در مورد دیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

 

 کلیات


دیه یکی از قوانین اسلام است که بر اساس قانون مجازات اسلامی و نیز تعاریف فقهی مال یا پولی است که به سبب کشتن انسان یا نقص عضو به کسی که صدمه دیده است یا به بازماندگان او پرداخت می‌شود.  همچنین بر اساس تعاریف حقوقی دیه کیفر نقدی است که از مجرم به نفع مجنی‌علیه یا قائم مقام او گرفته شود. میزان دیه از سوی شارع (دادگاه) برای جنایت تعیین شده‌است. میزان دیه در دین اسلام برای مرد و زن مسلمان و مردان و زنان سایر دین‌های آسمانی متفاوت است.

 

ماه های حرام


در تعریف حقوقی چهار ماه قمری ذی القعده،  ذی‌الحجه،  محرم و رجب ماه‌های حرام هستند. در این چهار ماه -به‌جز برای دفاع- جنگ کنار گذاشته می‌شود و دیه افزایش می‌یابد. هدف از این کار ایجاد امنیت برای افرادی است که می‌خواهند به حج بروند یا تجارت کنند و به سلامت به شهر خود برگردند. این سنت، از قبل از اسلام به جا مانده است.

 

نرخ دیه در اسلام


 بر اساس نظر فقه اسلامی، میزان دیه یک مرد مسلمان، بر اساس یکی از این شش معیار ۱۰۰۰ گوسفند، ۲۰۰ گاو، ۱۰۰ شتر، ۲۰۰ دست حله یمنی، ۱۰۰۰ دینار طلا، یا ۱۰۰۰۰ درهم نقره تعیین می شود.

 

تفاوت دیه زن و مرد


اکثر فق‌ها بر نصف بودن دیه قتل زن نسبت به مرد اجماع دارند و ادعا شده که در مورد این امر بین فق‌های شیعه و فق‌های اهل سنت اتفاق نظر وجود دارد. صاحب جواهر می‌گوید: اشکال و اختلافی نه در نص و نه در فتوا بر نصف بودن دیه زن نسبت به مرد وجود ندارد. اجماع بر این امر قائم است و اخبار مستفیض یا متواتر نیز در این باب وجود دارد بلکه مسلمین بر این امر متفقند.


فقهای اهل سنت نیز عموماً همین نظر را دارند و آن را به عنوان یک امر مورد اتفاق نقل کرده‌اند. عبدالقادر عوده در کتاب التشریع الجنائی می‌گوید: «فق‌ها بر این امر اتفاق دارند که دیه زن نصف دیه مرد است».

 

دیه در ایران


در فقه اسلام که مبنای قانون مجازات اسلامی در ایران است، دیه به قتل یا جرح غیر عمدی تعلق می‌گیرد، ولی در صورت عمد هم ممکن است، ولی دم یا مجنی‌علیه از قصاص بگذرد و به گرفتن دیه راضی شود که در این صورت قصاص به دیه تبدیل می‌شود. «قتل عمد موجب قصاص است لکن با رضایت، ولی دم و قاتل به مقدار دیه کامله یا کمتر یا زیادتر از آن تبدیل می‌شود».

 

نرخ دیه سال ۹۸ ابلاغ شد +جدول مقایسه‌ای

 

مسئول پرداخت دیه


پرداخت دیه بر عهده فرد مقصر است و اگر وی فوت نموده باشد از ماترک وی پرداخت می‌شود. البته امروزه در صورتی که تصادف با خودرو صورت گیرد پرداخت دیه برعهده شرکت‌های بیمه‌گر می‌باشد.

همچنین در مواردی پرداخت دیه کشته‌شدگان را حکومت جمهوری اسلامی ایران بر عهده می‌گیرد از جمله در زمانی‌که شخص یا اشخاصی در اثر ازدحام کشته/زخمی‌شوند یا جسد مقتولی در خیابان و اماکن عمومی پیدا شود و نتوان این قتل را به کسی نسبت داد، دیه از بیت‌المال پرداخت می‌شود و فرقی نمی‌کند متوفی بر اثر قتل عمد کشته شده باشد یا قتل غیر عمد. (مثل حادثه رانندگی) در حالتی که مراجع انتظامی قتل را عمد تشخیص دهند، اگر مقصر یا قاتل در نزد مراجع قضایی شناخته نشود، ورثه دیه شخص را از دولت دریافت می‌کنند؛ یا اگر قاتل پس از مرگش شناسایی شود، پس از مرگ قصاص به دیه تبدیل شده که باید از اموال برجای مانده از وی پرداخت شود و اگر مالی نداشته باشد از اموال نزدیکترین خویشاوندان وی و اگر خویشاوندی نداشت یا آن‌ها استطاعت پرداخت آن را نداشتند، (اعسار آن‌ها ثابت شد) حکومت پرداخت آن را به دولت واگذار می‌نماید.


در مواردی که پس از پرداخت دیه از جانب دولت، قاتل شناسایی شود، موظف است دیه را به بیت‌المال برگرداند. این حکم شامل عابران پیاده‌ای که از محل ممنوع عبور افراد پیاده در خیابان‌ها و اتوبان‌ها عبور می‌کنند و با خودروی دارای سرعت مجاز برخورد کرده و کشته می‌شوند و راننده حاضر یا متواری شده‌است، نمی‌باشد و دیه‌ای به خانواده این گروه از مقتولین تعلق نمی‌گیرد.

 

جرائم مشمول دیه


قتل یا جرح یا نقص عضو که به طور خطای محض واقع می‌شود و آن در صورتی است که جانی نه قصد جنایت نسبت به مجنی علیه را داشته باشد نه درصدد انجام عملی بوده است که مقتول را بکشد، مانند آن که تیری را به قصد شکاری رها و به شخصی برخورد کند و آن شخص کشته شود.
قتل یا جرح یا نقص عضو که به طور خطای شبیه عمد واقع می‌شود و آن در صورتی است که جانی قصد فعلی را که نوعاً سبب جنایت نمی‌شود داشته باشد.
مواردی از جنایت عمدی که قصاص در آن‌ها جایز نیست.
برابر قانون مجازات، جنایت‌های عمدی و شبه‌عمدی دیوانه و نابالغ به منزله خطای محض است؛ همچنین اگر شخصی کسی را به اعتقاد قصاص یا به اعتقاد مهدورالدم بودن به قتل برساند و این امر بر دادگاه ثابت شود، قتل به منزله خطای شبیه عمد است.


تعلق دیه به ارث


برابر قانون مجازات اسلامی دیه به ارث می‌رسد. یعنی وقتی شخصی کشته شود و برابر قانون، ولی دم تقاضای دریافت دیه کنند، این دیه به تمام وراث مقتول به جز بستگان مادری وی ارث می‌رسد آن هم به همان شیوه‌ای که بقیه اموال وی بین وراث تقسیم می‌شود. این را نیز بدانید که وقتی چند نفر در قتلی دست داشته باشند همه افردی که در این جرم شریک بوده‌اند در پرداخت دیه نیز شریک هستند و به طور مساوی باید سهم خود را از رقم دیه پرداخت کنند.


 غلیظ شدن دیه


 دیه هم ممکن است غلیظ شود. علاوه بر آن در اسلام برخی مکان‌ها و زمان‌ها حرمت خاصی دارد و مسلمان‌ها حق ندارند در آن زمان و مکان به کسی آسیب برسانند و در صورت بروز آن، سخت‌تر مجازات می‌شوند و به عبارت حقوقی، جریمه آن‌ها تغلیظ یا تشدید می‌شود. در قانون مجازات این مورد شامل ۴ ماه قمری می‌شود و اگر کسی در یکی از ماه‌های رجب، ذیقعده، ذیحجه و محرم دست به جنایت بزند به رقم دیه پرداختی یک‌سوم اضافه می‌شود. این مورد درباره همه انواع قتل صدق می‌کند.


صدمه و فوت در یک ماه


حال این سوال مطرح می‌شود که اگر کسی در ماه عادی صدمه ببیند، اما در ماه حرام فوت کند، یا برعکس، دیه چطور تعیین می‌شود. این مورد نیز در قانون پیش‌بینی شده است و پرداخت دیه وابسته به این است که صدمه وارده و فوت هر دو در یکی از ماه‌های حرام یا در حرم مکه واقع شده باشند. یعنی به طور مثال صدمه در ماه رجب وارد آمده و مصدوم در همان ماه فوت کند؛ بنابراین اگر صدمه وارده در ماه محرم و فوت فرد در ماه صفر انجام پذیرد، این امر موجب تغلیظ قرار نمی‌گیرد. اما اگر صدمه در ماه ذیحجه وارد آمده و فرد در ماه محرم فوت کرده باشد، دیه تغلیظ و تشدید می‌شود.

 

مهلت پرداخت دیه


اینطور نیست که وقتی حکم دیه صادر شد، فرد محکوم وقت زیادی برای پرداخت آن داشته باشد بلکه در قانون مهلت پرداخت دیه در موارد مختلف از زمان وقوع قتل مشخص شده و به ترتیب زیر است‌:
دیه قتل عمد باید در ظرف یک سال پرداخت شود.
دیه قتل شبیه عمد ظرف دو سال محکوم باید دیه را بپردازد.
در خطای محض این مهلت به سه سال افزایش می‌یابد.
نکته اینکه این مدت‌ها قانونی هستند و در صورتی که طرفین سر تاریخ دیگری توافق کنند از نظر قانون منعی ندارد. البته این را نیز به خاطر داشته باشید که در قتل خطای محض، مجرم باید هر سال یک سوم دیه را بپردازد.

 

دیه سال ۱۳۹۸ در ایران 

با توجه به افزایش نرخ ارز و قیمت برخی مال‌های مشمول پرداخت دیه، برخی حواشی در مورد افزایش قابل توجه نرخ دیه در سال ۱۳۹۸ مطرح شد. این گمانه‌ها با صحبت‌های یکی از مقام‌های قضایی جمهوری اسلامی ایران در روز ۱۳ اسفند سال ۱۳۹۷ پایان یافت.

در همین زمینه حجت الاسلام و المسلمین محسنی اژه‌ای، معاون اول قوه قضاییه در حاشیه نشست روز دوشنبه مسئولان عالی قضایی در جمع خبرنگاران گفت: یکی از موضوعاتی که در جلسه امروز مسئولان عالی قضایی مطرح شد بحث دیه بود. وی افزود: همان طور که مردم عزیز استحضار دارند طبق قانون رئیس دستگاه قضایی ابتدای هر سال باید مبلغ دیه را تعیین و اعلام کند، [اما]امسال خیلی از مسئولان ذیربط و نیز رئیس کل بیمه مرکزی تقاضا داشتند که این تعیین میزان دیه در جهت تسهیل امور مردم و قرارداد‌هایی که می‌خواهند منعقد کنند هر چه زودتر اعلام شود، بنابراین در جلسه امروز بحث دیه مورد رسیدگی قرار گرفت.

اژه‌ای در ادامه به برگزاری نشستی مقدماتی به منظور تعیین نرخ دیه در روز گذشته با حضور ۱۵ نفر از کارشناسان ذیربط، گفت: نتیجه آن نشست در جلسه امروز مطرح شد و نهایتاً مقرر گردید که دیه یک مرد مسلمان در سال جدید ۲۷۰ میلیون تومان برای ماه‌های غیرحرام باشد که البته به طور طبیعی یک سوم همین مبلغ برای ماه‌های حرام به این مبلغ اضافه می‌شود.
 

در مورد دیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

رئیس ستاد دیه استان اصفهان؛
رئیس ستاد دیه استان اصفهان گفت تاکنون بیش از ۲۰۰...
شده اند رئیس ستاد دیه استان اصفهان توضیح داد پرونده... به ستاد دیه استان اصفهان منتقل می شود و در...
کد خبر: ۱۰۵۱۶۹۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۲/۲۳


مدیر روابط عمومی و امور بین الملل شرکت فولاد مبارکه در شبکه اصفهان مطرح کرد؛
عمد با هماهنگی ستاد دیه استان در مجموعه فولاد مبارکه... که به امضا مدیر نمایندگی ستاد دیه استان مدیر کل...
کد خبر: ۱۰۵۱۵۶۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۲/۲۲


قضات دیوان عالی کشور حکم دیه و حبس مردی را... به پرداخت دیه و 3سال زندان محکوم کردند با اعتراض... کشور حکم دیه و زندان متهم را تأیید کردند ...
کد خبر: ۱۰۵۰۲۶۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۲/۱۶


یافتند به گزارش روابط عمومی ستاد دیه کشور با کمک... با ارایه معاضدت های قضایی از سوی ستاد دیه و... در فرآیند آزادی زندانیان تحت حمایت ستاد دیه با تلاش... آزادی به اصفهان تعلق دارد سال گذشته نمایندگی ستاد دیه...
کد خبر: ۱۰۴۷۴۸۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۲/۰۱


از سوی قضات شعبه 12 به دیه و حبس محکوم... می خواهد دیه چشمانش را از من بگیرد من اتهامم... را به پرداخت دیه و حبس محکوم کردند ...
کد خبر: ۱۰۴۴۷۲۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۱/۱۸


این چنین شد که در تیرماه رئیس ستاد دیه کشور...
کد خبر: ۱۰۴۳۳۵۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۱/۱۱


رئیس کل بیمه مرکزی
۸ ۵ درصد تخفیف را نسبت به رشد نرخ دیه...
نشست خبری خود گفت قوه قضائیه رقم دیه سال ١۴٠٠... که نسبت به نرخ دیه سال جاری ۴۵ ۵ درصد... که نرخ بیمه شخص ثالث متکی به نرخ حق دیه... رشد نرخ دیه یک درصدی هم به عنوان سود برای...
کد خبر: ۱۰۴۱۳۷۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۲/۲۷


سخنگوی قوه قضائیه خبر داد
مطرح در آن نرخ دیه سال آتی بود که اسماعیلی... سال ۱۴۰۰ نرخ دیه قتل عمدی یا غیرعمدی مسلمان ۴۸۰...
برگزار می شد از تعیین نرخ دیه سال ۹۹ خبر... در پایان هر سال تعیین و ابلاغ نرخ دیه سال... و از جمله سوالات مطرح در آن نرخ دیه سال... شد که برای سال ۱۴۰۰ نرخ دیه قتل عمدی یا...
کد خبر: ۱۰۴۱۱۴۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۲/۲۶


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
دیه جوانی که صرف ساخت مدرسه شد اقدام انسان دوستانه...
کد خبر: ۱۰۴۰۸۱۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۲/۲۵


چالش تعیین نرخ دیه در سال سخت اقتصادی
تعیین نرخ دیه از سوی قوه قضاییه برای سال آینده... بیمه شخص ثالث و نرخ دیه به نفع تمامی ذی...
به گزارش تابناک تعیین نرخ دیه و بیمه شخص ثالث... نرخ دیه بر اساس تورم افزایش می یابد اما امسال... شخص ثالث شرایط زمانی برای تعیین میزان دیه دشوارتر می... مردم انتظار می رود تعیین نرخ دیه از سوی قوه...
کد خبر: ۱۰۳۹۶۸۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۲/۱۹


درگیری با هدف دریافت دیه و خسارت در ۱۰ ماهه...
همچون خودزنی با ادعای نزاع و درگیری برای دریافت دیه... در سانحه تصادف یا نزاع و درگیری درصدد دریافت دیه... شکایت از طرف مقابل دعوا و در نهایت دریافت دیه...
کد خبر: ۱۰۳۸۴۲۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۲/۱۳


پرداخت دیه و حبس محکوم شدند به گزارش ایران این... به پرداخت دیه و 8سال زندان و داماد کینه جو...
کد خبر: ۱۰۳۰۸۶۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۱/۰۹


5 دادگاه کیفری استان تهران به پرداخت دیه و حبس... 2 متهم را به پرداخت نصف دیه و همچنین به...
کد خبر: ۱۰۲۸۸۲۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۲۹


رییس ستاد مردمی رسیدگی به امور دیه و کمک به...
اندیش این بار نماینده ای به ستاد دیه استان خراسان... رسیدگی به امور دیه و کمک به زندانیان خراسان رضوی... مراجعه به ستاد دیه یا از طریق درگاه اینترنتی ستاد... مردمی رسیدگی به امور دیه و کمک به آزادی زندانیان...
کد خبر: ۱۰۲۸۴۷۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۲۸


عمد به پرداخت دیه محکوم شد به گزارش ایران رسیدگی... شبه عمد مجرم شناخته و به پرداخت دیه محکوم کردند... دیوان عالی کشور حکم دیه را نقض کرده و پرونده... قتل شبه عمد بار دیگر به پرداخت دیه محکوم شد...
کد خبر: ۱۰۲۶۵۱۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۸


کنید مبلغ دیه کنونی که ۳۳۰ میلیون تومان است فاصله...
ریزد یکی از این موارد دیه یا همان معادل ارزش... مادی جان انسان است مطابق قانون دیه انسان برابر قیمت... حساب کنید مبلغ دیه کنونی که ۳۳۰ میلیون تومان است... در گذشته وجود نداشت مبلغ دیه در سال ۱۳۷۰ حدود...
کد خبر: ۱۰۲۶۲۵۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۷


از خودکشی قاتل دخترشان از دادگاه درخواست دریافت دیه از... دیه از بیت المال کردند اما شعبه 10 دادگاه کیفری... عالی کشور اولیای دم را مستحق دریافت دیه دانست به...
کد خبر: ۱۰۲۵۶۴۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۴


شبه عمد به پرداخت دیه و به خاطر سرقت به...
کد خبر: ۱۰۲۵۲۸۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۳


با وجود صدور حکم قطعی دادگاه؛
دیه پرداخت نکرده است به گزارش تابناک ورزشی محمدحسین کیاشمشکی... هنوز حکم را اجرایی نکرده و دیه این اسکی باز... به خیلی ها بدهکاریم و اگر دیه ام را بدهند...
کد خبر: ۱۰۲۴۴۳۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۹


سال به نتیجه نرسیده پدر مقتول با درخواست دیه از... مقتول به عنوان ولی دم از دادگاه درخواست دیه از... پیدا شدن قاتل درخواست دیه از بیت المال را هم...
کد خبر: ۱۰۲۴۱۸۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۷


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv