نگاه شما: پیشنیازهای اقتصاد مقاومتی
مهدی زیبائی دانشجوی دکتری رشته روابط بینالملل در مطلب ارسالی برای «نگاه شما» با عنوان «تعامل سازنده و شایستهسالاری پیشنیاز اقتصاد مقاومتی» نوشت:
مدت زمان زیادی از ورود عبارت اقتصاد مقاومتی به عرصه ادبیات سیاسی جمهوری اسلامی ایران نمیگذرد. این عبارت اولین بار توسط مقام معظم رهبری به عنوان راهکار مقابله با تحریمهای اقتصادی غرب در برابر ایران مطرح شد. به عبارت دیگر اقتصاد مقاومتی تاکتیک دفاعی ایران جهت کاهش آسیبپذیری در مقابل غرب و افزایش قدرت مانور در صحنههای داخلی و بینالمللی میباشد. دال اصلی گفتمان اقتصاد مقاومتی که سایر دالها در کنار آن مفصلبندی میشوند اقتصاد دانش بنیان و عدم اتکا به نفت به عنوان پایه اصلی تولید ناخالص داخلی کشور است.
در این راستا توجه به دو نکته در موفقیت راهبرد اقتصاد مقاومتی از اهمیت بسزایی برخوردار است: تعامل سازنده با محیط خارج و شایستهسالاری در محیط داخل. با توجه به پیچیدگی ساختار اقتصادهای ملی و پیوستگی اقتصاد کشورها در سایه جهانیسازی به نظر میرسد بدون تعامل سازنده با محیط بیرون، استفاده از تجربیات سایر کشورها و بهرهبرداری از یافتههای علمی سایرین، بنیان نهادن اقتصاد دانش محور امری دشوار و یا غیر ممکن خواهد بود. به عبارت دیگر اقتصاد مقاومتی و دیپلماسی دو روی یک سکهاند که بایستی در راستای یک هدف واحد یعنی کاهش آسیبپذیری کشور مورد استفاده قرار گیرند.
از سویی دیگر توجه به نخبگان علمی کشور و استقبال از فعالیت و مشارکت ایشان در زمینه طراحی و تدوین راهبردهای اقتصاد مقاومتی دانش بنیاد یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار در این عرصه میباشد. بدون شک صحت، سلامت و تعالی یک جامعه در گرو سپردن مسئولیتها و مناصب حکومتی به افراد شایسته است. هرجا و هرگاه که نظام مدیریتی کشور با ضعف و ناتوانی در حوزههای مختلف مواجه شود لزوماً باید عامل اصلی را در ضعف مدیریت در آن بخش جستجو کرد. بر این اساس حرکت و موفقیت در مسیر اقتصاد مقاومتی منوط به توجه کافی به عوامل مورد بحث خواهد بود.
در این ارتباط سیاست تعامل سازنده با محیط خارج و شایسته-سالاری در محیط داخل از شاخصترین ابعاد سیاسی- مدیریتی دولت یازدهم میباشد که به صورت پیدا و پنهان در موضع و اظهارات رئیس دولت یازدهم در دوره انتخابات ریاست جمهوری و همچنین از ابتدای آغاز به کار این دولت مورد تاکید بوده است. گفتمان تعامل سازنده به عنوان شاخصه اصلی سیاست خارجی دولت یازدهم بستری مناسب برای پیشبرد اهداف اقتصاد مقاومتی و استقلال کشور از منابع نفتی میباشد. لیکن نکته اصلی چگونگی نگرش به اقتصاد مقاومتی در چهارچوب فضای سیاسی بعد از جنگ سرد و توجه به ظرفیتهای بالقوه نظام بینالملل در این فرآیند است. در رویکرد سیاسی پساجنگ سرد یکجانبهگرایی، انزوا و ممانعت از ارتباط با محیط خارج نه تنها امکانپذیر بلکه سودمند نیز نخواهد بود. از این منظر یک سیاست خارجی موفق در چهارچوب بازی برد-برد به دنبال دستیابی به منافع ملی و کسب حد اکثر منفعت در محیط خارجی است. بر این اساس سیاست خارجی دولت یازدهم یکی از ابزارهای اصلی در حوزه اقتصاد مقاومتی و بینیازی کشور به درآمدهای منابع نفتی می باشد.
شایستهسالاری یکی دیگر از نکات مهم در طراحی و تدوین راهکارهای دستیابی به اقتصاد مقاومتی دانشبنیاد محسوب میگردد. سلامت نظام اداری کشور در زمینه شناسایی افراد توانمند و فراهم نمودن شرایط و فضای کاری برای ایشان از اهمیت قابل ملاحظهای در پیشبرد راهبرد مورد بحث برخوردار است. کشوری که قصد بنا نهادن اقتصاد دانش بنیاد را دارد بیش از هر چیر بایستی بر دانش افراد در شاخههای مختلف علمی تکیه کند.
از این دیدگاه دانش کالایی خاص و ناب است که افراد دارای قابلیت و ظرفیتهای علمی برجسته قادر به کسب آن و فعالیت در عرصههای علمی کشور میباشند. لذا توجه به سیاست شایستهسالاری در زمینه اداره امور داخلی و خارجی کشور یکی دیگر از اهرمهای پیشبرد سیاست اقتصاد مقاومتی در کشور خواهد بود.
بر این اساس تعامل سازنده با محیط خارج و شایستهسالاری در محیط داخل از جمله تاکتیکهای معطوف به سیاست اقتصاد مقاومتی دانشبنیاد است که دولت یازدهم بر آنها تاکید دارد. در این راستا توجه ویژه به تاکتیکهای مذکور، تدوین استراتژیهای هدفمند و جلوگیری از سیاست سعی و خطا در اداره امور کشور در دو بعد داخل و خارج میتواند راهکاریهایی جامع در جهت شکل دهی به اقتصاد مقاومتی دانشبنیاد باشد.
* برای آشنایی با شرایط و نحوه همکاری با «نگاه شما» اینجا را کلیک کنید.
