افزایش جرایم پرخاشگرانه در میان دختران
کد خبر: ۳۴۷۰۹۸
| | 4620 بازدید
نشست مهر ماه انجمن حمایت از حقوق کودکان، دوشنبه شب گذشته به بررسی همه جانبه "صدور حکم اعدام برای کودکان" اختصاص داشت.
به گزارش مهرخانه، در این نشست رامین وفاتبار وکیل پایه یک دادگستری و عضو کمیته حقوقی انجمن اظهار کرد: مجازات اعدام شاید تنها اندکی پس از شکلگیری اجتماع شکل گرفت؛ چراکه پارهای از اعمال بودند که توسط حاکمین تحمل نمیشدند و قانونگذاران یا حاکمان مجازات اعدام را برای آن فرد در نظر میگرفتند.
وی ادامه داد: مفهوم اعدام در اینجا به معنای سلب حیات از یک شخص است و صرفاً با خفه کردن به وسیله طناب صورت نمیگیرد، بلکه مصادیقی چون خفه کردن به وسیله اتاق گاز، کشتن توسط اسباب الکترونیکی، خوراندن سم، گردن زدن و انداختن از ارتفاع بلند دارد.
وفاتبار به دستهبندی مجازاتها در قانون جدید مجازات اسلامی اشاره کرد و افزود: قوانین ما براساس قانون اساسی و مدنی باید منطبق و برگرفته از فقه بوده و یا دست کم مخالف با شرع نباشد. قانون جدید مجازات ما نیز براساس همین اصل مجازاتها را به پنج دسته تقسیم کرده است که شامل حدود، قصاص، دیات، تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده میشوند.
عضو کمیته حقوقی انجمن اضافه کرد: قصاص و حدود، مجازاتهایی هستند که مورد مجازات توسط شرع مشخص و در فقه ذکر شده است؛ هرچند در پارهای از آنها اختلافاتی وجود دارد و در مورد مجازاتهایی چون تعزیرات و مجازات بازدارنده مثل کلاهبرداری، نوع مجازات توسط حاکمیت در نظر گرفته میشود.
در قانون جدید مجازات اسلامی بحث اصالت مجرم مطرح شده است
وی به تفاوت میان قانون مجازات جدید با نسخه قبلی پرداخت و تصریح کرد: قانون مجازات سابق ما بیشتر بر اساس اصالت جرم و تشخیص قاضی بود، ولی در قانون جدید بحث اصالت مجرم هم مطرح شده و به خصوص در حوزه اطفال این اتفاق افتاده است.
به گفته این عضو انجمن، منظور از اصالت مجرم این است که شرایط خود مجرم مثل سن و اوضاع و احوال او در هنگام ارتکاب جرم در تعیین مجازات نقش دارد.
تقسیمبندیهای موجود در قانون جدید برای مجازات اطفال
وی با اشاره به تقسیمبندیهای موجود در قانون جدید برای مجازات اطفال، گفت: برای اولین بار در قانون جدید نقسیمبندیهای مشخصتری اعمال شده است که بر اساس آن اشخاص زیر 18 سال از نظر اعمال مجازات به افراد 9-15، 15-18 و کمتر از 9 سال که مشمول مجازات نمیشوند، تقسیم شدهاند.
این عضو انجمن اظهار کرد: از ابتدا حساسیت در مورد مجازات اعدام وجود داشت؛ چراکه اولاً پس از اعمال مجازات اعدام وقتی متوجه میشدند که شخص اعدام شده مجرم نیست، دیگر نمیشد شخص را زنده کرد؛ و ثانیاً خودکامگی حاکمان در گذشته این مجازات را تحتالشعاع قرار داده بود و هر مسئلهای را بهانه کرده و افراد را با مجازات اعدام از بین میبردند.
اغلب قتلهایی که توسط اطفال صورت میگیرد، ارتجاعی است
وی با بیان اینکه مجازات اعدام در اطفال از حساسیت بیشتری برخوردار است، تصریح کرد: در مورد اطفال این حساسیت بیشتر است؛ چراکه آنها بسیار تابع شرایط و اجتماع بوده و اغلب قتلهایی که توسط اطفال صورت میگیرد ارتجاعی است و با طرح و نقشه قبلی صورت نمیگیرد.
با چه استدلالی اعدام افراد زیر 18 سال باید در کشور ما ممنوع شود؟
وفاتبار بنا بر دو استدلال مجازات افراد زیر 18 سال را در کشور ممنوع دانست و گفت: بنابر دو استدلال مجازات اعدام برای کودکان و نوجوانان ممنوع است؛ اول اینکه کشور ما در سال 1370 به کنوانسیون حقوق کودک پیوسته و این معاهده اعدام را برای افراد زیر 18 سال ممنوع کرده است و در قانون اساسی هم پیشبینی شده وقتی کشورها به کنوانسیونی میپیودند باید قوانین داخلیشان را با آن هماهنگ کنند و آن معاهده در حکم قوانین داخلی است و از آنجایی که در سال 72 این پیماننامه به تصویب مجلس البته مشروط رسیده است، اجرای آن الزامی است.
وی ادامه داد: دلیل دیگر پیوستن ایران به میثاق بینالمللی سیاسی و اقتصادی است؛ بند 5 ماده 6 این میثاق بر ممنوعیت اعدام افراد زیر 18 سال تأکید داشته و بند 2 همین ماده صراحتاً بیان میکند کشورها باید این ماده را اجرا کنند.
مجازات اعدام در قوانین داخلی
این وکیل دادگستری به مجازات اعدام در قوانین داخلی اشاره کرد و افزود: پارهای از موارد اعدام در بخش تعزیرات است و بیشتر نیز در بخش حدود قرار دارد و یک مورد هم به نام قصاص نفس داریم. در کنار این قوانین، بخشهایی از قانون مصوب مجمع تشخیص نظام در خصوص مبارزه با موادمخدر نیز در چند مورد به مجازات اعدام اشاره کرده است.
وفاتبار با اشاره به برخی از جرایمی که به مجازات اعدام میانجامد، تصریح کرد: زنای محصنه، اعدام برای شخصی که 4 بار محکوم به ارتکاب زنا شده است، کسانی که چهار بار محکوم به شرب خمر هستند، قتل، همجنسگرایی یا لواط و جرایم مربوط به مواد مخدر که خارج از حدود هستند، از جمله مجازاتهای منجر به اعداماند.
وضعیت اعدام اطفال در قانون جدید مجازات اسلامی
این وکیل دادگستری به بیان وضعیت اعدام اطفال در قانون جدید مجازات اسلامی پرداخت و اظهار داشت: در قانون مجازات اسلامی جدید دو ماده 88 و 91 به مجازات اشخاص زیر 18 سال اشاره دارد؛ در ماده 88 به مجازاتهای تعزیری و بازدارنده افراد زیر 18 سال اشاره و صراحتاً اعدام برای این اشخاص منتفی شده است.
وی با بیان اینکه در موضوع اعدام کودکان با یک اقلیت مواجه نیستم، اذعان داشت: بر طبق آخرین آمار 47 درصد جامعه ما افراد زیر 18سال هستند و ما باید در خصوص این 47 درصدی که میتوانند در معرض مجازات اعدام باشند، صحبت کنیم.
تشخیص رشد عقلی افراد 15 تا 18 سال به قاضی سپرده شده است
وفاتبار به ماده 91 اشاره کرد و گفت: ماده 91 موارد قصاص و حدود در مورد اعدام اشخاص زیر 18 سال را محدود کرده است؛ در تبصره 2 ماده 88 اعدام در رابطه با افراد زیر 15 سال کاملاً منتفی است، ولی ماده 91 در خصوص اعدام افراد 15 تا 18 بیان میکند که چنانچه شبهه در کمال عقل و رشد مرتکب وجود داشته و یا شخص مرتکب، متوجه ماهیت جرم نباشد؛ مجازات قصاص و اعدام در حدود برای او اجرا نمیشود.
صدور حکم اعدام برای این رده سنی منتفی نشده است
این عضو کمیته حقوقی انجمن افزود: تشخیص این موضوع در تبصره همین ماده به قاضی دادگاه ارجاع داده شد و قاضی میتواند با ارجاع به پزشک قانونی یا منابع دیگر، شبههای که در مورد عقل و کمال فرد زیر 18 سال وجود دارد را احراز کند.
وی خاطرنشان کرد: با این روند اعدام اشخاص زیر 18 سال مرتفع نشده ولی بسیار محدود شده است. در 147 قانون جدید نیز سن مجازات کیفری برای دختران، 9 سال و برای پسران 15 سال در نظر گرفته شده است. البته قانون جدید در مورد جرایم مبارزه با موادمخدر سکوت اختیار کرده است، ولی تفسیر نشان میدهد ماده 88 آن، قانون مبارزه با موادمخدر را نیز در بر میگیرد.
اکثر افرادی که با مجرمان کار میکنند احساس دوگانهای دارند
در ادامه نشست عطاالله محمدی، روانشناس کانون اصلاح و تربیت، با بیان مخالفتش در خصوص مجازات اعدام نوجوانان تصریح کرد: اکثر افرادی که با مجرمان کار میکنند احساس دوگانهای دارند؛ چراکه باید صلاحیت و حقوق کودک مجرم را حفظ کنند و از سوی دیگر پای دردودل خانوادهای که بزهی برای او اتفاق افتاده است نیز بنشینند و این تعارض، آنها را رها نمیکند.
انتقاد از نحوه دادرسی اطفال
وی با انتقاد از نحوه دادرسی اطفال اظهار داشت: فرآیند دادرسی اطفال در جامعه ما، یعنی از وقتی که کودک و نوجوان مرتکب جرم میشود تا زمانی که دوباره به جامعه باز میگردد، با ایرادات زیادی همراه است که باید با یک سیاست کلی برای آن طراحی کرد؛ چراکه بازجویی از مجرم زیر 18 سال با سایر مجرمین متفاوت است و افرادی که با این افراد کار میکنند باید متخصص باشند.
در حال حاضر جرایم به سمت جرایم خاشگرانه میرود
وی به تفاوت کیفیت جرم در طی سالیان گذشته پرداخت و گفت: سابقه 15 سال کار در کانون اصلاح و تربیت نشان میدهد که در حال حاضر جرایم به سمت جرایم خاشگرانه میرود؛ 15 سال پیش که وارد کانون شدم اولین جرایم سرقت بود و پس از آن موادمخدر و در حال حاضر نیز آمار جرایم همینطور است، ولی تفاوتی در کیفیت جرم اتفاق افتاده است؛ یعنی قبلاً نوجوان به دلایلی مثل سرقت از مغازهها و برای تأمین نیازهای اولیهاش مرتکب جرم میشد، ولی امروزه سرقت نوجوان همراه با زورگیری است.
روند جرایم در میان نوجوانان روندی خشونتآمیز است
محمدی ادامه داد: روند جرایم در میان نوجوانان روندی خشونتآمیز است و متأسفانه جرایم پرخاشگرانه در میان دختران هم افزایش یافته است؛ در حال حاضر در کانون اصلاح و تربیت 17 یا 23 دختر داریم که چهار نفر متهم به قتل هستند و از این 4 نفر، 2 نفرشان مرتکب پدرکشی و یکی از آنها شوهرکشی شده است.
قتل مادربزرگ به خاطر رهایی از درد
روانشناس کانون اصلاح و تربیت برای آسیبشناسی جرم اطفال و نوجوانان به بیان جرائم برخی از مجرمان کانون پرداخت و افزود: تقریباً 10 سال پیش پسری را از اصفهان به کانون آوردند که این کودک یار و همدم مادربزرگش و مهربانترین فرزند خانواده دخترش بود. یک شب این نوجوان مادربزرگش را با چاقو به قتل میرساند و در بازجوییها میگفت مادربزرگم پیر بود و از درد رنج میکشید، او را کشتم تا دیگر درد نکشد.
قتل نگهبان برای دزدی از انبار کارخانه
وی ادامه داد: سه نوجوان دیگر در یکی از شرکتهای خودروسازی کار میکردند و تصمیم میگیرند یکی از انبارهای کارخانه را خالی کنند، در زمان دزدی نگهبان را با طناب میبنند، ولی او از طریق صدا یکی از آنها را میشناسد و این سه نوجوان نگهبان را به طرز فجیعی میکشند.
پدرم روزی چندبار کتکمان میزد؛ او را کشتم
محمدی بیان کرد: نوجوان دیگری که به اتهام قتل پدرش در زندان است، میگفت پدرم روزی چندبار من، مادرم و خواهر و برادرانم را کتک میزد. هرچه او را در بیمارستان روانی بستری میکردیم، فایدهای نداشت و پلیس هم کاری برای ما نکرد. به همین خاطر یک روز من و مادرم تصمیم گرفتیم از دستش خلاص شویم و با یک میله آهنی توی سرش زدم و جسدش را مخفی کردیم. با اینکه این کار را کردم، ولی دیگر با آرامش زندگی میکنیم.
شیشه مصرف میکردم برادر ناتنیام را کشتم و نفهمیدم
این رواشناس اضافه کرد: نوجوان 15 سالهای که در حال حاضر در کانون است، با نامادری و پدرش زندگی میکرده و معتاد به شیشه بود. او میگوید پدرم همیشه برادر ناتنیام را به من میسپارد و این بچه هم بسیار شیطان بود. یکبار که شیشه میکشیدم این پسر گریه میکرد و پدرم گفت این را ساکت کن. من هم با یک میله به سر او زدم و افتاد و دوباره به کارم مشغول شدم که پدرم آمد دید این کودک مرده است.
قتل به خاطر تجاوز مربی
محمدی اذعان داشت: دو نوجوان پسر دیگر را به کانون آوردند که مربیشان را به قتل رسانده بودند؛ چراکه این مربی به آنها تجاوز کرده و خیلی به این دو نوجوان آزار رسانده بود.
چاقو جواب ضرب و شتم برادرم
وی افرود: نوجوانی که برادرش با پسر دیگری دعوا میکند، پس از پایان دعوا از راه رسیده و از برادرش میپرسد چه کسی این بلا را سر تو آورده؟ او هم با دست به پسری اشاره میکند که در حال خروج از کوچه بوده، این نوجوان عصبانی میشود و چاقویش را در میآورد و با یک ضربه از پشت آن پسر را میکشد. پدر خانواده مقتول محجور و مادرش قیم پدر است و یکی از برادرانش نیز مدام در بیمارستان روانی بستری است.
نوجوانان مرتکب جرم، چه روزگاری دارند؟
در ادامه نشست محمدی به برسی علل این جرائم از زوایای مختلف پرداخت و گفت: اول این سؤال مطرح میشود که چرا افراد اینگونه میشوند و آیا اگر بچهای مادربزرگش ناتوان شد به خاطر اینکه از این رنج رهایش کند، باید او را بکشد؟ علاوه بر این، افرادی که این واقعه برایشان میافتد چه روزگاری دارند؟
12 نوجوان کانون، مرتکب قتل شدهاند
این روانشناس با بیان اینکه متأسفانه در جامعه ما به این نکته توجه نمیشود که چرا جرایم خشونتآمیز در حال افزایش است، تصریح کرد: در کانون 180 نفر نوجوان داریم که از این تعداد 12 نفرشان مرتکب قتل شدهاند و وقتی قتل توسط یک نوجوان اتفاق میافتد زنگ خطرهای زیادی به صدا در خواهد آمد و جامعه را متوجه آسیبهای زیادی میکند.
فقر؛ عامل اصلی افزایش جرائم پرخاشگرانه
وی با طرح این سؤال که چرا آدمهایی که باید به دنبال کشف خودشان باشند مرتکب جنایت میشوند، اظهار داشت: تحقیقات دانشمندان نشان داده عوامل پرخطری موجب افزایش جرایم پرخاشگرانه میشود که مهمترین آنها فقر و شرایط بد اقتصادی است که باعث میشود نیازهای اولیه رشد فکری نوجوانان تأمین نگردد.
چه کسانی به کانون راه پیدا میکنند؟
وی به بیان برخی از ویژگیهای این افراد پرداخت و گفت: افرادی که به کانون میآیند اغلب در مناطق حاشیهنشین، کمبرخوردار و جرمخیز زندگی میکنند و عموماً در سنین 6 تا 11 سالگی مرتکب جرایم معمولی مثل دزدی از خانه و یا دزدی از کیف مهمانها میشوند، اغلب مصرفکننده الکل یا موادمخدر هستند و افرادی که در چنین شرایطی دست به این کارها میزنند، زمینههای ارتکاب جرایم بزرگتر در نوجوانی و بزرگسالی را خواهند داشت.
محمدی افزود: افرادی که به 12-14 سالگی میرسند، اگر دچار فقر و یا رفتارهای ضداجتماعی باشند و ازطرفی مثلاً دوستان ناباب پیدا کنند، باعث میشود جرایم را تکرار کنند.
فرار از مدرسه و ترک تحصیل؛ سرآغازی برای مجرم شدن
روانشناس کانون اصلاح و تربیت تهران ادامه داد: اگر در نوجوانی حرکاتی چون زورگویی و باجگیری در مدرسه، درگیر شدن با معلم و یا فرار از مدرسه و خانه دیده شد، زنگ خطرها به صدا در خواهد آمد.
وی تصریح کرد: اغلب این نوجوانان در مقطعی هوشبریشان پایینتر از حد معمول است و رشد هوشی آنها دچار مشکل شده و اختلالات یادگیری در آنها دیده میشود. بچههایی که در مدرسه افت تحصیلی دارند، از مدرسه فرار میکنند، سر کلاس توجهی به درس ندارند و بیشفعال هستند بیشتر در معرض این اتفاقات قرار دارند.
به گفته محمدی این افراد خواستههای خودشان را نمیتوانند به تعویق بیندازند و یا رفتاری که شروع میکند که بدون فکر است.
بررسی پرونده 38 نوجوان مرتکب قتل در کانون به روایت آمار
این روانشناس به بررسی پروندههای 38 نوجوان متهم به قتل که در 5 سال گذشته وارد کانون شدهاند پرداخت و ادامه داد: اغلب این افراد در دوران کودکی، کودکان دشواری بودهاند یعنی خلق و خوی اولیهشان خاص بوده و زحمت زیادی برای مادر داشتهاند و همین دشواری موجب میشود از همان ابتدا ارتبا ط خوبی با مادر برقرار نکنند.
وی ادامه داد: 43 درصد این افراد مشکلات تحصیلی داشته و یا از مدرسه فرار کردهاند، 9 درصد از آنان اختلالات یادگیری داشتهاند،30 درصدشان سابقه بیماری روانی داشته و 6 درصد از این 30 درصد در بیمارستان روانی بستری شده بودند.
محمدی تأکید کرد: 16 درصد بیسواد یا دارای تحصیلات ابتدایی بودهاند، 40 درصدشان در راهنمایی و 40 درصد دیگر در دبیرستان ترک تحصیل کرده و در کل 80 درصدشان مدرسه را ترک نمودهاند و 27 درصدشان نیز از مدرسه اخراج شدهاند.
روانشناس کانون اصلاح و تربیت افزود: اغلب شغل کاذب مثل کارگر ساختمانی، فروش موادمخدر و یا دستفروشی داشتهاند و 67 درصدشان با خانواده اصلی، 10 درصدشان با خانواده بدسرپرست (مادر یا پدر فوت شده) و 8 درصدشان با خانوادههای مختلط (پدر ناتنی یا مادر ناتنی) زندگی میکردهاند و البته طلاق در خانوادههایشان خیلی کم گزارش شده است.
وی بیان داشت: سابقه اعتیاد در خانواده 35 درصد بوده است و 19 درصدشان سابقه بیماری روانی درخانواده داشته و 40 درصدشان در خانواده با بد رفتاری مواجه شده و آنها را کتک میزدند یا حبس و داغ میکردند.
محمدی اضافه کرد: 35 درصد خانوادهشان به نوعی مرتکب جرم شده و بسیاری از آنها سابقه اختلالات رفتاری دارند و 54 درصدشان خودزنی کردهاند.
این روانشناس افزود:40 درصد از این نوجوانان سابقه مصرف مواد داشتهاند، 56 درصد در مناطق جرمخیز زندگی کردهاند و 68 درصد اعلام نمودهاند که در فقر بسر میبردند و بیشترین مسئلهای که باعث شده مرتکب جرم شوند، دعوا و درگیری است. 7 درصدشان نیز فردی که به آنها تجاوز کرده و یا قصد تجاوز داشته است را کشتهاند.
محمدی با بیان اینکه این افراد آسیبدیده از لحاظ رشد با موانع زیادی روبرو بودهاند، تصریح کرد: در جامعه ما برای کسانی که مرتکب چنین جرمی میشوند یا حکم قصاص صادر میشود و یا باید آزاد شوند و فاصله این دو باریکتر از مو است. چرا فردی که نباید قصاص شود باید آزاد شود؟ و به اعتقاد من خیلی زود است که این فرد به جامعه برگردد و بازگشت او به جامعه باید با سلامت همراه باشد.
اگر به دوران هویتیابی نوجوانان دقت نکنیم، ضررهای زیادی متحمل خواهیم شد
وی د پایان خاطرنشان کرد: در دوران نوجوانی یکی از مسائل شخصیتی یعنی رشد هویت شکل میگیرد و دستیابی به هویت در جامعه صنعتی امروز دشوار شده است، و برای اینکه یک کودک به یک بزرگسال تبدیل شود باید 10 تا 15 سال مهارت کسب کند، لذا اگر ما به این دوران هویتیابی دقت نکنیم، ضررهای زیادی متحمل خواهیم شد.
همچنین در انتهای این نشست شریعتی روزنامهنگار و عضو کمیته حقوقی انجمن به بیان دو نمونه از نوجوانانی که در سالهای 84 و 88 به دلیل ارتکاب قتل اعدام شدند، پرداخت.
به گزارش مهرخانه، در این نشست رامین وفاتبار وکیل پایه یک دادگستری و عضو کمیته حقوقی انجمن اظهار کرد: مجازات اعدام شاید تنها اندکی پس از شکلگیری اجتماع شکل گرفت؛ چراکه پارهای از اعمال بودند که توسط حاکمین تحمل نمیشدند و قانونگذاران یا حاکمان مجازات اعدام را برای آن فرد در نظر میگرفتند.
وی ادامه داد: مفهوم اعدام در اینجا به معنای سلب حیات از یک شخص است و صرفاً با خفه کردن به وسیله طناب صورت نمیگیرد، بلکه مصادیقی چون خفه کردن به وسیله اتاق گاز، کشتن توسط اسباب الکترونیکی، خوراندن سم، گردن زدن و انداختن از ارتفاع بلند دارد.
وفاتبار به دستهبندی مجازاتها در قانون جدید مجازات اسلامی اشاره کرد و افزود: قوانین ما براساس قانون اساسی و مدنی باید منطبق و برگرفته از فقه بوده و یا دست کم مخالف با شرع نباشد. قانون جدید مجازات ما نیز براساس همین اصل مجازاتها را به پنج دسته تقسیم کرده است که شامل حدود، قصاص، دیات، تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده میشوند.
عضو کمیته حقوقی انجمن اضافه کرد: قصاص و حدود، مجازاتهایی هستند که مورد مجازات توسط شرع مشخص و در فقه ذکر شده است؛ هرچند در پارهای از آنها اختلافاتی وجود دارد و در مورد مجازاتهایی چون تعزیرات و مجازات بازدارنده مثل کلاهبرداری، نوع مجازات توسط حاکمیت در نظر گرفته میشود.
در قانون جدید مجازات اسلامی بحث اصالت مجرم مطرح شده است
وی به تفاوت میان قانون مجازات جدید با نسخه قبلی پرداخت و تصریح کرد: قانون مجازات سابق ما بیشتر بر اساس اصالت جرم و تشخیص قاضی بود، ولی در قانون جدید بحث اصالت مجرم هم مطرح شده و به خصوص در حوزه اطفال این اتفاق افتاده است.
به گفته این عضو انجمن، منظور از اصالت مجرم این است که شرایط خود مجرم مثل سن و اوضاع و احوال او در هنگام ارتکاب جرم در تعیین مجازات نقش دارد.
تقسیمبندیهای موجود در قانون جدید برای مجازات اطفال
وی با اشاره به تقسیمبندیهای موجود در قانون جدید برای مجازات اطفال، گفت: برای اولین بار در قانون جدید نقسیمبندیهای مشخصتری اعمال شده است که بر اساس آن اشخاص زیر 18 سال از نظر اعمال مجازات به افراد 9-15، 15-18 و کمتر از 9 سال که مشمول مجازات نمیشوند، تقسیم شدهاند.
این عضو انجمن اظهار کرد: از ابتدا حساسیت در مورد مجازات اعدام وجود داشت؛ چراکه اولاً پس از اعمال مجازات اعدام وقتی متوجه میشدند که شخص اعدام شده مجرم نیست، دیگر نمیشد شخص را زنده کرد؛ و ثانیاً خودکامگی حاکمان در گذشته این مجازات را تحتالشعاع قرار داده بود و هر مسئلهای را بهانه کرده و افراد را با مجازات اعدام از بین میبردند.
اغلب قتلهایی که توسط اطفال صورت میگیرد، ارتجاعی است
وی با بیان اینکه مجازات اعدام در اطفال از حساسیت بیشتری برخوردار است، تصریح کرد: در مورد اطفال این حساسیت بیشتر است؛ چراکه آنها بسیار تابع شرایط و اجتماع بوده و اغلب قتلهایی که توسط اطفال صورت میگیرد ارتجاعی است و با طرح و نقشه قبلی صورت نمیگیرد.
با چه استدلالی اعدام افراد زیر 18 سال باید در کشور ما ممنوع شود؟
وفاتبار بنا بر دو استدلال مجازات افراد زیر 18 سال را در کشور ممنوع دانست و گفت: بنابر دو استدلال مجازات اعدام برای کودکان و نوجوانان ممنوع است؛ اول اینکه کشور ما در سال 1370 به کنوانسیون حقوق کودک پیوسته و این معاهده اعدام را برای افراد زیر 18 سال ممنوع کرده است و در قانون اساسی هم پیشبینی شده وقتی کشورها به کنوانسیونی میپیودند باید قوانین داخلیشان را با آن هماهنگ کنند و آن معاهده در حکم قوانین داخلی است و از آنجایی که در سال 72 این پیماننامه به تصویب مجلس البته مشروط رسیده است، اجرای آن الزامی است.
وی ادامه داد: دلیل دیگر پیوستن ایران به میثاق بینالمللی سیاسی و اقتصادی است؛ بند 5 ماده 6 این میثاق بر ممنوعیت اعدام افراد زیر 18 سال تأکید داشته و بند 2 همین ماده صراحتاً بیان میکند کشورها باید این ماده را اجرا کنند.
مجازات اعدام در قوانین داخلی
این وکیل دادگستری به مجازات اعدام در قوانین داخلی اشاره کرد و افزود: پارهای از موارد اعدام در بخش تعزیرات است و بیشتر نیز در بخش حدود قرار دارد و یک مورد هم به نام قصاص نفس داریم. در کنار این قوانین، بخشهایی از قانون مصوب مجمع تشخیص نظام در خصوص مبارزه با موادمخدر نیز در چند مورد به مجازات اعدام اشاره کرده است.
وفاتبار با اشاره به برخی از جرایمی که به مجازات اعدام میانجامد، تصریح کرد: زنای محصنه، اعدام برای شخصی که 4 بار محکوم به ارتکاب زنا شده است، کسانی که چهار بار محکوم به شرب خمر هستند، قتل، همجنسگرایی یا لواط و جرایم مربوط به مواد مخدر که خارج از حدود هستند، از جمله مجازاتهای منجر به اعداماند.
وضعیت اعدام اطفال در قانون جدید مجازات اسلامی
این وکیل دادگستری به بیان وضعیت اعدام اطفال در قانون جدید مجازات اسلامی پرداخت و اظهار داشت: در قانون مجازات اسلامی جدید دو ماده 88 و 91 به مجازات اشخاص زیر 18 سال اشاره دارد؛ در ماده 88 به مجازاتهای تعزیری و بازدارنده افراد زیر 18 سال اشاره و صراحتاً اعدام برای این اشخاص منتفی شده است.
وی با بیان اینکه در موضوع اعدام کودکان با یک اقلیت مواجه نیستم، اذعان داشت: بر طبق آخرین آمار 47 درصد جامعه ما افراد زیر 18سال هستند و ما باید در خصوص این 47 درصدی که میتوانند در معرض مجازات اعدام باشند، صحبت کنیم.
تشخیص رشد عقلی افراد 15 تا 18 سال به قاضی سپرده شده است
وفاتبار به ماده 91 اشاره کرد و گفت: ماده 91 موارد قصاص و حدود در مورد اعدام اشخاص زیر 18 سال را محدود کرده است؛ در تبصره 2 ماده 88 اعدام در رابطه با افراد زیر 15 سال کاملاً منتفی است، ولی ماده 91 در خصوص اعدام افراد 15 تا 18 بیان میکند که چنانچه شبهه در کمال عقل و رشد مرتکب وجود داشته و یا شخص مرتکب، متوجه ماهیت جرم نباشد؛ مجازات قصاص و اعدام در حدود برای او اجرا نمیشود.
صدور حکم اعدام برای این رده سنی منتفی نشده است
این عضو کمیته حقوقی انجمن افزود: تشخیص این موضوع در تبصره همین ماده به قاضی دادگاه ارجاع داده شد و قاضی میتواند با ارجاع به پزشک قانونی یا منابع دیگر، شبههای که در مورد عقل و کمال فرد زیر 18 سال وجود دارد را احراز کند.
وی خاطرنشان کرد: با این روند اعدام اشخاص زیر 18 سال مرتفع نشده ولی بسیار محدود شده است. در 147 قانون جدید نیز سن مجازات کیفری برای دختران، 9 سال و برای پسران 15 سال در نظر گرفته شده است. البته قانون جدید در مورد جرایم مبارزه با موادمخدر سکوت اختیار کرده است، ولی تفسیر نشان میدهد ماده 88 آن، قانون مبارزه با موادمخدر را نیز در بر میگیرد.
اکثر افرادی که با مجرمان کار میکنند احساس دوگانهای دارند
در ادامه نشست عطاالله محمدی، روانشناس کانون اصلاح و تربیت، با بیان مخالفتش در خصوص مجازات اعدام نوجوانان تصریح کرد: اکثر افرادی که با مجرمان کار میکنند احساس دوگانهای دارند؛ چراکه باید صلاحیت و حقوق کودک مجرم را حفظ کنند و از سوی دیگر پای دردودل خانوادهای که بزهی برای او اتفاق افتاده است نیز بنشینند و این تعارض، آنها را رها نمیکند.
انتقاد از نحوه دادرسی اطفال
وی با انتقاد از نحوه دادرسی اطفال اظهار داشت: فرآیند دادرسی اطفال در جامعه ما، یعنی از وقتی که کودک و نوجوان مرتکب جرم میشود تا زمانی که دوباره به جامعه باز میگردد، با ایرادات زیادی همراه است که باید با یک سیاست کلی برای آن طراحی کرد؛ چراکه بازجویی از مجرم زیر 18 سال با سایر مجرمین متفاوت است و افرادی که با این افراد کار میکنند باید متخصص باشند.
در حال حاضر جرایم به سمت جرایم خاشگرانه میرود
وی به تفاوت کیفیت جرم در طی سالیان گذشته پرداخت و گفت: سابقه 15 سال کار در کانون اصلاح و تربیت نشان میدهد که در حال حاضر جرایم به سمت جرایم خاشگرانه میرود؛ 15 سال پیش که وارد کانون شدم اولین جرایم سرقت بود و پس از آن موادمخدر و در حال حاضر نیز آمار جرایم همینطور است، ولی تفاوتی در کیفیت جرم اتفاق افتاده است؛ یعنی قبلاً نوجوان به دلایلی مثل سرقت از مغازهها و برای تأمین نیازهای اولیهاش مرتکب جرم میشد، ولی امروزه سرقت نوجوان همراه با زورگیری است.
روند جرایم در میان نوجوانان روندی خشونتآمیز است
محمدی ادامه داد: روند جرایم در میان نوجوانان روندی خشونتآمیز است و متأسفانه جرایم پرخاشگرانه در میان دختران هم افزایش یافته است؛ در حال حاضر در کانون اصلاح و تربیت 17 یا 23 دختر داریم که چهار نفر متهم به قتل هستند و از این 4 نفر، 2 نفرشان مرتکب پدرکشی و یکی از آنها شوهرکشی شده است.
قتل مادربزرگ به خاطر رهایی از درد
روانشناس کانون اصلاح و تربیت برای آسیبشناسی جرم اطفال و نوجوانان به بیان جرائم برخی از مجرمان کانون پرداخت و افزود: تقریباً 10 سال پیش پسری را از اصفهان به کانون آوردند که این کودک یار و همدم مادربزرگش و مهربانترین فرزند خانواده دخترش بود. یک شب این نوجوان مادربزرگش را با چاقو به قتل میرساند و در بازجوییها میگفت مادربزرگم پیر بود و از درد رنج میکشید، او را کشتم تا دیگر درد نکشد.
قتل نگهبان برای دزدی از انبار کارخانه
وی ادامه داد: سه نوجوان دیگر در یکی از شرکتهای خودروسازی کار میکردند و تصمیم میگیرند یکی از انبارهای کارخانه را خالی کنند، در زمان دزدی نگهبان را با طناب میبنند، ولی او از طریق صدا یکی از آنها را میشناسد و این سه نوجوان نگهبان را به طرز فجیعی میکشند.
پدرم روزی چندبار کتکمان میزد؛ او را کشتم
محمدی بیان کرد: نوجوان دیگری که به اتهام قتل پدرش در زندان است، میگفت پدرم روزی چندبار من، مادرم و خواهر و برادرانم را کتک میزد. هرچه او را در بیمارستان روانی بستری میکردیم، فایدهای نداشت و پلیس هم کاری برای ما نکرد. به همین خاطر یک روز من و مادرم تصمیم گرفتیم از دستش خلاص شویم و با یک میله آهنی توی سرش زدم و جسدش را مخفی کردیم. با اینکه این کار را کردم، ولی دیگر با آرامش زندگی میکنیم.
شیشه مصرف میکردم برادر ناتنیام را کشتم و نفهمیدم
این رواشناس اضافه کرد: نوجوان 15 سالهای که در حال حاضر در کانون است، با نامادری و پدرش زندگی میکرده و معتاد به شیشه بود. او میگوید پدرم همیشه برادر ناتنیام را به من میسپارد و این بچه هم بسیار شیطان بود. یکبار که شیشه میکشیدم این پسر گریه میکرد و پدرم گفت این را ساکت کن. من هم با یک میله به سر او زدم و افتاد و دوباره به کارم مشغول شدم که پدرم آمد دید این کودک مرده است.
قتل به خاطر تجاوز مربی
محمدی اذعان داشت: دو نوجوان پسر دیگر را به کانون آوردند که مربیشان را به قتل رسانده بودند؛ چراکه این مربی به آنها تجاوز کرده و خیلی به این دو نوجوان آزار رسانده بود.
چاقو جواب ضرب و شتم برادرم
وی افرود: نوجوانی که برادرش با پسر دیگری دعوا میکند، پس از پایان دعوا از راه رسیده و از برادرش میپرسد چه کسی این بلا را سر تو آورده؟ او هم با دست به پسری اشاره میکند که در حال خروج از کوچه بوده، این نوجوان عصبانی میشود و چاقویش را در میآورد و با یک ضربه از پشت آن پسر را میکشد. پدر خانواده مقتول محجور و مادرش قیم پدر است و یکی از برادرانش نیز مدام در بیمارستان روانی بستری است.
نوجوانان مرتکب جرم، چه روزگاری دارند؟
در ادامه نشست محمدی به برسی علل این جرائم از زوایای مختلف پرداخت و گفت: اول این سؤال مطرح میشود که چرا افراد اینگونه میشوند و آیا اگر بچهای مادربزرگش ناتوان شد به خاطر اینکه از این رنج رهایش کند، باید او را بکشد؟ علاوه بر این، افرادی که این واقعه برایشان میافتد چه روزگاری دارند؟
12 نوجوان کانون، مرتکب قتل شدهاند
این روانشناس با بیان اینکه متأسفانه در جامعه ما به این نکته توجه نمیشود که چرا جرایم خشونتآمیز در حال افزایش است، تصریح کرد: در کانون 180 نفر نوجوان داریم که از این تعداد 12 نفرشان مرتکب قتل شدهاند و وقتی قتل توسط یک نوجوان اتفاق میافتد زنگ خطرهای زیادی به صدا در خواهد آمد و جامعه را متوجه آسیبهای زیادی میکند.
فقر؛ عامل اصلی افزایش جرائم پرخاشگرانه
وی با طرح این سؤال که چرا آدمهایی که باید به دنبال کشف خودشان باشند مرتکب جنایت میشوند، اظهار داشت: تحقیقات دانشمندان نشان داده عوامل پرخطری موجب افزایش جرایم پرخاشگرانه میشود که مهمترین آنها فقر و شرایط بد اقتصادی است که باعث میشود نیازهای اولیه رشد فکری نوجوانان تأمین نگردد.
چه کسانی به کانون راه پیدا میکنند؟
وی به بیان برخی از ویژگیهای این افراد پرداخت و گفت: افرادی که به کانون میآیند اغلب در مناطق حاشیهنشین، کمبرخوردار و جرمخیز زندگی میکنند و عموماً در سنین 6 تا 11 سالگی مرتکب جرایم معمولی مثل دزدی از خانه و یا دزدی از کیف مهمانها میشوند، اغلب مصرفکننده الکل یا موادمخدر هستند و افرادی که در چنین شرایطی دست به این کارها میزنند، زمینههای ارتکاب جرایم بزرگتر در نوجوانی و بزرگسالی را خواهند داشت.
محمدی افزود: افرادی که به 12-14 سالگی میرسند، اگر دچار فقر و یا رفتارهای ضداجتماعی باشند و ازطرفی مثلاً دوستان ناباب پیدا کنند، باعث میشود جرایم را تکرار کنند.
فرار از مدرسه و ترک تحصیل؛ سرآغازی برای مجرم شدن
روانشناس کانون اصلاح و تربیت تهران ادامه داد: اگر در نوجوانی حرکاتی چون زورگویی و باجگیری در مدرسه، درگیر شدن با معلم و یا فرار از مدرسه و خانه دیده شد، زنگ خطرها به صدا در خواهد آمد.
وی تصریح کرد: اغلب این نوجوانان در مقطعی هوشبریشان پایینتر از حد معمول است و رشد هوشی آنها دچار مشکل شده و اختلالات یادگیری در آنها دیده میشود. بچههایی که در مدرسه افت تحصیلی دارند، از مدرسه فرار میکنند، سر کلاس توجهی به درس ندارند و بیشفعال هستند بیشتر در معرض این اتفاقات قرار دارند.
به گفته محمدی این افراد خواستههای خودشان را نمیتوانند به تعویق بیندازند و یا رفتاری که شروع میکند که بدون فکر است.
بررسی پرونده 38 نوجوان مرتکب قتل در کانون به روایت آمار
این روانشناس به بررسی پروندههای 38 نوجوان متهم به قتل که در 5 سال گذشته وارد کانون شدهاند پرداخت و ادامه داد: اغلب این افراد در دوران کودکی، کودکان دشواری بودهاند یعنی خلق و خوی اولیهشان خاص بوده و زحمت زیادی برای مادر داشتهاند و همین دشواری موجب میشود از همان ابتدا ارتبا ط خوبی با مادر برقرار نکنند.
وی ادامه داد: 43 درصد این افراد مشکلات تحصیلی داشته و یا از مدرسه فرار کردهاند، 9 درصد از آنان اختلالات یادگیری داشتهاند،30 درصدشان سابقه بیماری روانی داشته و 6 درصد از این 30 درصد در بیمارستان روانی بستری شده بودند.
محمدی تأکید کرد: 16 درصد بیسواد یا دارای تحصیلات ابتدایی بودهاند، 40 درصدشان در راهنمایی و 40 درصد دیگر در دبیرستان ترک تحصیل کرده و در کل 80 درصدشان مدرسه را ترک نمودهاند و 27 درصدشان نیز از مدرسه اخراج شدهاند.
روانشناس کانون اصلاح و تربیت افزود: اغلب شغل کاذب مثل کارگر ساختمانی، فروش موادمخدر و یا دستفروشی داشتهاند و 67 درصدشان با خانواده اصلی، 10 درصدشان با خانواده بدسرپرست (مادر یا پدر فوت شده) و 8 درصدشان با خانوادههای مختلط (پدر ناتنی یا مادر ناتنی) زندگی میکردهاند و البته طلاق در خانوادههایشان خیلی کم گزارش شده است.
وی بیان داشت: سابقه اعتیاد در خانواده 35 درصد بوده است و 19 درصدشان سابقه بیماری روانی درخانواده داشته و 40 درصدشان در خانواده با بد رفتاری مواجه شده و آنها را کتک میزدند یا حبس و داغ میکردند.
محمدی اضافه کرد: 35 درصد خانوادهشان به نوعی مرتکب جرم شده و بسیاری از آنها سابقه اختلالات رفتاری دارند و 54 درصدشان خودزنی کردهاند.
این روانشناس افزود:40 درصد از این نوجوانان سابقه مصرف مواد داشتهاند، 56 درصد در مناطق جرمخیز زندگی کردهاند و 68 درصد اعلام نمودهاند که در فقر بسر میبردند و بیشترین مسئلهای که باعث شده مرتکب جرم شوند، دعوا و درگیری است. 7 درصدشان نیز فردی که به آنها تجاوز کرده و یا قصد تجاوز داشته است را کشتهاند.
محمدی با بیان اینکه این افراد آسیبدیده از لحاظ رشد با موانع زیادی روبرو بودهاند، تصریح کرد: در جامعه ما برای کسانی که مرتکب چنین جرمی میشوند یا حکم قصاص صادر میشود و یا باید آزاد شوند و فاصله این دو باریکتر از مو است. چرا فردی که نباید قصاص شود باید آزاد شود؟ و به اعتقاد من خیلی زود است که این فرد به جامعه برگردد و بازگشت او به جامعه باید با سلامت همراه باشد.
اگر به دوران هویتیابی نوجوانان دقت نکنیم، ضررهای زیادی متحمل خواهیم شد
وی د پایان خاطرنشان کرد: در دوران نوجوانی یکی از مسائل شخصیتی یعنی رشد هویت شکل میگیرد و دستیابی به هویت در جامعه صنعتی امروز دشوار شده است، و برای اینکه یک کودک به یک بزرگسال تبدیل شود باید 10 تا 15 سال مهارت کسب کند، لذا اگر ما به این دوران هویتیابی دقت نکنیم، ضررهای زیادی متحمل خواهیم شد.
همچنین در انتهای این نشست شریعتی روزنامهنگار و عضو کمیته حقوقی انجمن به بیان دو نمونه از نوجوانانی که در سالهای 84 و 88 به دلیل ارتکاب قتل اعدام شدند، پرداخت.
گزارش خطا
نظرسنجی
امضای یادداشت تفاهم ایران با آمریکا را در این مقطع...