ده دلیل برای رد فرضیه پایان خشکسالی و شروع ترسالی!
به گزارش «تابناک»؛ این پرسشی است که این روزها بارها پرسیده میشود؛ پرسشی که دلیل شکل گیری آن در اذهان بسیاری از مردم، بارشهای فراوان اخیر است. بارشهایی که سیلابها و خسارات فراوانی به دنبال داشته و البته هنوز هم تمام نشدهاند.
بارندگیهایی که در کلام بسیاری از کارشناسان و مسئولان، کم سابقه و بی سابقه لقب میگیرند و گاه به رغم خسارات فراوان و حتی مرگبار بودنشان، نعمت خوانده میشوند تا این گونه به نظر برسد که دوران خشکسالی به پایان رسیده و ورق به نفع ترسالی برگشته است؛ پایان دورانی سخت که اتفاقی مبارک به شمار میآید.
اما آیا این گزاره، گزاره درستی است؟ آیا حق با آنهایی است که میگویند دوران ترسالی شروع شده و بر اساس این باور حتی تزهایی برای ساخت سدهای پرشمار برای مهار سیلابها را میدهند یا حق با گروه دیگری است که میگویند خشکسالی ادامه دارد و این بارشها هم قادر به متوقف کردنش نیست؟
آیا ممکن است پاسخ گزینه دیگری جز بله و خیر باشد و آنهایی درست بگویند که مدعی هستند، «فعلا برای قضاوت درباره ورود به ترسال زود است»؟ آنهایی که میگویند «آغاز عصر یخبندان و دوره ترسالی بعید نیست» چه؛ این حدس و گمانها چقدر قابل اعتنا و توجیه پذیر هستند؟
بی گمان در میان این همه گزاره، پیدا کردن پاسخی که بتواند همه را قانع کند، کاری دشوار و چه بسا ناشدنی است، اما بهتر است به نظریات افرادی رجوع کنیم که هم در این عرصه متخصص هستند و هم اوضاع را رصد کرده و مبتنی بر نکات فراوان، میکوشند اوضاع را تحلیل و تفسیر کرده و نتیجه گیری کنند.
از جمله این افراد میتوان به دکتر ناصر کرمی اشاره کرد؛ اقلیم شناسی که استاد دانشگاه برگن نروژ است و بیشتر به واسطه فعالیتهای محیط زیستی اش در کشورمان شناخته میشود. فردی که کوشیده دلایلی ارائه دهد که نشان میدهند نه تنها تغییری از خشکسالی به ترسالی در اقلیم میهنمان در حال وقوع نیست که فراتر از آن، ایران به سمت «خشکیدگی» حرکت میکند؛
۱- اینکه ایران در سه دهه گذشته معنادار و مستمر خشک تر و گرمتر شده، موضوعی است به راحتی قابل اثبات. وبسایت سازمان هواشناسی آمار ماهانه بارش و دما برای تمام نقاط ایران با مأخذ هفتاد ساله را رایگان در اختیار همگان قرار داده است. برای ایجاد یک روند آماری از آنچه در گذشته رخ داده، فقط کافی است از ریاضی در حد چهار عمل اصلی بلد باشید. خلاصه اینکه ایران بین یک تا دو درجه سانتیگراد گرمتر شده و به طور متوسط 20 درصد نیز با کاهش بارش روبه رو بوده است.
۲- اگر حوصله چنان جمع و تفریقی را ندارید، برای جستوجو در گوگل وقت بگذارید و دو کلیدواژه "خاورمیانه" و "تغییر اقلیم" را با هم جستوجو کنید. فقط مقالات دانشگاهی که توسط ژورنالهای معتبر علمی منتشر شدهاند را مورد توجه قرار دهید؛ بیش از 90درصد مقالات بر خشک تر شدن خاورمیانه در سه دهه گذشته و البته تداوم این روند در دهههای پیش روی تأکید دارند.
۳- یک کار دیگر این که مقالات اولین و دومین کنفرانس ملی اقلیم شناسی ایران را ببینید. در هر کنفرانس حدود صد مقاله ارائه شده؛ حاصل عمر اقلیم شناسان ایران در چند سال گذشته. تقریبا تمام این مقالات بر تغییر اقلیم در ایران به شکل خشکسالی مستمر تأکید میکنند.
۴- از استاد سرشناسی نقل شده که "تغییر اقلیم میتواند ایران را مرطوبتر کند". این حرف خطرناک است، چون هیچ منطق علمی ندارد و از سوی دیگر، سرود یاد مستان حوزه مدیریت آب میدهد که اوضاع آنچنان هم خراب نیست. به صورت خیلی محدود ممکن است مثلا منطقهای مثل چابهار به خاطر اثرپذیری از موسمیهای اقیانوس هند مرطوبتر شود، ولی همچنان که گفته شد، اجماع مطلق تحقیقات علمی میگوید ایران خشکتر میشود.
۵- بعضا از تکذیب ادعای ناسا درباره خشکسالی سی ساله ایران برای تکذیب مفهوم خشکیدگی استفاده میشود. تصور میشود کسانی که چنین تکذیبی میکنند فرصت مرور سابقه این بحث را نداشتهاند. سال ۲۰۱۳ یک مؤسسه وابسته به ناسا تحقیقی منتشر کرد؛ با این مضمون که ۲۳ مدل اقلیمی نشان میدهند روند عمومی خشکسالی خاورمیانه "دستکم" تا بیست و هفت سال آینده ادامه دارد. از همان جا هشدار خشکسالی "دستکم" سی ساله در رسانهها منتشر شد. هیچ کس نگفت ناسا پیشبینی کرده خاورمیانه وارد یک دوره سی ساله خشکسالی شده. بحث این بود که تحقیقی از ناسا میگوید تا حدود سی سال آینده نشانهای از توقف روند خشکسالی وجود ندارد. البته در حد فاصل ۲۰۱۳ تاکنون صدها تحقیق دیگر نیز بر همین انگاره تأکید کرده اند. اساسا آن تحقیق ناسا در روش و در قالب حالا قدیمی شده و دیگر نیازی به ارجاع به آن نیست.
۶- گفته شده اگر ایران وارد خشکسالی ممتد سی ساله است و باز هم خشکتر میشود، چرا چنین چیزی برای کالیفرنیا پیشبینی نشده؟ کالیفرنیا به نسبت خاورمیانه دقیقا آن سوی جهان است. چرا آنچه در خاورمیانه پیشبینی شده باید برای کالیفرنیا هم پیشبینی شود؟ طبق کدام منطق علمی؟
۷- چرا خشکیدگی؟ این بحث کمی پیچیده است. خشکسالی یک پدیده نرمال و موقت است؛ یعنی خشکسالی بخشی از روند معمول اقلیمی یعنی خشکسالی ـ نرمال ـ ترسالی است. هر خشکسالی موقت بوده و قطعا دورهای به پایان میرسد؛ اما اگر تصور میکنیم خاورمیانه گرمتر و خشکتر شده و این روند همچنان ادامه خواهد داشت، دیگر نمیتوانیم آن را خشکسالی بدانیم؛ چون اولا داریم درباره پدیدهای غیر نرمال حرف میزنیم که مطابق روندهای معمول و قابل انتظار اقلیمی نیست. بعد هم اینکه، چون این روند برگشت ناپذیر است، نمیتواند پدیده نرمال قابل برگشتی همچون خشکسالی باشد.
۸- در نهایت مستندترین منبع برای بررسی روندهای اقلیمی یک منطقه، گزارشهای رسمی (IPCC پانل بین دولتی تغییر اقلیم) است. به طور خلاصه گزارشهای این نهاد میگوید که اثر گرمایش جهانی بر عرضهای پایین، دو برابر بیشتر از عرضهای بالا خواهد بود؛ یعنی اگر اروپا تا پایان قرن دو درجه گرمتر بشود، این میزان میتواند برای خاورمیانه حتی چهار درجه باشد. به همین دلیل، هم تاکنون اثر تغییر اقلیم در خاورمیانه و شمال آفریقا مشهودتر از دیگر نقاط جهان بوده و هم نگرانی برای آینده این منطقه افزونتر از دیگر مناطق جهان است.
۹- آیا اشاره به اثر تغییر اقلیم بر تشدید بحران آب در ایران باعث برداشتن بار مسئولیت از روی دوش حاکمیت خواهد شد؟ کاملا برعکس. این اتفاقا برکشیدن بحران اقلیم و محیط زیست به سطحی است که ساختار حاکمیت را به چالش میکشد. اینکه آیا سیستم موجود توانایی طراحی و اجرای یک برنامه جامع ملی برای مهار خشکیدگی ایران و انطباق آن با روندهای آتی را دارد یا نه؟
۱۰- اقلیم دانشی پیچیده است مرکب از انبوهی مؤلفهها و گزارههای غیر قطعی. دقیقتر اینکه بگوییم بحث باد هواست. وقتی در عرصه عمومی در باره مؤلفههای اقلیمی صحبت میکنیم، باید بسیار مراقب باشیم. سوء برداشت عامه میتواند به سوء رفتار آنها با محیط زیست بینجامد. متأسفانه غیاب اقلیمشناسان در عرصه عمومی باعث شده متخصصانی دیگر، با تخصص در حوزههایی که مقیاسهای زمان و مکان آنها تناسبی با مسائل اقلیم ندارد، ذهنیت عمومی را درباره این مسائل شکل دهند.
مگر نه اینکه همین کارشناسان پیش بینی کرده بودند روز بروز از میزان بارندگی در ایران کاسته میشود . پس چه چیزی محاسبات آنان را بهم ریخت . حقیقت اینست که حتی این سخنان جنبه سیاسی پیدا کرده و بنحوی میخواهند تخم ناامیدی را در دل مردم بکارند اما این خداوند است که ابرها را از آنسوی اقیانوسها و از فراز کشورهای اروپایی عبور میدهد و سرزمین ایران را سیراب میکند . حال اگر کشور از سیلاب دچار خسارت شد این بحث دیگری است که میتوان با مدیریت بهتر جلو آنرا گرفت 
غیر اون رایفی پور کس دیگه ای هم مگه گفته خشکسالی تموم شده ترسالی شروع شده ؟ 
این گونه اخبار میتواند دستاویزی قرار بگیرد ،تا انتقال آب بین حوضه ای را ، برای طرفداران آن توجیه کندباید صبر کرد تا شواهد بیشتری بدست آید ، تا بتوان پیش بینی بهتری از اوضاع جوی جهانی در آینده بدست آورد
خوب ممنون که هراسان هستید یه وقت سطح توقع مردم یه خورده بالا نره..در هر زمینه ای اقتصادی، ارتباطی و حالا هواشناسی.. مسئولین خدوم سپاسگراز تابناک هستند! برخلاف نظر این مقاله ، برخی دانشمندان ، از جمله Henrik Svensmark عقیده دارند ، دوره سرمایش جهانی و بدنبال آن ترسالی شروع شده است، 1- به نظر آنها پرتوهای باردار کیهانی مهمترین نقش را در تشکیل هسته های اولیه منجمد یا مایع ابرها دارند ،
2- به عقیده آنها فعالیت های خورشیدی مانع رسیدن این پرتوهای کیهانی به اتمسفر زمین است ،
در نتیجه این فعالیت های خورشیدی ،
مانع تشکیل بیشتر ابرها و در نتیجه گرمایش جهانی در صد سال گذشته شده
است ،
3-به نظر آنها تاثیر این فعالیت های خورشیدی که مانع از رسیدن پرتوهای باردار کیهانی به اتمسفر زمین در صد سال گذشته بوده ،
نقش مهمتری از گازهای گلخانه ای نظیر دی اکسید کربن در گرمایش جهانی زمین داشته است .
4- به عقیده آنها اخیرا فعالیتهای خورشیدی کاهش یافته ،
در نتیجه پرتوهای کیهانی بیشتری به اتمسفر زمین میرسد ، در نتیجه ابرهای بیشتری ساخته می شود ،
درنتیجه سرمایش جهانی زمین و بدنبال آن ترسالی شروع شده است
متاسفم كپي برداري از بي بي سي بود. چيزي كه حقيقت داره اينه كه ناسا و ساير سازمان هاي هوا شناسي روند گرمايش زمين رو بررسي كردند كه البته در مدار هاي نزديك به استوا اين افزايش دما شديد تر خواهد بود كه نتيجه آن مي شود تبخير بيشتر خشك شدن بيشتر اين درسته ولي اين يه نتيجه گيري خيلي ساده از گرمايش زمينه طبق نظر تمام دانشمندان افزايش دماي زمين اثرات خيلي پيچيده اي داره كه به اين سادگي ها قابل پيش بيني نيست يكي از اين نتايج تبخير بيشتر آب از سطح اقيانوسها و افزايش آب موجود در جو است كه باعث افزايش بارندگي ها در كل جهان خواهد شد دومين اثر كه خيلي پيچيده است تغيير جريانات هوايي و بادهاست كه مهمترين تاثير رو دارند. اين سيلاب ها كه در ايران امسال ديديم مشابه چيزي بود كه در استراليا اتفاق افتاد و اينها اثرات تغيير اقليم هست و احتمال تكرار شدن اينها هيچ بعيد نيست يادمان باشد هيچ پديده اي در جهان تصادفي نيست و جهان كاملا قانونمند است اين كه ما نمي توانيم به درستي پيش بيني كنيم ناشي از نقص دانش ماست. اين بارش ها هم مطمئنا دليل دارد نه اينكه به قول بي بي سي نتيجه همزماني تصادفي چند جريان هوايي باشد نظریه مهم کارشناس هواشناسی درباره راز بازش سیل آسا در ایران را مطالعه کنید ! خدایش خیلی مهم : آقا جان کل علم مربوط به هواشناسی دنیا را با این سخنان گران بهاء زیر و رو کردید . لطفاً این نظریه خودتان را به صورت مقاله معتبر چاپ کنید . حیف این اطلاعات شما ! همه کارشناسان ارشد هواشناسی با دهن باز ! و حیرت ! از این حرفهای شما نکته برداری کنند . بعداً از طرف دولت میگن واسه مسئولین کشور جوک نسازید ! به خدا جوک می دهند که بگید ! راستی این آقا محترم به دوستان خودشان بفرمانید که بر روی نقشه مناطق آبی تیره رنگ را بعد از زاگروس نشان دهند که ما گمراه نشویم چون در همه نقشه ها آبی تیره بر روی عراق و ترکیه هم دیده میشه که روز بعدش همکاران این آقا محترم میگن وارد ایران میشه ....
امیدوارم که به اخطارهای اساتید اقلیم شناس داخلی و خارجی توجه کافی و بموقع بشود و قبل از انکه نه از تاک،نشان ماند و نه از تاک-نشان اقدامات لازم بصورت این پیش بینیهای علمی و برنامه ریزیهای کوتاه مدت و بلند مدت و میان مدت برای جلوگیری از وقایع ناگوار بعمل آید چون هزینه پیشگیری خیلی کمتر از درمان است.آیا گوشهای شنوا و چشمهای بینا و مردان عاقبت اندیش و دلسوز برای ایران و نسل های آتی وجود دارد و یا همچنان به روزمرگی دجار هستند؟!!!
بهترین نظر اینست که بگویم هنوز برای قضاوت زود است اما مدیریت بارشهای غیر قابل پیش بینی در اقلیمی چون ایران هنری ست که میتواند تهدید رابه فرصت تبدیل کند