آخرین خبرها از پشت پرده صنعت هوایی ایران

 در حالی که مقرر بود ۴۰ روز کاری پس از امضاء پیش‌‌قرارداد خرید ۱۱۸ فروند ایرباس بین ایران‌ایر و کمپانی سازنده و همچنین فرجه اضافه وزیر راه بر این مهلت، قرارداد اصلی به امضاء طرفین برسد، ظاهراً به دلیل بدعهد‌ی طرف مذاکره‌کننده در تأمین منابع مالی، قرار نیست این قرارداد به نتیجه بیانجامد.،
به گزارش تابناک اقتصادی پس از توافقات برجام و در اوایل زمستان سال گذشته بود که دولت اعلام کرد‌ در قراردادی با کمپانی سازنده ایرباس، 118 فروند هواپیمای نو از این کمپانی برای شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران خریداری خواهد کرد.در پیش‌قراردادی که آن زمان به امضاء رسید، مقرر شد ‌‌118 فروند انواع ایرباس‌ شامل 45 فروند‌ ایرباس 321 و 320، 45 فروند‌ ایرباس 330، 16 فروند‌ ایرباس 350 و 12 فروند‌ ایرباس 380 پهن‌پیکر‌ برای ایران‌ایر خریداری شود و در مدت زمان 5 تا 8 سال در اختیار هما قرار گیرد.
 ‌درباره رقم این پیش‌قرارداد هم پیش از این گمانه‌زنی‌هایی از سوی رسانه‌ها و با بررسی سایت کمپانی ایرباس، مطرح شد و عده‌ای رقم قرارداد را 25 میلیارد دلار عنوان کردند، اما وزیر راه و شهرسازی مدعی شد که این رقم، رقم «کاتالوگ پرایس» است و رقم واقعی در تفاهم‌نامه ایران‌ایر با ایرباس برای این 118 فروند هواپیما، 10.5 میلیارد دلار ‌است.‌
در تفاهم‌نامه‌های خرید این هواپیماهای نو، دولت ضمانت فاینانس‌ها را انجام می‌دهد، در واقع دولت خود در خرید هواپیما برای ایران‌ایر وارد شد و ‌پس‌ از باز کردن مسیر‌های سیاسی و ‌تسهیل روند‌ خرید هواپیما، رایزنی‌‌ها با مدیرعامل ایرباس از سوی رئیس‌جمهور و وزیر راه و شهرسازی آغاز شد و سپس در تفاهم‌نامه‌ها هم‌، دولت ضامن باز پرداخت اقساط این هواپیماهای نو شد تا ایرلاین دولتی ایران‌ایر که تا همین چند سال پیش تا پله‌های نهایی خصوصی‌سازی پیش رفت نه تنها دولتی بماند بلکه دولت هم به طور گسترده در عرصه تصدی‌گری وارد شده و هواپیما وارد ناوگان کند.
 بماند؛ اما همان روز‌‌ها بود که اعلام شد «خرید ایرباس‌ها فعلاً در قالب پیش‌قرارداد مطرح شده است و با بررسی‌های انجام شده از سوی مدیرعامل هما و نمایندگان ایرباس، تا 40 روز کاری بعد، این پیمان به قرارداد منتج می‌شود.
 
روز 11 بهمن‌ماه سال 94 بود‌ که وزیر راه و شهرسازی اعلام کرد: قرارداد خرید ایرباس‌‌ها تا 20 روز کاری آینده به امضاء می‌رسد.
 عباس آخوندی با بیان اینکه مبلغ قرارداد خرید 118 فروند ایرباس از کمپانی ایرباس 10.5 میلیارد دلار است، سهم ایران را در این قرار 15درصد عنوان کرد و گفت:‌ کمپانی سازنده 85 درصد اعتبار را در قالب تسهیلات تأمین می‌کند.
 وی همان روز (‌11 بهمن‌ماه 1394)، درباره امضای قرارداد ایرباس‌ها توضیح داد: فعلاً در این باره پیش‌قرارداد به امضا رسیده است و پس‌ از آن باید مراحل قانونی طی شود؛ دو طرف 20 روز کاری مهلت دارند تا به قرارداد نهایی دست یابند.
 آخوندی حتی درباره رقم قرارداد ایرباس‌ها هم توضیح داد که مبلغ قرارداد 10.5 میلیارد دلار است و تحویل این ایرباس‌ها از اسفندماه آغاز می‌شود.
 وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه پروسه تحویل ایرباس‌ها 8 ساله است درباره سیستم بازپرداخت و نحوه تأمین مالی،‌ اظهار داشت: خرید این ایرباس‌ها بر اساس سیستم اجاره به‌شرط تملیک است، برای توسعه ناوگان هوایی کشور، 500 فروند هواپیما لازم داریم که 50 میلیارد دلار اعتبار می‌خواهد، اما ایرلاین‌ها چنین نقدینگی ندارند، ‌بنابراین پس از بررسی لازم به مدل اجاره به‌شرط تملیک رسیدیم؛ 85 درصد مبلغ کل ایرباس‌ها را فروشنده تأمین می‌کند و 15 درصد سهم ما است،‌‌ بازپرداخت به‌صورت اقساط و به‌تدریج از محل درآمد هواپیما و فروش بلیت حاصل می‌شود.
 وزیر راه و شهرسازی سهم ایران را در این قرارداد 1.5 میلیارد دلار عنوان کرد و گفت: این مبلغ یکجا پرداخت نمی‌شود بلکه به‌صورت 20% - %20 در مدت زمان 8 سال پرداخت خواهد شد‌، در واقع آخرین هواپیما از این خرید ظرف 15 سال تسویه حساب می‌شود.
 آخوندی درباره قیمت ایرباس‌ها گفت که قیمت اسمی یا کاتالوگی این ایرباس‌ها 25 میلیارد دلار است، اما طبق روند کمپانی سازنده، هنگام فروش ارقام کم‌تر می‌شود و به 10.5 میلیارد دلار می‌رسد. زیرا نرخ مبنای تأخیرات تحویل بر اساس نرخ اسمی خواهد بود.
 بنا به گفته وی 20 درصد اولیه قرارداد را شرکت ایرباس از محل منابع داخلی خود تأمین می‌کند و 80 درصد بقیه را اعتبارات صادراتی می‌گیرد که در این باره شرکت‌های تضامین اروپایی نظیر کوهاس این تضمین را انجام می‌دهد.
 به هر حال سال 94 هم به پایان رسید اما قرارداد ایرباس‌ها به نتیجه نرسید، البته آخوندی در 26 اسفند سال گذشته وعده‌‌ای دیگر داد و گفت: برنامه‌ریزی شده است قرارداد ایرباس‌ها در 3 ماهه اول سال 95 نهایی شود.‌
 به هر حال هیچ خبری از ‌تأمین فاینانس‌های خارجی نیست همان طور که از بقیه قرارداد‌‌های تأمین فاینانس خارجی دولت نظیر قطار‌های پرسرعت نیز خبری نرسیده است.
با بوئینگ مذاکره‌ای نداشته‌ایم
قائم مقام وزیر راه و شهرسازی در امور هوانوردی با اعلام این‌که قرارداد خرید ۱۱۸ فروند هواپیمای ایرباس خردادماه امسال نهایی می‌شود، گفت: هنوز با بوئینگ برای خرید هواپیما مذاکره‌ای نداشته‌ایم.
صغر فخریه کاشان در پاسخ به این پرسش که آیا پیش‌پرداخت 50 میلیون دلاری به حساب ایرباس واریز شده است، اظهار کرد:‌ با توجه به این‌که هنوز قرارداد با هواپیماسازی ایرباس نهایی نشده پیش‌پرداخت 50 میلیون دلاری به حساب این شرکت واریز نشده است.
 وی در پاسخ به این پرسش که قرارداد ایرباس چه زمانی نهایی می‌شود، تصریح کرد: فکر می‌کنم این قرارداد خردادماه امسال نهایی شود و روند طولانی شدن این مسئله به دلیل بزرگ بودن قرارداد مذکور است.
 وی با تاکید بر این‌که می‌توانیم قرارداد خرید 118 فروند ایرباس را اردیبهشت (ماه آینده) نهایی کنیم، بیان کرد: در مذاکرات با ایرباس دست بالا را گرفته‌ایم و هر شرایطی را قبول نمی‌کنیم و تحت فشار نخواهیم بود.
 قائم مقام وزیر راه و شهرسازی در خصوص خرید هواپیمای بوئینگ نیز گفت: هنوز مذاکره‌ای با این هواپیماساز نداشته‌ایم و آنها اعلام کرده‌ایند برای مذاکره به ایران می آیند که البته زمان آنرا نمی‌دانم.
 بویینگ به دنبال بازار ایران است
رییس انجمن شرکت های هواپیمایی با بیان اینکه مذاکره با بویینگ باید در چهارچوب منافع دو طرف باشد، گفت: بویینگ هم به دنبال بازار ایران است و با مجوز اخیر خزانه داری آمریکا، مذاکرات جدی تر می شود.
مقصود اسعدی سامانی در گفت وگو با ایلنا با بیان اینکه براساس مجوزی که صادر وزارت خزانه داری آمریکا صادر کرده است ، بویینگ اجازه دارد به شرط بررسی مورد به مورد قراردادها به ایرلاین های ایرانی هواپیما بفروشد ، اظهار داشت : با این مجوز  اولیه، مذاکرات بین شرکت های هواپیمایی ایرانی و بویینگ جدی تر خواهد شد.
 وی افزود: بویینگ برای قرارداد فروش هواپیما به هر ایرلاین ایرانی باید مجوز از دولت آمریکا بگیرد.
 رییس انجمن شرکت های هواپیمایی ادامه داد: ایران هم به دنبال منافع خودش است و اگر شرایط برای ایرلاین های کشورمان مساعد باشد به سمت خرید هواپیما از بویینگ می روند.
 اسعدی سامانی با بیان اینکه امیدواریم با رعایت منافع دو طرف بخشی از نوسازی ناوگان هوایی ایران با هواپیماهای بویینگ انجام شود و بویینگ بخشی از نیازهای ناوگان هوایی ما را تامین کند، گفت: در چهارچوب منافع شرکت های هواپیمایی و منافع ملی با بویینگ مذاکره خواهیم کرد اما با مجوز اخیر خزانه داری آمریکا، مذاکرات جدی تر خواهد شد.
 وی تاکید کرد: البته بویینگ هم به عنوان فروشنده به دنبال بازار خودشان هستند و تلاش می کنند به بازار ایران دست پیدا کنند.
 رییس انجمن شرکت های هواپیمایی با اشاره به موضوع فاینانس در مذاکره با بویینگ گفت: در دنیای مذاکره و معامله با شرکت های هواپیماساز، استفاده از فاینانس برای خرید هواپیما یکی از اصلی ترین موضوعات در روند مذاکرات است.
 اسعدی سامانی ادامه داد: این عرف است که شرکت های سازنده و فروشنده هواپیما فاینانس را تامین کنند و موسساتی را برای تامین فاینانس به خریداران معرفی می کنند. به طور قطع در مذاکره با بویینگ هم بحث تامین فاینانس از سوی بویینگ مطرح می شود.     
 واکنش مرادی به تحریم هواپیمایی ماهان
مدیرکل مراقبت پرواز شرکت‌ فرودگاه‌ها با اشاره به تصمیم شورای هواپیمایی عربستان در خصوص تحریم هواپیمایی ماهان،‌گفت: پس از قطع روابط دیپلماتیک هیچ پروازی به عربستان نداشته‌ایم و ایرلاین‌های ایرانی از حریم آسمان عربستان سعودی استفاده نمی‌کنند.
 خبرگزاری تسنیم:  ابراهیم مرادی در واکنش به تصمیم شورای هواپیمایی عربستان مبنی بر ممنوعیت پرواز شرکت هواپیمایی ماهان به مقاصد و حریم این کشور گفت: از زمان قطع پروازهای حج عمره از سوی ایران و همچنین بعد از قطع روابط دیپلماتیک دو کشور هیچ پروازی بین ایران و عربستان انجام نشده است.
 وی با یادآور این‌که عربستان فقط در مسیر مقاصد کشورهای آفریقایی قرار دارد که ایرلاین‌های ایران پرواز مستقیم و برنامه‌ای به این کشورها ندارند، افزود: برای پروازهای خاص به مقصد آفریقا مانند سفر مقامات سیاسی کشور از مسیر جایگزین استفاده می‌شود.
 رسانه‌های عربستانی از تصمیم شورای هواپیمایی این کشور برای ممنوعیت پرواز هواپیماهای ماهان به عربستان یا عبور از حریم هوایی این کشور خبر داده بود.