در اتهام ‌زنی هیچکس مصونیت ندارد

نمایندگان مجلس در مقام ایفای وظایف نمایندگی در اظهارنظر و رأی خود کاملاً آزادند و نمی‌توان آن‌ها را به سبب نظراتی که در مجلس اظهار کرده‌اند یا آرایی که در مقام این وظایف نمایندگی خود داده‌اند تعقیب یا توقیف کرد.

مجلس شورای اسلامی و نماینده مجلس از قداست و جایگاه خاصی برخوردارند، زیرا محور اساسی حاکمیت ملت ایران از طریق نمایندگان مجلس اعمال می‌شود. در اصل قانون اساسی آمده است مجلس شورای اسلامی در عموم مسائل در حدود مقرر در قانون اساسی می‌تواند قانون وضع کند، این وظیفه خطیر قانون‌گذاری شأن و منزلت والایی برای مجلس شورای اسلامی ایجاد کرده است.

مردم جزئیات عملکرد نمایندگان خود را لحظه به لحظه از طرق مختلف رصد می‌کنند و به همین خاطر یک نماینده مجلس باید الگوی خوب یک انسان فرهیخته منصف عادل، عاقل، صبور و هوشمند باشد. او باید هنگام نطق با وقار و طمأنینه و با اشراف کامل به محتویاتی که بیان می‌کند و می‌گوید یا می‌خواهد بگوید با اتکا به اسناد و دلایل و مدارک و منابع متقن و به دور از هرگونه حب و بغض و وابستگی جناحی یا حزبی صحبت کند و لاغیر. به نحوی که از گفتار او هیچ‌گونه علائم و نشانه‌هایی از توهین و تعرض به شخصیت دیگران مستفاد نشود این یک وظیفه اخلاقی و شرعی و تکلیف قانونی است و جای مجادله و گفت‌وگو ندارد.

متأسفانه در جریان رأی‌گیری اعتماد وزرای کابینه آقای دکتر روحانی در روز دوشنبه بعضی از نمایندگان محترم مجلس به نوعی صحبت و برخورد کرده‌اند که نه تنها هیچ نشانه‌ای از اوصاف مزبور در گفتارشان به چشم نمی‌خورد بلکه در جای جای جملات و کلماتشان نمونه‌های بارز توهین و افترا به گوش می‌رسید که جای تأسف و تعجب فراوان دارد.

به‌نظر می‌رسد ظاهراً بعضی از نمایندگان محترم مجلس تفسیر و برداشت درستی از اصل 88 قانون اساسی ندارند. در اصل مزبور آمده است: نمایندگان مجلس در مقام ایفای وظایف نمایندگی در اظهارنظر و رأی خود کاملاً آزادند و نمی‌توان آن‌ها را به سبب نظراتی که در مجلس اظهار کرده‌اند یا آرایی که در مقام این وظایف نمایندگی خود داده‌اند تعقیب یا توقیف کرد. این اصل امروزه در بسیاری از کشورهای جهان مورد قبول قرار گرفته، تضمین آزادی نمایندگان مجلس در ایفای وظایف آنان به منظور حفظ استقلال‌شان درنظر گرفته شده است.

این اصل باعث می‌شود نماینده به واسطه بیم از تعقیب مراجع قضایی از اجرای وظایفش بازنماند. البته موضوع اصل مصونیت قضایی نمایندگان بحثی است مفصل که در این نوشتار مختصر نمی‌گنجد اما آنچه که مسلم است هیچ نماینده مجلسی نمی‌تواند متکی به این اصل بی‌پروا و بی‌محابا در صحن علنی مجلس و در هنگام نطق مطالب و عناوینی را که واجد وصف کیفری است به دیگران نسبت دهد. در غیر این صورت این حق برای مخاطب محفوظ است که بتواند از طریق مراجع ذی‌صلاح تظلم خواهی کرده و از نماینده خاطی شکایت کند.

متأسفانه این اتفاق ناراحت کننده صرفاً اختصاص به روز دوشنبه نداشته بلکه در گذشته‌های دور و نزدیک و به دفعات به انحای مختلف شاهد بوده‌ایم که بعضی از نمایندگان محترم مجلس بی‌اعتنا به ضوابط و معیارهای اخلاقی و قانونی هنگام نطق خود بی‌پروا به دیگران توهین کرده و مطالبی را به آنان نسبت می‌دهند که هنوز اثبات نشده است. این گونه رفتار و گفتار قطعاً در شأن یک نماینده مجلس نمی‌تواند باشد اصل مصونیت نمایندگان به هر شکلی که تفسیر و معنا کنیم مسلماً ارتکاب جرائم عمومی و مشروط از شمول این اصل خارج است.

همگان می‌دانند تا زمانی که دادگاه‌ها و مراجع ذی‌صلاح قضایی شخصی را تحت هر اتهامی محاکمه نکرده و حکمی در این رابطه صادر نکرده باشند و این حکم قطعی و نهایی نشده باشد نمی‌توان آن‌ها را تحت عناوین مجرمانه از قبیل دزد و خائن و امثالهم مورد خطاب قرار داد و این امر قطعاً می‌تواند مصداق روشن مادتین 697 و 698  از قانون مجازات اسلامی باشد که قانون‌گذار برای آن‌ها مجازات تعیین کرده است.

*وکیل دادگستری

منبع: قانون