میان ایران و آمریکا آسیب میبیند. از منظر امنیتی، اقتصادی و حتی سیاسی، هرگونه تنش یا رویارویی مستقیم، ثبات داخلی عراق را تحت تأثیر قرار میدهد، سرمایهگذاری خارجی را کاهش میدهد و روند توسعه این کشور را با چالش مواجه میکند. به همین دلیل، دولت عراق بیش از هر زمان دیگری به دنبال تثبیت آتشبس، کاهش تنش و جلوگیری از بازگشت منطقه به چرخه درگیری است.
از این رو، حتی اگر الزیدی حامل پیام مشخصی از سوی واشنگتن نباشد، انتظار میرود در گفتوگوهای خود بر ضرورت حفظ آرامش، تداوم آتشبس و ایجاد زمینه برای گفتوگوهای دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن تأکید کند؛ زیرا موفقیت این روند، پیش از هر چیز، به سود امنیت و منافع ملی عراق خواهد بود.
*گزارش شده نخست وزیر عراق قصد دارد زمینه گفتوگوهای مستقیم میان ایران و آمریکا را در بغداد فراهم کند. با توجه به اینکه پاکستان نیز در این میان نقش میانجی را دارد، میزان تحقق این موضوع چقدر است؟
تقریباً همه کشورهای منطقه از هر ابتکاری که به کاهش تنش میان ایران و آمریکا منجر شود، استقبال میکنند؛ زیرا تداوم تنش و درگیری، امنیت و اقتصاد کل منطقه را تحت تأثیر قرار داده است. عراق نیز از این قاعده مستثنا نیست و از آغاز دولت علی الزیدی تلاش کرده است سیاست خارجی خود را بر پایه ایجاد توازن، گفتوگو و کاهش تنشهای منطقهای بنا کند.
با این حال، بعید میدانم در شرایط کنونی زمینه برای برگزاری گفتوگوهای مستقیم میان ایران و آمریکا در بغداد فراهم شود. هرچند عراق از ظرفیت سیاسی و تجربه میزبانی مذاکرات میان دو طرف برخوردار است، اما شرایط فعلی منطقه، سطح بیاعتمادی میان تهران و واشنگتن و همچنین ورود کشورهای مختلف به روند میانجیگری، تحقق چنین سناریویی را در کوتاهمدت دشوار کرده است.
در حال حاضر، تنها عراق نیست که برای ایفای نقش میانجی ابراز تمایل کرده است؛ کشورهای دیگری مانند پاکستان، عمان، قطر و برخی دیگر از بازیگران منطقهای نیز تلاش دارند در کاهش تنشها و تسهیل ارتباطات میان دو طرف نقشآفرینی کنند. همین تعدد کانالهای میانجیگری نشان میدهد که هر دو طرف ترجیح میدهند گزینههای مختلف را حفظ کنند و خود را به یک مسیر یا یک میانجی محدود نکنند.
بنابراین، اگرچه بغداد همچنان میتواند محلی برای تبادل پیامها و رایزنیهای غیرمستقیم باشد و در آینده نیز نقش مهمی در کاهش تنشها ایفا کند، اما در مقطع کنونی، احتمال برگزاری مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا در عراق چندان بالا به نظر نمیرسد.
آنچه بیش از هر چیز محتمل است، ادامه دیپلماسی غیرمستقیم و استفاده از چندین کانال میانجی بهطور همزمان برای مدیریت اختلافات و جلوگیری از تشدید بحران است.
گفتوگو: زینب منوچهری
