چرا واکنش به گفته‌های سیف طولانی شده است؟

پس از گذشت دو هفته، هنوز انتقادات به گفته‌های رئیس کل بانک مرکزی ادامه دارد. این در حالی است که باید پرسید، پشت سر این همه انتقاد از سیف و هجمه ‌علیه اظهارنظر وی چه می‌تواند باشد و چرا واکنش نسبت به آن تا این اندازه طولانی شده است؟

به گزارش «تابناک»‌، پس از گذشت بیش از دو هفته از اظهار‌نظر ولی‌الله سیف، رئیس کل بانک مرکزی، هنوز برخی افراد و رسانه‌ها درباره سخنان‌ وی راجع به نرخ ارز، ‌سخن و ‌مطلب منتشر می‌کنند؛ مطالبی که تقریبا همه آن‌ها حمله به رئیس کل بانک مرکزی و انتقاد از اظهار‌نظر وی است.

جالب آینجاست که رئیس کل بانک مرکزی، تنها ‌یک جمله گفته بود و آن این که: پایین آمدن نرخ ارز در بازار، بیش از این منطقی نیست؛ اما همین یک جمله، کافی بود تا نیت خوانی‌ها از این گفته سیف، شروع شود و دولت و بانک مرکزی، به بسیاری از مسائلی متهم شوند که پیش از این نیز مطرح بود.

در این باره، برخی با نوشتن نامه‌هایی، سیف را ‌سرزنش ‌و برخی دیگر مستقیم‌ سیف را مسئول افت ارزش ریال معرفی ‌و برخی نیز این رفتار سیف را برای فروش دلار در بازار آزاد و جبران کسری بودجه دولت معرفی کردند؛ بدون آن که کسی درباره منطق اقتصادی پشت سخنان سیف چیزی گفته، یا آن را در نظر آورد.

اما نکته اساسی‌ اینجاست که هنوز این سیل انتقادات به سیف و اظهار‌نظر وی قطع نشده است و برخی همچنان با زدن رئیس کل بانک مرکزی، این نیت خوانی‌ها و نظرورزی‌ها را ادامه می‌دهند.

بنا بر این گزارش، چندی پیش، رئیس اتحادیه فناوران رایانه تهران گفت: صنف فناوری اطلاعات با کاهش نرخ ارز، واقعا کاهش در قیمت‌ها را داشت، ولی صبحانه کاری آقای رئیس کل، وضعیت را راکد کرد. وی گفت: نرخ‌ها در حال کاهش بود و ارز تا مرز دو هزار و ۸۰۰ تومان هم رسید‌ و در واقع شاید بتوان گفت که این کاهش، پوشش هزینه‌های ارز ـ که‌‌ همان نرخ ۳۰۰ تومان بود ـ شد که متأسفانه رئیس کل بانک مرکزی در صبحگاهی و در یک چشم بر هم زدن، نرخ‌ها را به بالای سه هزار تومان رسانید.

البته سخنان میر مهدی انتقادات تند‌تر و ادبیات تند‌تر از این را نیز در مورد سیف در بر داشت و با بانکدار خواندن سیف گفت‌: متأسفانه در کشور ما هیچ کس جای خود نیست، ولی ‌ وی هیچ‌ گاه اشاره به این موضوع نکرد که صنف رایانه و آی تی، از نخستین اصنافی بودند که با افزایش نرخ ارز در بازار، اجناس خود را به سرعت گران کردند و هنوز در خاطر بسیاری هست که نرخ‌ها در این بازار با توجیه و بهانه نوسان نرخ ارز‌ دقیقه‌ای تغییر می‌کرد و حتی بسیاری از فروشندگان از فروش اجناس خود سر باز می‌زدند!

از سویی، احمد توکلی در نامه خود، سیف را ‌خطاب قرار داده، از وی پرسیده است: چرا از قدرت گرفتن پول ملی نگرانید؟ اما به این نکته توجه نکرده‌ که بنا بر‌ کدام فرمول اقتصادی باید ارزش ریال را سنجید‌ و این که آیا ارزش واقعی ریال وابسته به یک فضای روانی در بازار ارز است؟

امروز ابراهیم نکو، پا را از این هم فرا‌تر گذاشته و با نیت‌خوانی از اظهار‌نظر سیف، گفته است: به باور من، آقای سیف کاملا هنرمندانه و با استفاده از علم روان‌شناسی این موضوع را مطرح کرد و مانع از کاهش کسب درآمد دولت از محل افزایش نرخ ارز شد. نکو ادامه داد‌: اگر نرخ دلار پایین بیاید، دولت برای تأمین یارانه‌های نقدی کم می‌آورد.

البته ابراهیم نکو تا حدی جانب انصاف را رعایت کرده و دست‌کم اظهارات سیف را منطقی خطاب کرده است.

چرا اظهار‌نظر سیف تا این حد واکنش داشت؟

شاید بسیاری منتظر آن بودند که دوباره دلار‌ به نرخ ۱۵۰۰ تومان یا نزدیک آن باز‌گردد! بسیاری از وارد‌کندگان، همچون صنف آی تی (!) رویای آن را در سر داشتند که با کاهش نرخ ارز، دوباره دروازه واردات کالا‌ها باز شده و ارزهای دولتی از خزانه بانک مرکزی خارج شود و به دست آن‌ها برسد.

بسیاری شاید رویای روزهای خوب دولت نهم و دهم را در سر داشتند که دولت با حراج ذخایر ارزی، اقتصاد کشور را با واردات بی‌رویه پر کرده ‌و تولید را به مرز فلج شدن رسانده بود و برخی انتظار آن را داشتند که دوباره دلارهای نفتی خرج واردات عروسک و مانند آن شود!

برخی نیز از روی آنچه پیش از این از بانک مرکزی قبلی دیده بودند، نگران آن بوده و هستند که دلارهای نفتی در بازار آزاد به فروش برسد و خرج یارانه‌های نقدی شود. یعنی خرج چیزی که خود به دولت قبل اجازه پرداخت آن را داده‌اند تا به گفته وزیر اقتصاد، اکنون بیش از سه برابر بودجه عمرانی صرف پرداخت یارانه نقدی شود!

این‌ها شاید دلایل اصلی واکنش‌های منفی به اظهارات منطقی سیف است، بدون آنکه کسی حداقل نگاهی به منطق اقتصادی پشت سخنان سیف اندازد.

داود دانش جعفری اما به خوبی به بیان منطق سخنان سیف پرداخته ‌و‌ می‌‌گوید: اگر بتوان نرخ ارز را کاهش داد، بسیار خوب است اما باید پیش از آن به این ‌پاسخ داد که آیا اقتصاد کشور، توانایی پایین آوردن نرخ ارز را دارد؟ سیستم ارزی کشور یعنی نظام ارزی شناور مدیریت شده، به این معناست که دولت باید بتواند تمامی تقاضا‌ها برای نرخ اعلامی ارز را پاسخ دهد که در صورت کاهش افزایش چشمگیری خواهد یافت.

دانش جعفری اظهار می‌کند‌: در دو هفته‌‌ اخیر، عرضه ارز خانگی به دلیل نگرانی از کاهش قیمت ارز با توجه به اتفاقاتی که ممکن بود در نیویورک رخ دهد در بازار افزایش و نرخ ارز نیز تا اندازه‌ای کاهش یافت؛ اما پیام مصاحبه رئیس کل بانک مرکزی این بود که بازار چندان به سمت کاهش قیمت دلار نرود.

وی تأکید می‌کند: با توجه به عرضه ارزهایی که خانگی بودند، اگر روند عرضه ارز کنترل نمی‌شد و بانک مرکزی دخالت نمی‌کرد، بی‌گمان این عرضه و کاهش قیمت پایدار نبود. این در حالی است که حتی اگر کل ۲۲ میلیارد دلار ارزهای خانگی وارد بازار می‌شد، تنها منابع سه ماه اقتصاد ایران را تأمین می‌کرد. اگر با عرضه ارز خانگی، کاهش نرخ ارز تا ۲۵۰۰ تومان پیش می‌رفت، به این معنا بود که آیا بانک مرکزی قادر به پاسخگویی به تقاضای انبوه با این نرخ بود، که باید گفت خیر، چرا که هیچ اتفاقی در عرضه ارز نفتی نیفتاده بود و ادامه‌دار نبود.

دانش جعفری کاهش نرخ دلار تا ۲۵۰۰ تومان و کمتر از آن را دارای عواقب زیادی برای اقتصاد می‌داند: برخی در اظهارات خود بر کاهش نرخ ارز تا ۱۲۲۶ تومان تأکید می‌کنند. این در حالی است که نرخ ۱۲۲۶ یعنی ۱۵۰ میلیارد تقاضای ارز، حال آن که چنین ارزی در کشور وجود ندارد. اگر بتوان توضیح داد که چرا بانک مرکزی ناچار به افزایش نرخ ارز در سال قبل شد آنگاه می‌توان گفت به‌‌ همان دلیل نیز اکنون امکان بازگشت بانک مرکزی به قبل و ارائه ارز۱۲۲۶ تومانی وجود ندارد.

دانش جعفری مخلص کلام را عنوان می‌کند که: در اوضاع کنونی چشم اندازی برای پایدار کردن عرضه ارز در بازار ایران وجود ندارد و حتی اگر بسیاری بگویند که نرخ واقعی ارز ۱۰۰۰ تومان است، باید گفت وقتی که چنین منبع ارزی در اقتصاد نیست، نباید بر آن پافشاری کرد چرا که کاهش نرخ ارز به افزایش تقاضای غیر قابل تأمین منتهی می‌شود.

حال باید پرسید، تا کی و تا چه هنگام قرار است هجمه به ولی الله سیف، ادامه داشته باشد و ‌ دلیل و نیت این هجمه‌ها ‌علیه یک اظهار‌نظر اقتصادی و منطقی چه می‌تواند باشد؟