آنچه از محاسبات نوروزی می فهمیم

مرا در منزل جانان چه امن عیش چون هر دم               جرس فریاد می دارد که بربندید محمل ها

فرارسیدن نوروز و زنده شدن دوباره طبیعت، نا خودآگاه انسان را با محاسباتی روبرو می سازد که در عین بهره گیری از زیبائی های آغاز سال نو و دید و بازدیدهایی که مورد تاکید آیین مبین اسلام نیز هست، می تواند مبنایی برای پی ریزی آینده هر انسانی تلقی شود.

آینده ای که از محاسبه گذشته پدید می آید. بازبینی یکسال گذشته از دریچه نگاه کسی که یک بار این مسیر یکساله را طی کرده است وفراز و نشیب های آن را آزموده است می تواند انسان را به نقد خویشتن وادارد و با کاستی زدائی از رفتار سال گذشته، به تکاملی از نوع خودسازی برسد.

یک بار بودن مجال برای زندگی، زمان را برای آدمی ارزشمند کرده است تا آنجا که خداوند نیز به زمان قسم یاد کرده است و انسان با علم به اینکه نمی تواند زمان را پس انداز کند، می کوشد تا لحظه های تکرار نشدنی را به بهترین شکل در مهار خود قرار دهد و از این ثروتی که فقط یک بار در اختیارش خواهد بود بهره گیرد ولی همواره موفق نیست و چه بسا عمر می گذرد و تنها نوحه گری خروس سحری است که به یادش می آورد که از عمر او یک شب دیگر رفت و او بی خبر است.

 آغاز سال جدید بهترین فرصت برای ارزیابی زمان هایی است که از دست داده ایم تا سال جدید را با برنامه ای بهتر برای بهره گیری از فرصت های خود آغاز کنیم. اکنون که به یک سال گذشته می نگریم در می یابیم که یک سالی که گذشت چنین بود:

365 روز
8760 ساعت
525600 دقیقه
31536000 ثانیه

برخی از زمان در اختیار خود را چنین گذرانده ایم:

خواب

اگر روزانه 8 ساعت خوابیده باشیم به این معنی است که یک سوم ایام سال را در خواب بوده ایم و جمعا 121 روز کامل را در خواب گذرانده ایم.

خوراک

اگر روزانه دست کم یک ساعت را صرف سه وعده غذا خوردن کرده باشیم 365 ساعت برابر تقریبا 16 روز کامل در حال خوردن و آشامیدن بوده ایم.

پیدا کردن گم شده ها

اگر روزانه و در عرض 24 ساعت فقط 15 دقیقه صرف پیدا کردن وسایلی چون جوراب، لباس، کلید، کارت شناسایی، کنترل تلویزیون، و... کرده باشیم در طول یک سال گذشته تقریبا 4 روز کامل را در این گونه امورات صرف کرده ایم.

ترافیک

اگر به طور متوسط روزانه و در طی 24 ساعت فقط نیم ساعت را در ترافیک سپری کرده باشیم تقریبا 8 روز کامل را در ترافیک بوده ایم.

مکالمات تلفنی

فرصت فراوانی را روزانه به گفتگو با تلفن بر سر مسائل غیر ضروری می گذرانیم اگر این فرصت دست کم روزانه 15 دقیقه از وقت ما را در اختیار خود گرفته باشد، در طول یکسال تقریبا 4 شبانه روز کامل را در گفتگوی تلفنی غیر ضروری صرف کرده ایم.

اوقاتی را که بر شمردیم زمان زیادی از طول زمانی است که در سال گذشته در اختیارمان بوده است که یا در خواب گذرانده ایم و یا در اموراتی که برشمردیم.
 
حسرت از گذر زمان دامن بهترین ها را هم می گیرد و حتی بزرگانی هم که در طول عمر خود توانستند کارهای شگرفی را انجام دهند بر این که می توانستند از عمر خود بهتر از این بهره بگیرند حسرت می خورند. با این حال می‏توان با شیوه های زیر از میزان حسرت کاست.
 
• گذر زمان را باور کنیم و باور کنیم زمانی بر روی زمین راه خواهیم رفت و زمانی دیگر درون زمین جا خواهیم گرفت. اختیار متوقف ساختن زمان در دست هیچ کس نیست و خود را متوجه آن سازیم.

به گفته سعدی:

ای که پنجاه رفت و در خوابی
مگر این پنج روزه دریابی

• می توانیم پیش از صرف هر وقتی برای هر کاری میزان تناسب وقتی که صرف خواهد شد با ارزش نتیجه ای که به دست خواهد آمد را بسنجیم و آنگاه تصمیم بگیریم.

• فرصت سوزی ها را به حداقل برسانیم و زمان هایی را که به سهولت از دست می روند را مهار کنیم و با بهره گیری از مدیریت زمان باور کنیم که ما نیز همان زمانی را در اختیار داریم که بزرگان و اندیشمندان و تاثیر گذاران در اختیار داشتند.

• باور کنیم زندگی از وقت ساخته شده است و مجموع زمان در اختیار هرکس، زندگی او را تشکیل می دهد و نباید آن را به بهانه های واهی از دست داد. اندیشه ناپایداری لذت های دنیوی سبب می گردد تا خردمندان به پایداری لذت های معنوی بیاندیشند و روز بی گناه را که عید واقعی است تجربه کنند.
 
• محاسبه، مشارطه و مراقبه را در زندگی خود به هر میزان که میسر است وارد کنیم و سود دلبستگی به حالت های معنوی پایدار را که در جانمان رسوخ کند به زیان دلبستگی به لذت های ناپایدار ترجیح دهیم.