افت و خيز ناگهاني بورس تا كجا خواهد رفت؟

شاخص بورس تهران روزهاي يكشنبه و دوشنبه هفته گذشته با افت و خيز چشمگيري روبه‌رو بوده است. روز يكشنبه، 22 دي‌ماه شاخص بورس تهران با كاهشي 2700 واحدي نسبت به روز شنبه مواجه شد كه طي پنج سال گذشته بي‌سابقه بود. با اين حال، روز دوشنبه اين شاخص‌ها روند صعودي پيدا كرد. شاخص‌هاي بازار بورس ايران طي دو سال گذشته رشد پرشتابي داشته؛ به طوري كه هنوز برخي كارشناسان اعتقاد دارند رشد اين بازار حباب‌گونه است.

روزنامه «اعتماد» نوشت: براساس آماري كه در سايت رسمي بورس اوراق بهادار تهران منتشر شده، شاخص بورس طي سال جاري دو برابر شده است. اين در حالي است كه شاخص‌هاي اقتصادي ديگر در ايران در وضعيت بسيار بدي قرار داشته‌اند. براي نمونه، رشد اقتصادي در سال گذشته منفي 8/5 درصد بوده و در سال جاري نيز انتظار مي‌رود در بهترين حالت اين شاخص صفر باشد.

درباره نوسانات روزهاي يكشنبه و دوشنبه، رسانه‌هاي ايران عوامل مختلفي را مطرح كرده‌اند؛ از جمله انتشار اخباري درباره افزايش قيمت گاز واحدهاي پتروشيمي كه منجر به كاهش سوددهي آنها خواهد شد. واحدهاي پتروشيمي سهم عمده‌يي در كل بازار بورس دارند. از سوي ديگر، برخي تحليلگران معتقدند كه افت ناگهاني شاخص كل اقدامي برنامه‌ريزي شده براي تثبيت جايگاه مديران بورسي بوده است. آنها با استناد به واكنش بازار به خبر بركناري‌شان، وزارت امور اقتصادي و دارايي را مجاب به تداوم وضعيت موجود مي‌كنند. شايعات پيرامون بورس حتي به خبر دستگيري برخي مديران بورسي نيز كشيده شده است. در سوي ديگر ماجرا، برخي مديران قديمي نيز بر اين عقيده‌اند كه بورس با يك حباب جدي روبه‌رو شده است. آنها اعلام كرده‌اند حتي در صورت تداوم اوضاع فعلي به همين زودي‌ها شاخص بورس افتي جدي را تجربه خواهد كرد.

انتشار اخبار رسمي درباره ادامه مذاكرات موفق و توافقات ژنو، بسياري از نمادهاي بانكي، پتروشيمي و خودرويي را جذاب كرده و صف متقاضيان سهام‌هاي مذكور را طولاني‌تر كرده و با افزايش حداكثري قيمت نيز معامله مي‌شوند. اعضاي تيم مذاكره‌كننده حتي زمان دقيق اتمام تحريم‌هاي خودرويي را هم اعلام كردند.

به اين‌ترتيب بايد منتظر رشد قيمت سهام خودروسازان طي روزهاي پيش رو باشيم. برخي تحليلگران بازار بر اين باورند كه حواشي پيرامون بورس اجازه رشد ناگهاني شاخص كل را نمي‌دهد. به همين جهت انتشار خبر توافقات ژنو نيز آنقدرها قدرت نداشت تا بازار را در مسير صعودي و پايدار قرار دهد.

حضور چشمگير سرمايه‌گذاران خرد در بازار سرمايه بعد از ركود بازارهاي طلا و ارز سبب شده اين گروه به بازيگران اصلي بازار تبديل شوند و بيش از 60 درصد از ارزش معاملات را در اختيار خود بگيرند. بخشي از تازه‌واردها به بورس از دانش كافي براي سرمايه‌گذاري برخوردار نبوده و با دنباله‌روي از صف‌هاي خريد و فروش اقدام به سرمايه‌گذاري مي‌كنند. اين موضوع سبب شده تا واكنش بازار كمي غيرمنطقي و هيجاني به نظر برسد. در چنين شرايطي بازار به اخبار مثبت واكنش نشان نداده و كوچك‌ترين خبر منفي را بهانه‌يي براي عرضه مي‌داند.

يكي از دلايل نگراني بازار، تصميمات دولت براي بودجه 93 است. دولت درصدد افزايش درآمد خود با لحاظ مهار تورم است. سرمايه‌گذاران نگران تصميمات بعدي دولت هستند كه ممكن است بر برخي صنايع تاثيرگذار باشد. بودجه 93 بدون در نظر گرفتن لغو تحريم‌ها و آزاد شدن پول‌هاي بلوكه شده ايران تدوين شده است و با لغو تحريم‌ها، احتمالا اصلاحاتي در بودجه 93 صورت گيرد. براي مثال، در هفته‌هاي

پيش رو در صورت اجرايي شدن گام نخست توافق ژنو، ، ممكن است دولت تصميماتش درباره برخي صنايع را بازنگري كند، زيرا آنچه هدف نهايي دولت و ملت است، بهبود فضاي كسب‌وكار و افزايش سرمايه‌گذاري در كشور است كه آن هم نيازمند بسترهاي مناسب و حفظ مزيت رقابتي صنعت است.

در شرايط فعلي به نظر مي‌رسد تصميم‌گيري برمبناي تحليل و در نظر گرفتن پتانسيل‌هاي رشد شركت از جمله طرح‌هاي توسعه و گزارش‌هاي مالي، مي‌تواند بازدهي سرمايه‌گذاري را رقم بزند. طرح‌هاي توسعه يكي از پتانسيل‌هاي خوب براي رشد شركت‌هاست. رفع تحريم‌ها مي‌تواند پيشرفت طرح‌هاي توسعه را افزايش دهد. به نظر مي‌رسد بهترين كار در شرايط فعلي اين باشد كه سرمايه‌گذاران به دقت گزارش‌هاي مالي شركت‌ها را مطالعه كنند و با يك افق بلندمدت اقدام به سرمايه‌گذاري كنند.