در مورد اقلیم کردستان در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات


کردستان عراق یا اقلیم کردستان  یک منطقه کوهستانی و خودمختار در بخش شمالی کشور عراق است. کردستان عراق از شرق با ایران از شمال با ترکیه و از غرب با سوریه هم‌مرز است. پایتخت آن اربیل است. نام اربیل بر اساس قاعده قلب آوایی زبان کردی با تحریف آوایی روبه‌رو شده و توسط کرد‌ها به صورت «هه‌ولیر» تلفظ می‌شود. واحد پول رایج در منطقه کردستان عراق،  دینار عراق است و زبان‌های رسمی در این منطقه چند گویش نسبتاً متفاوت از زبان کردی و همچنین زبان عربی است. رئیس اقلیم کردستان عراق مسعود بارزانی است.


مردم


سرشماری رسمی از تعداد جمعیت این منطقه در دست نیست، اما آخرین برآورد‌های حکومت محلی جمعیت این منطقه را حدود ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر تخمین می‌زند. در منطقه کردستان عراق علاوه بر کُردها، اقلیت‌های آشوری، ترکمن، عرب، کلدانی، ارمنی و ... نیز زندگی می‌کنند. اکثریت مردم کردستان عراق مسلمان سنی‌مذهب هستند.

در زمان حکومت بعثیان، آن حکومت تصمیم گرفت منطقه‌ای حائل در مرز‌های شمالی خود با ایران ایجاد کند و برای این منظور از سال ۱۹۶۳ تا پایان جنگ ایران و عراق در سال ۱۹۸۸ در حدود چهار هزار روستای کردنشین را در این منطقه ویران کرد. ساکنان این مناطق و به‌طور کل حدود ۲۵ درصد از جمعیت کردنشین عراق به اجبار به نقاط دیگر عراق تبعید شدند و در این روند ۳۰۰ هزار کرد جان خود را از دست دادند. کردستان عراق از سال ۱۹۹۱ خودمختار بوده‌است.

 

جغرافیا


کردستان عراق منطقه‌ای کوهستانی است. کوه‌های منطقه کردستان عراق دارای ارتفاع متوسط حدود ۲۴۰۰ متر است. ارتفاع کوه‌های این اقلیم در نقاطی به سه هزار تا ۳۳۰۰ متر هم می‌رسد. تنها بخش‌های جنگلی اقلیم کردستان عراق در همین ارتفاعات بلند قرار گرفته‌اند.

بلندترین قله در اقلیم ۳۶۱۱ متر بلندا دارد. نام این کوه که در مرز با ایران قرار دارد را چیغی‌در (به کردی: کێغی ده‌ر) و گاه هَلگورد ذکر کرده‌اند. در برخی منابع معنی نام چیغی‌در «کوه بیرونی» و در دیگر منابع معنی آن «چادر سیاه» ذکر شده‌است.
رود‌های بسیاری از کوه‌های کردستان عراق سرچشمه گرفته و در این منطقه جریان دارند. رود‌های زاب بزرگ و زاب کوچک از شرق به غرب در منطقه جریان دارند. رود دجله نیز که از ترکیه سرچشمه می‌گیرد با گذر از کردستان عراق وارد مناطق جنوبی‌تر عراق می‌شود.

بزرگ‌ترین دریاچه کردستان عراق دریاچه دوکان نام دارد. دریاچه‌های کوچک‌تری، چون دریاچه دهوک نیز در این منطقه وجود دارند.

بخش‌های غربی و جنوبی کردستان عراق چندان کوهستانی نیست و زمین‌های آن بیشتر به صورت تپه‌ماهور و دشت است. این منطقه با این وجود نسبت به دیگر بخش‌های صاف عراق سرسبزتر است.

کردستان عراق میان نه استان واقع شده‌است؛ که از این میان حکومت اقلیم کردستان بر چهار استان اربیل،  سلیمانیه،  دهوک و به تازگی استان حلبچه از استان سلیمانیه جدا و مستقل شده‌است و نیز قسمت‌هایی از استان‌های نینوا و دیاله چیرگی دارد. همچنین حکومت کردستان درخواست پیوستن استان کرکوک و بخش‌های بزرگ‌تری از استان‌های نینوا،  دیاله و صلاح‌الدین و واسط را کرده‌است.

آب و هوا


در اقلیم کردستان عراق ماه‌های تابستان یعنی از ژوئن تا سپتامبر بسیار گرم و خشک هستند. در ماه‌های ژوئیه و اوت، یعنی داغ‌ترین ماه‌ها، میانگین دما ۳۹ تا ۴۳ درجه است و در بسیاری روز‌ها به ۵۰ درجه سانتی‌گراد هم نزدیک می‌شود. پاییز‌ها خشک و ملایم است. میانگین دما در ماه اکتبر ۲۴–۲۹ درجه است و در نوامبر کمی خنک می‌شود. زمستان‌ها ملایم هستند، به جز در کوه‌های بلند. میانگین دما‌های بالای زمستانی ۷ تا ۱۳ درجه سانتی‌گراد و میانگین دما‌های پایین زمستانی ۲–۷ درجه سانتی‌گراد است.

 

تاریخچه


نام کردستان از ترکیب دو واژه کرد و پسوند ـستان گرفته شده‌است که به معنی سرزمین کرد‌ها است. بنابر قانون اساسی عراق نام این منطقه (به زبان عربی: اقلیم کردستان) است.

با ورود آریاییان به فلات ایران مناطق کردنشین امروزی ایران نیز از همان دوره‌های آغازین سکنه‌ای آریایی‌تبار داشت و در حوزه فرهنگ ایرانی قرار گرفت. در آن دوره، اما بخشی از منطقه امروزی کردستان عراق آشوری‌نشین بود و بخشی از امپراتوری آشور را تشکیل می‌داد.

آشور بانیپال در سال ۶۳۳ پ. م. درگذشت. شاه ایرانی ماد در حمایت از بابل به آشور اعلان جنگ داد.  هووخشتره در سال ۶۱۴ پ. م. از کوه‌های زاگرس گذشت و ضمن تسخیر آبادی‌های آشوری سر راه، شهر آشور پایتخت دولت آشور را در محاصره گرفت. پس از سقوط شهر آشور،  نبوپلسر پادشاه بابل به دیدار هووخشتره آمد و در آنجا پیمان دوستی ماد‌ها و بابل تجدید شد. در سال ۶۱۳ پ. م. شاه آشور در نینوا بود و این شهر نیز در سال ۶۱۲ پ. م. تسخیر شد.  نبوپلسر رهبر بابلی‌ها به همکاری با ماد روی آورد. در دوره‌های بعدی این منطقه بخشی از شاهنشاهی‌های هخامنشی، سلوکی،  اشکانی و ساسانی گشت.

در زمان ساسانیان منطقه امروزی عراق را ناحیه سورستان یا دل ایرانشهر‌ می‌نامیدند و طبق تقسیمات کشوری ایران آن زمان، سورستان به دوازده استان و شصت تسو (شهرستان) بخش شده بود. بیشتر بخش خاوری منطقه امروزی کردستان عراق در استان شادپیروز قرار داشت. شمال غربی کردستان عراق استان بالا نام داشت. شهر‌های بزرگ آن دوره در این منطقه، اربیل،  گرمیان (کرکوکامروزی) و آشب (عمادیه امروزی) بودند.

همه منطقه امروزی کردنشین تا سال ۱۵۱۴ میلادی یکی از ایالات ایران بود. در جنگ چالدران که بین نیرو‌های شاه اسماعیل اول صفوی و سلطان سلیم اول عثمانی در سال ۱۵۱۴ میلادی انجام گرفت بر اثر شکست ایران، بخشی از این مناطق از ایران جدا شد و نصیب عثمانی شد.

امپراتوری عثمانی سال‌ها، چون ابرنیرویی بر گوشه‌ای از جهان دربرگیرنده سرزمین‌های عربی، آسیای صغیر و بالکان، فرمان راندند تا اینکه با پایان جنگ جهانی اول و نابودی امپراتوری عثمانی متصرفات آن: (کردستان عثمانی)، سرزمین‌های عربی،  آسیای صغیر و بالکان کم‌کم مستقل گردیدند. قرن‌ها حکومت سلسله اردلان براین مناطق حکومت می‌کردند. کردستان عثمانی، در نقشه جغرافیای امروزی در سه کشور ترکیه،  عراق، و سوریه قرار می‌گیرد. سه کشور ترکیه،  عراق، و سوریه پس از جنگ جهانی اول و فروپاشی عثمانی با توافق انگلستان، در سال ۱۹۲۳ تأسیس شدند.

 

تشکیل اقلیم کردستان


اقلیم کردستان در سال ۱۹۷۰ و در پی پیمانی میان حکومت وقت عراق و رهبران کرد عراق تشکیل شد.
مبارزه برای تشکیل یک دولت مستقل کردی در شمال عراق از دوران حکومت بریتانیا در عراق آغاز شد و در سال ۱۹۶۱ توسط حزب دموکرات کردستان مصطفی بارزانی از سر گرفته شد. این روند به جنگ کرد‌ها با دولت انجامید که در سال ۱۹۷۰ با یک توافقنامه صلح که به کرد‌ها خودمختاری اعطا کرد، به پایان رسید.

اما این توافق ناکام ماند و یک درگیری جدید در سال ۱۹۷۴ آغاز شد که به شکست سریع کرد‌ها انجامید. سال بعد، با ایجاد اتحادیه میهنی کردستان، در صفوف حزب دموکراتیک کردستان شکاف پدید آمد. در سال‌های ۱۹۸۷–۱۹۸۸، زمانی که جنگ ایران و عراق به پایان خود نزدیک می‌شد، رژیم صدام عملیات خشونت‌باری علیه کرد‌ها آغاز کرد. طی عملیات انفال نزدیک به ۱۸۲ هزار نفر کشته و بیش از ۴۰۰۰ روستا ویران شد

سیاست «عرب‌سازی» صدام حسین هزاران نفر را در کردستان عراق مجبور به ترک خانه‌های خود و جایگزینی آن‌ها با اعراب کرد. بغداد علیه شهر حلبچه از سلاح‌های شیمیایی استفاده کرد و ۵۰۰۰ تن را کشت.

کردستان عراق بعد از جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ عملاً خودگردان شد و قدرت‌های غربی به منظور حفاظت از کرد‌ها در برابر حملات نیرو‌های صدام که باعث آواره شدن صد‌ها هزار نفر به کشور‌های همسایه، ازجمله ایران، شد، مداخله کردند. کرد‌ها در سال ۱۹۹۲ اولین پارلمان خود را انتخاب و یک دولت محلی تأسیس کردند.

 

 فرهنگ


عراق کشوری است با قومیت‌های گوناگون و ساکنان آن را عرب ۷۵٪-۸۰٪،  کرد‌ها ۱۵٪–۲۰٪،  ترکمنان،  آشوریان و ... حدود ۵٪ تشکیل می‌دهند. کرد‌ها در کردستان عراق در نواحی شمال و شمال شرقی عراق زندگی می‌کنند و از لحاظ فرهنگی و زبانی و طرز پوشش با عرب‌ها متفاوتند.  کرد‌ها اکثریت بافت اقلیم کردستان را تشکیل می‌دهند،  ترکمنان دومین گروه جمعیتی، و بعدتر گروه، مسیحیان شامل (آشوری، کلدانی، سریانی) از باشندگان کردستان عراق می‌باشند.

روز عاشورا در کردستان عراق تعطیل رسمی است. اجزای فرهنگ کردستان عراق شباهت زیادی به فرهنگ ایرانی دارد ازجمله خویشاوندی زبانی و آداب و رسوم و جشن‌هایی مانند جشن ایرانی نوروز که جشن اصلی در منطقه کردستان عراق نیز به‌شمار می‌رود. البته در این منطقه اقوامی مانند ترکمن‌ها آشوری‌ها، ارمنی‌ها، عرب‌ها، و مندائی‌ها نیز ساکنند که ویژگی‌های جدای فرهنگی خود را نیز دارا می‌باشند.



زبان‌ها


زبان‌های رسمی در این منطقه زبان کردی سورانی،  کردی بادینانی، و زبان عربی است. با آن حال اکثر اهالی اقلیم کردستان توانایی تکلم به زبان عربی را نیز دارند. سایر زبان‌های رایج در اقلیم کردستان عراق آشوری،  ترکمنان،  ارمنی،  مندایی‌ می‌باشد. بادینانی که لهجه‌ای از کردی کرمانجی است در مناطق شمالی‌تر کردستان عراق ازجمله در دهوک رواج دارد و کردی سورانی در مناطق جنوب شرق ازجمله اربیل و سلیمانیه رایج است.

در مورد اقلیم کردستان در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

وزارت پیشمرگه اقلیم کردستان عراق بامداد جمعه اعلام کرد که...
بیانیه وزارت پیشمرگه اقلیم کردستان عراق بدون ذکر جزئیات دقیق... شهرستان مخمور اربیل صورت گرفته است یک مقام امنیتی اقلیم... کردستان که خواست نامش فاش نشود به این پایگاه خبری...
کد خبر: ۱۰۹۱۰۲۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۹/۱۲


مسئولان اقلیم کردستان عراق می گویند که اکنون ۱۲ سد...
منابع آبی اقلیم کردستان همچنین از دریافت پیشنهاد های ۶۰... شرکت بخش خصوصی برای مشارکت در سدسازی در این اقلیم... گفت گزارش ها نشان می دهد که اقلیم کردستان به... در اقلیم نیز در همین راستا بوده است « کریم...
کد خبر: ۱۰۸۹۸۰۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۹/۰۵


و آشکار شدن برگزاری این نشست در اربیل مرکز اقلیم... کردستان عراق امروز شنبه موجی از انزجار و محکومیت نزد... رژیم صهیونیستی در اربیل مرکز اقلیم کردستان این کشور به... مقیم اربیل در اقلیم کردستان برگزار شده و شعار عادی...
کد خبر: ۱۰۷۸۳۵۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۰۳


وزارت داخلی دولت اقلیم کردستان عراق اعلام کرد که کنفرانس... اربیل بدون اطلاع دولت برگزار شده و بیانگر موضع اقلیم...
نوشت وزارت داخلی دولت اقلیم کردستان عراق بیانیه ای را... اطلاع موافقت و مشارکت دولت اقلیم کردستان عراق برگزار شده... وجه بیانگر موضع اقلیم کردستان نیست وزارت داخلی دولت اقلیم... کردستان عراق همچنین اعلام کرد که اقدامات لازم برای پیگیری...
کد خبر: ۱۰۷۸۳۲۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۰۳


رییس اقلیم کردستان عراق که به لندن سفر کرده دیدار...
دیدار رییس اقیلم کردستان با وزیر دفاع انگلیس هم دو...
کد خبر: ۱۰۷۶۸۱۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۲۷


عناصر تروریستی را در منطقه اقلیم شمال عراق مورد هدف...
کد خبر: ۱۰۷۵۲۶۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۱۸


اسلامی مواضع ضد انقلاب در ارتفاعات اقلیم کردستان عراق هدف...
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مواضع ضد انقلاب در ارتفاعات اقلیم... کردستان عراق هدف قرار گرفت تعدادی از مقرهای مرزی حزب... کرد حسان چلبی بخشدار سیدکان به کردستان٢٤ گفت " صبح... کردستان٢٤ از سوران گزارش داد که توپخانه های ایران به...
کد خبر: ۱۰۷۵۱۳۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۱۸


اقلیم کردستان عراق شد ...
نوشت مقامات اقلیم کردستان در فرودگاه اربیل از بورل و... بارزانی رئیس اقلیم کردستان مسعود بارزانی رئیس حزب دموکرات کردستان... و مسرور بارزانی نخست وزیر این اقلیم دیدار خواهد کرد...
کد خبر: ۱۰۷۴۷۷۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۱۶


سخنگوی وزارت خارجه برافراشته شدن پرچم اقلیم کردستان در مراسم... استقبال از نیچروان بارزانی رییس اقلیم را یک اشتباه از...
برافراشته شدن پرچم اقلیم کردستان در مراسم استقبال از نیچروان... بارزانی رییس اقلیم آن را یک اشتباه از سوی تیم...
کد خبر: ۱۰۶۸۴۵۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۱۶


منابع دولت اقلیم کردستان عراق از سفر رئیس این اقلیم...
اقلیم کردستان عراق از سفر « نیچروان بارزانی» رئیس اقلیم... کردستان عراق به تهران به منظور شرکت در مراسم تحلیف...
کد خبر: ۱۰۶۷۶۱۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۱۲


مبارزه با تروریسم در اقلیم کردستان نیمه شب سه شنبه...
کد خبر: ۱۰۶۲۴۹۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۱۶


یک مقام بلند پایه عراقی از مخالفت رسمی اقلیم کردستان...
اقلیم کردستان عراق و بغداد را باز کرده است در... گفت که اقلیم کردستان عراق رسما با اخراج نظامیان آمریکا... که مقامات اقلیم به آمریکایی ها اعلام کرده اند که... آمریکایی ها دارند کفاح محمود مشاور سابق ریاست اقلیم کردستان...
کد خبر: ۱۰۶۱۶۴۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۱۲


در اقلیم کردستان عراق از کشته شدن ۵ نفر از...
کد خبر: ۱۰۶۰۷۹۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۰۷


رئیس اقلیم کردستان عراق در پیامی به رئیس جمهور منتخب...
اقلیم کردستان عراق در پیامی ضمن تبریک به ابراهیم رئیسی... بر اساس حُسن همجواری و منافع مشترک روابط اقلیم کردستان...
کد خبر: ۱۰۵۹۰۵۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۳/۳۰


نیچروان بارزانی رئیس اقلیم کردستان عراق در پیامی به سید...
ریاست اقلیم کردستان عراق آمده است « امیدوارم تقویت روابط... اقلیم کردستان و عراق با جمهوری اسلامی ایران در دوره...
کد خبر: ۱۰۵۸۹۷۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۳/۳۰


اقلیم کردستان عراق امروز دوشنبه خبر دادند که ارتش ترکیه... حزب کارگران کردستان پ ک ک در این استان آغاز... حزب کارگران کردستان کرد شاهدان عینی اشاره کردند که نیرو... عناصر حزب کارگران کردستان پ ک ک در برخی از...
کد خبر: ۱۰۵۷۹۵۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۳/۲۴


اقلیم کردستان عراق خبر داد ...
کردستان عراق شکل گرفته است این شبکه تلویزیونی متعلق به... کردستان عراق در صفحه توئیتر خود مدعی شد که بالگردهای... در اقلیم کردستان عراق کشته شدند مناطق شمالی عراق در... اقلیم کردستان این کشور در چند ماه گذشته به صحنه...
کد خبر: ۱۰۵۷۸۰۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۳/۲۴


در پی انتشار خبری مبنی بر دخالت اقلیم کردستان در... میهنی اقلیم کردستان عراق امروز یکشنبه با انتشار بیانیه ای...
ای اقلیم کردستان عراق گزارش دادند که دفتر مبارزه با... تروریسم اتحادیه میهنی کردستان عراق در این بیانیه مشارکت در... دیگر در آن نام دفتر مبارزه با تروریسم در اقلیم... کردستان ذکر شده بود نادرست است و صحت ندارد وی...
کد خبر: ۱۰۵۰۸۳۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۲/۱۹


بارزانی نخست وزیر دولت محلی اقلیم کردستان عراق درباره موضوعات...
اقلیم کردستان عراق نخستین مساله مورد اشاره در گفت و... بود که بعضا در این اقلیم صورت گرفت هر دوطرف... حملات به پایگاه های آمریکا در اقلیم کردستان عراق را... آمریکا در نزدیکی فرودگاه اربیل پایتخت محلی اقلیم کردستان باعث...
کد خبر: ۱۰۴۷۸۴۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۲/۰۴


رئیس اداره روابط خارجی اقلیم کردستان عراق بر احترام به...
نیز چنین انتظاری داریم وزارت حمل و نقل اقلیم کردستان...
کد خبر: ۱۰۴۰۵۲۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۲/۲۳


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv