هشدار درباره آلودگي درياي خزر
به فصلهاي گرم سال كه نزديك ميشويم، شهرهاي شمالي كشور بيش از هر زمان ديگري مورد توجه قرار ميگيرند
توجهي كه البته وقتي با هجوم به ساحل دريا بدون رعايت بديهيترين اصول حفظ محيطزيست همراه ميشود نتيجهاي جز «فاجعه» ندارد.
با ارتقاي دانش و آگاهي مردم بهويژه مردم شهرهاي ساحلي ميتوان در مهار پراكندگي زبالهها در نوارهاي ساحلي گامهاي مؤثري برداشت و با آموزش افراد بومي براي مجاب كردن گردشگران در راستاي حفظ محيطزيست سواحل، از فجايع عظيمي كه در حال شكلگيري است جلوگيري كرد.
مهندس زلفينژاد، مديركل محيطزيست گيلان با اشاره به اينكه مرجع توليد زباله در سواحل بهطور مستقيم و غيرمستقيم مردم هستند، مجهز شدن سواحل به سيستم مكانيزه جمعآوري زباله را از راههاي مؤثر در حفظ محيطزيست سواحل ميداند؛
در حال حاضر در سواحل جنوب كشور ازماشين آلات مخصوص جمعآوري زباله سواحل كه بهطور كامل زباله را از ماسه جدا ميكند استفاده ميشود و با مجهز شدن سواحل استانهاي شمالي به اين نوع ماشينآلات ميتوان گام مؤثري در جهت حفظ محيطزيست سواحل دريا برداشت.
رودهاي آلوده، دريا را آلودهتر ميكنند
اما علاوه بر آلودگي سواحل، وضعيت آلودگي آب رودخانههايي كه به خزر ميريزند، مورد ديگري است كه از سوي كارشناسان محيطزيست مورد اشاره قرار ميگيرد. رودخانهها بهعنوان اكوسيستمهاي مياني مرز آبي و خشكي بسيار مهلكتر از بقيه موارد هستند.ورود فاضلابهاي انساني، پسابهاي صنعتي و كشاورزي، كودهاي شيميايي و سموم به رودخانهها از جمله مواردي هستند كه بهطور مستقيم آلودگي دريا را بهدنبال دارند.
اميد صديقي، مديركل دفتر دريايي سازمان حفاظت از محيطزيست، در گفتوگو با همشهري آلودگي خزر را بسيار شديد توصيف ميكند و ميگويد: بهدليل ورود فاضلاب انساني به درياي خزر، حدآلودگي ميكروبي در اين دريا بسيار بالاست و در برخي مناطق به 100برابر حد مجاز نيز ميرسد.
اين حجم از آلودگي، علاوه بر مشكلاتي كه متوجه محيطزيست ميكند، آيا تاثير مستقيم بر سلامت گردشگران اين نواحي نخواهد داشت؟ پاسخ اين مقام مسئول به اين سؤال همشهري مثبت است: مسلما براي شناگران مشكل پيش ميآيد و اين مشكلات در شهرهايي مانند چالوس، نوشهر و نور بيشتر است اما از آنجايي كه حذف منبع آلودگي يك فرايند طولاني مدت است، برنامه كوتاهمدت ما تغيير محلهاي شناست.
صديقي از تغيير محلهاي شنا تا تابستان امسال خبر ميدهد. به اين ترتيب با همكاري شهرداري و استانداريها انتظار ميرود اين تغيير بهخصوص در شهرهايي كه آب دريا با آلودگي بيشتري همراه است با سرعت بيشتري انجام شود.
هرچند كه مديركل دفتر دريايي سازمان حفاظت از محيطزيست، حذف منابع آلودهكننده آب دريا را منوط به همكاري ارگانها و نهادهاي مختلف ميداند؛طرح جامعي داريم كه براي اجرايي شدن آن بايد همه از وزارت بهداشت گرفته تا جهاد كشاورزي همكاري كنند.
مديريت كاهش مصرف كودشيميايي و سموم و آفتكشها مسئلهاي است كه اگر وزارت جهاد كشاورزي چارهاي برايش بينديشد، ميتوان به كاهش آلودگي خزر اميدوار بود: هنگام بررسي و پايش آب خزر مشاهده كرديم كه در برخي مناطق در آب دريا سم DDT وجود دارد و اين درحالي است كه مصرف اين سم ممنوع است ولي با اين حال استفاده ميشود.
صديقي با بيان اين مطلب، تاكيد ميكند كه البته ميزان سم در آب دريا در سواحل ايران معمولا كمتر از حد است و بيشترين آلودگيها را همسايگان شمالي ما بر آب خزر تحميل ميكنند؛
رود ولگا حدود 89 درصد آب شيرين خزر را تامين ميكند و از رودخانههاي ايران تنها 5درصد آب به خزر ميريزد و اتفاقا بيشترين حجم آلودگي نيز از طريق ولگا به خزر وارد ميشود.»
وجود صنايع مختلف در حوزه آبريز رود ولگا از جمله عللي است كه به گفته صديقي موجب تشديد آلودگي خزر ميشود؛
بسياري از اين صنايع سيستم تصفيه مناسبي ندارند و موجب ورود فاضلاب انساني از يك سو و پساب صنعتي حاوي فلزات سنگين از سوي ديگر به آب دريا ميشوند.
آلودگي نفتي از ديگر مسائلي است كه صديقي به آن اشاره ميكند؛ آذربايجان، روسيه و قزاقستان در سواحل خزر چاههاي نفت زيادي دارند كه منشا توليد آلودگي فراوان در اين منطقه هستند.
دريا خودش را پاك ميكند اگر ما اجازه دهيم!
بهنظر ميرسد كه همسايگان شمالي ايران بيش از همميهنان ما از خجالت خزر درآمدهاند و انواع و اقسام آلودگي را به اين آبي بيكران تحميل كردهاند. اما در هر حال از سهم ايران در اين آلودگي هم نميتوان بهسادگي گذشت؛
آستارا، گرگان، ساري، انزلي و شهرهاي مختلف در نوار ساحلي موجب ورود فاضلاب بدون تصفيه به آب دريا هستند.
صديقي همچنين به پساب كشاورزي و صنايع مختلفي اشاره ميكند كه موجب آلودگي آب ميشوند؛ دريا توان خودپالايي دارد و به مرور آلودگيها را حذف ميكند مشروط به آنكه حجم آلودگي اينقدر زياد نباشد و ما برنامهاي براي جلوگيري از ورود اين مقدار آلودگي به دريا داشته باشم.
به گفته اين كارشناس، تنها درصورت حذف منابع آلاينده است كه ميتوان اميد داشت ظرف 4 تا 5 سال، ميزان آلودگي كاهش يابد و به حد قابلقبولي برسد.
