تحولات، احتمالات، چالشها در موضوع هسته ای
برای بررسی رفتارها، وقایع و احتمالات در چالش جبهه صهیونیستی ـ آمریکایی و متحدانشان با ایران هستهای، روند هفت سال گذشته و مسائل مرتبط جاری و آتی را مرور میکنیم:
الف ـ روند تحولات گذشته:
1- بهرهگیری غرب از تهیه اخبار مخدوش و اطلاعات تحریفآمیز از پروژههای تحقیقاتی برای دستیابی به چرخه سوخت هستهای صلحآمیز، با کمک عوامل جاسوسی در ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی و انتشار خبرهای تحریکآمیز و تبلیغات سوء علیه فعالیتهای مقدماتی هستهای صلحآمیز ایران، با کمک رسانههای مرتبط با شبکهها و لابیهای صهیونیستی و جریانسازی عملیات روانی هدفمند.
2- اعمال فشارهای سنگین سیاسی جبهه مخالفان هستهای شدن ایران از طریق محافل بینالمللی و استفاده ابزاری از نظارتها، بازرسیها و گزارشهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره فعالیتهای مقدماتی ایران (بهرغم عضویت ایران در آژانس و معاهده منع تولید و گسترش سلاحهای هستهای و همکاریهای منظم ایران در چارچوب پادمان و مقررات بینالمللی) و تلاش برای فضاسازیهای داخلی و خارجی در جهت متهم کردن ایران در دستیابی به فنآوری سلاح هستهای.
3- تحرکات دیپلماتیک اروپا بهموازات عملیات روانی و فشارهای سیاسی و ادبیات تهدیدآمیز از یکسو و وعدههای تأمین حقوق ایران در برخورداری از انرژی هستهای و سایر حمایتهای بینالمللی از سوی دیگر و شرط تعطیل یا تعلیق فعالیتهای هستهای صلحآمیز.
4- توافق ایران با تعلیق مشروط در مذاکرات سعدآباد و پاریس برای فرآیند اعتمادسازی و تعدیل فشارهای خارجی و برخی چالشهای داخلی.
5- عهدشکنی توافقکنندگان با ایران در انجام تعهدات بهرغم رعایت تعلیق داوطلبانه از سوی ایران و فرصتسازی کافی.
6- از سرگیری فرآیند تحقیقاتی غنیسازی هستهای برای مصارف صلحآمیز در هفتههای پایانی دولت هشتم و در آستانه تشکیل دولت نهم.
7- دخالتهای غیرقانونی و غیرمنطقی شورای امنیت سازمان ملل متحد با صدور قطعنامه علیه تحریمهای خاص و تأکید مجدد بر تعلیق برخلاف مقررات آژانس و معاهده NPT و مصادیق وظایف و اختیارات این شورا.
8- اعمال تحریمهای فزاینده (سه دور) توأم با استفاده ابزاری از گزارشهای دوگانه آژانس که از یکسو صحت عملکرد و گزارشهای ایران مبنی بر صلحآمیز بودن غنیسازی هستهای را تأیید میكرد و از سوی دیگر خواستههای غیرمنطقی غرب و اعمال فشار سیاسی بر شورای حکام و مدیر کل آژانس را در قالبهای گزارشهای نوبهای و بیانیهها و قطعنامههای آژانس بازتاب میداد.
9- تداوم و تشدید حمایتهای مردمی و اراده ملی برای دستیابی به مراحل تکمیلی فنآوری هستهای صلحآمیز در قالب تولید سوخت اتمی و فرآیند صنعتی شدن آن بر مبنای چشمانداز تأمین 20 هزار مگاوات برق هستهای و سایر مصارف در زمینههای پزشکی، کشاورزی، تحقیقاتی و دارویی بهموازات پیشرفتهای فنی و انسجام حاکمیتی و حمایت مؤثر رهبری، مجلس و دولت مصمم و تبدیل آن به مطالبه و هدف ملی و تبدیل راهبرد انفعالی سال قبلی به راهبرد ابتکار عمل در سیاستهای ایران برای صیانت از حقوق هستهای.
10- فراز و نشیبها و افت و خیزهای طرفین برای مذاکره و چالشها و تفاهمهای ناپایدار با محوریت گروه 1+5 و بهویژه اتحادیه اروپا و تبدیل موضوع هستهای ایران به فرآیند جاری و سوژه رسانهای، روانی و بهرهگیری سیاسی در معادلات و تحولات گوناگون و البته تنزل سیاست فشار تهاجمی هفت سال قبل غرب به سیاست فشار انفعالی دربرابر ایران.
ب ـ برآیند نتایج از چالشهای هفت ساله:
1- تداوم فضای سرد در تعامل جبهه همسو با صهیونیستها و آمریکا با ایران؛
2- از دست دادن فرصتهای همکاری متقابل و مواجهه غرب با محدودیت در مناسبات منطقهای؛
3- تجلی ناکارآمدی دیپلماسی و سازوکارهای غرب و نهادهای بینالمللی در حل و فصل عادلانه و نتیجهبخش چالشها؛
4- اثبات ناکارآمدی ابزارهای پوسیده مانند تحریم و سوءاستفاده از نهادهای بینالمللی و فریب افکار عمومی؛
5- تقویت خوداتکایی و بومیسازی دانش و فنآوری چرخه سوخت هستهای برای مصارف صلحآمیز در ایران و تولید سوخت با غنای 5/3 درصد و نیل به فرآیند تولید سوخت 20 درصد و توانایی توسعه صنعت؛
6- بالارفتن آستانه تحمل ایران در برابر تحریمهای فزاینده و تعمیق مقاومت ملی در برابر فشارهای سیاسی و روانی؛
7- تأثیر منطقهای و جهانی دستاوردهای ایران از مقاومت منطقی در تزلزل هژمونی نظام سیاسي؛
8- تشدید رقابتهای آشکار و پنهان قدرتهای بزرگ در تضاد منافع و چالش بازبینی و تکوین ساختار نظام بینالمللی با بروز ناکامیهای یکجانبهگرایی و زورمداری در فضای شکننده.
ج ـ تحولات جاری:
1- موافق بودن ایران با طرح معاوضه سوخت 5/3 درصد با 20 درصد در شرایط عادلانه و مطمئن (مبادله همزمان در خاک ایران) برای عادی شدن موضوع هستهای؛
2- رفتار غیر شفاف و نامطمئن گروه 1+5 در طرح مبادله سوخت با تأکید بر انتقال همه سوخت تولیدی ایران به خارج کشور و تحویل سوخت 20 درصد در فرآیند مرحلهای و لزوم تعلیق غنیسازی بدون مبنای منطقی؛
3- تلاش آمریکا و اروپا با فشار صهیونیستها برای توافق با چین و روسیه جهت دور چهارم تحریمها با کمیت و کیفیت بیشتر؛
4- رایزنیها و تحرکات سیاسی، روانی در دو هفته اخیر از سوی مقامات رژیم صهیونیستی و آمریکا در منطقه و سطح بینالمللی و استفاده از ادبیات تهدید نظامی و تأکید بر همگرایی منطقهای و جهانی برای اثربخشی تحریمهای جدید علیه ایران؛
5- علایم و رفتارهای آمادگی ایران در برابر هر گزینه احتمالی بهرغم محدودیتهای گسترده آمریکا و صهیونیستها در تشدید فشارها و تهدیدات جدید علیه ایران و آسیبپذیریهای تهدیدکنندگان؛
6- گزارش انحرافی و دوپهلوي مدیرکل جدید آژانس در آستانه نشست فعلی شورای حکام و اتکاء به ادعاهای تأیید نشده و ساختگی آمریکا.
د ـ تحولات مؤثر:
1- تداوم ناکامیها و چالشهای سیاسی، امنیتی و نظامی آمریکا، ناتو و غرب در عراق، افغانستان و منطقه و تشدید شکاف دولت ـ ملت در کشورهای همسو و تغییر رفتار چین، هند و روسیه در رویکرد به این چالشها؛
2- تقویت آمادگیها و مقاومت ضد صهیونیستی در لبنان و فلسطین و آسیبپذیری رژیم صهیونیستی بهرغم موج جدید تهدید و زمینه واکنشهای منطقهای؛
3- ناکامی جریان جنگ نرم و توطئه مشترک صهیونیستی، آمریکایی، انگلیسی و همراهان خارجی و داخلی آنان در بهرهبرداری از وقایع پس از انتخابات اخیر ایران و تلاش برای فشار خارجی در پر کردن خلأ ناکامیهای مذکور؛
4- تداوم نابسامانی و بحران اقتصادی غرب و تشدید نارضایتیهای داخلی؛
5- کاهش آستانه تحمل افکار عمومی و محیط داخلی کشورهای غربی و رژیم صهیونیستی از تحمیل مشکلات جدید سیاسی، نظامی و اقتصادی ناشی از ماجراجویی و سیاستهای مداخلهجویانه؛
6- اثبات توان و اشراف اطلاعاتی و امنیتی ایران در منطقه با دستگیری مقتدرانه سرکرده گروهک تروریستی ریگی.
هـ ـ احتمالات:
با توجه به مؤلفهها و روندهای فوق و شرایط محیطی ضمن آمادگی در برابر هر احتمالی دو گزینه احتمالی ذیل، زمینه وقوع بیشتری دارد که باید در یکماه آینده با رصد هوشمندانه تدابیر کارآمد ملی همانند 55 ماه گذشته اتخاذ گردد:
1- تلاش مجدد واسطهها و برخی از اعضای 1+5 برای توافق تعدیل شرایط معاوضه سوخت که باید حقوق و منافع ملی و مبادله در داخل کشور با توجه به تجارب گذشته و برآیند موقعیتها لحاظ گردد؛
2- توفق آمریکا در کف مصادیق جدید تحریمهای درخواستی با چین و روسیه که باید از تجربیات قبلی و امکانات و فرصتهای خارجی و داخلی برای خنثی سازی در این مصادیق تحریم استفاده کرد
* عضو سابق کمیسیون امنیت ملی و کارشناس مسائل راهبردی
منبع: نشریه پنجره
