چرا دولت ها در سه دهه اخير نتوانسته اند تورم را كنترل كنند؟
دكتر حسين عبده تبريزي در مقاله اي كه براي "تابناك" ارسال نموده اند به ريشه يابي علل عدم مهار تورم در سه دهه گذشته كشور ما اشاره نموده است.
وي در اين يادداشت مي نويسد: "بانك مركزي در سه دهه گذشته هرگز ابزارهاي لازم و اقتدار مناسب براي كنترل متغيرهاي پولي را نداشته است. بدتر اينكه فشار دولت و وزرا براي اخذ اعتبارات بيشتر براي بخشهاي خود و شركتهاي دولتي با سياست نظارت بر حجم پول بانك مركزي در تعارض كامل بوده است. هيچ حافظة كارشناسي به ياد نميآورد كه در طول سه دهة گذشته، دولتيان بر سر انتخاب كسب منابع بيشتر براي بخش خود و اتخاذ سياستهاي ضدتورمي، دومي را برگزيده باشند. در همة اين سالها، مديران بانك مركزي بهطور مداوم در معرض اين اتهام بودهاند كه به قدر كافي اعتبارات در اختيار بخشهاي اقتصادي نميگذارند، و وزرا و مديران دولتي نيز بهطور مرتب سياستهاي اعتباري را بهنفع بخشهاي خود آهوگرداني كردهاند."
اين اقتصاددان معتقد است؛ اعمال سياستهاي پولي بهرغم سادگي ظاهري، در عمل بسياري دشوار است. كار شعبدهبازي را ميماند كه بر سر چندين چوب، بشقابهايي را به گردش درآورده است. حفظ تعادل و اينكه بداند در كدام زمان، كدام بشقاب را بايد بچرخاند، مهارتي بسيار است. بانك مركزي نيز بايد در حفظ تعادلها در يك زمان به متغيرهاي متفاوت فكر كند، و آنها را با يكديگر همزمان، مقارن، منطبق، و هماهنگ كند.
عبده مي نويسد: "نه تنها آنچه گفته شد خود فعلي دشوار است، بلكه در ايران مشكل اضافي آن است كه دولت نيز چوبي در دست گرفته است، و با ضربهزدن دائماً باعث سقوط بشقاب هايي ميشود كه بر سر چوبهاي بانك مركزي در گردش است."
او در ادامه آورده: "اعمال سياستهاي بودجهاي (مالي) نيز بهرغم سادگي ظاهري، در عمل بسيار دشوار است. اينجا نيز كار شعبدهباز ديگري را ميماند كه اقدامي مشابه با بانك مركزي بايد انجام دهد. براي وزير اقتصاد دولتي كه هنوز داراييهاي گسترده و بنگاههاي اقتصادي متعدد را اداره ميكند، تضاد بين كسب درآمد براي خزانه و مهار تورم كار سادهاي نبوده است. شايد اين تضاد بسيار مشابه با عقيمماندن مسئوليت وزراي اقتصاد جمهوري اسلامي براي خصوصيسازي درست است كه دائماً با تضادي روبرو بودهاند كه خصوصيسازي با هدف كسب درآمد براي بودجه جلوي روي آنها ميگذاشت."
وي اضافه مي كند: "واقعيت امر آن است كه در طول سه دهة اخير هم در بانك مركزي هم در وزارت اقتصاد ابزارهاي لازم و فراتر حتي آنكه مهارتهاي كافي براي اعمال سياستهاي پولي و مالي صحيح با هدف كنترل تورم در اختيار نبوده است. تضاد وزاري اقتصاد با رؤساي بانك مركزي در برخي مقاطع خود بيانگر آن بوده است كه سياستهاي پولي با سياستهاي بودجهاي (مالي) هماهنگ نبوده است."
دكتر عبده تبريزي در خاتمه آورده است: "نمود بارز اين عدم هماهنگي سياستهايي است كه بانك مركزي در سال 1386 و 1387 برگزيد و اين سياستها منطبق با سياستهاي مالي دولت نبود، و حتي در مواردي دولت خواستهايي را كه از مجراي بانك مركزي بدآنها دست نيافت، از طريق بودجه و صندوق ذخيرة ارزي دنبال و محقق كرد، بي آنكه توجه داشته باشد كه بهقول صائب، از ران خود كباب ميخورد.
كنترل تورم غير از ارادة همة اجزاي حاكميت در ايران و غير از وجود قوانين لازم كماكان كاري دشوار است. به مهارتهاي كارشناسياي نياز دارد كه در شرايط فعلي در بدنة دولت و بانك مركزي كمتر يافت ميشود؛ به ابزارهايي محتاج است كه در شرايط نظام بانكداري ناروشن امروز (نه نظام سنتي و نه نظام جايگزين) طراحي نشده است، چه به اينكه عملياتي شده باشد؛ و به سطح اقتداري از مديريت بانك مركزي نيازمند است كه با حضور بانكهاي دولتي تحت مديريت و حمايت دولت. دست نيافتني است."
متن كامل مقاله دكتر حسين عبده تبريزي را در ستون مقالات مي توانيد بخوانيد.
اقاي دكتر اين دولتها موجوداتي از مريخ و مجازي نبوده اند بلكه تمام انها تشكيل شده از همين مردم و تحصيلكرده هاي خود اين كشور هستند و نخبگان اقتصادي ان افرادي چون خود شما بوده اند چند نفر از اين افراد شاگردان شما در دانشگاه بوده و يا شما استاد راهنماي انها در پايان نامه هايشان بوده ايد؟ حتي در مقطعي شما مقام اجرايي هم داشته ايد انهم در مهمترين مراكز اقتصادي چون بورس تهران .چه اتفاقي افتاد در اين فاصله زماني؟ و يا در دوران مديريت شركت ساختمان ايران .. ايا همين تورم و جهش قيمت زمين و ساختمان باعث رشد ان و كارنامه موفق شما در ان نبوده؟ مباحثات شما را با مرحوم دكتر نوربخش را بخاطر داريد ..خوشحال ميشوم به عنوان يك استاد دانشگاه كه وظيفه تربيت مديران اينده كشور را داريد با همكاري سايت تابناك پاسخهايي اين پرسشها بدهيم تا شايد از اين ميان به ريشه هاي واقعي اين مشكلات برسيم؟ 
خوشحالم که می بینم آنچنان قحط الرجالی هم در ایران نیست و کسانی هستند که اصول اقتصاد را می فهمند. حیف که این افراد همه به کنجی رانده می شوند.و البته خدا را شکر که می بینم کسی هست که بفهمد "سیاست مالی" نداریم. این نه تنها غلط مصطلح است بلکه حاکی از یک نقص فلسفی در استنباط اقتصادی جامعه می باشد. واژه صحیح "سیاست بودجه ای" می باشد لاکن آنقدر دولت ایران در مسایل مالی سیاست چینی کرده که این اصطلاح تغییر کرده.
دولت خاتمی تورم تحویلی بیست را 11درصد تحویل داد اما دولت نهم حضرات تورم را به 26 به شهادت بانک مرکزی رساند تیتر مقاله را هم بخوانید جالب است چر ا هر سه دولت نتوانستند نرخ تورم را ÷ایین بیاورند این هم از انصاف تابناکیان است اقایان عالم محضر خداست در محضر خدا ذره ای شرم و خجالت لازم است البته لازم به یادآوری است که کسی که بشقابها را با چوب در هوا میچرخاند شعبده باز نیست. وقتی درامد نفت باشد ولی بعلت تحریم امکان سزمایه گذاری نباشد وسرمایه گذاریها هم بدون توجیه اقتصادی باشد مانند ساحت فرودگاه در شهرهائی که شخص با نفوذ دارند یا بردن اب دز به یزد واب سد دوستی به مشهد وخلاصه اداره کشور مطابق خواست قبیله ای که برنده انتخابات ریاست جمهوری شده نتیجه اش این است وضعیت اقتصاد بیشتر به عوامل غیر اقتصادی مربوط می شود که بیشتر به مسائل سیاسی و عوامل بیرونی در ارتباط است.اقتصاد ایران با متغیرهای اقتصادی قابل کنترل نیست.درایران قیمت بنزین بالا می رود و مصرف هم بالا می رود.در دنیا رکود ایجاد می شودو همه فروشندگان به مشتری التماس می کنند که جنس بخرند در ایران قیمتها دو برابر می شود.در دنیا قیمت نفت بالا می رود در ایران تورم بالا می رود چون سیاست انبساطی اجرامی شود اما وقتی هم قیمت نفت پایین می رود تورم در ایران به راه خودش ادامه می دهد.جناب اقای دکتر عبده تبریزی اگر بانک مرکزی استقلال هم داشته باشد اگر دولت در اقتصاد دخالت نکند باز هم مشکل داریم .چرا اصل مشکل را اشاره نمی کنید.تحریم، بحران هسته ای ،مناقشات در خاور میانه ...و از همه مهنمتر انحصارات که در ایران شکل گرفته و بیشتز ار همه مهمتر وجود مافیای اقتصادی منجر به این شرایط شده است.چشمها را باید شست جور دیگر باید نگاه کرد.آقای عبده تبریزی قیمت بنزین بالا رفت اما قیمت خودرو های پر مصرف مثل پرادو ...حتی ماشینهای داخلی کم نشد جون انحصار داریم.تعداد واسطه گران در این زیاد نیست اما قدرتشون زیاد است.میوه را از کشاورز می خرند باقیمت پایین و می فروشند با قیمت بالا.اینها انحصار نیستند.من از شما توقع دارم که شرایط اقتصاد کلاسیک و کینزی را با در نظر گرفتن شرایط خاص کشور ببیند.ممنون
البته کسی ایشان را به کنج نراند. در ابتدای دولت نهم که بورس سی نزولی یکسال گذشته اش را ادامه می داد ، جناب عبده حاضر به ادامه همکاری نشد و صحنه را ترک کرد و برخی کار بلدان مانند جناب نهاوندی هم حاضر به پذیرش ریسک دبیرکلی بورس نشدند. بنده هیچگاه با دولت نهم موافق نبودم ولی به عنوان یک بورسی شهامت جوان گمنام آقای صالح آبادی را نمی توانم کتمان کنم که چگونه بورس را آبرو بخشید. حرف زدن و تحلیل آسان است اما جناب عبده کارنامه شان در بورس کاملا مفتوح است و سیاست های دستوری ایشان هم قابل بازبینی است تا در کشور ما تکلیف موارد زیر مشخص نشود در ارتباط با اقتصاد کاری نمی توان کرد.1- تدوین رابطه لیبرال دموکراسی در اصول اقتصادی با اصول اقتصادی حاکم در کشور.2-تدوین قرائت مسلط از اسلام در راهبرد و رعایت ان توسط همه حتی اگر مورد قبولشان نباشد.3- تعیین اولویت بین منافع ملی و مبانی ایدئولوژیک (حتی بطور تاکتیکی) و روشن بودن تکلیف برنامه ریزان اقتصادی بطور دقیق.4- قبول کنیم که اقتصاد علم است و موتور محرکه مسلط و اصلی در این مقوله زیاده خواهی و طمع انسان است(مگر اینکه از اسمان انسان های دیگری بیاوریم).این که چگونه از این موتور محرک در رابطه با منافع کشور استفاده کنیم و حد اقل اسیب بدلیل زیاده خواهی و طمع وارد شود هنر رهبری و مدیریت است(کاری که غربی ها هم در ان موفق نبوده اند).4- برنامه ریزی برای تولید نخبگان در رشته های علوم انسانی و بکار گیری مهندسین و متخصصين در اداره اموردر جائی که جایگاه حقیقی انها است.ما اقتصاد دان واقعی تعداد کمی داریم ولی اقتصاد ران اصلا" نداریم.