بودجه‌های کلان برای جشنواره‌های پی‌درپی با کدام هدف و مخاطب؟!

سرویس فرهنگی ـ در حالی که جشنواره تئاتر حقیقت با هدف تجميع جشنواره های با موضوعات ديني، توسط اداره کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حال برگزاری است، صرف بودجه های میلیاردی برای دیگر جشنواره هایی از این دست و با مسئولیت مدیران وزارت ارشاد، ناشی از چیست؟

به گزارش «تابناک»، با وجود اینکه مسئولان اداره کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، درباره برگزاری جشنواره تئاتر حقیقت اعلام کرده بودند؛ «... با توجه به اینکه برگزاري جشنواره هاي مستقل، تمامي امكانات تئاتر را به خود اختصاص مي دهد و انرژي فراواني را صرف مي كند، به اين نتيجه رسيديم به جاي برپايي جشنواره هاي جدا، جشنواره اي با تجميع موضوعات ديني برگزار شود كه در نهايت جشنواره تئاتر حقيقت شكل گرفت...»، هم اکنون و در حالی که این جشنواره، روزهای برگزاری را پشت سر می گذارد، اوضاع به گونه ای است که گویا این جشنواره به نخستین هدفش که تجمیع و ایجاد تمرکز است، دست نیافته و نکته تأسف برانگیزتر اینکه متولیانی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، عاملان این نقض غرض هستند و با زمینه ای که فراهم کرده اند، بسیار بعید است، به هر گونه تجمیع و تمرکزی برسند. این در حالی است که جشنواره هاي مستقل،  همچنان همه امكانات تئاتر را از آن خود کرده و انرژي فراواني را صرف می كنند، بدون آنکه نتایج مورد نظر را محقق کنند.

برای روشن شدن وضعیت، اشاره به چند نکته ضروری است:

نخست:

ـ در شرایطی که جشنواره تئاتر حقیقت توسط اداره کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حال برگزاری است، شخص حسین مسافر آستانه، مدیر کل این بخش در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، به عنوان دبیر جشنواره تئاتر بسیج، در نشست مطبوعاتی این جشنواره، با اعلام خبر برگزاری جشنواره تئاتر بسیج در هفتم تا دهم آذر ماه، از جمله موضوعات این جشنواره را... داستان‌هاي ديني، دفاع مقدس و دستيابي به جنبه‌هاي نو و باز كردن دريچه‌هاي تازه در رويكرد هنر نمايش به موضوعات اخلاقي، فرهنگي و سياسي اعلام کرده است.
او همچنین در جمع خبرنگاران شعار جشنواره را «توليد هنري و تعالي فرهنگ انقلاب اسلامي» عنوان كرد.

ـ حسين قناديان، رييس سازمان بسيج هنرمندان، در همین نشست و در حضور خبرنگاران با این که بودجه‌ برگزاري جشنواره را ناچيز خواند، ولی گفت: بودجه‌ اختصاص يافته به برگزاري جشنواره‌هاي تئاتر بسيج، شامل همه جشنواره‌هاي استاني با اين جشنواره، مجموعا معادل يك ميليارد و دویست ميليون تومان است.

ـ ضمن این که مدیر کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین ارایه امکان اجرای عمومی در تالارهای نمایشی را از جوایز این جشنواره برشمرد.

به این ترتیب می توان گفت:

الف) در حالی که آثار بسیاری در نوبت اجرای عمومی هستند و کمبود تالارهای نمایشی از دغدغه های جدی هنرمندان و مسئولان است، چندین نمایش دیگر هم به این محدودیت افزوده می شود.

ب) در حالی که همواره کمبود بودجه از موانع اساسی تئاتر در کشورمان بوده و با وجود افزایش آن در سال های اخیر و تأکید دولت دهم، مبنی بر توجه ویژه به فرهنگ و هنر، این معضل همچنان از موانع جدی رشد و ارتقای کمی و کیفی تئاتر بوده و هست، چرا تلاشی برای جذب درست و بجای این بودجه نمی شود؟

پ) بودجه ای که برای این جشنواره در نظر گرفته اند، بسیار قابل توجه است؛ یعنی نزدیک به بودجه جشنواره بین المللی تئاتر فجر، با ده ها گروه داخلی و خارجی و صدها اجرای نمایش و... . بنابراین، بهتر نبود و نیست که این بودجه به نحو مطلوب تر ساماندهی شده و برای نمونه، بخشی از هزینه های جشنواره های مستمر استانی را متقبل شوند تا ضمن ارتقای کلیت تئاتر، زمینه جلب توجه هنرمندان به موضوعات مورد نظرشان و اساسا بسیج هنرمندان را فراهم کنند؟

دوم:

به موازات جشنواره تئاتر بسیج هنرمندان ـ به عنوان دومین جشنواره ای که با موضوعات دینی برنامه ریزی شده است ـ دبیرخانه ستاد عالی کانون های فرهنگی هنری مساجد ـ زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ـ نیز در آستانه برگزاری جشنواره تئاتر جوانان، کانون های فرهنگی هنری مساجد در دهه دوم ماه جاری است.

ـ در پایگاه اطلاع رسانی اینترنتی این جشنواره آمده است: «با توجه به استقبال گسترده از سوی کانون های فرهنگی و هنری، دبیرخانه دایمی جشنواره بزرگ جوانان برای دومین بار رشته تئاتر را با هدف ترویج و توسعه این هنر متعالی در جشنواره با حضور ویژه اعضای کانون های فرهنگی و هنری مساجد، اجرا می‌نماید.»

موضوع: موضوعات این بخش از جشنواره حضور، آزاد دینی و آیینی است، شامل مواردی چون:

1ـ قصص قرآن و آموزه های اخلاقی
2ـ نماز و جوانان
3ـ دفاع مقدس

بنابراین، روشن است که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در آذر ماه، سومین جشنواره تئاتر با موضوعات دینی را تولیت می کند.

نتیجه اینکه:

1 ـ همچنان جشنواره هایی برگزار می شود که «... امكانات تئاتر را از آن خود کرده و انرژي فراواني را ـ یک نمونه آن 2/1 میلیارد تومان به علاوه بودجه نامشخصی که توسط ستاد عالی کانون های فرهنگی هنری مساجد، ولو با مشارکت سازمان هایی مثل سازمان ملی جوانان باشد ـ صرف مي كند.»

2 ـ این شواهد نشان می دهد که در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به طرز محسوسی ناهماهنگی در فعالیت های اجرایی وجود دارد؛ بنابراین، آیا امکان خلق آثار فاخر به وجود می آید؟ البته توانایی در توجه ویژه دولت به فرهنگ و هنر و تأکید بر صدور ارزش های والای نظام به دیگر کشورها بماند.

3 ـ گزارش های رسانه ها از برنامه های زیرمجموعه های معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، حاکی از حضور شخص شاه آبادی در اغلب این برنامه هاست. از شاخص ترین گزارش های منتشره در این باره، حضور معاونت هنری وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامی در اختتامیه جشنواره تئاتر استانی در یاسوج بود که متأسفانه با بروز رفتارهای غیر فرهنگی از سوی برخی همراه شد؛ افزون بر این که شواهد، حاکی از نظارت دقیق وی بر همه گونه هزینه در بخش های گوناگون آن معاونت است.

بر این اساس، با تحسین وی برای حضور و نظارت مستمر در همه امور اجرایی، به ویژه سفرهای مستمر به استان ها، گویا واجب است تأکید کرد که باید تمرکز بیشتر بر امور کلان مرتبط با این معاونت، از جمله جلوگیری از هر گونه موازی کاری و در نتیجه جلوگیری از هدر رفتن بیت المال نیز به عنوان مهمترین محورهای این معاونت مد نظر قرار گیرد.