تحولات، احتمالات، چالش‎ها در موضوع هسته ای

رضا طلایی نیک*

کد خبر: ۸۸۲۳۵

تاریخ: ۱۱ اسفند ۱۳۸۸ - ۱۵:۵۱

برای بررسی رفتارها، وقایع و احتمالات در چالش جبهه صهیونیستی ـ آمریکایی و متحدانشان با ایران هسته‎ای، روند هفت سال گذشته و مسائل مرتبط جاری و آتی را مرور می‎کنیم:

الف ـ روند تحولات گذشته:

1- بهره‎گیری غرب از تهیه اخبار مخدوش و اطلاعات تحریف‎آمیز از پروژه‎های تحقیقاتی برای دستیابی به چرخه سوخت هسته‎ای صلح‎آمیز، با کمک عوامل جاسوسی در ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و انتشار خبرهای تحریک‎آمیز و تبلیغات سوء علیه فعالیت‎های مقدماتی هسته‎ای صلح‎آمیز ایران، با کمک رسانه‎های مرتبط با شبکه‎ها و لابی‎های صهیونیستی و جریان‎سازی عملیات روانی هدفمند.

2- اعمال فشارهای سنگین سیاسی جبهه مخالفان هسته‎ای شدن ایران از طریق محافل بین‎المللی و استفاده ابزاری از نظارت‎ها، بازرسی‎ها و گزارش‎های آژانس بین‎المللی انرژی اتمی درباره فعالیت‎های مقدماتی ایران (به‎رغم عضویت ایران در آژانس و معاهده منع تولید و گسترش سلاح‎های هسته‎ای و همکاری‎های منظم ایران در چارچوب پادمان و مقررات بین‎المللی) و تلاش برای فضاسازی‎های داخلی و خارجی در جهت متهم کردن ایران در دستیابی به فن‎آوری سلاح هسته‎ای.

3- تحرکات دیپلماتیک اروپا به‎موازات عملیات روانی و فشارهای سیاسی و ادبیات تهدیدآمیز از یک‎سو و وعده‎های تأمین حقوق ایران در برخورداری از انرژی هسته‎ای و سایر حمایت‎های بین‌المللی از سوی دیگر و شرط تعطیل یا تعلیق فعالیت‎های هسته‎ای صلح‎آمیز.

4- توافق ایران با تعلیق مشروط در مذاکرات سعدآباد و پاریس برای فرآیند اعتمادسازی و تعدیل فشارهای خارجی و برخی چالش‎های داخلی.

5- عهدشکنی توافق‎کنندگان با ایران در انجام تعهدات به‎رغم رعایت تعلیق داوطلبانه از سوی ایران و فرصت‎سازی کافی.

6- از سرگیری فرآیند تحقیقاتی غنی‎سازی هسته‎ای برای مصارف صلح‎آمیز در هفته‎های پایانی دولت هشتم و در آستانه تشکیل دولت نهم.

7- دخالت‎های غیرقانونی و غیرمنطقی شورای امنیت سازمان ملل متحد با صدور قطعنامه علیه تحریم‎های خاص و تأکید مجدد بر تعلیق برخلاف مقررات آژانس و معاهده NPT و مصادیق وظایف و اختیارات این شورا.

8- اعمال تحریم‎های فزاینده (سه دور) توأم با استفاده ابزاری از گزارش‎های دوگانه آژانس که از یک‎سو صحت عملکرد و گزارش‎های ایران مبنی بر صلح‎آمیز بودن غنی‎سازی هسته‎ای را تأیید می‎كرد و از سوی دیگر خواسته‎های غیرمنطقی غرب و اعمال فشار سیاسی بر شورای حکام و مدیر کل آژانس را در قالب‎های گزارش‎های نوبه‎ای و بیانیه‎ها و قطعنامه‎های آژانس بازتاب می‎داد.

9- تداوم و تشدید حمایت‎های مردمی و اراده ملی برای دستیابی به مراحل تکمیلی فن‎‎آوری هسته‎ای صلح‎آمیز در قالب تولید سوخت اتمی و فرآیند صنعتی شدن آن بر مبنای چشم‎انداز تأمین 20 هزار مگاوات برق هسته‎ای و سایر مصارف در زمینه‎های پزشکی، کشاورزی، تحقیقاتی و دارویی به‎موازات پیشرفت‎های فنی و انسجام حاکمیتی و حمایت مؤثر رهبری، مجلس و دولت مصمم و تبدیل آن به مطالبه و هدف ملی و تبدیل راهبرد انفعالی سال قبلی به راهبرد ابتکار عمل در سیاست‎های ایران برای صیانت از حقوق هسته‎ای.

10- فراز و نشیب‎ها و افت و خیزهای طرفین برای مذاکره و چالش‎ها و تفاهم‎های ناپایدار با محوریت گروه 1+5 و به‎ویژه اتحادیه اروپا و تبدیل موضوع هسته‎ای ایران به فرآیند جاری و سوژه رسانه‎ای، روانی و بهره‎گیری سیاسی در معادلات و تحولات گوناگون و البته تنزل سیاست فشار تهاجمی هفت سال قبل غرب به سیاست فشار انفعالی دربرابر ایران.

ب ـ برآیند نتایج از چالش‎های هفت ساله:

1- تداوم فضای سرد در تعامل جبهه همسو با صهیونیست‎ها و آمریکا با ایران؛
2- از دست دادن فرصت‎های همکاری متقابل و مواجهه غرب با محدودیت در مناسبات منطقه‎ای؛

3- تجلی ناکارآمدی دیپلماسی و سازوکارهای غرب و نهادهای بینالمللی در حل و فصل عادلانه و نتیجه‎بخش چالش‎ها؛
4- اثبات ناکارآمدی ابزارهای پوسیده مانند تحریم و سوءاستفاده از نهادهای بین‎المللی و فریب‎ افکار عمومی؛

5- تقویت خوداتکایی و بومی‎سازی دانش و فن‎آوری چرخه سوخت هسته‎ای برای مصارف صلح‎آمیز در ایران و تولید سوخت با غنای 5/3 درصد و نیل به فرآیند تولید سوخت 20 درصد و توانایی توسعه صنعت؛

6- بالارفتن آستانه تحمل ایران در برابر تحریم‎های فزاینده و تعمیق مقاومت ملی در برابر فشارهای سیاسی و روانی؛
7- تأثیر منطقه‎ای و جهانی دستاوردهای ایران از مقاومت منطقی در تزلزل هژمونی نظام سیاسي؛

8- تشدید رقابت‎های آشکار و پنهان قدرت‎های بزرگ در تضاد منافع و چالش بازبینی و تکوین ساختار نظام بین‎المللی با بروز ناکامی‎های یک‎جانبه‎گرایی و زورمداری در فضای شکننده.

ج ـ تحولات جاری:

1- موافق بودن ایران با طرح معاوضه سوخت 5/3 درصد با 20 درصد در شرایط عادلانه و مطمئن (مبادله همزمان در خاک ایران) برای عادی شدن موضوع هسته‎ای؛

2- رفتار غیر شفاف و نامطمئن گروه 1+5 در طرح مبادله سوخت با تأکید بر انتقال همه سوخت تولیدی ایران به خارج کشور و تحویل سوخت 20 درصد در فرآیند مرحله‎ای و لزوم تعلیق غنی‎سازی بدون مبنای منطقی؛

3- تلاش آمریکا و اروپا با فشار صهیونیست‎ها برای توافق با چین و روسیه جهت دور چهارم تحریم‎ها با کمیت و کیفیت بیشتر؛

4- رایزنی‎ها و تحرکات سیاسی، روانی در دو هفته اخیر از سوی مقامات رژیم صهیونیستی و آمریکا در منطقه و سطح بین‎المللی و استفاده از ادبیات تهدید نظامی و تأکید بر همگرایی منطقه‎ای و جهانی برای اثربخشی تحریم‎های جدید علیه ایران؛

5- علایم و رفتارهای آمادگی ایران در برابر هر گزینه احتمالی به‎رغم محدودیت‎های گسترده آمریکا و صهیونیست‎ها در تشدید فشارها  و تهدیدات جدید علیه ایران و آسیب‎پذیری‎های تهدیدکنندگان؛

6- گزارش انحرافی و دوپهلوي مدیرکل جدید آژانس در آستانه نشست فعلی شورای حکام و اتکاء به ادعاهای تأیید نشده و ساختگی آمریکا.

د ـ تحولات مؤثر:

1- تداوم ناکامی‎ها و چالش‎های سیاسی، امنیتی و نظامی آمریکا، ناتو و غرب در عراق، افغانستان و منطقه و تشدید شکاف دولت ـ ملت در کشورهای همسو و تغییر رفتار چین، هند و روسیه در رویکرد به این چالش‎ها؛
2- تقویت آمادگی‎ها و مقاومت ضد صهیونیستی در لبنان و فلسطین و آسیب‎پذیری رژیم صهیونیستی به‎رغم موج جدید تهدید و زمینه واکنش‎های منطقه‎ای؛

3- ناکامی جریان جنگ نرم و توطئه مشترک صهیونیستی، آمریکایی، انگلیسی و همراهان خارجی و داخلی آنان در بهره‎برداری از وقایع پس از انتخابات اخیر ایران و تلاش برای فشار خارجی در پر کردن خلأ ناکامی‎های مذکور؛
4- تداوم نابسامانی و بحران اقتصادی غرب و تشدید نارضایتی‎های داخلی؛

5- کاهش آستانه تحمل افکار عمومی و محیط داخلی کشورهای غربی و رژیم صهیونیستی از تحمیل مشکلات جدید سیاسی، نظامی و اقتصادی ناشی از ماجراجویی و سیاست‎های مداخله‎جویانه؛
6- اثبات توان و اشراف اطلاعاتی و امنیتی ایران در منطقه با دستگیری مقتدرانه سرکرده گروهک تروریستی ریگی.

هـ ـ احتمالات:

با توجه به مؤلفه‎ها و روندهای فوق و شرایط محیطی ضمن آمادگی در برابر هر احتمالی دو گزینه احتمالی ذیل، زمینه وقوع بیشتری دارد که باید در یک‎ماه آینده با رصد هوشمندانه تدابیر کارآمد ملی همانند 55 ماه گذشته اتخاذ گردد:
1- تلاش مجدد واسطه‎ها و برخی از اعضای 1+5 برای توافق تعدیل شرایط معاوضه سوخت که باید حقوق و منافع ملی و مبادله در داخل کشور با توجه به تجارب گذشته و برآیند موقعیت‎ها لحاظ گردد؛
2- توفق آمریکا در کف مصادیق جدید تحریم‎های درخواستی با چین و روسیه که باید از تجربیات قبلی و امکانات و فرصت‎های خارجی و داخلی برای خنثی سازی در این مصادیق تحریم استفاده کرد

*  عضو سابق کمیسیون امنیت ملی و کارشناس مسائل راهبردی

منبع: نشریه پنجره