دلیل اصلی دلخوری سعودی‌ها از آمریکا چیست؟

مواضع جدید عربستان درباره رابطه با آمریکا و هشدارهای این کشور مبنی بر تجدیدنظر در روابط با واشنگتن، به سرعت به یکی از موضوعات بسیار مورد توجه در محافل بین المللی تبدیل شد. اما یکی از گمانه های جدی در تحلیل این اقدام سعودی ها، نگرانی فزاینده آنان از احتمال بهبود روابط ایران و آمریکا و واگذار کردن کامل عرصه رقابت های منطقه ای به ایران است.

به گزارش «تابناک»، خبرگزاری «رویترز» در مطلبی به بررسی هشدار اخیر عربستان سعودی درباره احتمال کاهش روابطش با آمریکا پرداخته و می نویسد این هشدار بر پایه این نگرانی مطرح می شود که باراک اوباما، از جرأت و همچنین تدبیر لازم برای مواجهه با «رقبای مشترک» برخوردار نبوده و در عوض، منفعتی راهبردی را نصیب آن ها می کند.

رویترز در ادامه می نویسد ریاض در وضعیتی قرار گرفته که خود را در نبردی محوری با ایران بر سر آینده خاورمیانه می بیند. این کشور همچنین ایران را به مداخله در امور داخلی متحدان خود و نیز تلاش برای ساخت سلاح هسته ای متهم می کند.

«بندر بن سلطان»، رئیس سازمان اطلاعات سعودی اخیراً به دیپلمات های اروپایی گفته ریاض به واسطه اختلاف نظر با آمریکا بر سر مجموعه ای موضوعات، از جمله سوریه، در اندیشه انجام تغییر جهتی اساسی در سیاست های خود نسبت به آمریکاست. منابع دیپلماتیک در منطقه می گویند این نه فقط دیدگاه بندر، بلکه همچنین نظر ملک عبدلله و دیگر اعضای خاندان سعودی است.

اما همین منابع اشاره می کنند که هرچند ناامیدی عربستان سعودی از آمریکا امری واقعی است و سبب شده این کشور در جست و جوی جایگزیمی برای متحد راهبردی 70 ساله خود برآید، اما هیچ کس به طور جدی اعتقاد ندارد که همکاری عربستان با واشنگتن متوقف شود.

اما دلیل اصلی نگرانی های عربستان، ناخرسندی از عدم انجام اقدامی مناسب از سوی آمریکا در موضوع سوریه و همچنین هراس از دادن امتیازاتی بیش از حد از سوی آمریکا به ایران در مذاکرات هسته ای است. نگرانی های عربستان به ویژه در پی تحولات اخیر و ازسرگیری مذاکرات هسته ای ایران تشدید شده است.

از دید ریاض، چشم انداز حصول توافقی میان ایران و آمریکا، پیامدهای ناگوار متعددی به همراه خواهد داشت؛ از جمله ادامه سیطره ایران بر کشورهای بزرگ عرب همسایه خود همچون عراق و سوریه و نیز احتمال وقوع جنگی میان ایران و رژیم اسرائیل که کشورهای عرب خلیج فارس در میانه آن گرفتار آیند.

یک تحلیلگر نزدیک به خاندان سعودی می گوید: «مسئله اصلی، توانایی آمریکا در مدیریت شرایط است. وضعیت فعلی اندکی شبیه زمان جیمی کارتر است. بیل کلینتون این گونه نبود. وی تواناتر، فعال تر و دارای توانایی های رهبری بیشتر بود».

یک منبع دیپلماتیک دیگر نیز می گوید نگرانی اصلی سعودی ها آن است که دولت اوباما خیلی زود به مواضع روحانی اعتماد کرده و به بهبود روابط با ایران اقدام کند. به بیان دیگر، آن ها از این نگران هستند که اوباما «فریب بخورد».

نگرانی دیگر عربستان و دیگر کشورهای عرب منطقه آن است که در صورت توافق ایران و آمریکا، رژیم اسرائیل به تنهایی و به صورت یکجانبه اقدام به حمله به تأسیسات اتمی ایران کند. به گفته همان تحلیلگر مذکور: «این امر عربستان سعودی و کشورهای منطقه را در وضعیت بسیار بدی قرار می دهد... آن ها از نظر سیاسی نمی توانند طرفدار اسرائیل باشند، اما در عین حال نمی توانند دستیابی ایران به سلاح هسته ای را نیز بپذیرند».

در مجموع، به اعتقاد رویترز، نگرانی های سعودی ها از ایران، از جمله مهمترین دلایلی است که به ناامیدی و دلخوری آن ها از آمریکا دامن زده است. البته در ادامه مطلب اشاره شده که عمق اختلاف نظر طرفین بر سر موضوع سوریه، از جمله دیگر عوامل موثر در این زمینه به شمار می رود.